{"version":2,"locale":"pl","id":"story.bachkovo-monastery","hasFind":true,"slug":"bachkovo-monastery","url":"/pl/stories/bachkovo-monastery/","topic":"Monaster Baczkowski","title":"Grzegorz spisuje regułę","summary":"Grzegorz Pakurianos zakłada monaster i przekazuje mu majątki odziedziczone po bracie Abasiosie. Reguła określa zasady wspólnego życia. Kostnica i późniejsze malowidła uczą nas rozróżniać świadectwa.","cover":{"title":"Grzegorz spisuje regułę","subtitle":"Monaster Baczkowski w 1083 r.","hook":"Jakie zasady Grzegorz pozostawia mnichom?","summary":"Grzegorz Pakurianos zakłada monaster i przekazuje mu majątki odziedziczone po bracie Abasiosie. Reguła określa zasady wspólnego życia. Kostnica i późniejsze malowidła uczą nas rozróżniać świadectwa.","takeaway":"Reguła z 1083 r. jest znana z odpisów. Budynki i malowidła zachowują ślady różnych stuleci."},"sortYear":1083,"firstActivity":5,"epoch":{"id":"epoch.byzantine","styleId":"tsardom1","sortOrder":4,"title":"Panowanie bizantyjskie","dateLabel":"1018–1185","eraShort":"Rządy Bizancjum","slug":"byzantine","fill":"#8E6F5C","ink":"#000000","raised":"#9F8574","dark":"#576A7B"},"epochId":"epoch.byzantine","placeShort":"Baczkowo","date":"1083","image":{"alpha":true,"avif":[{"src":"/media/asset-bac-ossuary-apse-cutout-480.9a8ec52d.avif","w":480},{"src":"/media/asset-bac-ossuary-apse-cutout-960.9a8ec52d.avif","w":960},{"src":"/media/asset-bac-ossuary-apse-cutout-1543.9a8ec52d.avif","w":1543}],"dominant":"#8c6548","h":2312,"w":1543,"webp":[{"src":"/media/asset-bac-ossuary-apse-cutout-960.9a8ec52d.webp","w":960}],"src":"/media/asset-bac-ossuary-apse-cutout-960.9a8ec52d.webp","id":"asset.bac.ossuary-apse-cutout","alt":"Wycięty fotograficzny fragment apsydy ossuarium; nie cały budynek.","objectCaption":"Kostnica","caption":"Półkolista wystająca część kostnicy, zwana apsydą. Współczesne zdjęcie.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"Todor Bozhinov · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 3.0","attribution":"Photo: Todor Bozhinov, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Unmodified. Cut-out detail; background removed.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Todor Bozhinov, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Unmodified. Cut-out detail; background removed.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Bachkovo_Monastery_Ossuary_TB_4.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0"},"scenes":[{"id":"bachkovo-monastery.s1-brothers","number":1,"kind":"narrative","title":"Grzegorz spisuje zasady","body":"W 1083 r. bizantyński dowódca Grzegorz Pakurianos zakłada monaster w Rodopach. Jego brat Abasios już nie żyje. Grzegorz przekazuje monasterowi także majątki odziedziczone po Abasiosie.\n\nW regule Grzegorz nazywa siebie Gruzinem. Monaster jest przeznaczony dla wspólnoty gruzińskiej. Grzegorz sporządza typikon. To reguła — spisane zasady wspólnego życia.","images":[{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-bac-ossuary-480.e6b1795f.avif","w":480},{"src":"/media/asset-bac-ossuary-960.e6b1795f.avif","w":960},{"src":"/media/asset-bac-ossuary-1600.e6b1795f.avif","w":1600},{"src":"/media/asset-bac-ossuary-2400.e6b1795f.avif","w":2400}],"dominant":"#74736e","h":1800,"w":2400,"webp":[{"src":"/media/asset-bac-ossuary-960.e6b1795f.webp","w":960}],"src":"/media/asset-bac-ossuary-960.e6b1795f.webp","id":"asset.bac.ossuary","alt":"Kostnica: dwa poziomy. Współczesne zdjęcie.","objectCaption":"Kostnica: dwa poziomy. Współczesne zdjęcie.","caption":"Kostnica: dwa poziomy. Współczesne zdjęcie.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"cover","credit":"Todor Bozhinov / Тодор Божинов · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 3.0","attribution":"Photo: Todor Bozhinov / Тодор Божинов, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Unmodified. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Todor Bozhinov / Тодор Божинов, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Unmodified. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Bachkovo_Monastery_Ossuary_TB_1.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0"}],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":null,"audio":{"durationSeconds":23.316166666666668,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.bachkovo-monastery.bachkovo-monastery.s1-brothers","duration":23.424,"src":"/audio/pl/bachkovo-monastery/s1-brothers.e7be7c63.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.bac.typikon"},{"id":"src.bac.monastery"}]},{"id":"bachkovo-monastery.s2-petritzonitissa","number":2,"kind":"map","title":"Monaster koło Płowdiwu","body":"Miejsce to leży koło dzisiejszego Asenowgradu, na południe od Płowdiwu. W regule monaster nosi nazwę Petriconitissa. Pochodzi ona od pobliskiej twierdzy. W 1083 r. okolica należy do cesarstwa bizantyńskiego.","images":[],"hotspots":[],"places":[{"note":"W typikonie: Petritzonitissa, w pobliżu dzisiejszego Asenowgradu, na południe od Płowdiwu. W 1083 r. okolica należała do Cesarstwa Bizantyjskiego. Obszar jest przybliżony i nie wyznacza granic historycznych.","precision":"approximate","id":"place.bac.monastery","name":"Monaster Baczkowski","latitude":41.94226,"longitude":24.84991,"accuracy":"approximate","radiusMeters":400,"sourceIds":["src.bac.coordinates","src.bac.typikon"],"guideUrl":"https://travel-guide-bulgaria.zydeno.com/pl/places/bachkovo-monastery/","slug":"bac.monastery","url":"/pl/map/#bac.monastery"}],"map":{"light":{"src":"/assets/maps/relief@3x.jpg?v=075869a7dd","w":3072,"h":1987,"avif":[],"webp":[],"responsive":[{"src":"/media/map/map-relief-2x-1024.4c826249.avif","w":1024},{"src":"/media/map/map-relief-3x-1536.8876519a.avif","w":1536},{"src":"/media/map/map-relief-2x-2048.4c826249.avif","w":2048},{"src":"/media/map/map-relief-3x-3072.8876519a.avif","w":3072}]},"dark":{"src":"/assets/maps/relief-dark@3x.jpg?v=0941a59d06","w":3072,"h":1987,"avif":[],"webp":[],"responsive":[{"src":"/media/map/map-relief-dark-2x-1024.73ab39a9.avif","w":1024},{"src":"/media/map/map-relief-dark-3x-1536.4f3ca147.avif","w":1536},{"src":"/media/map/map-relief-dark-2x-2048.73ab39a9.avif","w":2048},{"src":"/media/map/map-relief-dark-3x-3072.4f3ca147.avif","w":3072}]},"places":[{"note":"W typikonie: Petritzonitissa, w pobliżu dzisiejszego Asenowgradu, na południe od Płowdiwu. W 1083 r. okolica należała do Cesarstwa Bizantyjskiego. Obszar jest przybliżony i nie wyznacza granic historycznych.","precision":"approximate","id":"place.bac.monastery","name":"Monaster Baczkowski","latitude":41.94226,"longitude":24.84991,"accuracy":"approximate","radiusMeters":400,"sourceIds":["src.bac.coordinates","src.bac.typikon"],"guideUrl":"https://travel-guide-bulgaria.zydeno.com/pl/places/bachkovo-monastery/","slug":"bac.monastery","url":"/pl/map/#bac.monastery","number":1,"x":41.87388,"y":70.57592,"inside":true,"viewX":50.0,"viewY":62.28022776774191}],"extent":[0,0,1,1],"orientation":[{"name":"Sofia","kind":"town","x":22.774,"y":50.826,"viewX":26.340793806451607,"viewY":36.962104516129024},{"name":"Płowdiw","kind":"town","x":40.566,"y":65.549,"viewX":48.37991638709677,"viewY":55.83604064516129},{"name":"Warna","kind":"town","x":80.184,"y":37.187,"viewX":97.45511638709678,"viewY":19.477786451612886},{"name":"Burgas","kind":"town","x":74.532,"y":55.892,"viewX":90.45392929032258,"viewY":43.45638967741935},{"name":"Ruse","kind":"town","x":55.821,"y":20.617,"viewX":67.27643251612902,"viewY":-1.763884516129049},{"name":"Wielkie Tyrnowo","kind":"town","x":51.465,"y":40.853,"viewX":61.880613161290334,"viewY":24.17736193548386},{"name":"Plewen","kind":"town","x":38.834,"y":31.796,"viewX":46.23447122580645,"viewY":12.566872258064501},{"name":"Stara Zagora","kind":"town","x":51.681,"y":57.962,"viewX":62.1481744516129,"viewY":46.10999612903225},{"name":"Szumen","kind":"town","x":67.951,"y":35.671,"viewX":82.3019809032258,"viewY":17.534372258064497},{"name":"Widyń","kind":"town","x":17.099,"y":16.308,"viewX":19.31111638709677,"viewY":-7.287744516129052},{"name":"Błagojewgrad","kind":"town","x":19.929,"y":68.531,"viewX":22.816664774193544,"viewY":59.658772258064516},{"name":"Chaskowo","kind":"town","x":50.694,"y":70.78,"viewX":60.925568000000005,"viewY":62.54184516129031},{"name":"Smolan","kind":"town","x":40.014,"y":80.031,"viewX":47.696148645161294,"viewY":74.40103032258065},{"name":"Sliwen","kind":"town","x":60.286,"y":51.247,"viewX":72.80727122580646,"viewY":37.501799354838695},{"name":"Dobricz","kind":"town","x":79.091,"y":27.65,"viewX":96.1012067096774,"viewY":7.251967741935463},{"name":"Pernik","kind":"town","x":19.223,"y":53.257,"viewX":21.942135741935477,"viewY":40.07848967741934},{"name":"Jamboł","kind":"town","x":62.544,"y":56.432,"viewX":75.60427767741935,"viewY":44.14863483870967},{"name":"Pazardżik","kind":"town","x":35.42,"y":64.052,"viewX":42.005516387096776,"viewY":53.91698322580646},{"name":"Wraca","kind":"town","x":25.661,"y":37.29,"viewX":29.91694864516129,"viewY":19.6098258064516},{"name":"Gabrowo","kind":"town","x":47.734,"y":46.177,"viewX":57.25898735483871,"viewY":31.00238645161289},{"name":"Kyrdżali","kind":"town","x":48.471,"y":78.573,"viewX":58.171916387096765,"viewY":72.53196838709675},{"name":"Kiustendił","kind":"town","x":14.889,"y":61.673,"viewX":16.573567999999995,"viewY":50.86725870967741},{"name":"Montana","kind":"town","x":21.563,"y":31.916,"viewX":24.84071638709677,"viewY":12.720704516129016},{"name":"Łowecz","kind":"town","x":40.178,"y":39.23,"viewX":47.89929703225806,"viewY":22.096780645161274},{"name":"Silistra","kind":"town","x":72.008,"y":13.056,"viewX":87.32742606451612,"viewY":-11.456598709677444},{"name":"Tyrgowiszte","kind":"town","x":63.402,"y":36.202,"viewX":76.66709058064515,"viewY":18.215079999999986},{"name":"Razgrad","kind":"town","x":62.709,"y":28.698,"viewX":75.80866477419355,"viewY":8.595436129032242},{"name":"Kazanłyk","kind":"town","x":48.661,"y":52.884,"viewX":58.40727122580645,"viewY":39.60032774193547},{"name":"Dunaj","kind":"nature","x":46.384,"y":23.924,"viewX":55.58672929032258,"viewY":2.4754761290322405},{"name":"Morze Czarne","kind":"nature","x":86.25,"y":45.496,"viewX":104.96912929032258,"viewY":30.129388387096768},{"name":"Stara Płanina","kind":"nature","x":41.25,"y":49.45,"viewX":49.22719380645161,"viewY":35.198161290322574},{"name":"Riła","kind":"nature","x":25.625,"y":65.69,"viewX":29.87235509677419,"viewY":56.01679354838708},{"name":"Pirin","kind":"nature","x":24.125,"y":75.565,"viewX":28.014290580645156,"viewY":68.67590645161289},{"name":"Rodopy","kind":"nature","x":38.75,"y":79.447,"viewX":46.130419612903225,"viewY":73.65238},{"name":"Strandża","kind":"nature","x":76.25,"y":67.774,"viewX":92.58203251612903,"viewY":58.68834709677419}],"crop":{"sx":0.8072916666666666,"sy":0.7800704579768494,"x":0.015092966666666707,"y":0.21992954202315063},"credit":{"id":"map-relief"}},"activity":null,"audio":{"durationSeconds":14.864125,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.bachkovo-monastery.bachkovo-monastery.s2-petritzonitissa","duration":14.976,"src":"/audio/pl/bachkovo-monastery/s2-petritzonitissa.07443f5e.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.bac.typikon"},{"id":"src.bac.coordinates"}]},{"id":"bachkovo-monastery.s3-common-table","number":3,"kind":"narrative","title":"Ten sam chleb, różne kwoty","body":"Grzegorz przewiduje pięćdziesięciu mnichów i osobno ihumena — osobę kierującą wspólnotą. Wszyscy mają jeść razem. Nikt, nawet ihumen, nie powinien dostawać lepszego chleba ani wina. Chorym i bardzo starym wolno udzielać potrzebnej pomocy.\n\nNie oznacza to równości we wszystkim. Kwoty na ubrania i buty różnią się zależnie od miejsca we wspólnocie. To spisane zasady, a nie dowód, że wszyscy zawsze ich przestrzegali.","images":[{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-bac-ossuary-side-480.3ba45acd.avif","w":480},{"src":"/media/asset-bac-ossuary-side-960.3ba45acd.avif","w":960},{"src":"/media/asset-bac-ossuary-side-1600.3ba45acd.avif","w":1600}],"dominant":"#847361","h":1200,"w":1600,"webp":[{"src":"/media/asset-bac-ossuary-side-960.3ba45acd.webp","w":960}],"src":"/media/asset-bac-ossuary-side-960.3ba45acd.webp","id":"asset.bac.ossuary-side","alt":"Boczna ściana kostnicy. Współczesne zdjęcie.","objectCaption":"Boczna ściana kostnicy. Współczesne zdjęcie.","caption":"Boczna ściana kostnicy. Współczesne zdjęcie.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"cover","credit":"Todor Bozhinov / Тодор Божинов · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 3.0","attribution":"Photo: Todor Bozhinov / Тодор Божинов, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Unmodified. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Todor Bozhinov / Тодор Божинов, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Unmodified. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Bachkovo_Monastery_Ossuary_TB_2.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0"}],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":null,"audio":{"durationSeconds":27.577041666666666,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.bachkovo-monastery.bachkovo-monastery.s3-common-table","duration":27.691,"src":"/audio/pl/bachkovo-monastery/s3-common-table.c8a3eefc.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.bac.typikon"}]},{"id":"bachkovo-monastery.s4-ossuary","number":4,"kind":"artifact","title":"Kości na dole, kaplica na górze","body":"Kostnica to budynek przeznaczony na kości zmarłych mnichów. Zbiera się je w dolnej krypcie — pomieszczeniu grobowym. Nad nią znajduje się kaplica, mała świątynia przeznaczona do nabożeństw za zmarłych. Na dole namalowano scenę biblijną: wizję suchych kości Ezechiela. Według jednej z interpretacji obraz łączy kości z chrześcijańską nadzieją na zmartwychwstanie, czyli powrót zmarłych do życia. Nie wiemy na pewno, kiedy zbudowano kostnicę.","images":[{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-bac-ossuary-480.e6b1795f.avif","w":480},{"src":"/media/asset-bac-ossuary-960.e6b1795f.avif","w":960},{"src":"/media/asset-bac-ossuary-1600.e6b1795f.avif","w":1600},{"src":"/media/asset-bac-ossuary-2400.e6b1795f.avif","w":2400}],"dominant":"#74736e","h":1800,"w":2400,"webp":[{"src":"/media/asset-bac-ossuary-960.e6b1795f.webp","w":960}],"src":"/media/asset-bac-ossuary-960.e6b1795f.webp","id":"asset.bac.ossuary","alt":"Kostnica: dwa poziomy. Współczesne zdjęcie.","objectCaption":"Kostnica: dwa poziomy. Współczesne zdjęcie.","caption":"Kostnica: dwa poziomy. Współczesne zdjęcie.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"cover","credit":"Todor Bozhinov / Тодор Божинов · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 3.0","attribution":"Photo: Todor Bozhinov / Тодор Божинов, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Unmodified. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Todor Bozhinov / Тодор Божинов, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Unmodified. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Bachkovo_Monastery_Ossuary_TB_1.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0"}],"hotspots":[{"id":"h-bac-upper","x":0.52,"y":0.53,"title":"Mała cerkiew na górze","body":"Na górnej kondygnacji znajduje się mała cerkiew przeznaczona do nabożeństw pogrzebowych. Drzwi widać na zdjęciu; funkcję ustalono na podstawie badań.","sourceIds":["src.bac.ossuary","src.bac.photo.ossuary"],"certainty":"source_reported"},{"id":"h-bac-lower","x":0.24,"y":0.94,"title":"Pomieszczenie na kości","body":"Dolna kondygnacja służyła do przechowywania kości zmarłych mnichów. Zdjęcie pokazuje część wejścia, a nie wnętrze ani malowidło przedstawiające Ezechiela.","sourceIds":["src.bac.ossuary","src.bac.photo.ossuary"],"certainty":"source_reported"},{"id":"h-bac-roof","x":0.48,"y":0.22,"title":"Dach z innych czasów","body":"Według strony monasteru dach i strop odnowiono w 2001 r. Nie wszystko w starej budowli pochodzi ze średniowiecza.","sourceIds":["src.bac.monastery-ossuary","src.bac.photo.ossuary"],"certainty":"source_reported"}],"places":[],"map":null,"activity":null,"audio":{"durationSeconds":28.250416666666666,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.bachkovo-monastery.bachkovo-monastery.s4-ossuary","duration":28.373,"src":"/audio/pl/bachkovo-monastery/s4-ossuary.b26890b6.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.bac.ossuary"},{"id":"src.bac.djordjevic2017"},{"id":"src.bac.monastery-ossuary"},{"id":"src.bac.typikon"}]},{"id":"bachkovo-monastery.a1-rule-evidence","number":5,"kind":"activity","title":"Zadanie: czego dowodzi reguła","body":"","images":[],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":{"id":"q.bac.rule-evidence","kind":"single_choice","prompt":"Czego dowiadujemy się z zasady wspólnych posiłków?","sourceIds":["src.bac.typikon"],"items":[{"id":"opt-intention","label":"Jakiego porządku chciał Grzegorz."},{"id":"opt-obeyed","label":"Że nikt nigdy jej nie naruszył.","whyWrong":"Reguła nie jest zapisem każdego rzeczywistego posiłku."},{"id":"opt-money","label":"Podział pieniędzy na odzież.","whyWrong":"Według reguły kwoty na ubrania różnią się zależnie od miejsca we wspólnocie."}],"explanation":"Reguła nakazuje wspólne posiłki. Jest to świadectwo zamiaru fundatora.","correctItemId":"opt-intention","sources":[{"id":"src.bac.typikon"}]},"audio":{"durationSeconds":3.7649583333333334,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.bachkovo-monastery.bachkovo-monastery.a1-rule-evidence","duration":3.883,"src":"/audio/pl/bachkovo-monastery/a1-rule-evidence.dede9201.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.bac.typikon"}]},{"id":"bachkovo-monastery.s5-later-builders","number":6,"kind":"artifact","title":"Monaster na ścianie","body":"Panoramiczne malowidło znajduje się na ścianie refektarza — sali wspólnych posiłków. Pochodzi z połowy XIX wieku. Artysta wykorzystał także starszą rycinę, czyli odbity obraz. Namalował budynki, procesję i święte postacie. Panoramę można odczytać jako opowieść o przeszłości monasteru. Nie przedstawia ona monasteru w 1083 r.\n\nGłówną świątynię, pokazaną na osobnym zdjęciu, zbudowano w 1604 r. Malowidła w narteksie — pomieszczeniu wejściowym — pochodzą z 1643 r. Obrazy i budynki powstały w różnym czasie.","images":[{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-bac-panorama-480.69262ea3.avif","w":480},{"src":"/media/asset-bac-panorama-960.69262ea3.avif","w":960},{"src":"/media/asset-bac-panorama-1600.69262ea3.avif","w":1600}],"dominant":"#656b6b","h":1605,"w":2400,"webp":[{"src":"/media/asset-bac-panorama-960.69262ea3.webp","w":960}],"src":"/media/asset-bac-panorama-960.69262ea3.webp","id":"asset.bac.panorama","alt":"Panoramiczne malowidło ścienne z budynkami, procesją i świętymi postaciami ponad nimi.","objectCaption":"Współczesne zdjęcie panoramicznego malowidła ściennego z połowy XIX wieku.","caption":"Współczesne zdjęcie panoramicznego malowidła ściennego z połowy XIX wieku.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"JERRYE AND ROY KLOTZ MD · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 3.0","attribution":"Photo: JERRYE AND ROY KLOTZ MD, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Unmodified. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"JERRYE AND ROY KLOTZ MD, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Unmodified. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:PANORAMA_MURAL_AT_BACHKOVO_MONASTERY,_BULGARIA.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0"},{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-bac-dormition-480.f965fb79.avif","w":480},{"src":"/media/asset-bac-dormition-960.f965fb79.avif","w":960},{"src":"/media/asset-bac-dormition-1600.f965fb79.avif","w":1600}],"dominant":"#605f57","h":1600,"w":2400,"webp":[{"src":"/media/asset-bac-dormition-960.f965fb79.webp","w":960}],"src":"/media/asset-bac-dormition-960.f965fb79.webp","id":"asset.bac.dormition","alt":"Główna cerkiew z kopułą i zadaszonym wejściem z kolumnami.","objectCaption":"Współczesne zdjęcie głównej cerkwi, zbudowanej w 1604 r. Malowidła w przedsionku, pomieszczeniu wejściowym, pochodzą z 1643 r.","caption":"Współczesne zdjęcie głównej cerkwi, zbudowanej w 1604 r. Malowidła w przedsionku, pomieszczeniu wejściowym, pochodzą z 1643 r.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"cover","credit":"Kritzolina · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Photo: Kritzolina, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Unmodified. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Kritzolina, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Unmodified. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Church_of_the_Dormition,_Bachkovo_Monastery_01.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0"}],"hotspots":[{"id":"h-bac-painted-buildings","x":0.43,"y":0.68,"title":"Malowany monaster","body":"Budynki na panoramicznym malowidle ściennym z połowy XIX wieku. Nie jest to bezpośredni widok monasteru z 1083 r.","sourceIds":["src.bac.panorama","src.bac.photo.panorama"],"certainty":"source_reported"},{"id":"h-bac-procession","x":0.065,"y":0.76,"title":"Procesja","body":"W lewym dolnym rogu widać procesję postaci. Panorama łączy ludzi, budynki i święte wizerunki; jest artystyczną opowieścią.","sourceIds":["src.bac.panorama","src.bac.photo.panorama"],"certainty":"source_reported"},{"id":"h-bac-sacred","x":0.38,"y":0.37,"title":"Postacie nad budynkami","body":"Święte postacie umieszczono ponad budynkami. To kompozycja malarza, a nie plan architektoniczny w skali.","sourceIds":["src.bac.photo.panorama"],"certainty":"source_reported"}],"places":[],"map":null,"activity":null,"audio":{"durationSeconds":39.245041666666665,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.bachkovo-monastery.bachkovo-monastery.s5-later-builders","duration":39.339,"src":"/audio/pl/bachkovo-monastery/s5-later-builders.c9675e27.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.bac.typikon"},{"id":"src.bac.restoration2016"},{"id":"src.bac.panorama"}]},{"id":"bachkovo-monastery.a2-timeline","number":7,"kind":"activity","title":"Zadanie: trzy różne epoki","body":"","images":[],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":{"id":"q.bac.timeline","kind":"sequence","prompt":"Ułóż wydarzenia od najwcześniejszego.","sourceIds":["src.bac.typikon","src.bac.restoration2016"],"items":[{"id":"ev-rule","label":"Spisanie reguły"},{"id":"ev-church","label":"Budowa głównej świątyni"},{"id":"ev-painting","label":"Malowidła w narteksie"}],"explanation":"Reguła powstała na kilka stuleci przed nową świątynią. Malowidła w narteksie są późniejsze od budowy świątyni.","correctOrderIds":["ev-rule","ev-church","ev-painting"],"sources":[{"id":"src.bac.typikon"},{"id":"src.bac.restoration2016"}]},"audio":{"durationSeconds":2.9755,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.bachkovo-monastery.bachkovo-monastery.a2-timeline","duration":3.072,"src":"/audio/pl/bachkovo-monastery/a2-timeline.8fdb3c3d.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.bac.typikon"},{"id":"src.bac.restoration2016"}]},{"id":"bachkovo-monastery.s6-copies","number":8,"kind":"narrative","title":"Odpisy zachowują regułę","body":"Reguła z 1083 r. dotarła do nas w odpisach. Podpisany oryginał nie zachował się. Zakończenie reguły wymienia trzy języki: grecki, gruziński i ormiański.\n\nGrzegorz zakazuje zmieniania zasad i wynoszenia ich. Odpisy zachowują jego tekst: jak dzielić jedzenie i chronić wspólny majątek. Zawiera on także zasady dotyczące modlitewnego wspominania zmarłych. Kamień, malowidło i dokument opowiadają różne części tej historii.","images":[{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-bac-ossuary-apse-480.d88286bb.avif","w":480},{"src":"/media/asset-bac-ossuary-apse-960.d88286bb.avif","w":960},{"src":"/media/asset-bac-ossuary-apse-1222.d88286bb.avif","w":1222}],"dominant":"#7b6c50","h":1600,"w":1222,"webp":[{"src":"/media/asset-bac-ossuary-apse-960.d88286bb.webp","w":960}],"src":"/media/asset-bac-ossuary-apse-960.d88286bb.webp","id":"asset.bac.ossuary-apse","alt":"Półkolista wystająca część kostnicy, zwana apsydą.","objectCaption":"Kostnica","caption":"Półkolista wystająca część kostnicy, zwana apsydą. Współczesne zdjęcie.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"cover","credit":"Todor Bozhinov · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 3.0","attribution":"Photo: Todor Bozhinov, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Unmodified. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Todor Bozhinov, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Unmodified. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Bachkovo_Monastery_Ossuary_TB_4.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0"}],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":null,"audio":{"durationSeconds":29.399791666666665,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.bachkovo-monastery.bachkovo-monastery.s6-copies","duration":29.525,"src":"/audio/pl/bachkovo-monastery/s6-copies.d75d9bbd.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.bac.typikon"},{"id":"src.bac.monastery"}]},{"id":"bachkovo-monastery.a3-matching","number":9,"kind":"activity","title":"Zadanie: połącz świadectwa","body":"","images":[],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":{"id":"q.bac.matching","kind":"matching","prompt":"Połącz każde świadectwo z jego opisem.","sourceIds":["src.bac.typikon","src.bac.ossuary","src.bac.panorama"],"items":[{"id":"m-rule","label":"Typikon","pairedLabel":"Spisane zasady wspólnego życia"},{"id":"m-ossuary","label":"Kostnica","pairedLabel":"Kości na dole, kaplica u góry"},{"id":"m-panorama","label":"Malowidło panoramiczne","pairedLabel":"Późniejsze przedstawienie monasteru"}],"explanation":"Tekst ustanawia zasady, budynek służy pamięci o zmarłych, a panorama przedstawia późniejsze życie monasteru.","sources":[{"id":"src.bac.typikon"},{"id":"src.bac.ossuary"},{"id":"src.bac.panorama"}],"columns":["Element","Opis"]},"audio":{"durationSeconds":3.2425,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.bachkovo-monastery.bachkovo-monastery.a3-matching","duration":3.371,"src":"/audio/pl/bachkovo-monastery/a3-matching.137c431b.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.bac.typikon"},{"id":"src.bac.ossuary"},{"id":"src.bac.panorama"}]}],"minutes":3,"sources":[{"year":null,"url":"https://www.wikidata.org/wiki/Q47020","institutionOrAuthor":"Wikimedia contributors","id":"src.bac.coordinates","authors":["Wikimedia contributors"],"title":"Bachkovo Monastery","container":"Wikimedia geographic records","accessedOn":"2026-10-28","accessed":"2026-10-28"},{"year":2017,"url":"https://journals.lub.lu.se/sjbmgs/article/view/17347","institutionOrAuthor":"Jakov Đorđević","id":"src.bac.djordjevic2017","authors":["Jakov Đorđević"],"title":"Experiencing Resurrection: Persuasive Narrative of the Pictorial Program in the Ossuary of the Bachkovo Monastery","container":"Scandinavian Journal of Byzantine and Modern Greek Studies","volume":"3","pages":"95–124","doi":"10.66885/sjbmgs.17347","accessedOn":"2026-10-28","accessed":"2026-10-28"},{"year":null,"url":"https://bachkovskimanastir.com/about/","institutionOrAuthor":"Bachkovo Monastery","id":"src.bac.monastery","authors":["Bachkovo Monastery"],"title":"История на Бачковския манастир","container":"Official monastery website","accessedOn":"2026-10-28","accessed":"2026-10-28"},{"year":null,"url":"https://bachkovskimanastir.com/complex/manastirska-kostnica/","institutionOrAuthor":"Bachkovo Monastery","id":"src.bac.monastery-ossuary","authors":["Bachkovo Monastery"],"title":"Манастирска костница","container":"Official monastery website","accessedOn":"2026-10-28","accessed":"2026-10-28"},{"year":null,"url":"https://mapping.apjan.co/item/the-ossuary-of-the-bachkovo-monastery","institutionOrAuthor":"Jakov Đorđević","id":"src.bac.ossuary","authors":["Jakov Đorđević"],"title":"The Ossuary of the Bachkovo Monastery","container":"Mapping Eastern Europe, eds. M. A. Rossi and A. I. Sullivan","accessedOn":"2026-10-28","accessed":"2026-10-28"},{"year":null,"url":"https://bachkovskimanastir.com/complex/panoramen-stenopis/","institutionOrAuthor":"Bachkovo Monastery","id":"src.bac.panorama","authors":["Bachkovo Monastery"],"title":"Панорамен стенопис","container":"Official monastery website","accessedOn":"2026-10-28","accessed":"2026-10-28"},{"year":2016,"url":"https://bg-patriarshia.bg/news/nova-restavratsia-v-bachkovskia-manastir","institutionOrAuthor":"Бачковска света обител","id":"src.bac.restoration2016","authors":["Бачковска света обител"],"title":"Нова реставрация в Бачковския манастир","container":"Bulgarian Patriarchate","accessedOn":"2026-10-28","accessed":"2026-10-28","fieldLanguages":{"institutionOrAuthor":"bg","title":"bg"}},{"year":2000,"url":"https://www.doaks.org/resources/publications/doaks-online-publications/byzantine-monastic-foundation-documents/typ032.pdf","institutionOrAuthor":"Gregory Pakourianos; Robert Jordan (translator); John Thomas and Angela Constantinides Hero (editors)","id":"src.bac.typikon","authors":["Gregory Pakourianos; Robert Jordan (translator); John Thomas and Angela Constantinides Hero (editors)"],"title":"23. Pakourianos: Typikon of Gregory Pakourianos for the Monastery of the Mother of God Petritzonitissa in Bačkovo","container":"Byzantine Monastic Foundation Documents; Dumbarton Oaks Studies 35; Washington, D.C.: Dumbarton Oaks Research Library and Collection","volume":"2","pages":"507–563","accessedOn":"2026-10-28","accessed":"2026-10-28","isPdf":true},{"year":null,"url":"https://bg-patriarshia.bg/old/indexecd3.html?file=bachkovsky_monastery.xml","institutionOrAuthor":"Bulgarian Patriarchate","id":"src.bac.patriarchate","authors":["Bulgarian Patriarchate"],"title":"Бачковски манастир „Св. Успение Богородично“","container":"Bulgarian Orthodox Church","accessedOn":"2026-10-28","accessed":"2026-10-28","fieldLanguages":{"title":"bg"}}],"credits":[{"id":"asset.bac.ossuary-apse-cutout","src":"/media/asset-bac-ossuary-apse-cutout-960.9a8ec52d.webp","alt":"Wycięty fotograficzny fragment apsydy ossuarium; nie cały budynek.","w":1543,"h":2312,"caption":"Półkolista wystająca część kostnicy, zwana apsydą. Współczesne zdjęcie.","credit":"Todor Bozhinov · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 3.0","attribution":"Photo: Todor Bozhinov, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Unmodified. Cut-out detail; background removed.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Todor Bozhinov, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Unmodified. Cut-out detail; background removed.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Bachkovo_Monastery_Ossuary_TB_4.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}},{"id":"asset.bac.ossuary","src":"/media/asset-bac-ossuary-960.e6b1795f.webp","alt":"Kostnica: dwa poziomy. Współczesne zdjęcie.","w":2400,"h":1800,"caption":"Kostnica: dwa poziomy. Współczesne zdjęcie.","credit":"Todor Bozhinov / Тодор Божинов · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 3.0","attribution":"Photo: Todor Bozhinov / Тодор Божинов, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Unmodified. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Todor Bozhinov / Тодор Божинов, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Unmodified. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Bachkovo_Monastery_Ossuary_TB_1.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}},{"id":"asset.bac.ossuary-side","src":"/media/asset-bac-ossuary-side-960.3ba45acd.webp","alt":"Boczna ściana kostnicy. Współczesne zdjęcie.","w":1600,"h":1200,"caption":"Boczna ściana kostnicy. Współczesne zdjęcie.","credit":"Todor Bozhinov / Тодор Божинов · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 3.0","attribution":"Photo: Todor Bozhinov / Тодор Божинов, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Unmodified. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Todor Bozhinov / Тодор Божинов, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Unmodified. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Bachkovo_Monastery_Ossuary_TB_2.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}},{"id":"asset.bac.panorama","src":"/media/asset-bac-panorama-960.69262ea3.webp","alt":"Panoramiczne malowidło ścienne z budynkami, procesją i świętymi postaciami ponad nimi.","w":2400,"h":1605,"caption":"Współczesne zdjęcie panoramicznego malowidła ściennego z połowy XIX wieku.","credit":"JERRYE AND ROY KLOTZ MD · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 3.0","attribution":"Photo: JERRYE AND ROY KLOTZ MD, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Unmodified. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"JERRYE AND ROY KLOTZ MD, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Unmodified. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:PANORAMA_MURAL_AT_BACHKOVO_MONASTERY,_BULGARIA.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}},{"id":"asset.bac.dormition","src":"/media/asset-bac-dormition-960.f965fb79.webp","alt":"Główna cerkiew z kopułą i zadaszonym wejściem z kolumnami.","w":2400,"h":1600,"caption":"Współczesne zdjęcie głównej cerkwi, zbudowanej w 1604 r. Malowidła w przedsionku, pomieszczeniu wejściowym, pochodzą z 1643 r.","credit":"Kritzolina · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Photo: Kritzolina, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Unmodified. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Kritzolina, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Unmodified. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Church_of_the_Dormition,_Bachkovo_Monastery_01.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}},{"id":"asset.bac.ossuary-apse","src":"/media/asset-bac-ossuary-apse-960.d88286bb.webp","alt":"Półkolista wystająca część kostnicy, zwana apsydą.","w":1222,"h":1600,"caption":"Półkolista wystająca część kostnicy, zwana apsydą. Współczesne zdjęcie.","credit":"Todor Bozhinov · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 3.0","attribution":"Photo: Todor Bozhinov, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Unmodified. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Todor Bozhinov, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Unmodified. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Bachkovo_Monastery_Ossuary_TB_4.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}},{"id":"map-relief","src":"/assets/maps/relief@3x.jpg?v=075869a7dd","thumb":"/media/map/map-relief-2x-1024.4c826249.avif","alt":"Kontekst geograficzny bez granic historycznych","w":3072,"h":1987,"caption":"","kindLabel":"Kontekst geograficzny bez granic historycznych","visibleKind":"Kontekst geograficzny bez granic historycznych","credit":"Tom Patterson · Nathaniel Vaughn Kelso · Domena publiczna · Natural Earth","license":"Domena publiczna","attribution":"Tom Patterson · Nathaniel Vaughn Kelso","attributionParts":null,"sourceUrl":"https://www.naturalearthdata.com/downloads/10m-raster-data/10m-gray-earth/","licenseUrl":"https://www.naturalearthdata.com/about/terms-of-use/","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}}],"places":[{"note":"W typikonie: Petritzonitissa, w pobliżu dzisiejszego Asenowgradu, na południe od Płowdiwu. W 1083 r. okolica należała do Cesarstwa Bizantyjskiego. Obszar jest przybliżony i nie wyznacza granic historycznych.","precision":"approximate","id":"place.bac.monastery","name":"Monaster Baczkowski","latitude":41.94226,"longitude":24.84991,"accuracy":"approximate","radiusMeters":400,"sourceIds":["src.bac.coordinates","src.bac.typikon"],"guideUrl":"https://travel-guide-bulgaria.zydeno.com/pl/places/bachkovo-monastery/","slug":"bac.monastery","url":"/pl/map/#bac.monastery"}],"find":null,"next":[{"storyId":"story.asen-peter-1185","title":"Świątynia i początek carstwa","topic":"Piotr, Asen i powstanie 1185 roku","eyebrow":"Piotr, Asen i powstanie 1185 roku · Tyrnowo","url":"/pl/stories/asen-peter-1185/","reason":"Zobaczcie, jak Bułgaria zmienia się w późniejszej epoce.","image":{"alpha":true,"avif":[{"src":"/media/asset-asen-isaac-coin-cutout-480.b57c9fca.avif","w":480},{"src":"/media/asset-asen-isaac-coin-cutout-960.b57c9fca.avif","w":960},{"src":"/media/asset-asen-isaac-coin-cutout-1478.b57c9fca.avif","w":1478}],"dominant":"#8e7965","h":1358,"w":1478,"webp":[{"src":"/media/asset-asen-isaac-coin-cutout-960.b57c9fca.webp","w":960}],"src":"/media/asset-asen-isaac-coin-cutout-960.b57c9fca.webp","id":"asset.asen.isaac-coin-cutout","alt":"Wycięty detal; tło usunięte. Moneta Izaaka II z XII wieku, wykonana z elektronu, stopu złota i srebra. Nie ustalono jej związku z podatkiem ślubnym.","objectCaption":"Moneta Izaaka II","caption":"Moneta Izaaka II z XII wieku, wykonana z elektronu, stopu złota i srebra. Nie ustalono jej związku z podatkiem ślubnym.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"Metropolitan Museum of Art · CC0 1.0 · Metropolitan Museum of Art","license":"CC0 1.0","attribution":"The Metropolitan Museum of Art · 22.122.1 · Gift of Bashford Dean, 1922 · CC0 1.0. Cut-out detail; background removed.","attributionParts":[{"text":"The Metropolitan Museum of Art · 22.122.1 · Gift of Bashford Dean, 1922 · CC0 1.0. Cut-out detail; background removed.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://www.metmuseum.org/art/collection/search/32954","licenseUrl":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/"},"minutes":4,"sceneCount":9},{"storyId":"story.boyana-church","title":"Twarze Bojany","topic":"Cerkiew Bojańska","eyebrow":"Cerkiew Bojańska · Bojana","url":"/pl/stories/boyana-church/","reason":"","image":{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-boyana-exterior-480.b8b98199.avif","w":480},{"src":"/media/asset-boyana-exterior-960.b8b98199.avif","w":960},{"src":"/media/asset-boyana-exterior-1600.b8b98199.avif","w":1600}],"dominant":"#63624f","h":1200,"w":1600,"webp":[{"src":"/media/asset-boyana-exterior-960.b8b98199.webp","w":960}],"src":"/media/asset-boyana-exterior-960.b8b98199.webp","id":"asset.boyana.exterior","alt":"Ceglane fasady, dwie części z kopułami i kamienna podstawa cerkwi Bojańskiej wśród drzew.","objectCaption":"Cerkiew Bojańska","caption":"","kindLabel":"Zdjęcie","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"cover","credit":"Aleksander Dragnes · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY 2.0","attribution":"Source: Aleksander Dragnes / Wikimedia Commons, CC BY 2.0 Processed image. Site today","attributionParts":[{"text":"Source: Aleksander Dragnes / Wikimedia Commons, CC BY 2.0 Processed image. Site today","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Boyana_Church_1.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by/2.0"},"minutes":5,"sceneCount":9},{"storyId":"story.ivan-alexander-gospels","title":"Car między kartami","topic":"Czworoewangelia Iwana Aleksandra","eyebrow":"Czworoewangelia Iwana Aleksandra · Londyn","url":"/pl/stories/ivan-alexander-gospels/","reason":"","image":{"alpha":true,"avif":[{"src":"/media/asset-tetra-cover-cutout-480.f4a95879.avif","w":480},{"src":"/media/asset-tetra-cover-cutout-960.f4a95879.avif","w":960},{"src":"/media/asset-tetra-cover-cutout-1314.f4a95879.avif","w":1314}],"dominant":"#83524c","h":1398,"w":1314,"webp":[{"src":"/media/asset-tetra-cover-cutout-960.f4a95879.webp","w":960}],"src":"/media/asset-tetra-cover-cutout-960.f4a95879.webp","id":"asset.tetra.cover-cutout","alt":"Wycięty detal; tło usunięte. Zamknięta czerwono-brązowa okładka, z grzbietem po lewej i podziałką po prawej.","objectCaption":"Górna okładka oprawy","caption":"","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"Nieokreślony · CC0 · Biblioteka Brytyjska przez Wikimedia Commons","license":"CC0","attribution":"Zachowana górna okładka oprawy. Biblioteka Brytyjska, Add MS 39627; za pośrednictwem Wikimedia Commons, CC0. Wycięty detal; tło usunięte.","attributionParts":[{"text":"Zachowana górna okładka oprawy. Biblioteka Brytyjska, Add MS 39627; za pośrednictwem Wikimedia Commons, CC0. Wycięty detal; tło usunięte.","lang":"pl"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:The_Gospels_of_Tsar_Ivan_Alexander,_with_added_Menologion_-in_Slavonic-_-_Upper_cover_(Add_Ms_39627).jpg","licenseUrl":"http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/deed.en"},"minutes":5,"sceneCount":9}],"people":[{"id":"person.jesus","name":"Chrystus","url":"/pl/people/jesus/"},{"id":"person.gregory-pakourianos","name":"Grzegorz Pakurianos","url":"/pl/people/gregory-pakourianos/"},{"id":"person.apasios-pakourianos","name":"Abasios Pakurianos","url":"/pl/people/apasios-pakourianos/"},{"id":"person.ezekiel","name":"Ezechiel","url":"/pl/people/ezekiel/"}],"rulers":[],"status":"draft","fact":{"id":"fact.discover.bachkovo-monastery","storyId":"story.bachkovo-monastery","factId":"F02","text":"Typikon datowany jest na grudzień 1083 r.","sourceIds":["src.bac.typikon"]},"collectionFind":{"number":39,"total":59,"title":"Kostnica","dateLabel":"Brak datowania","image":{"alpha":true,"avif":[{"src":"/media/asset-bac-ossuary-apse-cutout-480.9a8ec52d.avif","w":480},{"src":"/media/asset-bac-ossuary-apse-cutout-960.9a8ec52d.avif","w":960},{"src":"/media/asset-bac-ossuary-apse-cutout-1543.9a8ec52d.avif","w":1543}],"dominant":"#8c6548","h":2312,"w":1543,"webp":[{"src":"/media/asset-bac-ossuary-apse-cutout-960.9a8ec52d.webp","w":960}],"src":"/media/asset-bac-ossuary-apse-cutout-960.9a8ec52d.webp","id":"asset.bac.ossuary-apse-cutout","alt":"Wycięty fotograficzny fragment apsydy ossuarium; nie cały budynek.","objectCaption":"Kostnica","caption":"Półkolista wystająca część kostnicy, zwana apsydą. Współczesne zdjęcie.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"Todor Bozhinov · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 3.0","attribution":"Photo: Todor Bozhinov, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Unmodified. Cut-out detail; background removed.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Todor Bozhinov, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Unmodified. Cut-out detail; background removed.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Bachkovo_Monastery_Ossuary_TB_4.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0"}},"ui":{"web.learnPromo":"Czytaj te historie po bułgarsku — poznaj język","web.travelPromo":"Odwiedź to miejsce — przewodnik po Bułgarii","web.autoAdvance":"Automatycznie przejdź do następnej sceny","web.repeatActivities":"Powtórz zadania","web.shortcuts":"Skróty klawiaturowe","web.sceneNavigation":"Poprzednia / następna scena","web.findCount":"Odkryto {count} z {total}","web.resumeNarration":"Wznów od {time}","web.activityLabel":"Zadanie","web.skippedActivities":"Zadania · {count} — rozpocznij","web.placesCount":"miejsca: {count}","web.moreAnswers":"Więcej odpowiedzi poniżej","web.playerSceneOf":"Scena {scene} z {total}: {title}","web.closeStory":"Zamknij historię","web.imageFit":"Pokaż cały obraz","web.activityOf":"Zadanie · {scene} z {total}","web.activityMoved":"Przeniesiono: pozycja {scene} z {total}","web.activityIncomplete":"Połącz wszystkie pary","web.seekTen":"Wstecz / do przodu o 10 sekund","web.activityFromScene":"Ze sceny {scene}","web.nextStory":"Następna historia","web.transcriptRevised":"tekst doprecyzowano","action.close":"Zamknij","action.next":"Dalej","action.retry":"Spróbuj ponownie","activity.check":"Sprawdź","answer.correct":"Poprawnie","answer.incorrect":"Niezupełnie","audio.backTen":"Cofnij o 10 sekund","audio.pause":"Wstrzymaj","audio.play":"Odtwórz narrację","audio.seek":"Pozycja narracji","audio.speed":"Tempo narracji","audio.synthetic":"Głos syntetyczny","audio.unavailable":"Nagranie jest niedostępne. Tekst jest tutaj.","bookmark.add":"Zapisz opowieść","bookmark.inSaved":"W zapisanych","bookmark.remove":"Usuń zapisaną opowieść","bookmark.removed":"Usunięto zakładkę","credit.title":"Ilustracje","discover.audioMinutes %lld":{"one":"%lld minuta","few":"%lld minuty","many":"%lld minut","other":"%lld minuty"},"discover.mapLabel":"Kontekst geograficzny bez granic historycznych","player.approximate":"Przybliżone położenie","player.back":"Wstecz","player.completed":"Nowe znalezisko w twojej kolekcji","player.counter %lld %lld":"%1$lld / %2$lld","player.details %lld":"Szczegóły (%lld)","player.explanation":"Dlaczego?","player.finish":"Zakończ","player.firstCorrect":"✓ Poprawnie za pierwszym razem","player.firstOther":"Pierwsza próba pozostaje zapisana. Powtórka służy ćwiczeniu.","player.interpretation":"Interpretacja","player.matchHint":"Dotknij pojęcia po lewej, potem znaczenia po prawej. Dotknij połączonego elementu, aby rozłączyć parę.","player.moveDown":"Przesuń w dół","player.moveUp":"Przesuń w górę","player.nextDetail":"Następny szczegół","player.previousDetail":"Poprzedni szczegół","player.related":"Powiązane historie","player.scene %lld":"Część %lld","player.sequenceHint":"Ułóż od najstarszego do najnowszego.","player.showAll":"Pokaż wszystkie","player.skip":"Pomiń","player.sources %lld":"Źródła · %lld","player.summary %lld %lld":"Zadania: %1$lld z %2$lld poprawnie za pierwszym razem","player.unpair":"Rozłącz parę","player.vitrine":"Do znalezisk","sources.title":"Źródła","story.listen":"Słuchaj","story.sceneCount %lld":{"one":"%lld scena","few":"%lld sceny","many":"%lld scen","other":"%lld sceny"},"story.start":"Zacznij","answer.chosen":"Wybrana odpowiedź","answer.skipped":"Zadanie pominięte","answer.revealed":"Odpowiedź wyświetlona","answer.correctOrder":"Prawidłowa kolejność","answer.correctPairs":"Prawidłowe pary","answer.yours.correct":"Twoja odpowiedź · poprawna","answer.yours.incorrect":"Twoja odpowiedź · błędna","audio.stop":"Zatrzymaj odtwarzanie","Search.search.group.places":"Miejsca","Atlas.zoomIn":"Przybliż","Atlas.zoomOut":"Oddal"},"promos":{"learn":{"icon":"/media/promo/learn-160.webp","name":"Nauka bułgarskiego","url":"https://bulgaria.zydeno.com/pl/learn-bulgarian/"},"travel":{"icon":"/media/promo/travel-160.webp","name":"Przewodnik Bułgaria","url":"https://bulgaria.zydeno.com/pl/travel-guide-bulgaria/"}}}
