{"version":2,"locale":"el","id":"story.boyana-church","hasFind":true,"slug":"boyana-church","url":"/el/stories/boyana-church/","topic":"Εκκλησία της Μπογιάνα","title":"Τα πρόσωπα της Μπογιάνα","summary":"Δύο ζευγάρια σε πορτρέτα, ένα ομοίωμα εκκλησίας και ψωμί πάνω σε ζωγραφισμένο τραπέζι: πώς να κοιτάξουμε τις τοιχογραφίες της Μπογιάνα.","cover":{"title":"Τα πρόσωπα της Μπογιάνα","subtitle":"Η εκκλησία της Μπογιάνα και οι τοιχογραφίες του 1259","hook":"Γιατί μοιάζουν ζωντανά αυτά τα πρόσωπα;","summary":"Δύο ζευγάρια σε πορτρέτα, ένα ομοίωμα εκκλησίας και ψωμί πάνω σε ζωγραφισμένο τραπέζι: πώς να κοιτάξουμε τις τοιχογραφίες της Μπογιάνα.","takeaway":"Στην Μπογιάνα οι επώνυμοι δωρητές και ηγεμόνες εμφανίζονται ανάμεσα σε θρησκευτικές μορφές. Οι χειρονομίες και τα ενδύματα προσφέρονται για προσεκτική παρατήρηση, ενώ οι ερμηνείες διακρίνονται από την επιγραφή και όσα βλέπουμε."},"sortYear":1259,"firstActivity":5,"epoch":{"id":"epoch.tsardom2","styleId":"tsardom2","sortOrder":3,"title":"Δεύτερο Βουλγαρικό Βασίλειο","dateLabel":"1185–1396","eraShort":"Δεύτερο Βασίλειο","slug":"tsardom2","fill":"#86554A","ink":"#F6EEEA","raised":"#754A41","dark":"#805B59"},"epochId":"epoch.tsardom2","placeShort":"Μπογιάνα","date":"1259","image":{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-boyana-exterior-480.b8b98199.avif","w":480},{"src":"/media/asset-boyana-exterior-960.b8b98199.avif","w":960},{"src":"/media/asset-boyana-exterior-1600.b8b98199.avif","w":1600}],"dominant":"#63624f","h":1200,"w":1600,"webp":[{"src":"/media/asset-boyana-exterior-960.b8b98199.webp","w":960}],"src":"/media/asset-boyana-exterior-960.b8b98199.webp","id":"asset.boyana.exterior","alt":"Πλινθόκτιστες όψεις, δύο τρουλαία μέρη και η πέτρινη βάση της εκκλησίας της Μπογιάνα ανάμεσα σε δέντρα.","objectCaption":"Εκκλησία της Μπογιάνα","caption":"","kindLabel":"Φωτογραφία","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Εικόνες","source":"Άνοιγμα πηγής","full":"Πλήρης αναφορά δημιουργού"},"fit":"cover","credit":"Aleksander Dragnes · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY 2.0","attribution":"Source: Aleksander Dragnes / Wikimedia Commons, CC BY 2.0 Processed image. Site today","attributionParts":[{"text":"Source: Aleksander Dragnes / Wikimedia Commons, CC BY 2.0 Processed image. Site today","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Boyana_Church_1.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by/2.0"},"scenes":[{"id":"boyana-church.s1-faces","number":1,"kind":"narrative","title":"Πρόσωπα του 1259","body":"Το 1259, σε μια εκκλησία κοντά στη Σόφια, ζωγράφοι απεικονίζουν ανθρώπους που ζουν στην εποχή τους. Ανάμεσά τους είναι ο Καλογιάννης και η Ντεσισλάβα. Κοιτάξτε τα πρόσωπά τους, έπειτα τα χέρια και τα ρούχα τους. Είναι επώνυμα πρόσωπα μέσα σε μια θρησκευτική ζωγραφική σύνθεση. Τι κάνει την παρουσία τους τόσο αισθητή;\n\nΤο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο τονίζει τον προσωπογραφικό χαρακτήρα των κοσμικών μορφών, ενώ η UNESCO μιλά για ζωντάνια μέσα στον βυζαντινό κανόνα. Βλέπουμε λοιπόν εκφραστικότητα μέσα στη μεσαιωνική παράδοση, όχι εγκατάλειψή της. Η χρονολογία δεν είναι εικασία με βάση το ύφος: η κτητορική επιγραφή στον νάρθηκα αναφέρει το έτος της αγιογράφησης με άλλη χρονολόγηση. Το Εθνικό Ιστορικό Μουσείο τη χρονολογεί στο 1259. Η βουλγαρική αρχική σελίδα της εκκλησίας αναφέρει το 1258/59· εδώ ακολουθούμε τη χρονολόγηση του μουσείου. Κτήτορας είναι ο δωρητής που στήριξε τον ναό.","images":[{"src":"/assets/story-originals/boyana-donors.ae5e3dc7f0.jpg","w":400,"h":490,"webp":[],"avif":[],"nativeDisplayWidth":400,"alpha":false,"id":"asset.boyana.donors","alt":"Η Δεσισλάβα αριστερά και ο Καλογιάννης δεξιά με ομοίωμα εκκλησίας· τοιχογραφία του 1259 κατά το μουσείο.","objectCaption":"Πορτρέτα κτητόρων","caption":"Καλογιάννης και Δεσισλάβα, τοιχογραφία του 1259 κατά το μουσείο. Φωτογραφική αναπαραγωγή του πρωτότυπου έργου.","kindLabel":"Φωτογραφία","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Εικόνες","source":"Άνοιγμα πηγής","full":"Πλήρης αναφορά δημιουργού"},"fit":"contain","credit":"Ανώνυμοι μεσαιωνικοί ζωγράφοι; αναπαραγωγή αναρτήθηκε από bg:Потребител:Kandi (ο φωτογράφος δεν έχει ταυτοποιηθεί) · Public domain · Wikimedia Commons","license":"Public domain","attribution":"Source: Anonymous medieval painter(s); reproduction uploaded by bg:Потребител:Kandi (photographer not identified) / Wikimedia Commons, Public domain Processed image. Original mural","attributionParts":[{"text":"Source: Anonymous medieval painter(s); reproduction uploaded by bg:Потребител:Kandi (photographer not identified) / Wikimedia Commons, Public domain Processed image. Original mural","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Kalojan_desislava.jpg","licenseUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Reuse_of_PD-Art_photographs","dominant":"#241B1A"}],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":null,"audio":{"durationSeconds":51.372,"source":"synthetic_tts","voice":"el_GR-rapunzelina-low","provider":"Piper","assetId":"audio.el.boyana-church.boyana-church.s1-faces","duration":51.499,"src":"/audio/el/boyana-church/s1-faces.1ce13443.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.boyana.museum"},{"id":"src.boyana.unesco"},{"id":"src.boyana.intro"},{"id":"src.boyana.kempgen"}]},{"id":"boyana-church.s2-building","number":2,"kind":"map","title":"Ένα κτίριο που μεγάλωσε προς τα δυτικά","body":"Η εκκλησία της Μπογιάνα βρίσκεται στη σημερινή συνοικία Μπογιάνα, στους πρόποδες της Βίτοσα. Το σημείο στον χάρτη δείχνει το σωζόμενο κτίριο, όχι τα όρια μιας μεσαιωνικής κτήσης. Πλησιάστε νοερά από ανατολικά προς δυτικά: έτσι θα παρακολουθήσετε την επέκταση του ναού.\n\nΓια το παλαιότερο ανατολικό τμήμα η UNESCO αναφέρει τον 10ο–11ο αιώνα και η μελέτη BYZART τα τέλη του 10ου ή τον 11ο αιώνα. Τον 13ο αιώνα ο Καλογιάννης παραγγέλνει μια δυτική προσθήκη. Η σύντομη αγγλική περιγραφή της UNESCO τη χρονολογεί στις αρχές του 13ου αιώνα, ενώ η BYZART στα μέσα του. Κάτω βρίσκεται ο πρόναος, που λέγεται και νάρθηκας· πάνω ένα οικογενειακό παρεκκλήσι του Αγίου Παντελεήμονα. Η τελευταία δυτική επέκταση είναι του 19ου αιώνα: η UNESCO την τοποθετεί στις αρχές και το Εθνικό Ιστορικό Μουσείο στα μέσα του αιώνα. Κάτω από μία στέγη βλέπουμε σήμερα τμήματα που δεν δημιουργήθηκαν ταυτόχρονα. Η εκκλησία εγγράφηκε στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς το 1979.","images":[],"hotspots":[],"places":[{"note":"Η εκκλησία της Μπογιάνα διατηρεί τοιχογραφίες του 1259, ανάμεσά τους τα πορτρέτα των δωρητών Καλογιάν και Ντεσισλάβα.","precision":"exact","id":"place.boyana-church","name":"Εκκλησία της Μπογιάνα των Αγίων Νικολάου και Παντελεήμονα","latitude":42.644669,"longitude":23.266189,"accuracy":"verified_point","radiusMeters":15,"sourceIds":["src.boyana.unesco"],"short":"Εκκλησία της Μπογιάνα","guideUrl":null,"slug":"boyana-church","url":"/el/map/#boyana-church"}],"map":{"light":{"src":"/assets/maps/relief@3x.jpg?v=075869a7dd","w":3072,"h":1987,"avif":[],"webp":[],"responsive":[{"src":"/media/map/map-relief-2x-1024.4c826249.avif","w":1024},{"src":"/media/map/map-relief-3x-1536.8876519a.avif","w":1536},{"src":"/media/map/map-relief-2x-2048.4c826249.avif","w":2048},{"src":"/media/map/map-relief-3x-3072.8876519a.avif","w":3072}]},"dark":{"src":"/assets/maps/relief-dark@3x.jpg?v=0941a59d06","w":3072,"h":1987,"avif":[],"webp":[],"responsive":[{"src":"/media/map/map-relief-dark-2x-1024.73ab39a9.avif","w":1024},{"src":"/media/map/map-relief-dark-3x-1536.4f3ca147.avif","w":1536},{"src":"/media/map/map-relief-dark-2x-2048.73ab39a9.avif","w":2048},{"src":"/media/map/map-relief-dark-3x-3072.4f3ca147.avif","w":3072}]},"places":[{"note":"Η εκκλησία της Μπογιάνα διατηρεί τοιχογραφίες του 1259, ανάμεσά τους τα πορτρέτα των δωρητών Καλογιάν και Ντεσισλάβα.","precision":"exact","id":"place.boyana-church","name":"Εκκλησία της Μπογιάνα των Αγίων Νικολάου και Παντελεήμονα","latitude":42.644669,"longitude":23.266189,"accuracy":"verified_point","radiusMeters":15,"sourceIds":["src.boyana.unesco"],"short":"Εκκλησία της Μπογιάνα","guideUrl":null,"slug":"boyana-church","url":"/el/map/#boyana-church","number":1,"x":22.07736,"y":52.22005,"inside":true,"viewX":27.347439483870968,"viewY":50.0}],"extent":[0,0,1,1],"orientation":[{"name":"Σόφια","kind":"town","x":22.774,"y":50.826,"viewX":28.210374193548386,"viewY":48.21291783870969},{"name":"Φιλιππούπολη","kind":"town","x":40.566,"y":65.549,"viewX":50.24949677419356,"viewY":67.08685396774194},{"name":"Βάρνα","kind":"town","x":80.184,"y":37.187,"viewX":99.32469677419355,"viewY":30.728599774193547},{"name":"Μπουργκάς","kind":"town","x":74.532,"y":55.892,"viewX":92.32350967741935,"viewY":54.707203000000014},{"name":"Ρούσε","kind":"town","x":55.821,"y":20.617,"viewX":69.14601290322581,"viewY":9.486928806451614},{"name":"Βέλικο Τάρνοβο","kind":"town","x":51.465,"y":40.853,"viewX":63.7501935483871,"viewY":35.42817525806452},{"name":"Πλέβεν","kind":"town","x":38.834,"y":31.796,"viewX":48.104051612903234,"viewY":23.817685580645165},{"name":"Στάρα Ζαγόρα","kind":"town","x":51.681,"y":57.962,"viewX":64.01775483870968,"viewY":57.360809451612916},{"name":"Σούμεν","kind":"town","x":67.951,"y":35.671,"viewX":84.17156129032259,"viewY":28.785185580645162},{"name":"Βίντιν","kind":"town","x":17.099,"y":16.308,"viewX":21.18069677419355,"viewY":3.9630688064516097},{"name":"Μπλαγκόεβγκραντ","kind":"town","x":19.929,"y":68.531,"viewX":24.686245161290323,"viewY":70.90958558064519},{"name":"Χάσκοβο","kind":"town","x":50.694,"y":70.78,"viewX":62.79514838709679,"viewY":73.79265848387098},{"name":"Σμόλιαν","kind":"town","x":40.014,"y":80.031,"viewX":49.56572903225807,"viewY":85.6518436451613},{"name":"Σλίβεν","kind":"town","x":60.286,"y":51.247,"viewX":74.67685161290323,"viewY":48.75261267741936},{"name":"Ντόμπριτς","kind":"town","x":79.091,"y":27.65,"viewX":97.97078709677419,"viewY":18.502781064516125},{"name":"Πέρνικ","kind":"town","x":19.223,"y":53.257,"viewX":23.811716129032256,"viewY":51.329303},{"name":"Γιάμπολ","kind":"town","x":62.544,"y":56.432,"viewX":77.47385806451614,"viewY":55.39944816129033},{"name":"Πάζαρτζικ","kind":"town","x":35.42,"y":64.052,"viewX":43.87509677419355,"viewY":65.16779654838712},{"name":"Βράτσα","kind":"town","x":25.661,"y":37.29,"viewX":31.786529032258066,"viewY":30.860639129032265},{"name":"Γκάμπροβο","kind":"town","x":47.734,"y":46.177,"viewX":59.12856774193549,"viewY":42.253199774193554},{"name":"Κάρτζαλι","kind":"town","x":48.471,"y":78.573,"viewX":60.04149677419355,"viewY":83.78278170967742},{"name":"Κιουστεντίλ","kind":"town","x":14.889,"y":61.673,"viewX":18.443148387096777,"viewY":62.11807203225808},{"name":"Μοντάνα","kind":"town","x":21.563,"y":31.916,"viewX":26.710296774193548,"viewY":23.971517838709676},{"name":"Λόβετς","kind":"town","x":40.178,"y":39.23,"viewX":49.76887741935484,"viewY":33.347593967741936},{"name":"Σιλίστρα","kind":"town","x":72.008,"y":13.056,"viewX":89.1970064516129,"viewY":-0.2057853870967805},{"name":"Ταργκόβιστε","kind":"town","x":63.402,"y":36.202,"viewX":78.53667096774194,"viewY":29.465893322580648},{"name":"Ράζγκραντ","kind":"town","x":62.709,"y":28.698,"viewX":77.67824516129032,"viewY":19.846249451612906},{"name":"Καζανλάκ","kind":"town","x":48.661,"y":52.884,"viewX":60.27685161290323,"viewY":50.851141064516135},{"name":"Δούναβης","kind":"nature","x":46.384,"y":23.924,"viewX":57.45630967741936,"viewY":13.726289451612903},{"name":"Μαύρη Θάλασσα","kind":"nature","x":86.25,"y":45.496,"viewX":106.83870967741937,"viewY":41.38020170967743},{"name":"Αίμος","kind":"nature","x":41.25,"y":49.45,"viewX":51.09677419354839,"viewY":46.448974612903235},{"name":"Ρίλα","kind":"nature","x":25.625,"y":65.69,"viewX":31.741935483870964,"viewY":67.26760687096774},{"name":"Πίριν","kind":"nature","x":24.125,"y":75.565,"viewX":29.883870967741938,"viewY":79.92671977419356},{"name":"Ροδόπη","kind":"nature","x":38.75,"y":79.447,"viewX":48.00000000000001,"viewY":84.90319332258066},{"name":"Στράντζα","kind":"nature","x":76.25,"y":67.774,"viewX":94.45161290322581,"viewY":69.93916041935485}],"crop":{"sx":0.8072916666666666,"sy":0.7800704579768494,"x":0,"y":0.13216527101157527},"credit":{"id":"map-relief"}},"activity":null,"audio":{"durationSeconds":51.564,"source":"synthetic_tts","voice":"el_GR-rapunzelina-low","provider":"Piper","assetId":"audio.el.boyana-church.boyana-church.s2-building","duration":51.669,"src":"/audio/el/boyana-church/s2-building.b040a475.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.boyana.byzart"},{"id":"src.boyana.museum"},{"id":"src.boyana.unesco"},{"id":"src.boyana.guide"}]},{"id":"boyana-church.s3-donors","number":3,"kind":"artifact","title":"Ο κτήτορας κρατά μια εκκλησία","body":"Ο Καλογιάννης κρατά μια μικρή εκκλησία. Το ομοίωμα μπορεί να ερμηνευθεί ως ένδειξη της δωρεάς. Δίπλα του στέκεται η σύζυγός του Ντεσισλάβα. Το χέρι της βρίσκεται στο δέσιμο του μανδύα της. Ακολουθήστε τις χειρονομίες και έπειτα εξετάστε τη διακόσμηση των ενδυμάτων.\n\nΟ τίτλος του Καλογιάννη είναι σεβαστοκράτορας. Δεν είναι ο τσάρος του άλλου πορτρέτου. Οι ερευνητές θεωρούν τα πολύτιμα ενδύματα του ζευγαριού ενδείξεις κοινωνικής θέσης. Αυτή είναι μια ερμηνεία της εικόνας. Η φωτογραφία μάς επιτρέπει να εξετάσουμε τα ζωγραφισμένα πρόσωπα, αλλά δεν αποδεικνύει πόσο ακριβώς έμοιαζαν στους ανθρώπους που έζησαν.","images":[{"src":"/assets/story-originals/boyana-donors.ae5e3dc7f0.jpg","w":400,"h":490,"webp":[],"avif":[],"nativeDisplayWidth":400,"alpha":false,"id":"asset.boyana.donors","alt":"Η Δεσισλάβα αριστερά και ο Καλογιάννης δεξιά με ομοίωμα εκκλησίας· τοιχογραφία του 1259 κατά το μουσείο.","objectCaption":"Πορτρέτα κτητόρων","caption":"Καλογιάννης και Δεσισλάβα, τοιχογραφία του 1259 κατά το μουσείο. Φωτογραφική αναπαραγωγή του πρωτότυπου έργου.","kindLabel":"Φωτογραφία","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Εικόνες","source":"Άνοιγμα πηγής","full":"Πλήρης αναφορά δημιουργού"},"fit":"contain","credit":"Ανώνυμοι μεσαιωνικοί ζωγράφοι; αναπαραγωγή αναρτήθηκε από bg:Потребител:Kandi (ο φωτογράφος δεν έχει ταυτοποιηθεί) · Public domain · Wikimedia Commons","license":"Public domain","attribution":"Source: Anonymous medieval painter(s); reproduction uploaded by bg:Потребител:Kandi (photographer not identified) / Wikimedia Commons, Public domain Processed image. Original mural","attributionParts":[{"text":"Source: Anonymous medieval painter(s); reproduction uploaded by bg:Потребител:Kandi (photographer not identified) / Wikimedia Commons, Public domain Processed image. Original mural","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Kalojan_desislava.jpg","licenseUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Reuse_of_PD-Art_photographs","dominant":"#241B1A"}],"hotspots":[{"id":"h-boyana-kaloyan","x":0.71,"y":0.105,"title":"Καλογιάννης","body":"Ο σεβαστοκράτορας είναι ο δωρητής του ζεύγους.","sourceIds":["src.boyana.byzart"],"certainty":"source_reported"},{"id":"h-boyana-model","x":0.92,"y":0.21,"title":"Ομοίωμα εκκλησίας","body":"Ο Καλογιάννης κρατά ομοίωμα εκκλησίας. Μπορεί να ερμηνευθεί ως σύμβολο της δωρεάς· δεν είναι αρχιτεκτονικό σχέδιο.","sourceIds":["src.boyana.byzart","src.boyana.commons"],"certainty":"source_reported"},{"id":"h-boyana-desislava","x":0.19,"y":0.14,"title":"Δεσισλάβα","body":"Η σύζυγος του Καλογιάννη. Το χέρι της βρίσκεται στο κορδόνι του μανδύα της.","sourceIds":["src.boyana.byzart","src.boyana.guide"],"certainty":"source_reported"}],"places":[],"map":null,"activity":null,"audio":{"durationSeconds":31.292,"source":"synthetic_tts","voice":"el_GR-rapunzelina-low","provider":"Piper","assetId":"audio.el.boyana-church.boyana-church.s3-donors","duration":31.403,"src":"/audio/el/boyana-church/s3-donors.b21a477b.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.boyana.byzart"},{"id":"src.boyana.guide"},{"id":"src.boyana.commons"}]},{"id":"boyana-church.s4-rulers","number":4,"kind":"artifact","title":"Απέναντί τους οι ηγεμόνες","body":"Απέναντι από το ζευγάρι των δωρητών βρίσκονται ο τσάρος Κωνσταντίνος Τιχ και η τσαρίνα Ειρήνη. Εδώ το βλέμμα περνά από τα πρόσωπα στα στέμματα και στα πλούσια διακοσμημένα ενδύματα. Τα δύο ζευγάρια βρίσκονται στον ίδιο χώρο, αλλά δεν έχουν τον ίδιο ρόλο. Ο Καλογιάννης και η Ντεσισλάβα είναι οι δωρητές· ο Κωνσταντίνος και η Ειρήνη είναι το ηγεμονικό ζευγάρι.\n\nΣύμφωνα με τους συγγραφείς της μελέτης για τη μεσαιωνική προστασία των τεχνών, τα ενδύματα είναι και μια γλώσσα εξουσίας, συνδεδεμένη με τα διακριτικά της βυζαντινής αυλής. Έτσι, το πορτρέτο μπορεί να μας πει κάτι για την προβαλλόμενη θέση, χωρίς να αποκαλύπτει τον χαρακτήρα του ανθρώπου. Δεν ξέρουμε τι σκέφτεται η Ειρήνη. Βλέπουμε πώς επιλέχθηκε να παρουσιαστεί.","images":[{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-boyana-royal-480.1e976016.avif","w":480},{"src":"/media/asset-boyana-royal-960.1e976016.avif","w":960},{"src":"/media/asset-boyana-royal-1592.1e976016.avif","w":1592}],"dominant":"#6c5b50","h":2400,"w":1592,"webp":[{"src":"/media/asset-boyana-royal-960.1e976016.webp","w":960}],"src":"/media/asset-boyana-royal-960.1e976016.webp","id":"asset.boyana.royal","alt":"Ο τσάρος αριστερά και η τσαρίνα δεξιά, με στέμματα και διακοσμημένα ενδύματα· τοιχογραφία του 1259 κατά το μουσείο.","objectCaption":"Ο τσάρος αριστερά και η τσαρίνα δεξιά, με στέμματα και διακοσμημένα ενδύματα· τοιχογραφία του 1259 κατά το μουσείο.","caption":"","kindLabel":"Φωτογραφία","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Εικόνες","source":"Άνοιγμα πηγής","full":"Πλήρης αναφορά δημιουργού"},"fit":"contain","credit":"Άγνωστος δημιουργός (Μεταδεδομένα του Commons); ανώνυμοι μεσαιωνικοί ζωγράφοι · CC0 · Wikimedia Commons","license":"CC0","attribution":"Source: Unknown author (Commons metadata); medieval painter(s) anonymous / Wikimedia Commons, CC0 Processed image. Original mural","attributionParts":[{"text":"Source: Unknown author (Commons metadata); medieval painter(s) anonymous / Wikimedia Commons, CC0 Processed image. Original mural","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Цар_Константин_Асен_Тук_и_царица_Ирина.jpg","licenseUrl":"http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/deed.en"}],"hotspots":[{"id":"h-boyana-konstantin","x":0.305,"y":0.17,"title":"Κωνσταντίνος Τιχ","body":"Ο τσάρος βρίσκεται αριστερά στη φωτογραφία· ο Καλογιάννης εμφανίζεται στο άλλο πορτρέτο.","sourceIds":["src.boyana.byzart"],"certainty":"source_reported"},{"id":"h-boyana-irina","x":0.71,"y":0.17,"title":"Τσαρίνα Ειρήνη","body":"Η Ειρήνη βρίσκεται δεξιά στο πορτρέτο του ηγεμονικού ζεύγους.","sourceIds":["src.boyana.byzart"],"certainty":"source_reported"},{"id":"h-boyana-dress","x":0.69,"y":0.49,"title":"Ενδυμασία και θέση","body":"Οι ερευνητές ερμηνεύουν τα διακοσμημένα ενδύματα ως σημάδια εξουσίας και θέσης.","sourceIds":["src.boyana.byzart"],"certainty":"source_reported"}],"places":[],"map":null,"activity":null,"audio":{"durationSeconds":36.14,"source":"synthetic_tts","voice":"el_GR-rapunzelina-low","provider":"Piper","assetId":"audio.el.boyana-church.boyana-church.s4-rulers","duration":36.267,"src":"/audio/el/boyana-church/s4-rulers.82bed7af.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.boyana.byzart"},{"id":"src.boyana.museum"},{"id":"src.boyana.guide"}]},{"id":"boyana-church.a1-donors","number":5,"kind":"activity","title":"Άσκηση: κτήτορες και ηγεμόνες","body":"","images":[{"src":"/assets/story-originals/boyana-donors.ae5e3dc7f0.jpg","w":400,"h":490,"webp":[],"avif":[],"nativeDisplayWidth":400,"alpha":false,"id":"asset.boyana.donors","alt":"Η Δεσισλάβα αριστερά και ο Καλογιάννης δεξιά με ομοίωμα εκκλησίας· τοιχογραφία του 1259 κατά το μουσείο.","objectCaption":"Πορτρέτα κτητόρων","caption":"Καλογιάννης και Δεσισλάβα, τοιχογραφία του 1259 κατά το μουσείο. Φωτογραφική αναπαραγωγή του πρωτότυπου έργου.","kindLabel":"Φωτογραφία","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Εικόνες","source":"Άνοιγμα πηγής","full":"Πλήρης αναφορά δημιουργού"},"fit":"contain","credit":"Ανώνυμοι μεσαιωνικοί ζωγράφοι; αναπαραγωγή αναρτήθηκε από bg:Потребител:Kandi (ο φωτογράφος δεν έχει ταυτοποιηθεί) · Public domain · Wikimedia Commons","license":"Public domain","attribution":"Source: Anonymous medieval painter(s); reproduction uploaded by bg:Потребител:Kandi (photographer not identified) / Wikimedia Commons, Public domain Processed image. Original mural","attributionParts":[{"text":"Source: Anonymous medieval painter(s); reproduction uploaded by bg:Потребител:Kandi (photographer not identified) / Wikimedia Commons, Public domain Processed image. Original mural","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Kalojan_desislava.jpg","licenseUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Reuse_of_PD-Art_photographs","dominant":"#241B1A"}],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":{"id":"q.boyana.donors","kind":"single_choice","prompt":"Ποιο ζευγάρι παρουσιάζεται ως δωρητές στο πορτρέτο που εξετάσαμε;","sourceIds":["src.boyana.byzart","src.boyana.museum"],"items":[{"id":"opt-donors","label":"Καλογιάννης και Ντεσισλάβα"},{"id":"opt-rulers","label":"Κωνσταντίνος Τιχ και Ειρήνη","whyWrong":"Ο Κωνσταντίνος και η Ειρήνη είναι το ηγεμονικό ζευγάρι στο απέναντι πορτρέτο."},{"id":"opt-saints","label":"Άγιος Νικόλαος και Άγιος Παντελεήμονας","whyWrong":"Ο Νικόλαος και ο Παντελεήμονας είναι άγιοι με τους οποίους συνδέονται οι αφιερώσεις του ναού, όχι το ζευγάρι δωρητών που εξετάσαμε."}],"explanation":"Ο Καλογιάννης και η Ντεσισλάβα είναι το ζευγάρι των δωρητών. Ο Καλογιάννης κρατά το ομοίωμα της εκκλησίας.","correctItemId":"opt-donors","sources":[{"id":"src.boyana.byzart"},{"id":"src.boyana.museum"}]},"audio":{"durationSeconds":3.836,"source":"synthetic_tts","voice":"el_GR-rapunzelina-low","provider":"Piper","assetId":"audio.el.boyana-church.boyana-church.a1-donors","duration":3.925,"src":"/audio/el/boyana-church/a1-donors.77094008.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.boyana.byzart"},{"id":"src.boyana.museum"}]},{"id":"boyana-church.s5-table","number":6,"kind":"narrative","title":"Το ψωμί στο τραπέζι","body":"Υπάρχει κι ένας άλλος τρόπος να μας γίνει οικείος ο ζωγραφισμένος κόσμος: μέσα από το φαγητό. Στον «Μυστικό Δείπνο» ο ιστότοπος του μουσείου περιγράφει κομμάτια ψωμιού, γογγύλια, φρέσκα κρεμμυδάκια και σκόρδο. Ο Χριστός βρίσκεται στο αριστερό άκρο του τραπεζιού· ο Ιούδας, χωρίς φωτοστέφανο, απλώνει το χέρι προς ένα ψηλό μπολ.\n\nΟ ιστότοπος ερμηνεύει αυτές τις τροφές ως συνηθισμένο ανοιξιάτικο βουλγαρικό γεύμα του 13ου αιώνα. Είναι μια προτεινόμενη ερμηνεία των λεπτομερειών, όχι ένα σωζόμενο μενού. Από το ζωγραφισμένο ψωμί δεν μπορούμε να μάθουμε τη συνταγή του. Μπορούμε όμως να δούμε πώς ένα θρησκευτικό θέμα χωρά αντικείμενα της καθημερινότητας. Τα πρόσωπα δεν είναι το μόνο σημείο όπου οι ζωγράφοι αφήνουν κάτι συγκεκριμένο για παρατήρηση.","images":[{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-boyana-murals-480.ddfb5e5b.avif","w":480},{"src":"/media/asset-boyana-murals-960.ddfb5e5b.avif","w":960},{"src":"/media/asset-boyana-murals-1600.ddfb5e5b.avif","w":1600}],"dominant":"#766753","h":763,"w":1600,"webp":[{"src":"/media/asset-boyana-murals-960.ddfb5e5b.webp","w":960}],"src":"/media/asset-boyana-murals-960.ddfb5e5b.webp","id":"asset.boyana.murals","alt":"Γενική άποψη προς το ιερό και τους ζωγραφισμένους τοίχους του ναού· δεν είναι φωτογραφία του Μυστικού Δείπνου.","objectCaption":"Γενική άποψη προς το ιερό και τους ζωγραφισμένους τοίχους του ναού· δεν είναι φωτογραφία του Μυστικού Δείπνου.","caption":"","kindLabel":"Φωτογραφία","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Εικόνες","source":"Άνοιγμα πηγής","full":"Πλήρης αναφορά δημιουργού"},"fit":"cover","credit":"Interact-Bulgaria · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Source: Interact-Bulgaria / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0 Processed image. Site today","attributionParts":[{"text":"Source: Interact-Bulgaria / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0 Processed image. Site today","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Boyana_Church_Mural_Paintings.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0"}],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":null,"audio":{"durationSeconds":39.228,"source":"synthetic_tts","voice":"el_GR-rapunzelina-low","provider":"Piper","assetId":"audio.el.boyana-church.boyana-church.s5-table","duration":39.339,"src":"/audio/el/boyana-church/s5-table.c2b603bb.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.boyana.guide"}]},{"id":"boyana-church.a2-timeline","number":7,"kind":"activity","title":"Άσκηση: βάλτε σε χρονολογική σειρά","body":"","images":[],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":{"id":"q.boyana.timeline","kind":"sequence","prompt":"Τοποθετήστε τα από το παλαιότερο στο νεότερο.","sourceIds":["src.boyana.byzart","src.boyana.museum","src.boyana.unesco"],"items":[{"id":"ev-east","label":"Η παλιά ανατολική εκκλησία"},{"id":"ev-painting","label":"Η ζωγράφιση των πορτρέτων των δωρητών"},{"id":"ev-west","label":"Η τελευταία δυτική προσθήκη"},{"id":"ev-unesco","label":"Η εγγραφή στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς"}],"explanation":"Η ανατολική εκκλησία προηγείται των τοιχογραφιών του 1259· η δυτική προσθήκη είναι του 19ου αιώνα και η εγγραφή έγινε το 1979.","correctOrderIds":["ev-east","ev-painting","ev-west","ev-unesco"],"sources":[{"id":"src.boyana.byzart"},{"id":"src.boyana.museum"},{"id":"src.boyana.unesco"}]},"audio":{"durationSeconds":2.716,"source":"synthetic_tts","voice":"el_GR-rapunzelina-low","provider":"Piper","assetId":"audio.el.boyana-church.boyana-church.a2-timeline","duration":2.816,"src":"/audio/el/boyana-church/a2-timeline.544c654b.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.boyana.byzart"},{"id":"src.boyana.museum"},{"id":"src.boyana.unesco"}]},{"id":"boyana-church.s6-looking","number":8,"kind":"narrative","title":"Τι παραμένει μπροστά στα μάτια μας","body":"Η Μπογιάνα συνδυάζει θρησκευτική αφήγηση, επώνυμους σύγχρονους των ζωγράφων και λεπτομέρειες της καθημερινής ζωής. Τα εκφραστικά πρόσωπα δεν μας υποχρεώνουν να ανακηρύξουμε εδώ την αρχή ολόκληρης της ευρωπαϊκής Αναγέννησης. Είναι χρησιμότερο να διακρίνουμε τι βλέπουμε, τι λέει η επιγραφή και τι ερμηνεύουν οι ερευνητές.\n\nΟ ιστότοπος της εκκλησίας χρησιμοποιεί το «Δάσκαλος της Μπογιάνα» ως συλλογική ονομασία για μια ομάδα ζωγράφων. Οι πηγές διαφωνούν ως προς το αν τα ονόματά τους έχουν εξακριβωθεί. Το 1979 η εκκλησία εντάχθηκε στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς. Επιλέξτε μια χειρονομία, ένα πρόσωπο ή μια λεπτομέρεια ενδύματος στις φωτογραφίες. Τι βλέπετε μόνοι σας στην επιλεγμένη λεπτομέρεια και για τι χρειάζεστε μια πηγή;","images":[{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-boyana-exterior-480.b8b98199.avif","w":480},{"src":"/media/asset-boyana-exterior-960.b8b98199.avif","w":960},{"src":"/media/asset-boyana-exterior-1600.b8b98199.avif","w":1600}],"dominant":"#63624f","h":1200,"w":1600,"webp":[{"src":"/media/asset-boyana-exterior-960.b8b98199.webp","w":960}],"src":"/media/asset-boyana-exterior-960.b8b98199.webp","id":"asset.boyana.exterior","alt":"Πλινθόκτιστες όψεις, δύο τρουλαία μέρη και η πέτρινη βάση της εκκλησίας της Μπογιάνα ανάμεσα σε δέντρα.","objectCaption":"Εκκλησία της Μπογιάνα","caption":"","kindLabel":"Φωτογραφία","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Εικόνες","source":"Άνοιγμα πηγής","full":"Πλήρης αναφορά δημιουργού"},"fit":"cover","credit":"Aleksander Dragnes · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY 2.0","attribution":"Source: Aleksander Dragnes / Wikimedia Commons, CC BY 2.0 Processed image. Site today","attributionParts":[{"text":"Source: Aleksander Dragnes / Wikimedia Commons, CC BY 2.0 Processed image. Site today","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Boyana_Church_1.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by/2.0"}],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":null,"audio":{"durationSeconds":39.788,"source":"synthetic_tts","voice":"el_GR-rapunzelina-low","provider":"Piper","assetId":"audio.el.boyana-church.boyana-church.s6-looking","duration":39.893,"src":"/audio/el/boyana-church/s6-looking.b98f4948.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.boyana.unesco"},{"id":"src.boyana.guide"},{"id":"src.boyana.visitors"},{"id":"src.boyana.museum"},{"id":"src.boyana.tourism"}]},{"id":"boyana-church.a3-matching","number":9,"kind":"activity","title":"Άσκηση: αντιστοιχίστε","body":"","images":[],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":{"id":"q.boyana.matching","kind":"matching","prompt":"Αντιστοιχίστε κάθε όνομα ή τεκμήριο με την περιγραφή του.","sourceIds":["src.boyana.byzart","src.boyana.museum","src.boyana.guide","src.boyana.commons"],"items":[{"id":"m-kaloyan","label":"Καλογιάννης","pairedLabel":"Δωρητής με ομοίωμα εκκλησίας"},{"id":"m-irina","label":"Ειρήνη","pairedLabel":"Η τσαρίνα δίπλα στον Κωνσταντίνο Τιχ"},{"id":"m-inscription","label":"Η κτητορική επιγραφή","pairedLabel":"Δίνει τη χρονολογία των τοιχογραφιών"},{"id":"m-bread","label":"Τα κομμάτια ψωμιού","pairedLabel":"Λεπτομέρεια του Μυστικού Δείπνου"}],"explanation":"Ο Καλογιάννης κρατά το ομοίωμα· η Ειρήνη ανήκει στο ηγεμονικό ζευγάρι· από την επιγραφή το μουσείο χρονολογεί την αγιογράφηση· το ψωμί βρίσκεται στο τραπέζι.","sources":[{"id":"src.boyana.byzart"},{"id":"src.boyana.museum"},{"id":"src.boyana.guide"},{"id":"src.boyana.commons"}],"columns":["Στοιχείο","Περιγραφή"]},"audio":{"durationSeconds":3.484,"source":"synthetic_tts","voice":"el_GR-rapunzelina-low","provider":"Piper","assetId":"audio.el.boyana-church.boyana-church.a3-matching","duration":3.584,"src":"/audio/el/boyana-church/a3-matching.ffe8df7b.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.boyana.byzart"},{"id":"src.boyana.museum"},{"id":"src.boyana.guide"},{"id":"src.boyana.commons"}]}],"minutes":5,"sources":[{"year":2019,"url":"https://amsacta.unibo.it/6199/1/BYZART%202019%20def.pdf","institutionOrAuthor":"Emmanuel Moutafov; Margarita Kuyumdzhieva; Ivan Vanev; Alexander Kuyumdzhiev; Maya Zaharieva; Tereza Bacheva; Anna Shoyleva-Chomakova","id":"src.boyana.byzart","authors":["Emmanuel Moutafov","Margarita Kuyumdzhieva","Ivan Vanev","Alexander Kuyumdzhiev","Maya Zaharieva","Tereza Bacheva","Anna Shoyleva-Chomakova"],"title":"Visual testimonies of élite Patronage from the 13th to the 15th century in Bulgaria","container":"The Silk and the Blood. Images of Authority in Byzantine Art and Archaeology. Eds Isabella Baldini, Claudia Lamanna, Giulia Marsili, Lucia Maria Orlandi. Bologna: Università di Bologna, Dipartimento di Storia Culture Civiltà; ISBN 9788854970021","pages":"65–80; Boyana 66–69","doi":"10.6092/unibo/amsacta/6199","accessed":"2026-10-28","accessedOn":"2026-10-28","license":"CC BY-NC-ND 3.0 (book); research citation only, no book images redistributed","isPdf":true},{"year":null,"url":"https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Boyana_Church","institutionOrAuthor":"Wikimedia Commons contributors; individual creators recorded per asset","id":"src.boyana.commons","authors":["Wikimedia Commons contributors; individual creators recorded per asset"],"title":"Boyana Church: photographs","doi":"Not stated by source","accessed":"2026-10-28","accessedOn":"2026-10-28","license":"Per file: public domain, CC0, CC BY or CC BY-SA; see asset metadata","container":""},{"year":2026,"url":"https://boyanachurch.info/2026/09/25/info-boyana/","institutionOrAuthor":"Национален исторически музей; Фондация „Балканско наследство“","id":"src.boyana.guide","authors":["Национален исторически музей","Фондация „Балканско наследство“"],"title":"БОЯНСКАТА ЦЪРКВА / THE BOYANA CHURCH","container":"boyanachurch.info","doi":"Not stated by source","accessed":"2026-10-28","accessedOn":"2026-10-28","license":"Copyright; bibliography and original paraphrase only","fieldLanguages":{"title":"bg"}},{"year":null,"url":"https://boyanachurch.info/","institutionOrAuthor":"Национален исторически музей; Фондация „Балканско наследство“","id":"src.boyana.intro","authors":["Национален исторически музей","Фондация „Балканско наследство“"],"title":"Боянската църква / Boyana church","container":"boyanachurch.info","doi":"Not stated by source","accessed":"2026-10-28","accessedOn":"2026-10-28","license":"Copyright; bibliography and original paraphrase only","fieldLanguages":{"title":"bg"}},{"year":2010,"url":"https://www.academia.edu/2500974/Remarks_on_the_Patrons_Inscription_of_the_Boyana_Church_Archive_version_with_more_ill","institutionOrAuthor":"Sebastian Kempgen","id":"src.boyana.kempgen","authors":["Sebastian Kempgen"],"title":"Remarks on the Patron’s Inscription of the Boyana Church: Reproductions and Unicode-based Wikipedia Representation","container":"Scripta & e-Scripta: The Journal of Interdisciplinary Mediaeval Studies. Sofia: Institute for Literature, Bulgarian Academy of Sciences. ISSN 1312-238X","volume":"8–9","pages":"27–36","doi":"10.20378/irbo-2752 (2014 repository edition)","accessed":"2026-10-28","accessedOn":"2026-10-28","license":"CC BY-NC-ND 3.0 for repository edition; research citation only; no images redistributed"},{"year":null,"url":"https://historymuseum.org/boyana-church/","institutionOrAuthor":"Национален исторически музей","id":"src.boyana.museum","authors":["Национален исторически музей"],"title":"Боянска църква „Св. Никола и св. Пантелеймон“","doi":"Not stated by source","accessed":"2026-10-28","accessedOn":"2026-10-28","license":"Copyright; bibliography and original paraphrase only","fieldLanguages":{"title":"bg"},"container":""},{"year":null,"url":"https://tourism.government.bg/en/tourist-destinations/2799/5762","institutionOrAuthor":"Ministry of Tourism of the Republic of Bulgaria","id":"src.boyana.tourism","authors":["Ministry of Tourism of the Republic of Bulgaria"],"title":"Boyana Church","doi":"Not stated by source","accessed":"2026-10-28","accessedOn":"2026-10-28","license":"Copyright; bibliography and original paraphrase only","container":""},{"year":null,"url":"https://whc.unesco.org/en/list/42/","institutionOrAuthor":"UNESCO World Heritage Centre","id":"src.boyana.unesco","authors":["UNESCO World Heritage Centre"],"title":"Boyana Church (World Heritage List, no. 42bis)","doi":"Not stated by source","accessed":"2026-10-28","accessedOn":"2026-10-28","license":"Description: CC BY-SA IGO 3.0; other sections subject to UNESCO terms","container":""},{"year":null,"url":"https://boyanachurch.info/en/visitors-information-en/","institutionOrAuthor":"Национален исторически музей; Фондация „Балканско наследство“","id":"src.boyana.visitors","authors":["Национален исторически музей","Фондация „Балканско наследство“"],"title":"Visitors Information","container":"boyanachurch.info","doi":"Not stated by source","accessed":"2026-10-28","accessedOn":"2026-10-28","license":"Copyright; bibliography and original paraphrase only"}],"credits":[{"id":"asset.boyana.exterior","src":"/media/asset-boyana-exterior-960.b8b98199.webp","alt":"Πλινθόκτιστες όψεις, δύο τρουλαία μέρη και η πέτρινη βάση της εκκλησίας της Μπογιάνα ανάμεσα σε δέντρα.","w":1600,"h":1200,"caption":"","kindLabel":"Φωτογραφία","credit":"Aleksander Dragnes · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY 2.0","attribution":"Source: Aleksander Dragnes / Wikimedia Commons, CC BY 2.0 Processed image. Site today","attributionParts":[{"text":"Source: Aleksander Dragnes / Wikimedia Commons, CC BY 2.0 Processed image. Site today","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Boyana_Church_1.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by/2.0","creditLabels":{"title":"Εικόνες","source":"Άνοιγμα πηγής","full":"Πλήρης αναφορά δημιουργού"}},{"id":"asset.boyana.donors","src":"/assets/story-originals/boyana-donors.ae5e3dc7f0.jpg","alt":"Η Δεσισλάβα αριστερά και ο Καλογιάννης δεξιά με ομοίωμα εκκλησίας· τοιχογραφία του 1259 κατά το μουσείο.","w":400,"h":490,"caption":"Καλογιάννης και Δεσισλάβα, τοιχογραφία του 1259 κατά το μουσείο. Φωτογραφική αναπαραγωγή του πρωτότυπου έργου.","kindLabel":"Φωτογραφία","credit":"Ανώνυμοι μεσαιωνικοί ζωγράφοι; αναπαραγωγή αναρτήθηκε από bg:Потребител:Kandi (ο φωτογράφος δεν έχει ταυτοποιηθεί) · Public domain · Wikimedia Commons","license":"Public domain","attribution":"Source: Anonymous medieval painter(s); reproduction uploaded by bg:Потребител:Kandi (photographer not identified) / Wikimedia Commons, Public domain Processed image. Original mural","attributionParts":[{"text":"Source: Anonymous medieval painter(s); reproduction uploaded by bg:Потребител:Kandi (photographer not identified) / Wikimedia Commons, Public domain Processed image. Original mural","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Kalojan_desislava.jpg","licenseUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Reuse_of_PD-Art_photographs","creditLabels":{"title":"Εικόνες","source":"Άνοιγμα πηγής","full":"Πλήρης αναφορά δημιουργού"}},{"id":"asset.boyana.royal","src":"/media/asset-boyana-royal-960.1e976016.webp","alt":"Ο τσάρος αριστερά και η τσαρίνα δεξιά, με στέμματα και διακοσμημένα ενδύματα· τοιχογραφία του 1259 κατά το μουσείο.","w":1592,"h":2400,"caption":"","kindLabel":"Φωτογραφία","credit":"Άγνωστος δημιουργός (Μεταδεδομένα του Commons); ανώνυμοι μεσαιωνικοί ζωγράφοι · CC0 · Wikimedia Commons","license":"CC0","attribution":"Source: Unknown author (Commons metadata); medieval painter(s) anonymous / Wikimedia Commons, CC0 Processed image. Original mural","attributionParts":[{"text":"Source: Unknown author (Commons metadata); medieval painter(s) anonymous / Wikimedia Commons, CC0 Processed image. Original mural","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Цар_Константин_Асен_Тук_и_царица_Ирина.jpg","licenseUrl":"http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/deed.en","creditLabels":{"title":"Εικόνες","source":"Άνοιγμα πηγής","full":"Πλήρης αναφορά δημιουργού"}},{"id":"asset.boyana.murals","src":"/media/asset-boyana-murals-960.ddfb5e5b.webp","alt":"Γενική άποψη προς το ιερό και τους ζωγραφισμένους τοίχους του ναού· δεν είναι φωτογραφία του Μυστικού Δείπνου.","w":1600,"h":763,"caption":"","kindLabel":"Φωτογραφία","credit":"Interact-Bulgaria · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Source: Interact-Bulgaria / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0 Processed image. Site today","attributionParts":[{"text":"Source: Interact-Bulgaria / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0 Processed image. Site today","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Boyana_Church_Mural_Paintings.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0","creditLabels":{"title":"Εικόνες","source":"Άνοιγμα πηγής","full":"Πλήρης αναφορά δημιουργού"}},{"id":"map-relief","src":"/assets/maps/relief@3x.jpg?v=075869a7dd","thumb":"/media/map/map-relief-2x-1024.4c826249.avif","alt":"Γεωγραφικό πλαίσιο χωρίς ιστορικά σύνορα","w":3072,"h":1987,"caption":"","kindLabel":"Γεωγραφικό πλαίσιο χωρίς ιστορικά σύνορα","visibleKind":"Γεωγραφικό πλαίσιο χωρίς ιστορικά σύνορα","credit":"Tom Patterson · Nathaniel Vaughn Kelso · Κοινό κτήμα · Natural Earth","license":"Κοινό κτήμα","attribution":"Tom Patterson · Nathaniel Vaughn Kelso","attributionParts":null,"sourceUrl":"https://www.naturalearthdata.com/downloads/10m-raster-data/10m-gray-earth/","licenseUrl":"https://www.naturalearthdata.com/about/terms-of-use/","creditLabels":{"title":"Εικόνες","source":"Άνοιγμα πηγής","full":"Πλήρης αναφορά δημιουργού"}}],"places":[{"note":"Η εκκλησία της Μπογιάνα διατηρεί τοιχογραφίες του 1259, ανάμεσά τους τα πορτρέτα των δωρητών Καλογιάν και Ντεσισλάβα.","precision":"exact","id":"place.boyana-church","name":"Εκκλησία της Μπογιάνα των Αγίων Νικολάου και Παντελεήμονα","latitude":42.644669,"longitude":23.266189,"accuracy":"verified_point","radiusMeters":15,"sourceIds":["src.boyana.unesco"],"short":"Εκκλησία της Μπογιάνα","guideUrl":null,"slug":"boyana-church","url":"/el/map/#boyana-church"}],"find":{"id":"dig.boyana.donors","storyId":"story.boyana-church","assetId":"asset.boyana.donors","epochId":"epoch.tsardom2","dateFrom":1258,"dateTo":1259,"dateLabel":"1258–1259","title":"Οι δωρητές της Μπογιάνα","description":"Τοιχογραφία του Καλογιάν και της Ντεσισλάβα, δωρητών της εκκλησίας.","checked":true,"sourceIds":["src.boyana.museum","src.boyana.intro"],"ageOptions":[{"id":"correct","dateFrom":1258,"dateTo":1259,"isCorrect":true},{"id":"option-0","dateFrom":1158,"dateTo":1159,"isCorrect":false},{"id":"option-1","dateFrom":1358,"dateTo":1359,"isCorrect":false}],"image":{"src":"/assets/story-originals/boyana-donors.ae5e3dc7f0.jpg","w":400,"h":490,"webp":[],"avif":[],"nativeDisplayWidth":400,"alpha":false,"id":"asset.boyana.donors","alt":"Η Δεσισλάβα αριστερά και ο Καλογιάννης δεξιά με ομοίωμα εκκλησίας· τοιχογραφία του 1259 κατά το μουσείο.","objectCaption":"Πορτρέτα κτητόρων","caption":"Καλογιάννης και Δεσισλάβα, τοιχογραφία του 1259 κατά το μουσείο. Φωτογραφική αναπαραγωγή του πρωτότυπου έργου.","kindLabel":"Φωτογραφία","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Εικόνες","source":"Άνοιγμα πηγής","full":"Πλήρης αναφορά δημιουργού"},"fit":"contain","credit":"Ανώνυμοι μεσαιωνικοί ζωγράφοι; αναπαραγωγή αναρτήθηκε από bg:Потребител:Kandi (ο φωτογράφος δεν έχει ταυτοποιηθεί) · Public domain · Wikimedia Commons","license":"Public domain","attribution":"Source: Anonymous medieval painter(s); reproduction uploaded by bg:Потребител:Kandi (photographer not identified) / Wikimedia Commons, Public domain Processed image. Original mural","attributionParts":[{"text":"Source: Anonymous medieval painter(s); reproduction uploaded by bg:Потребител:Kandi (photographer not identified) / Wikimedia Commons, Public domain Processed image. Original mural","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Kalojan_desislava.jpg","licenseUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Reuse_of_PD-Art_photographs","dominant":"#241B1A"}},"next":[{"storyId":"story.ivanovo-rock-churches","title":"Γιατί είναι ζωγραφισμένος ο τσάρος στον βράχο;","topic":"Λαξευτές εκκλησίες του Ιβάνοβο","eyebrow":"Λαξευτές εκκλησίες του Ιβάνοβο · Ιβάνοβο","url":"/el/stories/ivanovo-rock-churches/","reason":"Συγκρίνετε τις εικόνες και τις πεποιθήσεις μιας άλλης ιστορίας.","image":{"alpha":true,"avif":[{"src":"/media/asset-ivr-donor-cutout-480.e113d78b.avif","w":480},{"src":"/media/asset-ivr-donor-cutout-960.e113d78b.avif","w":960},{"src":"/media/asset-ivr-donor-cutout-1382.e113d78b.avif","w":1382}],"dominant":"#af9474","h":2330,"w":1382,"webp":[{"src":"/media/asset-ivr-donor-cutout-960.e113d78b.webp","w":960}],"src":"/media/asset-ivr-donor-cutout-960.e113d78b.webp","id":"asset.ivr.donor-cutout","alt":"Αποκομμένο τμήμα τοιχογραφίας με βασιλικό δωρητή· δεν είναι φορητή εικόνα. Οι φθορές διατηρούνται.","objectCaption":"Βασιλικός δωρητής","caption":"Ο βασιλικός δωρητής, που συνήθως ταυτίζεται με τον Ιβάν Αλέξανδρο. Τμήμα τοιχογραφίας στον βράχο, όχι ξεχωριστή εικόνα. Η ταυτότητα του εικονιζόμενου τσάρου αμφισβητείται.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Εικόνες","source":"Άνοιγμα πηγής","full":"Πλήρης αναφορά δημιουργού"},"fit":"contain","credit":"A. Nikolov · Public domain · Wikimedia Commons","license":"Public domain","attribution":"Photo: A. Nikolov; Wikimedia Commons; Public domain. The royal donor, usually identified as Ivan Alexander. A mural fragment on rock, not a separate icon. The depicted tsar’s identity is disputed. Cut-out detail; background removed.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"A. Nikolov; Wikimedia Commons; Public domain. The royal donor, usually identified as Ivan Alexander. A mural fragment on rock, not a separate icon. The depicted tsar’s identity is disputed. Cut-out detail; background removed.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tsar_John_Alexander_of_Bulgaria.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/publicdomain/mark/1.0/"},"minutes":3,"sceneCount":9},{"storyId":"story.ivan-alexander-gospels","title":"Ο τσάρος ανάμεσα στις σελίδες","topic":"Το Τετραευαγγέλιο του Ιβάν Αλέξανδρου","eyebrow":"Το Τετραευαγγέλιο του Ιβάν Αλέξανδρου · Λονδίνο","url":"/el/stories/ivan-alexander-gospels/","reason":"","image":{"alpha":true,"avif":[{"src":"/media/asset-tetra-cover-cutout-480.f4a95879.avif","w":480},{"src":"/media/asset-tetra-cover-cutout-960.f4a95879.avif","w":960},{"src":"/media/asset-tetra-cover-cutout-1314.f4a95879.avif","w":1314}],"dominant":"#83524c","h":1398,"w":1314,"webp":[{"src":"/media/asset-tetra-cover-cutout-960.f4a95879.webp","w":960}],"src":"/media/asset-tetra-cover-cutout-960.f4a95879.webp","id":"asset.tetra.cover-cutout","alt":"Αποκομμένη λεπτομέρεια· το φόντο αφαιρέθηκε. Κλειστό ερυθροκάστανο κάλυμμα, με τη ράχη αριστερά και κλίμακα μέτρησης δεξιά.","objectCaption":"Κάλυμμα της βιβλιοδεσίας","caption":"","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Εικόνες","source":"Άνοιγμα πηγής","full":"Πλήρης αναφορά δημιουργού"},"fit":"contain","credit":"Δεν προσδιορίζεται · CC0 · Βρετανική Βιβλιοθήκη μέσω Wikimedia Commons","license":"CC0","attribution":"Το σωζόμενο επάνω κάλυμμα της βιβλιοδεσίας. Βρετανική Βιβλιοθήκη, Add MS 39627· μέσω Wikimedia Commons, CC0. Αποκομμένη λεπτομέρεια· το φόντο αφαιρέθηκε.","attributionParts":[{"text":"Το σωζόμενο επάνω κάλυμμα της βιβλιοδεσίας. Βρετανική Βιβλιοθήκη, Add MS 39627· μέσω Wikimedia Commons, CC0. Αποκομμένη λεπτομέρεια· το φόντο αφαιρέθηκε.","lang":"el"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:The_Gospels_of_Tsar_Ivan_Alexander,_with_added_Menologion_-in_Slavonic-_-_Upper_cover_(Add_Ms_39627).jpg","licenseUrl":"http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/deed.en"},"minutes":5,"sceneCount":9},{"storyId":"story.madara-rider","title":"Ο ιππέας πάνω από το μονοπάτι","topic":"Ιππέας της Μαντάρα","eyebrow":"Ιππέας της Μαντάρα · Μάνταρα","url":"/el/stories/madara-rider/","reason":"","image":{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-madara-relief-main-480.569987f2.avif","w":480},{"src":"/media/asset-madara-relief-main-960.569987f2.avif","w":960},{"src":"/media/asset-madara-relief-main-1600.569987f2.avif","w":1600},{"src":"/media/asset-madara-relief-main-2400.569987f2.avif","w":2400}],"dominant":"#89847e","h":1600,"w":2400,"webp":[{"src":"/media/asset-madara-relief-main-960.569987f2.webp","w":960}],"src":"/media/asset-madara-relief-main-960.569987f2.webp","id":"asset.madara.relief.main","alt":"Έφιππος, σκύλος πίσω από το άλογο και λιοντάρι κάτω από τα μπροστινά του πόδια· επάνω διακρίνονται σειρές επιγραφών.","objectCaption":"Ιππέας της Μαντάρα","caption":"Έφιππος, σκύλος πίσω από το άλογο και λιοντάρι κάτω από τα μπροστινά του πόδια· επάνω διακρίνονται σειρές επιγραφών.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Εικόνες","source":"Άνοιγμα πηγής","full":"Πλήρης αναφορά δημιουργού"},"fit":"contain","credit":"Diego Delso · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Photo: Diego Delso, [delso.photo](https://delso.photo), Wikimedia Commons, [CC BY-SA 4.0](https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Diego Delso, [delso.photo](https://delso.photo), Wikimedia Commons, [CC BY-SA 4.0](https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Caballero_de_Madara,_reserva_hist%C3%B3rico-arqueol%C3%B3gica_Nacional_de_Madara,_Bulgaria,_2016-05-27,_DD_38.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0"},"minutes":5,"sceneCount":9}],"people":[{"id":"person.kaloyan-boyana","name":"Καλογιάννης","url":"/el/people/kaloyan-boyana/"},{"id":"person.desislava-boyana","name":"Ντεσισλάβα","url":"/el/people/desislava-boyana/"},{"id":"person.konstantin-tikh","name":"Κωνσταντίνος Τιχ","url":"/el/people/konstantin-tikh/"},{"id":"person.irina-boyana","name":"Ειρήνη","url":"/el/people/irina-boyana/"},{"id":"person.nicholas-saint","name":"Άγιος Νικόλαος","url":"/el/people/nicholas-saint/"},{"id":"person.panteleimon","name":"Άγιος Παντελεήμων","url":"/el/people/panteleimon/"},{"id":"person.jesus","name":"Χριστός","url":"/el/people/jesus/"},{"id":"person.judas","name":"Ιούδας","url":"/el/people/judas/"}],"rulers":[{"id":"ruler.konstantin-tih","name":"Κωνσταντίνος Τιχ Ασέν","url":"/el/rulers/konstantin-tih/"}],"status":"draft","fact":{"id":"fact.discover.boyana-church","storyId":"story.boyana-church","factId":"F24","text":"Το μουσείο αναγνωρίζει ψωμί, γογγύλια, φρέσκα κρεμμύδια και σκόρδο στον Μυστικό Δείπνο της Μπογιάνα.","sourceIds":["src.boyana.guide"]},"collectionFind":{"number":1,"total":59,"title":"Πορτρέτα κτητόρων","dateLabel":"13ος αι.","image":{"src":"/assets/story-originals/boyana-donors.ae5e3dc7f0.jpg","w":400,"h":490,"webp":[],"avif":[],"nativeDisplayWidth":400,"alpha":false,"id":"asset.boyana.donors","alt":"Η Δεσισλάβα αριστερά και ο Καλογιάννης δεξιά με ομοίωμα εκκλησίας· τοιχογραφία του 1259 κατά το μουσείο.","objectCaption":"Πορτρέτα κτητόρων","caption":"Καλογιάννης και Δεσισλάβα, τοιχογραφία του 1259 κατά το μουσείο. Φωτογραφική αναπαραγωγή του πρωτότυπου έργου.","kindLabel":"Φωτογραφία","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Εικόνες","source":"Άνοιγμα πηγής","full":"Πλήρης αναφορά δημιουργού"},"fit":"contain","credit":"Ανώνυμοι μεσαιωνικοί ζωγράφοι; αναπαραγωγή αναρτήθηκε από bg:Потребител:Kandi (ο φωτογράφος δεν έχει ταυτοποιηθεί) · Public domain · Wikimedia Commons","license":"Public domain","attribution":"Source: Anonymous medieval painter(s); reproduction uploaded by bg:Потребител:Kandi (photographer not identified) / Wikimedia Commons, Public domain Processed image. Original mural","attributionParts":[{"text":"Source: Anonymous medieval painter(s); reproduction uploaded by bg:Потребител:Kandi (photographer not identified) / Wikimedia Commons, Public domain Processed image. Original mural","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Kalojan_desislava.jpg","licenseUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Reuse_of_PD-Art_photographs","dominant":"#241B1A"}},"ui":{"web.learnPromo":"Διαβάστε αυτές τις ιστορίες στα βουλγαρικά — μάθετε τη γλώσσα","web.travelPromo":"Επισκεφθείτε αυτό το μέρος — ταξιδιωτικός οδηγός της Βουλγαρίας","web.autoAdvance":"Αυτόματη μετάβαση στην επόμενη σκηνή","web.repeatActivities":"Επανάληψη δραστηριοτήτων","web.shortcuts":"Συντομεύσεις πληκτρολογίου","web.sceneNavigation":"Προηγούμενη / επόμενη σκηνή","web.findCount":"Βρέθηκαν {count} από {total}","web.resumeNarration":"Συνέχεια από {time}","web.activityLabel":"Άσκηση","web.skippedActivities":"Ασκήσεις · {count} — έναρξη","web.placesCount":"τοποθεσίες: {count}","web.moreAnswers":"Περισσότερες απαντήσεις παρακάτω","web.playerSceneOf":"Σκηνή {scene} από {total}: {title}","web.closeStory":"Κλείσιμο ιστορίας","web.imageFit":"Εμφάνιση ολόκληρης της εικόνας","web.activityOf":"Άσκηση · {scene} από {total}","web.activityMoved":"Μετακινήθηκε στη θέση {scene} από {total}","web.activityIncomplete":"Συνδέστε όλα τα ζεύγη","web.seekTen":"Πίσω / εμπρός κατά 10 δευτερόλεπτα","web.activityFromScene":"Από τη σκηνή {scene}","web.nextStory":"Επόμενη ιστορία","web.transcriptRevised":"το κείμενο διευκρινίστηκε","action.close":"Κλείσιμο","action.next":"Επόμενο","action.retry":"Δοκίμασε ξανά","activity.check":"Έλεγχος","answer.correct":"Σωστό","answer.incorrect":"Όχι ακριβώς","audio.backTen":"Πίσω 10 δευτερόλεπτα","audio.pause":"Παύση","audio.play":"Αναπαραγωγή αφήγησης","audio.seek":"Θέση αφήγησης","audio.speed":"Ταχύτητα αφήγησης","audio.synthetic":"Συνθετική φωνή","audio.unavailable":"Η αφήγηση δεν είναι διαθέσιμη. Το κείμενο είναι εδώ.","bookmark.add":"Αποθήκευση ιστορίας","bookmark.inSaved":"Στα αποθηκευμένα","bookmark.remove":"Αφαίρεση αποθηκευμένης ιστορίας","bookmark.removed":"Ο σελιδοδείκτης αφαιρέθηκε","credit.title":"Εικόνες","discover.audioMinutes %lld":"%lld λεπτά","discover.mapLabel":"Γεωγραφικό πλαίσιο χωρίς ιστορικά σύνορα","player.approximate":"Κατά προσέγγιση τοποθεσία","player.back":"Πίσω","player.completed":"Νέο εύρημα στη συλλογή σας","player.counter %lld %lld":"%1$lld / %2$lld","player.details %lld":"Λεπτομέρειες (%lld)","player.explanation":"Γιατί;","player.finish":"Ολοκλήρωση","player.firstCorrect":"✓ Σωστά με την πρώτη προσπάθεια","player.firstOther":"Η πρώτη προσπάθεια διατηρείται. Η επανάληψη είναι εξάσκηση.","player.interpretation":"Ερμηνεία","player.matchHint":"Πάτησε έναν όρο αριστερά και μετά μια σημασία δεξιά. Πάτησε ένα συνδεδεμένο στοιχείο για αποσύνδεση.","player.moveDown":"Μετακίνηση κάτω","player.moveUp":"Μετακίνηση πάνω","player.nextDetail":"Επόμενη λεπτομέρεια","player.previousDetail":"Προηγούμενη λεπτομέρεια","player.related":"Σχετικές ιστορίες","player.scene %lld":"Μέρος %lld","player.sequenceHint":"Βάλτε τα από το παλαιότερο στο νεότερο.","player.showAll":"Εμφάνιση όλων","player.skip":"Παράλειψη","player.sources %lld":"Πηγές · %lld","player.summary %lld %lld":"Δραστηριότητες: %1$lld από %2$lld σωστές με την πρώτη","player.unpair":"Αποσύνδεση ζεύγους","player.vitrine":"Στα ευρήματα","sources.title":"Πηγές","story.listen":"Άκουσε","story.sceneCount %lld":{"one":"%lld σκηνή","other":"%lld σκηνές"},"story.start":"Έναρξη","answer.chosen":"Η απάντησή σας","answer.skipped":"Η δραστηριότητα παραλείφθηκε","answer.revealed":"Η απάντηση εμφανίστηκε","answer.correctOrder":"Σωστή σειρά","answer.correctPairs":"Σωστά ζεύγη","answer.yours.correct":"Η απάντησή σας · σωστή","answer.yours.incorrect":"Η απάντησή σας · λανθασμένη","audio.stop":"Διακοπή ακρόασης","Search.search.group.places":"Τόποι","Atlas.zoomIn":"Μεγέθυνση","Atlas.zoomOut":"Σμίκρυνση"},"promos":{"learn":{"icon":"/media/promo/learn-160.webp","name":"Μάθε βουλγαρικά","url":"https://bulgaria.zydeno.com/el/learn-bulgarian/"},"travel":{"icon":"/media/promo/travel-160.webp","name":"Οδηγός Βουλγαρίας","url":"https://bulgaria.zydeno.com/el/travel-guide-bulgaria/"}}}