{"version":2,"locale":"pl","id":"story.buzludzha","hasFind":true,"slug":"buzludzha","url":"/pl/stories/buzludzha/","topic":"Buzłudża","title":"Dlaczego zbudowano „latający spodek”?","summary":"W 1868 r. walczyła tu czeta Hadżi Dimitra. W 1891 r. socjaliści założyli partię. W 1981 r. rządząca partia komunistyczna otworzyła dom-pomnik. Jak jedno miejsce zyskało różne znaczenia?","cover":{"title":"Dlaczego zbudowano „latający spodek”?","subtitle":"Bitwa, początki partii i dom-pomnik na Buzłudży","hook":"Dlaczego zbudowano ten budynek?","summary":"W 1868 r. walczyła tu czeta Hadżi Dimitra. W 1891 r. socjaliści założyli partię. W 1981 r. rządząca partia komunistyczna otworzyła dom-pomnik. Jak jedno miejsce zyskało różne znaczenia?","takeaway":"Zdaniem badaczy zachowanie budynku może pomóc w rozmowie o przeszłości. Nie wymaga to przyjęcia przesłania dawnych władz."},"sortYear":1981,"firstActivity":5,"epoch":{"id":"epoch.xx","styleId":"xx","sortOrder":0,"title":"XX wiek","dateLabel":"1901–2000","eraShort":"XX wiek","slug":"xx","fill":"#CFC9C4","ink":"#221616","raised":"#D6D1CD","dark":"#64615F"},"epochId":"epoch.xx","placeShort":"Buzłudża","date":"1981","image":{"alpha":true,"avif":[{"src":"/media/asset-buz-sabre-cutout-480.41d53ba1.avif","w":480},{"src":"/media/asset-buz-sabre-cutout-960.41d53ba1.avif","w":960},{"src":"/media/asset-buz-sabre-cutout-1600.41d53ba1.avif","w":1600}],"dominant":"#745b4a","h":1284,"w":1638,"webp":[{"src":"/media/asset-buz-sabre-cutout-960.41d53ba1.webp","w":960}],"src":"/media/asset-buz-sabre-cutout-960.41d53ba1.webp","id":"asset.buz.sabre-cutout","alt":"Wyodrębniona rękojeść i jelec muzealnej szabli przypisywanej Chadżi Dimityrowi; fragment broni.","objectCaption":"Rękojeść szabli","caption":"Muzealna szabla z rewolwerem, przypisywana Hadżi Dimityrowi. Współczesne zdjęcie z Warny, nie świadectwo miejsca bitwy.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"Spiritia · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Spiritia / Wikimedia Commons; CC BY-SA 4.0. Museum exhibit in Varna. Cut-out detail; background removed.","attributionParts":[{"text":"Spiritia / Wikimedia Commons; CC BY-SA 4.0. Museum exhibit in Varna. Cut-out detail; background removed.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Hadzhi_Dimitar_sabre.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"},"scenes":[{"id":"buzludzha.s1-saucer-question","number":1,"kind":"map","title":"Okrągły budynek z gwiazdą","body":"Na Buzłudży stoi okrągły budynek. Obok wznosi się wieża z gwiazdą. Budynek przypomina latający spodek. To dom-pomnik: budowla przeznaczona do upamiętnień i ceremonii. Partia to organizacja dążąca do udziału w rządzeniu. Budynek wzniesiono dla Bułgarskiej Partii Komunistycznej, która rządziła krajem do 1989 r. Architektem był Georgi Stoiłow. Budynek otwarto w 1981 r. Dlaczego partia wybrała właśnie ten szczyt? Odpowiedź zaczyna się w 1868 r.","images":[{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-buz-relief-map-480.85002044.avif","w":480},{"src":"/media/asset-buz-relief-map-960.85002044.avif","w":960},{"src":"/media/asset-buz-relief-map-1600.85002044.avif","w":1600}],"dominant":"#c3d0a9","h":1010,"w":1600,"webp":[{"src":"/media/asset-buz-relief-map-960.85002044.webp","w":960}],"src":"/media/asset-buz-relief-map-960.85002044.webp","id":"asset.buz.relief-map","alt":"Współczesna mapa rzeźby terenu Bułgarii z 2010 r. z obecnymi granicami; kontekst geograficzny, nie dawne granice ani widok budynku.","objectCaption":"Współczesna mapa rzeźby terenu Bułgarii z 2010 r. z obecnymi granicami; kontekst geograficzny, nie dawne granice ani widok budynku.","caption":"Współczesna mapa rzeźby terenu Bułgarii z 2010 r. z obecnymi granicami; kontekst geograficzny, nie dawne granice ani widok budynku.","kind":"map","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"NordNordWest; Виктор В · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 3.0","attribution":"NordNordWest; Виктор В / Wikimedia Commons. CC BY-SA 3.0. Modern relief map of Bulgaria, 2010, with present-day boundaries; geographic context, not historical borders or a view of the building. Processed image.","attributionParts":[{"text":"NordNordWest; Виктор В / Wikimedia Commons. CC BY-SA 3.0. Modern relief map of Bulgaria, 2010, with present-day boundaries; geographic context, not historical borders or a view of the building. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Relief_Map_of_Bulgaria.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/"}],"hotspots":[],"places":[{"note":"Okolica bitwy z 1868 r. i kongresu z 1891 r. Punkt jest przybliżony.","precision":"approximate","id":"place.buz.peak-area","name":"Okolice szczytu Buzłudża","latitude":42.73581,"longitude":25.39385,"accuracy":"approximate","radiusMeters":800,"sourceIds":["src.buz.coordinates","src.buz.park","src.buz.battle"],"guideUrl":null,"slug":"buz.peak-area","url":"/pl/map/#buz.peak-area"}],"map":{"light":{"src":"/assets/maps/relief@3x.jpg?v=075869a7dd","w":3072,"h":1987,"avif":[],"webp":[],"responsive":[{"src":"/media/map/map-relief-2x-1024.4c826249.avif","w":1024},{"src":"/media/map/map-relief-3x-1536.8876519a.avif","w":1536},{"src":"/media/map/map-relief-2x-2048.4c826249.avif","w":2048},{"src":"/media/map/map-relief-3x-3072.8876519a.avif","w":3072}]},"dark":{"src":"/assets/maps/relief-dark@3x.jpg?v=0941a59d06","w":3072,"h":1987,"avif":[],"webp":[],"responsive":[{"src":"/media/map/map-relief-dark-2x-1024.73ab39a9.avif","w":1024},{"src":"/media/map/map-relief-dark-3x-1536.4f3ca147.avif","w":1536},{"src":"/media/map/map-relief-dark-2x-2048.73ab39a9.avif","w":2048},{"src":"/media/map/map-relief-dark-3x-3072.4f3ca147.avif","w":3072}]},"places":[{"note":"Okolica bitwy z 1868 r. i kongresu z 1891 r. Punkt jest przybliżony.","precision":"approximate","id":"place.buz.peak-area","name":"Okolice szczytu Buzłudża","latitude":42.73581,"longitude":25.39385,"accuracy":"approximate","radiusMeters":800,"sourceIds":["src.buz.coordinates","src.buz.park","src.buz.battle"],"guideUrl":null,"slug":"buz.peak-area","url":"/pl/map/#buz.peak-area","number":1,"x":48.67313,"y":49.82316,"inside":true,"viewX":50.0,"viewY":50.0}],"extent":[0,0,1,1],"orientation":[{"name":"Sofia","kind":"town","x":22.774,"y":50.826,"viewX":17.918497032258067,"viewY":51.285576180645165},{"name":"Płowdiw","kind":"town","x":40.566,"y":65.549,"viewX":39.95761961290323,"viewY":70.15951230967742},{"name":"Warna","kind":"town","x":80.184,"y":37.187,"viewX":89.03281961290324,"viewY":33.80125811612903},{"name":"Burgas","kind":"town","x":74.532,"y":55.892,"viewX":82.03163251612902,"viewY":57.7798613419355},{"name":"Ruse","kind":"town","x":55.821,"y":20.617,"viewX":58.85413574193549,"viewY":12.559587148387092},{"name":"Wielkie Tyrnowo","kind":"town","x":51.465,"y":40.853,"viewX":53.45831638709678,"viewY":38.5008336},{"name":"Plewen","kind":"town","x":38.834,"y":31.796,"viewX":37.812174451612904,"viewY":26.890343922580644},{"name":"Stara Zagora","kind":"town","x":51.681,"y":57.962,"viewX":53.725877677419355,"viewY":60.43346779354839},{"name":"Szumen","kind":"town","x":67.951,"y":35.671,"viewX":73.87968412903227,"viewY":31.857843922580635},{"name":"Widyń","kind":"town","x":17.099,"y":16.308,"viewX":10.888819612903228,"viewY":7.03572714838709},{"name":"Błagojewgrad","kind":"town","x":19.929,"y":68.531,"viewX":14.394368000000002,"viewY":73.98224392258066},{"name":"Chaskowo","kind":"town","x":50.694,"y":70.78,"viewX":52.50327122580646,"viewY":76.86531682580645},{"name":"Smolan","kind":"town","x":40.014,"y":80.031,"viewX":39.27385187096775,"viewY":88.72450198709679},{"name":"Sliwen","kind":"town","x":60.286,"y":51.247,"viewX":64.38497445161292,"viewY":51.82527101935484},{"name":"Dobricz","kind":"town","x":79.091,"y":27.65,"viewX":87.67890993548387,"viewY":21.575439406451604},{"name":"Pernik","kind":"town","x":19.223,"y":53.257,"viewX":13.519838967741935,"viewY":54.401961341935476},{"name":"Jamboł","kind":"town","x":62.544,"y":56.432,"viewX":67.1819809032258,"viewY":58.47210650322582},{"name":"Pazardżik","kind":"town","x":35.42,"y":64.052,"viewX":33.58321961290323,"viewY":68.2404548903226},{"name":"Wraca","kind":"town","x":25.661,"y":37.29,"viewX":21.494651870967743,"viewY":33.93329747096774},{"name":"Gabrowo","kind":"town","x":47.734,"y":46.177,"viewX":48.83669058064517,"viewY":45.325858116129034},{"name":"Kyrdżali","kind":"town","x":48.471,"y":78.573,"viewX":49.749619612903224,"viewY":86.8554400516129},{"name":"Kiustendił","kind":"town","x":14.889,"y":61.673,"viewX":8.151271225806452,"viewY":65.19073037419355},{"name":"Montana","kind":"town","x":21.563,"y":31.916,"viewX":16.418419612903225,"viewY":27.044176180645156},{"name":"Łowecz","kind":"town","x":40.178,"y":39.23,"viewX":39.477000258064514,"viewY":36.420252309677416},{"name":"Silistra","kind":"town","x":72.008,"y":13.056,"viewX":78.90512929032258,"viewY":2.866872954838699},{"name":"Tyrgowiszte","kind":"town","x":63.402,"y":36.202,"viewX":68.24479380645161,"viewY":32.53855166451613},{"name":"Razgrad","kind":"town","x":62.709,"y":28.698,"viewX":67.38636800000002,"viewY":22.918907793548385},{"name":"Kazanłyk","kind":"town","x":48.661,"y":52.884,"viewX":49.984974451612906,"viewY":53.923799406451614},{"name":"Dunaj","kind":"nature","x":46.384,"y":23.924,"viewX":47.16443251612904,"viewY":16.798947793548383},{"name":"Morze Czarne","kind":"nature","x":86.25,"y":45.496,"viewX":96.54683251612903,"viewY":44.45286005161291},{"name":"Stara Płanina","kind":"nature","x":41.25,"y":49.45,"viewX":40.80489703225806,"viewY":49.521632954838715},{"name":"Riła","kind":"nature","x":25.625,"y":65.69,"viewX":21.450058322580645,"viewY":70.34026521290322},{"name":"Pirin","kind":"nature","x":24.125,"y":75.565,"viewX":19.59199380645161,"viewY":82.99937811612904},{"name":"Rodopy","kind":"nature","x":38.75,"y":79.447,"viewX":37.70812283870968,"viewY":87.97585166451614},{"name":"Strandża","kind":"nature","x":76.25,"y":67.774,"viewX":84.15973574193546,"viewY":73.01181876129033}],"crop":{"sx":0.8072916666666666,"sy":0.7800704579768494,"x":0.08308546666666666,"y":0.10819637101157531},"credit":{"id":"map-relief"}},"activity":null,"audio":{"durationSeconds":34.438541666666666,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.buzludzha.buzludzha.s1-saucer-question","duration":34.56,"src":"/audio/pl/buzludzha/s1-saucer-question.8fcddeaa.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.buz.getty"},{"id":"src.buz.haspel2023"},{"id":"src.buz.history"},{"id":"src.buz.photo.exterior"},{"id":"src.buz.vasileva2023"}]},{"id":"buzludzha.s2-band-on-the-peak","number":2,"kind":"map","title":"1868: mały oddział w górach","body":"W 1868 r. ziemie bułgarskie znajdują się pod panowaniem osmańskim. Hadżi Dimityr prowadzi czetę: mały oddział zbrojny. Czetnicy docierają na Buzłudżę w Starej Płaninie. Tam siły osmańskie rozbijają oddział. Dokumenty z epoki potwierdzają śmierć Hadżi Dimitra pod Buzłudżą.","images":[{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-buz-hadzhi-portrait-480.237cb601.avif","w":480},{"src":"/media/asset-buz-hadzhi-portrait-510.237cb601.avif","w":510}],"dominant":"#adadad","h":736,"w":510,"webp":[{"src":"/media/asset-buz-hadzhi-portrait-510.237cb601.webp","w":510}],"src":"/media/asset-buz-hadzhi-portrait-510.237cb601.webp","id":"asset.buz.hadzhi-portrait","alt":"Fotograficzny portret Hadżi Dimitra autorstwa nieznanego fotografa z XIX wieku; nie jest zdjęciem bitwy z 1868 r.","objectCaption":"Fotograficzny portret Hadżi Dimitra autorstwa nieznanego fotografa z XIX wieku; nie jest zdjęciem bitwy z 1868 r.","caption":"Fotograficzny portret Hadżi Dimitra autorstwa nieznanego fotografa z XIX wieku; nie jest zdjęciem bitwy z 1868 r.","kind":"archive","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"Nieznany fotograf z XIX wieku · Public domain · Wikimedia Commons","license":"Public domain","attribution":"Unknown 19th-century photographer / Wikimedia Commons. Public domain. Photographic portrait of Hadzhi Dimitar by an Unknown 19th-century photographer; not a photograph of the 1868 battle. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Unknown 19th-century photographer / Wikimedia Commons. Public domain. Photographic portrait of Hadzhi Dimitar by an Unknown 19th-century photographer; not a photograph of the 1868 battle. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Hadzhi_Dimitar_portrait.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/publicdomain/mark/1.0/"},{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-buz-sabre-480.5b5eb99a.avif","w":480},{"src":"/media/asset-buz-sabre-960.5b5eb99a.avif","w":960},{"src":"/media/asset-buz-sabre-1600.5b5eb99a.avif","w":1600}],"dominant":"#58554f","h":1201,"w":1600,"webp":[{"src":"/media/asset-buz-sabre-960.5b5eb99a.webp","w":960}],"src":"/media/asset-buz-sabre-960.5b5eb99a.webp","id":"asset.buz.sabre","alt":"Muzealna szabla z rewolwerem, przypisywana Hadżi Dimityrowi. Współczesne zdjęcie z Warny, nie świadectwo miejsca bitwy.","objectCaption":"Rękojeść szabli","caption":"Muzealna szabla z rewolwerem, przypisywana Hadżi Dimityrowi. Współczesne zdjęcie z Warny, nie świadectwo miejsca bitwy.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"Spiritia · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Spiritia / Wikimedia Commons; CC BY-SA 4.0. Museum exhibit in Varna. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Spiritia / Wikimedia Commons; CC BY-SA 4.0. Museum exhibit in Varna. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Hadzhi_Dimitar_sabre.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"}],"hotspots":[],"places":[{"note":"Okolica bitwy z 1868 r. i kongresu z 1891 r. Punkt jest przybliżony.","precision":"approximate","id":"place.buz.peak-area","name":"Okolice szczytu Buzłudża","latitude":42.73581,"longitude":25.39385,"accuracy":"approximate","radiusMeters":800,"sourceIds":["src.buz.coordinates","src.buz.park","src.buz.battle"],"guideUrl":null,"slug":"buz.peak-area","url":"/pl/map/#buz.peak-area"},{"note":"Przybliżony obszar wokół znaków upamiętniających Hadżi Dimityra.","precision":"approximate","id":"place.buz.battle-memorial","name":"Miejsce pamięci Hadżi Dimityra","latitude":42.732632,"longitude":25.397284,"accuracy":"approximate","radiusMeters":150,"sourceIds":["src.buz.bas2024","src.buz.park"],"guideUrl":null,"slug":"buz.battle-memorial","url":"/pl/map/#buz.battle-memorial"}],"map":{"light":{"src":"/assets/maps/relief@3x.jpg?v=075869a7dd","w":3072,"h":1987,"avif":[],"webp":[],"responsive":[{"src":"/media/map/map-relief-2x-1024.4c826249.avif","w":1024},{"src":"/media/map/map-relief-3x-1536.8876519a.avif","w":1536},{"src":"/media/map/map-relief-2x-2048.4c826249.avif","w":2048},{"src":"/media/map/map-relief-3x-3072.8876519a.avif","w":3072}]},"dark":{"src":"/assets/maps/relief-dark@3x.jpg?v=0941a59d06","w":3072,"h":1987,"avif":[],"webp":[],"responsive":[{"src":"/media/map/map-relief-dark-2x-1024.73ab39a9.avif","w":1024},{"src":"/media/map/map-relief-dark-3x-1536.4f3ca147.avif","w":1536},{"src":"/media/map/map-relief-dark-2x-2048.73ab39a9.avif","w":2048},{"src":"/media/map/map-relief-dark-3x-3072.4f3ca147.avif","w":3072}]},"places":[{"note":"Okolica bitwy z 1868 r. i kongresu z 1891 r. Punkt jest przybliżony.","precision":"approximate","id":"place.buz.peak-area","name":"Okolice szczytu Buzłudża","latitude":42.73581,"longitude":25.39385,"accuracy":"approximate","radiusMeters":800,"sourceIds":["src.buz.coordinates","src.buz.park","src.buz.battle"],"guideUrl":null,"slug":"buz.peak-area","url":"/pl/map/#buz.peak-area","number":1,"x":48.67313,"y":49.82316,"inside":true,"viewX":49.97341729032257,"viewY":49.946389458064516},{"note":"Przybliżony obszar wokół znaków upamiętniających Hadżi Dimityra.","precision":"approximate","id":"place.buz.battle-memorial","name":"Miejsce pamięci Hadżi Dimityra","latitude":42.732632,"longitude":25.397284,"accuracy":"approximate","radiusMeters":150,"sourceIds":["src.buz.bas2024","src.buz.park"],"guideUrl":null,"slug":"buz.battle-memorial","url":"/pl/map/#buz.battle-memorial","number":2,"x":48.71605,"y":49.9068,"inside":true,"viewX":58.97341729032257,"viewY":55.946389458064516}],"extent":[0,0,1,1],"orientation":[{"name":"Sofia","kind":"town","x":22.774,"y":50.826,"viewX":17.89191432258064,"viewY":51.23196563870969},{"name":"Płowdiw","kind":"town","x":40.566,"y":65.549,"viewX":39.9310369032258,"viewY":70.10590176774195},{"name":"Warna","kind":"town","x":80.184,"y":37.187,"viewX":89.00623690322581,"viewY":33.74764757419354},{"name":"Burgas","kind":"town","x":74.532,"y":55.892,"viewX":82.00504980645161,"viewY":57.72625080000001},{"name":"Ruse","kind":"town","x":55.821,"y":20.617,"viewX":58.82755303225806,"viewY":12.505976606451611},{"name":"Wielkie Tyrnowo","kind":"town","x":51.465,"y":40.853,"viewX":53.43173367741936,"viewY":38.447223058064516},{"name":"Plewen","kind":"town","x":38.834,"y":31.796,"viewX":37.785591741935484,"viewY":26.83673338064516},{"name":"Stara Zagora","kind":"town","x":51.681,"y":57.962,"viewX":53.69929496774193,"viewY":60.37985725161291},{"name":"Szumen","kind":"town","x":67.951,"y":35.671,"viewX":73.85310141935484,"viewY":31.804233380645158},{"name":"Widyń","kind":"town","x":17.099,"y":16.308,"viewX":10.8622369032258,"viewY":6.982116606451608},{"name":"Błagojewgrad","kind":"town","x":19.929,"y":68.531,"viewX":14.367785290322574,"viewY":73.92863338064517},{"name":"Chaskowo","kind":"town","x":50.694,"y":70.78,"viewX":52.47668851612903,"viewY":76.81170628387096},{"name":"Smolan","kind":"town","x":40.014,"y":80.031,"viewX":39.24726916129032,"viewY":88.6708914451613},{"name":"Sliwen","kind":"town","x":60.286,"y":51.247,"viewX":64.35839174193549,"viewY":51.77166047741936},{"name":"Dobricz","kind":"town","x":79.091,"y":27.65,"viewX":87.65232722580643,"viewY":21.521828864516124},{"name":"Pernik","kind":"town","x":19.223,"y":53.257,"viewX":13.493256258064507,"viewY":54.3483508},{"name":"Jamboł","kind":"town","x":62.544,"y":56.432,"viewX":67.15539819354838,"viewY":58.418495961290326},{"name":"Pazardżik","kind":"town","x":35.42,"y":64.052,"viewX":33.5566369032258,"viewY":68.18684434838713},{"name":"Wraca","kind":"town","x":25.661,"y":37.29,"viewX":21.46806916129032,"viewY":33.87968692903226},{"name":"Gabrowo","kind":"town","x":47.734,"y":46.177,"viewX":48.81010787096774,"viewY":45.27224757419355},{"name":"Kyrdżali","kind":"town","x":48.471,"y":78.573,"viewX":49.7230369032258,"viewY":86.80182950967743},{"name":"Kiustendił","kind":"town","x":14.889,"y":61.673,"viewX":8.124688516129025,"viewY":65.13711983225807},{"name":"Montana","kind":"town","x":21.563,"y":31.916,"viewX":16.391836903225798,"viewY":26.990565638709676},{"name":"Łowecz","kind":"town","x":40.178,"y":39.23,"viewX":39.45041754838709,"viewY":36.36664176774194},{"name":"Silistra","kind":"town","x":72.008,"y":13.056,"viewX":78.87854658064516,"viewY":2.8132624129032178},{"name":"Tyrgowiszte","kind":"town","x":63.402,"y":36.202,"viewX":68.21821109677418,"viewY":32.48494112258064},{"name":"Razgrad","kind":"town","x":62.709,"y":28.698,"viewX":67.35978529032258,"viewY":22.865297251612905},{"name":"Kazanłyk","kind":"town","x":48.661,"y":52.884,"viewX":49.95839174193548,"viewY":53.87018886451613},{"name":"Dunaj","kind":"nature","x":46.384,"y":23.924,"viewX":47.13784980645161,"viewY":16.745337251612902},{"name":"Morze Czarne","kind":"nature","x":86.25,"y":45.496,"viewX":96.5202498064516,"viewY":44.399249509677425},{"name":"Stara Płanina","kind":"nature","x":41.25,"y":49.45,"viewX":40.77831432258064,"viewY":49.46802241290323},{"name":"Riła","kind":"nature","x":25.625,"y":65.69,"viewX":21.423475612903218,"viewY":70.28665467096775},{"name":"Pirin","kind":"nature","x":24.125,"y":75.565,"viewX":19.565411096774184,"viewY":82.94576757419354},{"name":"Rodopy","kind":"nature","x":38.75,"y":79.447,"viewX":37.68154012903226,"viewY":87.92224112258064},{"name":"Strandża","kind":"nature","x":76.25,"y":67.774,"viewX":84.13315303225805,"viewY":72.95820821935483}],"crop":{"sx":0.8072916666666666,"sy":0.7800704579768494,"x":0.08330006666666673,"y":0.10861457101157529},"credit":{"id":"map-relief"}},"activity":null,"audio":{"durationSeconds":19.403625,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.buzludzha.buzludzha.s2-band-on-the-peak","duration":19.499,"src":"/audio/pl/buzludzha/s2-band-on-the-peak.dfd95057.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.buz.battle"},{"id":"src.buz.park"},{"id":"src.buz.boneva2022"},{"id":"src.buz.kadrafil"},{"id":"src.buz.photo.sabre"},{"id":"src.buz.photo.landscape"}]},{"id":"buzludzha.s3-founding-congress","number":3,"kind":"narrative","title":"1891: zgromadzenie zamiast bitwy","body":"W 1891 r. w pobliżu tego samego szczytu zbierają się socjaliści. Jedną z idei socjalizmu jest wspólne decydowanie przez pracowników o zarządzaniu fabrykami. Grupy chcą się zjednoczyć. Wśród organizatorów jest Dimityr Błagojew. Partia to organizacja dążąca do udziału w rządzeniu. Spotkanie staje się kongresem założycielskim: zgromadzeniem, które tworzy partię. Nosi ona nazwę Bułgarska Partia Socjaldemokratyczna. Później Bułgarska Partia Komunistyczna przedstawia ten kongres jako swój początek.","images":[{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-buz-blagoev-1924-451.e66f80b6.avif","w":451}],"dominant":"#919191","h":819,"w":451,"webp":[{"src":"/media/asset-buz-blagoev-1924-451.e66f80b6.webp","w":451}],"src":"/media/asset-buz-blagoev-1924-451.e66f80b6.webp","id":"asset.buz.blagoev-1924","alt":"Portret Dimityra Błagojewa opublikowany w Molodoy Shakhter 9 maja 1924 r.; nie przedstawia zjazdu z 1891 r.","objectCaption":"Portret Dimityra Błagojewa opublikowany w Molodoy Shakhter 9 maja 1924 r.; nie przedstawia zjazdu z 1891 r.","caption":"Portret Dimityra Błagojewa opublikowany w Molodoy Shakhter 9 maja 1924 r.; nie przedstawia zjazdu z 1891 r.","kind":"archive","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"Nieznany artysta · Public domain · Wikimedia Commons","license":"Public domain","attribution":"Unknown artist / Wikimedia Commons. Public domain. Portrait of Dimitar Blagoev published in Molodoy Shakhter on 9 May 1924; not an image of the 1891 congress. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Unknown artist / Wikimedia Commons. Public domain. Portrait of Dimitar Blagoev published in Molodoy Shakhter on 9 May 1924; not an image of the 1891 congress. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Dmutro_Blagoev.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/publicdomain/mark/1.0/"}],"hotspots":[],"places":[{"note":"Okolica bitwy z 1868 r. i kongresu z 1891 r. Punkt jest przybliżony.","precision":"approximate","id":"place.buz.peak-area","name":"Okolice szczytu Buzłudża","latitude":42.73581,"longitude":25.39385,"accuracy":"approximate","radiusMeters":800,"sourceIds":["src.buz.coordinates","src.buz.park","src.buz.battle"],"guideUrl":null,"slug":"buz.peak-area","url":"/pl/map/#buz.peak-area"}],"map":null,"activity":null,"audio":{"durationSeconds":33.70708333333334,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.buzludzha.buzludzha.s3-founding-congress","duration":33.835,"src":"/audio/pl/buzludzha/s3-founding-congress.bb0f291a.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.buz.park"},{"id":"src.buz.history"},{"id":"src.buz.vasileva2023"},{"id":"src.buz.photo.landscape"},{"id":"src.buz.socialism"},{"id":"src.buz.photo.article-1885"}]},{"id":"buzludzha.s4-party-memorial","number":4,"kind":"narrative","title":"1981: historia na ścianach","body":"Na ścianach są mozaiki: obrazy z małych kolorowych kawałków. Sala zostaje otwarta w 1981 r. jako muzeum polityczne i miejsce ceremonii. Według planu ochrony budynek służy propagandzie: przekonuje ludzi o słuszności działań władzy. Mozaiki nie opowiadają jednak o całym życiu pod rządami komunistów. Ustawa uznaje, że ludzi zamykano w obozach z powodu przekonań politycznych. Obozy były miejscami przymusowego odosobnienia. To represje: prześladowanie i karanie przez władzę.","images":[{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-buz-article-1885-480.fa17999a.avif","w":480},{"src":"/media/asset-buz-article-1885-960.fa17999a.avif","w":960},{"src":"/media/asset-buz-article-1885-1600.fa17999a.avif","w":1600}],"dominant":"#63573e","h":1200,"w":1600,"webp":[{"src":"/media/asset-buz-article-1885-960.fa17999a.webp","w":960}],"src":"/media/asset-buz-article-1885-960.fa17999a.webp","id":"asset.buz.article-1885","alt":"Strona gazety z artykułem Dimityra Błagojewa z 1885 r.; nie jest dokumentem z kongresu w 1891 r.","objectCaption":"Artykuł z 1885 r.","caption":"Strona gazety z artykułem Dimityra Błagojewa z 1885 r.; nie jest dokumentem z kongresu w 1891 r.","kind":"archive","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"Dimitar Blagoev (1856–1924) · Public domain · Wikimedia Commons","license":"Public domain","attribution":"Dimitar Blagoev (1856–1924) / Wikimedia Commons; Public domain. Makedonski glas newspaper, 8 June 1885. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Dimitar Blagoev (1856–1924) / Wikimedia Commons; Public domain. Makedonski glas newspaper, 8 June 1885. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Makedonski_Glas_Dimitar_Blagoev_Article_Balkan_Federation_and_Macedonia_8_June_1885.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/publicdomain/mark/1.0/"}],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":null,"audio":{"durationSeconds":32.627375,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.buzludzha.buzludzha.s4-party-memorial","duration":32.725,"src":"/audio/pl/buzludzha/s4-party-memorial.cfa07476.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.buz.history"},{"id":"src.buz.vasileva2023"},{"id":"src.buz.cmp2023"},{"id":"src.buz.mosaics2023"},{"id":"src.buz.rehabilitation"},{"id":"src.buz.photo.dome"},{"id":"src.buz.photo.labor"},{"id":"src.buz.photo.cosmos"},{"id":"src.buz.photo.inscription"}]},{"id":"buzludzha.a1-purpose","number":5,"kind":"activity","title":"Zadanie: dlaczego zbudowano ten budynek","body":"","images":[],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":{"id":"q.buz.purpose","kind":"single_choice","prompt":"Do czego służył dom-pomnik po otwarciu?","sourceIds":["src.buz.history","src.buz.vasileva2023"],"items":[{"id":"opt-political","label":"Jako muzeum polityczne i miejsce ceremonii."},{"id":"opt-space","label":"Do przygotowania lotów kosmicznych.","whyWrong":"Kształtem przypomina latający spodek; opowieść nie wiąże go z lotami kosmicznymi."},{"id":"opt-battle","label":"Jako schronienie dla czety w 1868 r.","whyWrong":"W 1868 r. budynek jeszcze nie istniał."},{"id":"opt-founding","label":"Na pierwsze zgromadzenie partii w 1891 r.","whyWrong":"Kongres odbył się w 1891 r., dziewięćdziesiąt lat przed otwarciem."}],"explanation":"Budynek z 1981 r. upamiętnia wcześniejszy kongres i przedstawia historię według rządzącej partii.","correctItemId":"opt-political","sources":[{"id":"src.buz.history"},{"id":"src.buz.vasileva2023"}]},"audio":{"durationSeconds":3.1032083333333333,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.buzludzha.buzludzha.a1-purpose","duration":3.2,"src":"/audio/pl/buzludzha/a1-purpose.79d59938.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.buz.history"},{"id":"src.buz.vasileva2023"}]},{"id":"buzludzha.s5-abandonment","number":6,"kind":"narrative","title":"Sala pozostaje bez opieki","body":"Po przemianach politycznych w 1989 r. sala traci dawną rolę. Według fundacji zajmującej się ochroną Buzłudży na początku 1992 r. budynek staje się własnością państwa. Przestaje być utrzymywany. Według fundacji dochodzi do kradzieży, między innymi miedzianego pokrycia dachu. Przez uszkodzony dach przedostaje się woda, która niszczy mozaiki. Badacze łączą zniszczenia z przemianami politycznymi, brakiem opieki i działaniem czasu.","images":[{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-buz-landscape-480.8075ff6f.avif","w":480},{"src":"/media/asset-buz-landscape-960.8075ff6f.avif","w":960},{"src":"/media/asset-buz-landscape-1600.8075ff6f.avif","w":1600}],"dominant":"#6d7a65","h":1200,"w":1600,"webp":[{"src":"/media/asset-buz-landscape-960.8075ff6f.webp","w":960}],"src":"/media/asset-buz-landscape-960.8075ff6f.webp","id":"asset.buz.landscape","alt":"Trawiaste zbocza i lasy w okolicach Buzłudży. Współczesne zdjęcie, nie rekonstrukcja krajobrazu z 1868 r.","objectCaption":"Krajobraz w okolicach Buzłudży. Opisany budynek i jego wnętrze nie są widoczne.","caption":"Krajobraz w okolicach Buzłudży. Opisany budynek i jego wnętrze nie są widoczne.","kindLabel":"Zdjęcie","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"cover","credit":"Mark Ahsmann · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Photo: Mark Ahsmann, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Mountain locality in 2014. Processed image. Site photograph, 2014.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Mark Ahsmann, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Mountain locality in 2014. Processed image. Site photograph, 2014.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:20140622_Buzludzha_133.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0"}],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":null,"audio":{"durationSeconds":30.02675,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.buzludzha.buzludzha.s5-abandonment","duration":30.123,"src":"/audio/pl/buzludzha/s5-abandonment.f95aeb60.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.buz.history"},{"id":"src.buz.vasileva2023"},{"id":"src.buz.photo.dome"},{"id":"src.buz.cmp2023"}]},{"id":"buzludzha.a2-timeline","number":7,"kind":"activity","title":"Zadanie: trzy momenty","body":"","images":[],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":{"id":"q.buz.timeline","kind":"sequence","prompt":"Ułóż wydarzenia od najwcześniejszego.","sourceIds":["src.buz.battle","src.buz.park","src.buz.haspel2023"],"items":[{"id":"ev-battle","label":"Ostatnia bitwa czety"},{"id":"ev-congress","label":"Kongres założycielski"},{"id":"ev-opening","label":"Otwarcie domu-pomnika"}],"explanation":"Bitwa poprzedza kongres. Między kongresem a otwarciem budynku mija dziewięćdziesiąt lat.","correctOrderIds":["ev-battle","ev-congress","ev-opening"],"sources":[{"id":"src.buz.battle"},{"id":"src.buz.park"},{"id":"src.buz.haspel2023"}]},"audio":{"durationSeconds":2.9755,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.buzludzha.buzludzha.a2-timeline","duration":3.072,"src":"/audio/pl/buzludzha/a2-timeline.e1b7b59d.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.buz.battle"},{"id":"src.buz.park"},{"id":"src.buz.haspel2023"}]},{"id":"buzludzha.s6-conservation-evidence","number":8,"kind":"map","title":"Zabezpieczanie mozaik","body":"W mozaikach budynku brakuje całych fragmentów. Konserwacja oznacza powstrzymanie dalszych strat. Politechnika Monachijska uczestniczyła w projekcie ochrony w latach 2019–2022. Fundacja informuje o awaryjnym zabezpieczeniu mozaik w latach 2020–2022. Zabezpieczenie mozaik nie oznacza pełnej odbudowy budynku. Zdaniem autorów planu jego zachowanie może pomóc w rozmowie o przeszłości. Nie wymaga to przyjęcia przesłania dawnych władz.","images":[{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-buz-relief-map-480.85002044.avif","w":480},{"src":"/media/asset-buz-relief-map-960.85002044.avif","w":960},{"src":"/media/asset-buz-relief-map-1600.85002044.avif","w":1600}],"dominant":"#c3d0a9","h":1010,"w":1600,"webp":[{"src":"/media/asset-buz-relief-map-960.85002044.webp","w":960}],"src":"/media/asset-buz-relief-map-960.85002044.webp","id":"asset.buz.relief-map","alt":"Współczesna mapa rzeźby terenu Bułgarii z 2010 r. z obecnymi granicami; kontekst geograficzny, nie dawne granice ani widok budynku.","objectCaption":"Współczesna mapa rzeźby terenu Bułgarii z 2010 r. z obecnymi granicami; kontekst geograficzny, nie dawne granice ani widok budynku.","caption":"Współczesna mapa rzeźby terenu Bułgarii z 2010 r. z obecnymi granicami; kontekst geograficzny, nie dawne granice ani widok budynku.","kind":"map","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"NordNordWest; Виктор В · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 3.0","attribution":"NordNordWest; Виктор В / Wikimedia Commons. CC BY-SA 3.0. Modern relief map of Bulgaria, 2010, with present-day boundaries; geographic context, not historical borders or a view of the building. Processed image.","attributionParts":[{"text":"NordNordWest; Виктор В / Wikimedia Commons. CC BY-SA 3.0. Modern relief map of Bulgaria, 2010, with present-day boundaries; geographic context, not historical borders or a view of the building. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Relief_Map_of_Bulgaria.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/"}],"hotspots":[],"places":[{"note":"Okolica bitwy z 1868 r. i kongresu z 1891 r. Punkt jest przybliżony.","precision":"approximate","id":"place.buz.peak-area","name":"Okolice szczytu Buzłudża","latitude":42.73581,"longitude":25.39385,"accuracy":"approximate","radiusMeters":800,"sourceIds":["src.buz.coordinates","src.buz.park","src.buz.battle"],"guideUrl":null,"slug":"buz.peak-area","url":"/pl/map/#buz.peak-area"}],"map":{"light":{"src":"/assets/maps/relief@3x.jpg?v=075869a7dd","w":3072,"h":1987,"avif":[],"webp":[],"responsive":[{"src":"/media/map/map-relief-2x-1024.4c826249.avif","w":1024},{"src":"/media/map/map-relief-3x-1536.8876519a.avif","w":1536},{"src":"/media/map/map-relief-2x-2048.4c826249.avif","w":2048},{"src":"/media/map/map-relief-3x-3072.8876519a.avif","w":3072}]},"dark":{"src":"/assets/maps/relief-dark@3x.jpg?v=0941a59d06","w":3072,"h":1987,"avif":[],"webp":[],"responsive":[{"src":"/media/map/map-relief-dark-2x-1024.73ab39a9.avif","w":1024},{"src":"/media/map/map-relief-dark-3x-1536.4f3ca147.avif","w":1536},{"src":"/media/map/map-relief-dark-2x-2048.73ab39a9.avif","w":2048},{"src":"/media/map/map-relief-dark-3x-3072.4f3ca147.avif","w":3072}]},"places":[{"note":"Okolica bitwy z 1868 r. i kongresu z 1891 r. Punkt jest przybliżony.","precision":"approximate","id":"place.buz.peak-area","name":"Okolice szczytu Buzłudża","latitude":42.73581,"longitude":25.39385,"accuracy":"approximate","radiusMeters":800,"sourceIds":["src.buz.coordinates","src.buz.park","src.buz.battle"],"guideUrl":null,"slug":"buz.peak-area","url":"/pl/map/#buz.peak-area","number":1,"x":48.67313,"y":49.82316,"inside":true,"viewX":50.0,"viewY":50.0}],"extent":[0,0,1,1],"orientation":[{"name":"Sofia","kind":"town","x":22.774,"y":50.826,"viewX":17.918497032258067,"viewY":51.285576180645165},{"name":"Płowdiw","kind":"town","x":40.566,"y":65.549,"viewX":39.95761961290323,"viewY":70.15951230967742},{"name":"Warna","kind":"town","x":80.184,"y":37.187,"viewX":89.03281961290324,"viewY":33.80125811612903},{"name":"Burgas","kind":"town","x":74.532,"y":55.892,"viewX":82.03163251612902,"viewY":57.7798613419355},{"name":"Ruse","kind":"town","x":55.821,"y":20.617,"viewX":58.85413574193549,"viewY":12.559587148387092},{"name":"Wielkie Tyrnowo","kind":"town","x":51.465,"y":40.853,"viewX":53.45831638709678,"viewY":38.5008336},{"name":"Plewen","kind":"town","x":38.834,"y":31.796,"viewX":37.812174451612904,"viewY":26.890343922580644},{"name":"Stara Zagora","kind":"town","x":51.681,"y":57.962,"viewX":53.725877677419355,"viewY":60.43346779354839},{"name":"Szumen","kind":"town","x":67.951,"y":35.671,"viewX":73.87968412903227,"viewY":31.857843922580635},{"name":"Widyń","kind":"town","x":17.099,"y":16.308,"viewX":10.888819612903228,"viewY":7.03572714838709},{"name":"Błagojewgrad","kind":"town","x":19.929,"y":68.531,"viewX":14.394368000000002,"viewY":73.98224392258066},{"name":"Chaskowo","kind":"town","x":50.694,"y":70.78,"viewX":52.50327122580646,"viewY":76.86531682580645},{"name":"Smolan","kind":"town","x":40.014,"y":80.031,"viewX":39.27385187096775,"viewY":88.72450198709679},{"name":"Sliwen","kind":"town","x":60.286,"y":51.247,"viewX":64.38497445161292,"viewY":51.82527101935484},{"name":"Dobricz","kind":"town","x":79.091,"y":27.65,"viewX":87.67890993548387,"viewY":21.575439406451604},{"name":"Pernik","kind":"town","x":19.223,"y":53.257,"viewX":13.519838967741935,"viewY":54.401961341935476},{"name":"Jamboł","kind":"town","x":62.544,"y":56.432,"viewX":67.1819809032258,"viewY":58.47210650322582},{"name":"Pazardżik","kind":"town","x":35.42,"y":64.052,"viewX":33.58321961290323,"viewY":68.2404548903226},{"name":"Wraca","kind":"town","x":25.661,"y":37.29,"viewX":21.494651870967743,"viewY":33.93329747096774},{"name":"Gabrowo","kind":"town","x":47.734,"y":46.177,"viewX":48.83669058064517,"viewY":45.325858116129034},{"name":"Kyrdżali","kind":"town","x":48.471,"y":78.573,"viewX":49.749619612903224,"viewY":86.8554400516129},{"name":"Kiustendił","kind":"town","x":14.889,"y":61.673,"viewX":8.151271225806452,"viewY":65.19073037419355},{"name":"Montana","kind":"town","x":21.563,"y":31.916,"viewX":16.418419612903225,"viewY":27.044176180645156},{"name":"Łowecz","kind":"town","x":40.178,"y":39.23,"viewX":39.477000258064514,"viewY":36.420252309677416},{"name":"Silistra","kind":"town","x":72.008,"y":13.056,"viewX":78.90512929032258,"viewY":2.866872954838699},{"name":"Tyrgowiszte","kind":"town","x":63.402,"y":36.202,"viewX":68.24479380645161,"viewY":32.53855166451613},{"name":"Razgrad","kind":"town","x":62.709,"y":28.698,"viewX":67.38636800000002,"viewY":22.918907793548385},{"name":"Kazanłyk","kind":"town","x":48.661,"y":52.884,"viewX":49.984974451612906,"viewY":53.923799406451614},{"name":"Dunaj","kind":"nature","x":46.384,"y":23.924,"viewX":47.16443251612904,"viewY":16.798947793548383},{"name":"Morze Czarne","kind":"nature","x":86.25,"y":45.496,"viewX":96.54683251612903,"viewY":44.45286005161291},{"name":"Stara Płanina","kind":"nature","x":41.25,"y":49.45,"viewX":40.80489703225806,"viewY":49.521632954838715},{"name":"Riła","kind":"nature","x":25.625,"y":65.69,"viewX":21.450058322580645,"viewY":70.34026521290322},{"name":"Pirin","kind":"nature","x":24.125,"y":75.565,"viewX":19.59199380645161,"viewY":82.99937811612904},{"name":"Rodopy","kind":"nature","x":38.75,"y":79.447,"viewX":37.70812283870968,"viewY":87.97585166451614},{"name":"Strandża","kind":"nature","x":76.25,"y":67.774,"viewX":84.15973574193546,"viewY":73.01181876129033}],"crop":{"sx":0.8072916666666666,"sy":0.7800704579768494,"x":0.08308546666666666,"y":0.10819637101157531},"credit":{"id":"map-relief"}},"activity":null,"audio":{"durationSeconds":31.501208333333334,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.buzludzha.buzludzha.s6-conservation-evidence","duration":31.616,"src":"/audio/pl/buzludzha/s6-conservation-evidence.5e559045.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.buz.tum"},{"id":"src.buz.work"},{"id":"src.buz.access"},{"id":"src.buz.cmp2023"},{"id":"src.buz.photo.loss"}]},{"id":"buzludzha.a3-matching","number":9,"kind":"activity","title":"Zadanie: kto z czym jest związany","body":"","images":[],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":{"id":"q.buz.matching","kind":"matching","prompt":"Połącz każdą osobę lub zespół z opisaną pracą.","sourceIds":["src.buz.battle","src.buz.history","src.buz.getty","src.buz.work"],"items":[{"id":"pair-dimitar","label":"Hadżi Dimityr","pairedLabel":"Prowadzi czetę."},{"id":"pair-blagoev","label":"Dimityr Błagojew","pairedLabel":"Jednoczy grupy socjalistyczne."},{"id":"pair-stoilov","label":"Georgi Stoiłow","pairedLabel":"Projektuje dom-pomnik."},{"id":"pair-conservators","label":"Konserwatorzy","pairedLabel":"Zabezpieczają pozostałe mozaiki."}],"explanation":"Opowieść śledzi różne role związane z jednym miejscem: uczestnika bitwy, organizatora partii, architekta i osób chroniących materialne ślady.","sources":[{"id":"src.buz.battle"},{"id":"src.buz.history"},{"id":"src.buz.getty"},{"id":"src.buz.work"}],"columns":["Element","Opis"]},"audio":{"durationSeconds":4.182916666666666,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.buzludzha.buzludzha.a3-matching","duration":4.309,"src":"/audio/pl/buzludzha/a3-matching.77ff8efa.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.buz.battle"},{"id":"src.buz.history"},{"id":"src.buz.getty"},{"id":"src.buz.work"}]}],"minutes":4,"sources":[{"year":null,"url":"https://buzludzha-project.com/en/","institutionOrAuthor":"Buzludzha Project Foundation","id":"src.buz.access","title":"Welcome","accessedOn":"2026-11-03","authors":["Buzludzha Project Foundation"],"accessed":"2026-11-03","container":""},{"year":null,"url":"https://www.shipkamuseum.org/battle-h-dimitar/","institutionOrAuthor":"Национален парк-музей „Шипка–Бузлуджа“","id":"src.buz.battle","title":"Сражението на четата на Хаджи Димитър","accessedOn":"2026-11-03","authors":["Национален парк-музей „Шипка–Бузлуджа“"],"accessed":"2026-11-03","fieldLanguages":{"title":"bg"},"container":""},{"year":2022,"url":"https://doi.org/10.53656/his2022-1-1-hadzh","institutionOrAuthor":"Вера Бонева","id":"src.buz.boneva2022","title":"Гробът на Хаджи Димитър е под връх Хаджи Димитър в Стара планина","container":"История / History","volume":"30","issue":"1","pages":"8–44","doi":"10.53656/his2022-1-1-hadzh","accessedOn":"2026-11-03","authors":["Вера Бонева"],"accessed":"2026-11-03","fieldLanguages":{"title":"bg"}},{"year":2023,"url":"https://www.icomos.de/data/pdf/icomos-inrestauro-2023-0905-0755-08.pdf#page=34","institutionOrAuthor":"Anna Nevrokopska; Dobrin Tsvetkov","id":"src.buz.cmp2023","title":"Conservation and Management Plan: Significance Assessment and Conservation Strategies for the Buzludzha Monument","container":"In Restauro: Post-war Heritage of Art and Architecture in Central and Eastern Europe. Integrated Approaches to Dissonant Monuments and Sites. ICOMOS Hefte des Deutschen Nationalkomitees LXXVIII. Berlin: hendrik Bäßler verlag. ISBN 978-3-910447-09-7","volume":"78","pages":"33–39","accessedOn":"2026-11-03","authors":["Anna Nevrokopska; Dobrin Tsvetkov"],"accessed":"2026-11-03","isPdf":true},{"year":null,"url":"https://www.getty.edu/projects/concrete-conservation/","institutionOrAuthor":"Getty Conservation Institute","id":"src.buz.getty","title":"Concrete Conservation","accessedOn":"2026-11-03","authors":["Getty Conservation Institute"],"accessed":"2026-11-03","container":""},{"year":2023,"url":"https://www.icomos.de/data/pdf/icomos-inrestauro-2023-0905-0755-08.pdf#page=11","institutionOrAuthor":"Jörg Haspel","id":"src.buz.haspel2023","title":"Welcome and Goodwill Message: ICOMOS Germany","container":"In Restauro: Post-war Heritage of Art and Architecture in Central and Eastern Europe. Integrated Approaches to Dissonant Monuments and Sites. ICOMOS Hefte des Deutschen Nationalkomitees LXXVIII. Berlin: hendrik Bäßler verlag. ISBN 978-3-910447-09-7","volume":"78","pages":"10","accessedOn":"2026-11-03","authors":["Jörg Haspel"],"accessed":"2026-11-03","isPdf":true},{"year":null,"url":"https://buzludzha-project.com/en/history/","institutionOrAuthor":"Buzludzha Project Foundation","id":"src.buz.history","title":"History","accessedOn":"2026-11-03","authors":["Buzludzha Project Foundation"],"accessed":"2026-11-03","container":""},{"year":null,"url":"https://www.btsbg.org/node/1629","institutionOrAuthor":"Български туристически съюз","id":"src.buz.kadrafil","title":"Връх Кадрафил – Гробът на Хаджи Димитър","accessedOn":"2026-11-03","authors":["Български туристически съюз"],"accessed":"2026-11-03","fieldLanguages":{"institutionOrAuthor":"bg","title":"bg"},"container":""},{"year":2023,"url":"https://www.icomos.de/data/pdf/icomos-inrestauro-2023-0905-0755-08.pdf#page=52","institutionOrAuthor":"Mariela Malamatenova","id":"src.buz.mosaics2023","title":"The Synthesis of Mosaics, Decorative Arts and Architecture in Buzludzha Monument – Aspects of Significance","container":"In Restauro: Post-war Heritage of Art and Architecture in Central and Eastern Europe. Integrated Approaches to Dissonant Monuments and Sites. ICOMOS Hefte des Deutschen Nationalkomitees LXXVIII. Berlin: hendrik Bäßler verlag. ISBN 978-3-910447-09-7","volume":"78","pages":"51–55","accessedOn":"2026-11-03","authors":["Mariela Malamatenova"],"accessed":"2026-11-03","isPdf":true},{"year":null,"url":"https://www.shipkamuseum.org/buzludzha-park/","institutionOrAuthor":"Национален парк-музей „Шипка–Бузлуджа“","id":"src.buz.park","title":"Национален парк Бузлуджа","accessedOn":"2026-11-03","authors":["Национален парк-музей „Шипка–Бузлуджа“"],"accessed":"2026-11-03","container":""},{"year":1885,"url":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Makedonski_Glas_Dimitar_Blagoev_Article_Balkan_Federation_and_Macedonia_8_June_1885.jpg","institutionOrAuthor":"Dimitar Blagoev (1856–1924)","id":"src.buz.photo.article-1885","title":"Балканска федерация и Македония — вестникарска страница","container":"Македонски глас","accessedOn":"2026-11-03","authors":["Dimitar Blagoev (1856–1924)"],"accessed":"2026-11-03"},{"year":2014,"url":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:20140622_Buzludzha_102.jpg","institutionOrAuthor":"Mark Ahsmann","id":"src.buz.photo.cosmos","title":"File:20140622 Buzludzha 102.jpg","container":"Wikimedia Commons","accessedOn":"2026-11-03","authors":["Mark Ahsmann"],"accessed":"2026-11-03"},{"year":2014,"url":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:20140622_Buzludzha_115.jpg","institutionOrAuthor":"Mark Ahsmann","id":"src.buz.photo.dome","title":"File:20140622 Buzludzha 115.jpg","container":"Wikimedia Commons","accessedOn":"2026-11-03","authors":["Mark Ahsmann"],"accessed":"2026-11-03"},{"year":2015,"url":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Buzludzha_%26_Torch_Monument.jpg","institutionOrAuthor":"BeIT","id":"src.buz.photo.exterior","title":"File:Buzludzha & Torch Monument.jpg","container":"Wikimedia Commons","accessedOn":"2026-11-03","authors":["BeIT"],"accessed":"2026-11-03"},{"year":2017,"url":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Buzludzha_Monument_The_Internationale_Text.jpg","institutionOrAuthor":"Andrija Simović","id":"src.buz.photo.inscription","title":"File:Buzludzha Monument The Internationale Text.jpg","container":"Wikimedia Commons","accessedOn":"2026-11-03","authors":["Andrija Simović"],"accessed":"2026-11-03"},{"year":2014,"url":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:20140622_Buzludzha_100.jpg","institutionOrAuthor":"Mark Ahsmann","id":"src.buz.photo.labor","title":"File:20140622 Buzludzha 100.jpg","container":"Wikimedia Commons","accessedOn":"2026-11-03","authors":["Mark Ahsmann"],"accessed":"2026-11-03"},{"year":2014,"url":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:20140622_Buzludzha_133.jpg","institutionOrAuthor":"Mark Ahsmann","id":"src.buz.photo.landscape","title":"File:20140622 Buzludzha 133.jpg","container":"Wikimedia Commons","accessedOn":"2026-11-03","authors":["Mark Ahsmann"],"accessed":"2026-11-03"},{"year":2014,"url":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:20140622_Buzludzha_094.jpg","institutionOrAuthor":"Mark Ahsmann","id":"src.buz.photo.loss","title":"File:20140622 Buzludzha 094.jpg","container":"Wikimedia Commons","accessedOn":"2026-11-03","authors":["Mark Ahsmann"],"accessed":"2026-11-03"},{"year":2021,"url":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Hadzhi_Dimitar_sabre.jpg","institutionOrAuthor":"Spiritia","id":"src.buz.photo.sabre","title":"Hadzhi Dimitar sabre.jpg","container":"Wikimedia Commons","accessedOn":"2026-11-03","authors":["Spiritia"],"accessed":"2026-11-03"},{"year":null,"url":"https://justice.government.bg/home/normdoc/2132567042","institutionOrAuthor":"Народно събрание на Република България; Министерство на правосъдието (official consolidated text)","id":"src.buz.rehabilitation","title":"Закон за политическа и гражданска реабилитация на репресирани лица","container":"Държавен вестник, бр. 50 от 25 юни 1991 г. (с последващи изменения)","accessedOn":"2026-11-03","authors":["Народно събрание на Република България; Министерство на правосъдието (official consolidated text)"],"accessed":"2026-11-03","fieldLanguages":{"institutionOrAuthor":"bg","title":"bg","container":"bg"}},{"year":2024,"url":"https://plato.stanford.edu/entries/socialism/","institutionOrAuthor":"Pablo Gilabert; Martin O’Neill","id":"src.buz.socialism","title":"Socialism","container":"The Stanford Encyclopedia of Philosophy, Stanford University, Metaphysics Research Lab","accessedOn":"2026-11-03","authors":["Pablo Gilabert; Martin O’Neill"],"accessed":"2026-11-03"},{"year":null,"url":"https://www.arc.ed.tum.de/en/rkk/research/buzludzha/","institutionOrAuthor":"Technical University of Munich, Chair of Conservation-Restoration, Art Technology and Conservation Science","id":"src.buz.tum","title":"The Buzludzha-Monument","container":"TUM School of Engineering and Design","accessedOn":"2026-11-03","authors":["Technical University of Munich, Chair of Conservation-Restoration, Art Technology and Conservation Science"],"accessed":"2026-11-03"},{"year":2023,"url":"https://www.icomos.de/data/pdf/icomos-inrestauro-2023-0905-0755-08.pdf#page=75","institutionOrAuthor":"Aneta Vasileva","id":"src.buz.vasileva2023","title":"Contextualising Buzludzha: Dissonance, Rejection and Cultural Appropriation of Bulgarian Postwar Heritage","container":"In Restauro: Post-war Heritage of Art and Architecture in Central and Eastern Europe. Integrated Approaches to Dissonant Monuments and Sites. ICOMOS Hefte des Deutschen Nationalkomitees LXXVIII. Berlin: hendrik Bäßler verlag. ISBN 978-3-910447-09-7","volume":"78","pages":"74–80","accessedOn":"2026-11-03","authors":["Aneta Vasileva"],"accessed":"2026-11-03","isPdf":true},{"year":null,"url":"https://buzludzha-project.com/en/our-work/","institutionOrAuthor":"Buzludzha Project Foundation","id":"src.buz.work","title":"Our Work","accessedOn":"2026-11-03","authors":["Buzludzha Project Foundation"],"accessed":"2026-11-03","container":""}],"credits":[{"id":"asset.buz.sabre-cutout","src":"/media/asset-buz-sabre-cutout-960.41d53ba1.webp","alt":"Wyodrębniona rękojeść i jelec muzealnej szabli przypisywanej Chadżi Dimityrowi; fragment broni.","w":1638,"h":1284,"caption":"Muzealna szabla z rewolwerem, przypisywana Hadżi Dimityrowi. Współczesne zdjęcie z Warny, nie świadectwo miejsca bitwy.","credit":"Spiritia · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Spiritia / Wikimedia Commons; CC BY-SA 4.0. Museum exhibit in Varna. Cut-out detail; background removed.","attributionParts":[{"text":"Spiritia / Wikimedia Commons; CC BY-SA 4.0. Museum exhibit in Varna. Cut-out detail; background removed.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Hadzhi_Dimitar_sabre.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}},{"id":"asset.buz.relief-map","src":"/media/asset-buz-relief-map-960.85002044.webp","alt":"Współczesna mapa rzeźby terenu Bułgarii z 2010 r. z obecnymi granicami; kontekst geograficzny, nie dawne granice ani widok budynku.","w":1600,"h":1010,"caption":"Współczesna mapa rzeźby terenu Bułgarii z 2010 r. z obecnymi granicami; kontekst geograficzny, nie dawne granice ani widok budynku.","credit":"NordNordWest; Виктор В · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 3.0","attribution":"NordNordWest; Виктор В / Wikimedia Commons. CC BY-SA 3.0. Modern relief map of Bulgaria, 2010, with present-day boundaries; geographic context, not historical borders or a view of the building. Processed image.","attributionParts":[{"text":"NordNordWest; Виктор В / Wikimedia Commons. CC BY-SA 3.0. Modern relief map of Bulgaria, 2010, with present-day boundaries; geographic context, not historical borders or a view of the building. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Relief_Map_of_Bulgaria.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}},{"id":"asset.buz.hadzhi-portrait","src":"/media/asset-buz-hadzhi-portrait-510.237cb601.webp","alt":"Fotograficzny portret Hadżi Dimitra autorstwa nieznanego fotografa z XIX wieku; nie jest zdjęciem bitwy z 1868 r.","w":510,"h":736,"caption":"Fotograficzny portret Hadżi Dimitra autorstwa nieznanego fotografa z XIX wieku; nie jest zdjęciem bitwy z 1868 r.","credit":"Nieznany fotograf z XIX wieku · Public domain · Wikimedia Commons","license":"Public domain","attribution":"Unknown 19th-century photographer / Wikimedia Commons. Public domain. Photographic portrait of Hadzhi Dimitar by an Unknown 19th-century photographer; not a photograph of the 1868 battle. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Unknown 19th-century photographer / Wikimedia Commons. Public domain. Photographic portrait of Hadzhi Dimitar by an Unknown 19th-century photographer; not a photograph of the 1868 battle. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Hadzhi_Dimitar_portrait.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/publicdomain/mark/1.0/","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}},{"id":"asset.buz.sabre","src":"/media/asset-buz-sabre-960.5b5eb99a.webp","alt":"Muzealna szabla z rewolwerem, przypisywana Hadżi Dimityrowi. Współczesne zdjęcie z Warny, nie świadectwo miejsca bitwy.","w":1600,"h":1201,"caption":"Muzealna szabla z rewolwerem, przypisywana Hadżi Dimityrowi. Współczesne zdjęcie z Warny, nie świadectwo miejsca bitwy.","credit":"Spiritia · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Spiritia / Wikimedia Commons; CC BY-SA 4.0. Museum exhibit in Varna. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Spiritia / Wikimedia Commons; CC BY-SA 4.0. Museum exhibit in Varna. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Hadzhi_Dimitar_sabre.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}},{"id":"asset.buz.blagoev-1924","src":"/media/asset-buz-blagoev-1924-451.e66f80b6.webp","alt":"Portret Dimityra Błagojewa opublikowany w Molodoy Shakhter 9 maja 1924 r.; nie przedstawia zjazdu z 1891 r.","w":451,"h":819,"caption":"Portret Dimityra Błagojewa opublikowany w Molodoy Shakhter 9 maja 1924 r.; nie przedstawia zjazdu z 1891 r.","credit":"Nieznany artysta · Public domain · Wikimedia Commons","license":"Public domain","attribution":"Unknown artist / Wikimedia Commons. Public domain. Portrait of Dimitar Blagoev published in Molodoy Shakhter on 9 May 1924; not an image of the 1891 congress. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Unknown artist / Wikimedia Commons. Public domain. Portrait of Dimitar Blagoev published in Molodoy Shakhter on 9 May 1924; not an image of the 1891 congress. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Dmutro_Blagoev.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/publicdomain/mark/1.0/","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}},{"id":"asset.buz.article-1885","src":"/media/asset-buz-article-1885-960.fa17999a.webp","alt":"Strona gazety z artykułem Dimityra Błagojewa z 1885 r.; nie jest dokumentem z kongresu w 1891 r.","w":1600,"h":1200,"caption":"Strona gazety z artykułem Dimityra Błagojewa z 1885 r.; nie jest dokumentem z kongresu w 1891 r.","credit":"Dimitar Blagoev (1856–1924) · Public domain · Wikimedia Commons","license":"Public domain","attribution":"Dimitar Blagoev (1856–1924) / Wikimedia Commons; Public domain. Makedonski glas newspaper, 8 June 1885. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Dimitar Blagoev (1856–1924) / Wikimedia Commons; Public domain. Makedonski glas newspaper, 8 June 1885. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Makedonski_Glas_Dimitar_Blagoev_Article_Balkan_Federation_and_Macedonia_8_June_1885.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/publicdomain/mark/1.0/","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}},{"id":"asset.buz.landscape","src":"/media/asset-buz-landscape-960.8075ff6f.webp","alt":"Trawiaste zbocza i lasy w okolicach Buzłudży. Współczesne zdjęcie, nie rekonstrukcja krajobrazu z 1868 r.","w":1600,"h":1200,"caption":"Krajobraz w okolicach Buzłudży. Opisany budynek i jego wnętrze nie są widoczne.","kindLabel":"Zdjęcie","credit":"Mark Ahsmann · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Photo: Mark Ahsmann, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Mountain locality in 2014. Processed image. Site photograph, 2014.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Mark Ahsmann, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Mountain locality in 2014. Processed image. Site photograph, 2014.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:20140622_Buzludzha_133.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}},{"id":"map-relief","src":"/assets/maps/relief@3x.jpg?v=075869a7dd","thumb":"/media/map/map-relief-2x-1024.4c826249.avif","alt":"Kontekst geograficzny bez granic historycznych","w":3072,"h":1987,"caption":"","kindLabel":"Kontekst geograficzny bez granic historycznych","visibleKind":"Kontekst geograficzny bez granic historycznych","credit":"Tom Patterson · Nathaniel Vaughn Kelso · Domena publiczna · Natural Earth","license":"Domena publiczna","attribution":"Tom Patterson · Nathaniel Vaughn Kelso","attributionParts":null,"sourceUrl":"https://www.naturalearthdata.com/downloads/10m-raster-data/10m-gray-earth/","licenseUrl":"https://www.naturalearthdata.com/about/terms-of-use/","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}}],"places":[{"note":"Przybliżony obszar wokół znaków upamiętniających Hadżi Dimityra.","precision":"approximate","id":"place.buz.battle-memorial","name":"Miejsce pamięci Hadżi Dimityra","latitude":42.732632,"longitude":25.397284,"accuracy":"approximate","radiusMeters":150,"sourceIds":["src.buz.bas2024","src.buz.park"],"guideUrl":null,"slug":"buz.battle-memorial","url":"/pl/map/#buz.battle-memorial"},{"note":"Okolica bitwy z 1868 r. i kongresu z 1891 r. Punkt jest przybliżony.","precision":"approximate","id":"place.buz.peak-area","name":"Okolice szczytu Buzłudża","latitude":42.73581,"longitude":25.39385,"accuracy":"approximate","radiusMeters":800,"sourceIds":["src.buz.coordinates","src.buz.park","src.buz.battle"],"guideUrl":null,"slug":"buz.peak-area","url":"/pl/map/#buz.peak-area"}],"find":null,"next":[{"storyId":"story.democracy-1989","title":"10 listopada: kto zmienia zasady?","topic":"10 listopada 1989","eyebrow":"10 listopada 1989 · Sofia","url":"/pl/stories/democracy-1989/","reason":"Prześledźcie kolejną zmianę władzy.","image":{"alpha":true,"avif":[{"src":"/media/asset-dem-bell-cutout-480.b48135fe.avif","w":480},{"src":"/media/asset-dem-bell-cutout-960.b48135fe.avif","w":960},{"src":"/media/asset-dem-bell-cutout-1600.b48135fe.avif","w":1600}],"dominant":"#8d7a6d","h":2259,"w":2214,"webp":[{"src":"/media/asset-dem-bell-cutout-960.b48135fe.webp","w":960}],"src":"/media/asset-dem-bell-cutout-960.b48135fe.webp","id":"asset.dem.bell-cutout","alt":"Wycięty detal; tło usunięte. Metalowy dzwonek na ozdobnej podstawie za szybą.","objectCaption":"Dzwonek muzealny","caption":"","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"Biser Todorov · CC BY 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY 4.0","attribution":"Photo: Biser Todorov; Wikimedia Commons; CC BY 4.0. A museum photograph of a parliamentary bell. The photograph’s catalogue associates it with the declaration of the people’s republic in 1946. Its use at the adoption of the constitution in 1991 has not been established. Cut-out detail; background removed.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Biser Todorov; Wikimedia Commons; CC BY 4.0. A museum photograph of a parliamentary bell. The photograph’s catalogue associates it with the declaration of the people’s republic in 1946. Its use at the adoption of the constitution in 1991 has not been established. Cut-out detail; background removed.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Bell_of_bulgarian_parlament_1946.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by/4.0"},"minutes":4,"sceneCount":9},{"storyId":"story.boyana-church","title":"Twarze Bojany","topic":"Cerkiew Bojańska","eyebrow":"Cerkiew Bojańska · Bojana","url":"/pl/stories/boyana-church/","reason":"","image":{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-boyana-exterior-480.b8b98199.avif","w":480},{"src":"/media/asset-boyana-exterior-960.b8b98199.avif","w":960},{"src":"/media/asset-boyana-exterior-1600.b8b98199.avif","w":1600}],"dominant":"#63624f","h":1200,"w":1600,"webp":[{"src":"/media/asset-boyana-exterior-960.b8b98199.webp","w":960}],"src":"/media/asset-boyana-exterior-960.b8b98199.webp","id":"asset.boyana.exterior","alt":"Ceglane fasady, dwie części z kopułami i kamienna podstawa cerkwi Bojańskiej wśród drzew.","objectCaption":"Cerkiew Bojańska","caption":"","kindLabel":"Zdjęcie","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"cover","credit":"Aleksander Dragnes · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY 2.0","attribution":"Source: Aleksander Dragnes / Wikimedia Commons, CC BY 2.0 Processed image. Site today","attributionParts":[{"text":"Source: Aleksander Dragnes / Wikimedia Commons, CC BY 2.0 Processed image. Site today","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Boyana_Church_1.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by/2.0"},"minutes":5,"sceneCount":9},{"storyId":"story.georgi-ivanov-1979","title":"Na orbitę, bez dokowania","topic":"Georgi Iwanow","eyebrow":"Georgi Iwanow · Bajkonur","url":"/pl/stories/georgi-ivanov-1979/","reason":"","image":{"alpha":true,"avif":[{"src":"/media/asset-cosmos-capsule-cutout-480.e61f7ab3.avif","w":480},{"src":"/media/asset-cosmos-capsule-cutout-960.e61f7ab3.avif","w":960},{"src":"/media/asset-cosmos-capsule-cutout-1600.e61f7ab3.avif","w":1600}],"dominant":"#66584e","h":1781,"w":1618,"webp":[{"src":"/media/asset-cosmos-capsule-cutout-960.e61f7ab3.webp","w":960}],"src":"/media/asset-cosmos-capsule-cutout-960.e61f7ab3.webp","id":"asset.cosmos.capsule-cutout","alt":"Wycięty detal; tło usunięte. Kapsuła w kształcie dzwonu o ciemnej i brązowej powierzchni, z okrągłym iluminatorem i spadochronem po lewej.","objectCaption":"Kapsuła Sojuza 33","caption":"","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"Scroch · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Photo: Scroch / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Cut-out detail; background removed.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Scroch / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Cut-out detail; background removed.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Soyuz_33_descent_module.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0"},"minutes":5,"sceneCount":9}],"people":[{"id":"person.hadzhi-dimitar","name":"Hadżi Dimityr","url":"/pl/people/hadzhi-dimitar/"},{"id":"person.dimitar-blagoev","name":"Dimityr Błagojew","url":"/pl/people/dimitar-blagoev/"},{"id":"person.georgi-stoilov","name":"Georgi Stoiłow","url":"/pl/people/georgi-stoilov/"}],"rulers":[],"status":"draft","fact":{"id":"fact.discover.buzludzha","storyId":"story.buzludzha","factId":"F04","text":"Według muzeum oddział liczył około 130 osób, gdy dotarł na bułgarski brzeg.","sourceIds":["src.buz.battle"]},"collectionFind":{"number":37,"total":59,"title":"Rękojeść szabli","dateLabel":"Brak datowania","image":{"alpha":true,"avif":[{"src":"/media/asset-buz-sabre-cutout-480.41d53ba1.avif","w":480},{"src":"/media/asset-buz-sabre-cutout-960.41d53ba1.avif","w":960},{"src":"/media/asset-buz-sabre-cutout-1600.41d53ba1.avif","w":1600}],"dominant":"#745b4a","h":1284,"w":1638,"webp":[{"src":"/media/asset-buz-sabre-cutout-960.41d53ba1.webp","w":960}],"src":"/media/asset-buz-sabre-cutout-960.41d53ba1.webp","id":"asset.buz.sabre-cutout","alt":"Wyodrębniona rękojeść i jelec muzealnej szabli przypisywanej Chadżi Dimityrowi; fragment broni.","objectCaption":"Rękojeść szabli","caption":"Muzealna szabla z rewolwerem, przypisywana Hadżi Dimityrowi. Współczesne zdjęcie z Warny, nie świadectwo miejsca bitwy.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"Spiritia · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Spiritia / Wikimedia Commons; CC BY-SA 4.0. Museum exhibit in Varna. Cut-out detail; background removed.","attributionParts":[{"text":"Spiritia / Wikimedia Commons; CC BY-SA 4.0. Museum exhibit in Varna. Cut-out detail; background removed.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Hadzhi_Dimitar_sabre.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"}},"ui":{"web.learnPromo":"Czytaj te historie po bułgarsku — poznaj język","web.travelPromo":"Odwiedź to miejsce — przewodnik po Bułgarii","web.autoAdvance":"Automatycznie przejdź do następnej sceny","web.repeatActivities":"Powtórz zadania","web.shortcuts":"Skróty klawiaturowe","web.sceneNavigation":"Poprzednia / następna scena","web.findCount":"Odkryto {count} z {total}","web.resumeNarration":"Wznów od {time}","web.activityLabel":"Zadanie","web.skippedActivities":"Zadania · {count} — rozpocznij","web.placesCount":"miejsca: {count}","web.moreAnswers":"Więcej odpowiedzi poniżej","web.playerSceneOf":"Scena {scene} z {total}: {title}","web.closeStory":"Zamknij historię","web.imageFit":"Pokaż cały obraz","web.activityOf":"Zadanie · {scene} z {total}","web.activityMoved":"Przeniesiono: pozycja {scene} z {total}","web.activityIncomplete":"Połącz wszystkie pary","web.seekTen":"Wstecz / do przodu o 10 sekund","web.activityFromScene":"Ze sceny {scene}","web.nextStory":"Następna historia","web.transcriptRevised":"tekst doprecyzowano","action.close":"Zamknij","action.next":"Dalej","action.retry":"Spróbuj ponownie","activity.check":"Sprawdź","answer.correct":"Poprawnie","answer.incorrect":"Niezupełnie","audio.backTen":"Cofnij o 10 sekund","audio.pause":"Wstrzymaj","audio.play":"Odtwórz narrację","audio.seek":"Pozycja narracji","audio.speed":"Tempo narracji","audio.synthetic":"Głos syntetyczny","audio.unavailable":"Nagranie jest niedostępne. Tekst jest tutaj.","bookmark.add":"Zapisz opowieść","bookmark.inSaved":"W zapisanych","bookmark.remove":"Usuń zapisaną opowieść","bookmark.removed":"Usunięto zakładkę","credit.title":"Ilustracje","discover.audioMinutes %lld":{"one":"%lld minuta","few":"%lld minuty","many":"%lld minut","other":"%lld minuty"},"discover.mapLabel":"Kontekst geograficzny bez granic historycznych","player.approximate":"Przybliżone położenie","player.back":"Wstecz","player.completed":"Nowe znalezisko w twojej kolekcji","player.counter %lld %lld":"%1$lld / %2$lld","player.details %lld":"Szczegóły (%lld)","player.explanation":"Dlaczego?","player.finish":"Zakończ","player.firstCorrect":"✓ Poprawnie za pierwszym razem","player.firstOther":"Pierwsza próba pozostaje zapisana. Powtórka służy ćwiczeniu.","player.interpretation":"Interpretacja","player.matchHint":"Dotknij pojęcia po lewej, potem znaczenia po prawej. Dotknij połączonego elementu, aby rozłączyć parę.","player.moveDown":"Przesuń w dół","player.moveUp":"Przesuń w górę","player.nextDetail":"Następny szczegół","player.previousDetail":"Poprzedni szczegół","player.related":"Powiązane historie","player.scene %lld":"Część %lld","player.sequenceHint":"Ułóż od najstarszego do najnowszego.","player.showAll":"Pokaż wszystkie","player.skip":"Pomiń","player.sources %lld":"Źródła · %lld","player.summary %lld %lld":"Zadania: %1$lld z %2$lld poprawnie za pierwszym razem","player.unpair":"Rozłącz parę","player.vitrine":"Do znalezisk","sources.title":"Źródła","story.listen":"Słuchaj","story.sceneCount %lld":{"one":"%lld scena","few":"%lld sceny","many":"%lld scen","other":"%lld sceny"},"story.start":"Zacznij","answer.chosen":"Wybrana odpowiedź","answer.skipped":"Zadanie pominięte","answer.revealed":"Odpowiedź wyświetlona","answer.correctOrder":"Prawidłowa kolejność","answer.correctPairs":"Prawidłowe pary","answer.yours.correct":"Twoja odpowiedź · poprawna","answer.yours.incorrect":"Twoja odpowiedź · błędna","audio.stop":"Zatrzymaj odtwarzanie","Search.search.group.places":"Miejsca","Atlas.zoomIn":"Przybliż","Atlas.zoomOut":"Oddal"},"promos":{"learn":{"icon":"/media/promo/learn-160.webp","name":"Nauka bułgarskiego","url":"https://bulgaria.zydeno.com/pl/learn-bulgarian/"},"travel":{"icon":"/media/promo/travel-160.webp","name":"Przewodnik Bułgaria","url":"https://bulgaria.zydeno.com/pl/travel-guide-bulgaria/"}}}
