{"version":2,"locale":"pl","id":"story.independence-1908","hasFind":true,"slug":"independence-1908","url":"/pl/stories/independence-1908/","topic":"Niepodległość Bułgarii 1908","title":"Jak Ferdynand został carem","summary":"Traktat pozostawia Bułgarię zależną od sułtana. Strajk, manifest i negocjacje zmieniają jej położenie.","cover":{"title":"Jak Ferdynand został carem","subtitle":"Niepodległość ogłoszona w 1908 r.","hook":"Dlaczego książę ogłasza niepodległość?","summary":"Traktat pozostawia Bułgarię zależną od sułtana. Strajk, manifest i negocjacje zmieniają jej położenie.","takeaway":"Po ogłoszeniu niepodległości w 1908 r. następuje jej międzynarodowe uznanie w 1909 r."},"sortYear":1908,"firstActivity":3,"epoch":{"id":"epoch.xx","styleId":"xx","sortOrder":0,"title":"XX wiek","dateLabel":"1901–2000","eraShort":"XX wiek","slug":"xx","fill":"#CFC9C4","ink":"#221616","raised":"#D6D1CD","dark":"#64615F"},"epochId":"epoch.xx","placeShort":"Tyrnowo","date":"1908–1909","image":{"alpha":true,"avif":[{"src":"/media/asset-ind-cross-back-cutout-480.acaef7d7.avif","w":480},{"src":"/media/asset-ind-cross-back-cutout-960.acaef7d7.avif","w":960},{"src":"/media/asset-ind-cross-back-cutout-1211.acaef7d7.avif","w":1211}],"dominant":"#ad8067","h":2316,"w":1211,"webp":[{"src":"/media/asset-ind-cross-back-cutout-960.acaef7d7.webp","w":960}],"src":"/media/asset-ind-cross-back-cutout-960.acaef7d7.webp","id":"asset.ind.cross-back-cutout","alt":"Wycięty detal; tło usunięte. Krzyż ze wstążką i wspiętym lwem pośrodku.","objectCaption":"Krzyż pamiątkowy","caption":"Druga strona krzyża pamiątkowego niepodległości. Commons opisuje go jako odznaczenie z 1909 r. Źródła do opowieści nie ustalają daty wykonania tego egzemplarza. Zdjęcie z 2010 r. w Regionalnym Muzeum Historycznym we Wracy.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"Vassia Atanassova - Spiritia · Public domain · Wikimedia Commons","license":"Public domain","attribution":"Photo: Vassia Atanassova – Spiritia, Wikimedia Commons. Public domain. Cut-out detail; background removed.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Vassia Atanassova – Spiritia, Wikimedia Commons. Public domain. Cut-out detail; background removed.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Bulgarian_Commemorative_Cross_of_the_Independence_of_Bulgaria_1909_back.jpg","licenseUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Public_domain"},"scenes":[{"id":"independence-1908.s1-prince","number":1,"kind":"narrative","title":"Książę, parlament i danina","body":"Bułgaria ma księcia, parlament i armię. Parlament jest zgromadzeniem przedstawicieli, które uczestniczy w uchwalaniu praw. Książę jest głową państwa. Dlaczego więc w 1908 r. trzeba ogłosić niepodległość?\n\nW 1878 r. traktat berliński określa Bułgarię jako autonomiczne księstwo. „Autonomiczne” znaczy, że zarządza ono swoimi sprawami wewnętrznymi. Nadal jednak podlega władzy osmańskiego sułtana, władcy Imperium Osmańskiego. Na mocy traktatu księstwo jest mu winne daninę. W 1908 r. ta zależność wciąż nie została zniesiona.","images":[{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-ind-proclamation-group-480.171287ab.avif","w":480},{"src":"/media/asset-ind-proclamation-group-960.171287ab.avif","w":960},{"src":"/media/asset-ind-proclamation-group-1280.171287ab.avif","w":1280}],"dominant":"#666666","h":715,"w":1280,"webp":[{"src":"/media/asset-ind-proclamation-group-960.171287ab.webp","w":960}],"src":"/media/asset-ind-proclamation-group-960.171287ab.webp","id":"asset.ind.proclamation-group","alt":"Grupa mężczyzn w mundurach wojskowych i strojach oficjalnych na wolnym powietrzu.","objectCaption":"Archiwalna fotografia z Tyrnowa, 1908 r. Nie przedstawia odczytania manifestu wewnątrz cerkwi.","caption":"Archiwalna fotografia z Tyrnowa, 1908 r. Nie przedstawia odczytania manifestu wewnątrz cerkwi.","kindLabel":"Archiwum","kind":"archive","visibleKind":"Archiwum","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"Fotograf nieustalony · Public domain · Wikimedia Commons","license":"Public domain","attribution":"The photographer is not established. Source: Wikimedia Commons, credit БИА (Bulgarian Historical Archive). Commons states Public domain. Processed image. Archival photograph","attributionParts":[{"text":"The photographer is not established. Source: Wikimedia Commons, credit БИА (Bulgarian Historical Archive). Commons states Public domain. Processed image. Archival photograph","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ferdinannd_at_Tzarevetz_1908.jpg","licenseUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Public_domain"}],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":null,"audio":{"durationSeconds":37.538375,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.independence-1908.independence-1908.s1-prince","duration":37.632,"src":"/audio/pl/independence-1908/s1-prince.a5f7827e.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.ind.berlin"},{"id":"src.ind.constitution"},{"id":"src.ind.military"}]},{"id":"independence-1908.s2-two-places","number":2,"kind":"map","title":"Dwie części się jednoczą","body":"Na południe od Starej Płaniny traktat wydziela Rumelię Wschodnią. To obszar z własną administracją lokalną, lecz pod bezpośrednią władzą sułtana. W 1885 r. łączy się z Księstwem Bułgarii. Obie części są odtąd zarządzane wspólnie. Jednak na mocy traktatu Bułgaria nadal pozostaje pod zwierzchnią władzą sułtana.","images":[{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-ind-church-2016-480.b295a053.avif","w":480},{"src":"/media/asset-ind-church-2016-960.b295a053.avif","w":960},{"src":"/media/asset-ind-church-2016-1600.b295a053.avif","w":1600}],"dominant":"#6d6351","h":1200,"w":1600,"webp":[{"src":"/media/asset-ind-church-2016-960.b295a053.webp","w":960}],"src":"/media/asset-ind-church-2016-960.b295a053.webp","id":"asset.ind.church-2016","alt":"Wnętrze cerkwi Świętych Czterdziestu Męczenników z kamiennymi kolumnami.","objectCaption":"Wnętrze w 2016 r., po odnowieniu cerkwi w 2006 r. Fotografia nie odtwarza dokładnie wyglądu wnętrza z 1908 r.","caption":"Wnętrze w 2016 r., po odnowieniu cerkwi w 2006 r. Fotografia nie odtwarza dokładnie wyglądu wnętrza z 1908 r.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"cover","credit":"Powerfox · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Photo: Powerfox, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Unmodified. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Powerfox, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Unmodified. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Holy_Forty_Martyrs_Church,_Veliko_Tarnovo.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0"}],"hotspots":[],"places":[{"note":"Tyrnowo — tutaj zostanie odczytany manifest.","precision":"approximate","id":"place.ind.church","name":"Cerkiew Świętych Czterdziestu Męczenników","short":"Tyrnowo","latitude":43.084444,"longitude":25.65,"accuracy":"approximate","radiusMeters":50,"sourceIds":["src.ind.coordinates-church","src.ind.military","src.ias.coord.church","src.ias.museum-church"],"guideUrl":"https://travel-guide-bulgaria.zydeno.com/pl/places/holy-forty-martyrs-church/","slug":"ind.church","url":"/pl/map/#ind.church"},{"note":"Konstantynopol, dzisiejszy Stambuł, był stolicą Cesarstwa Wschodniorzymskiego.","precision":"approximate","id":"place.asp.constantinople","name":"Konstantynopol","latitude":41.01224,"longitude":28.976018055555553,"accuracy":"approximate","radiusMeters":5000,"sourceIds":["src.asp.coord.constantinople","src.asp.council681","src.asp.todorovski2024","src.sim.coordinates.constantinople","src.sim.leszka2011","src.ind.coordinates-istanbul","src.ind.protocols","src.bor.coordinates-constantinople","src.kal.coordinates.constantinople"],"guideUrl":null,"slug":"asp.constantinople","url":"/pl/map/#asp.constantinople"}],"map":{"light":{"src":"/assets/maps/relief@3x.jpg?v=075869a7dd","w":3072,"h":1987,"avif":[],"webp":[],"responsive":[{"src":"/media/map/map-relief-2x-1024.4c826249.avif","w":1024},{"src":"/media/map/map-relief-3x-1536.8876519a.avif","w":1536},{"src":"/media/map/map-relief-2x-2048.4c826249.avif","w":2048},{"src":"/media/map/map-relief-3x-3072.8876519a.avif","w":3072}]},"dark":{"src":"/assets/maps/relief-dark@3x.jpg?v=0941a59d06","w":3072,"h":1987,"avif":[],"webp":[],"responsive":[{"src":"/media/map/map-relief-dark-2x-1024.73ab39a9.avif","w":1024},{"src":"/media/map/map-relief-dark-3x-1536.4f3ca147.avif","w":1536},{"src":"/media/map/map-relief-dark-2x-2048.73ab39a9.avif","w":2048},{"src":"/media/map/map-relief-dark-3x-3072.4f3ca147.avif","w":3072}]},"places":[{"note":"Tyrnowo — tutaj zostanie odczytany manifest.","precision":"approximate","id":"place.ind.church","name":"Cerkiew Świętych Czterdziestu Męczenników","short":"Tyrnowo","latitude":43.084444,"longitude":25.65,"accuracy":"approximate","radiusMeters":50,"sourceIds":["src.ind.coordinates-church","src.ind.military","src.ias.coord.church","src.ias.museum-church"],"guideUrl":"https://travel-guide-bulgaria.zydeno.com/pl/places/holy-forty-martyrs-church/","slug":"ind.church","url":"/pl/map/#ind.church","number":1,"x":51.875,"y":40.62189,"inside":true,"viewX":40.38709677419355,"viewY":23.88109382580644},{"note":"Konstantynopol, dzisiejszy Stambuł, był stolicą Cesarstwa Wschodniorzymskiego.","precision":"approximate","id":"place.asp.constantinople","name":"Konstantynopol","latitude":41.01224,"longitude":28.976018055555553,"accuracy":"approximate","radiusMeters":5000,"sourceIds":["src.asp.coord.constantinople","src.asp.council681","src.asp.todorovski2024","src.sim.coordinates.constantinople","src.sim.leszka2011","src.ind.coordinates-istanbul","src.ind.protocols","src.bor.coordinates-constantinople","src.kal.coordinates.constantinople"],"guideUrl":null,"slug":"asp.constantinople","url":"/pl/map/#asp.constantinople","number":2,"x":93.45023,"y":94.57164,"inside":true,"viewX":91.88673651612903,"viewY":93.04119269677419}],"extent":[0,0,1,1],"orientation":[{"name":"Sofia","kind":"town","x":22.774,"y":50.826,"viewX":4.3394064516128985,"viewY":36.962104516129024},{"name":"Płowdiw","kind":"town","x":40.566,"y":65.549,"viewX":26.378529032258065,"viewY":55.83604064516129},{"name":"Warna","kind":"town","x":80.184,"y":37.187,"viewX":75.45372903225807,"viewY":19.477786451612886},{"name":"Burgas","kind":"town","x":74.532,"y":55.892,"viewX":68.45254193548386,"viewY":43.45638967741935},{"name":"Ruse","kind":"town","x":55.821,"y":20.617,"viewX":45.275045161290315,"viewY":-1.763884516129049},{"name":"Wielkie Tyrnowo","kind":"town","x":51.465,"y":40.853,"viewX":39.879225806451615,"viewY":24.17736193548386},{"name":"Plewen","kind":"town","x":38.834,"y":31.796,"viewX":24.233083870967743,"viewY":12.566872258064501},{"name":"Stara Zagora","kind":"town","x":51.681,"y":57.962,"viewX":40.14678709677419,"viewY":46.10999612903225},{"name":"Szumen","kind":"town","x":67.951,"y":35.671,"viewX":60.30059354838709,"viewY":17.534372258064497},{"name":"Widyń","kind":"town","x":17.099,"y":16.308,"viewX":-2.69027096774194,"viewY":-7.287744516129052},{"name":"Błagojewgrad","kind":"town","x":19.929,"y":68.531,"viewX":0.8152774193548336,"viewY":59.658772258064516},{"name":"Chaskowo","kind":"town","x":50.694,"y":70.78,"viewX":38.92418064516129,"viewY":62.54184516129031},{"name":"Smolan","kind":"town","x":40.014,"y":80.031,"viewX":25.69476129032258,"viewY":74.40103032258065},{"name":"Sliwen","kind":"town","x":60.286,"y":51.247,"viewX":50.80588387096775,"viewY":37.501799354838695},{"name":"Dobricz","kind":"town","x":79.091,"y":27.65,"viewX":74.09981935483869,"viewY":7.251967741935463},{"name":"Pernik","kind":"town","x":19.223,"y":53.257,"viewX":-0.05925161290323235,"viewY":40.07848967741934},{"name":"Jamboł","kind":"town","x":62.544,"y":56.432,"viewX":53.60289032258064,"viewY":44.14863483870967},{"name":"Pazardżik","kind":"town","x":35.42,"y":64.052,"viewX":20.004129032258064,"viewY":53.91698322580646},{"name":"Wraca","kind":"town","x":25.661,"y":37.29,"viewX":7.915561290322577,"viewY":19.6098258064516},{"name":"Gabrowo","kind":"town","x":47.734,"y":46.177,"viewX":35.2576,"viewY":31.00238645161289},{"name":"Kyrdżali","kind":"town","x":48.471,"y":78.573,"viewX":36.17052903225806,"viewY":72.53196838709675},{"name":"Kiustendił","kind":"town","x":14.889,"y":61.673,"viewX":-5.427819354838715,"viewY":50.86725870967741},{"name":"Montana","kind":"town","x":21.563,"y":31.916,"viewX":2.8393290322580587,"viewY":12.720704516129016},{"name":"Łowecz","kind":"town","x":40.178,"y":39.23,"viewX":25.897909677419346,"viewY":22.096780645161274},{"name":"Silistra","kind":"town","x":72.008,"y":13.056,"viewX":65.32603870967742,"viewY":-11.456598709677444},{"name":"Tyrgowiszte","kind":"town","x":63.402,"y":36.202,"viewX":54.66570322580645,"viewY":18.215079999999986},{"name":"Razgrad","kind":"town","x":62.709,"y":28.698,"viewX":53.80727741935484,"viewY":8.595436129032242},{"name":"Kazanłyk","kind":"town","x":48.661,"y":52.884,"viewX":36.405883870967735,"viewY":39.60032774193547},{"name":"Dunaj","kind":"nature","x":46.384,"y":23.924,"viewX":33.58534193548387,"viewY":2.4754761290322405},{"name":"Morze Czarne","kind":"nature","x":86.25,"y":45.496,"viewX":82.96774193548387,"viewY":30.129388387096768},{"name":"Stara Płanina","kind":"nature","x":41.25,"y":49.45,"viewX":27.2258064516129,"viewY":35.198161290322574},{"name":"Riła","kind":"nature","x":25.625,"y":65.69,"viewX":7.870967741935477,"viewY":56.01679354838708},{"name":"Pirin","kind":"nature","x":24.125,"y":75.565,"viewX":6.012903225806446,"viewY":68.67590645161289},{"name":"Rodopy","kind":"nature","x":38.75,"y":79.447,"viewX":24.129032258064516,"viewY":73.65238},{"name":"Strandża","kind":"nature","x":76.25,"y":67.774,"viewX":70.5806451612903,"viewY":58.68834709677419}],"crop":{"sx":0.8072916666666666,"sy":0.7800704579768494,"x":0.19270833333333337,"y":0.21992954202315063},"credit":{"id":"map-relief"}},"activity":null,"audio":{"durationSeconds":21.8185,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.independence-1908.independence-1908.s2-two-places","duration":21.931,"src":"/audio/pl/independence-1908/s2-two-places.f7bd2198.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.ind.berlin"},{"id":"src.ind.gov-history"},{"id":"src.ind.protocols"},{"id":"src.ind.rebuild"},{"id":"src.ind.photo.church-2016"}]},{"id":"independence-1908.a1-status","number":3,"kind":"activity","title":"Zadanie: czego jeszcze brakuje","body":"","images":[],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":{"id":"q.ind.status","kind":"single_choice","prompt":"Co nadal ogranicza Bułgarię po zjednoczeniu w 1885 r.?","sourceIds":["src.ind.berlin","src.ind.gov-history"],"items":[{"id":"opt-dependence","label":"Zwierzchnia władza sułtana"},{"id":"opt-assembly","label":"Istnienie parlamentu","whyWrong":"Parlament uczestniczy we własnych rządach, a nie we władzy sułtana."},{"id":"opt-army","label":"Istnienie bułgarskiej armii","whyWrong":"Własna armia nie oznacza zależności od sułtana. Istnieje także przed uzyskaniem niepodległości."}],"explanation":"Obie części są zarządzane wspólnie, ale wynikająca z traktatu władza sułtana trwa do ogłoszenia niepodległości.","correctItemId":"opt-dependence","sources":[{"id":"src.ind.berlin"},{"id":"src.ind.gov-history"}]},"audio":{"durationSeconds":5.309083333333334,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.independence-1908.independence-1908.a1-status","duration":5.419,"src":"/audio/pl/independence-1908/a1-status.02ae4fb0.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.ind.berlin"},{"id":"src.ind.gov-history"}]},{"id":"independence-1908.s3-railways","number":4,"kind":"narrative","title":"Kto zarządza koleją?","body":"We wrześniu 1908 r. strajk przerywa pracę pracowników Kolei Wschodnich. Część linii znajduje się w Bułgarii. Traktat zachowuje jednak osmańskie prawa do nich. Państwo bułgarskie przejmuje zarządzanie liniami i wysyła kolejarzy oraz żołnierzy. Spór kolejowy można rozumieć także jako spór o władzę państwową.\n\nAleksandyr Malinow, szef rządu, nalega na działanie. Rząd postanawia ogłosić niepodległość.","images":[{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-ind-proclamation-group-480.171287ab.avif","w":480},{"src":"/media/asset-ind-proclamation-group-960.171287ab.avif","w":960},{"src":"/media/asset-ind-proclamation-group-1280.171287ab.avif","w":1280}],"dominant":"#666666","h":715,"w":1280,"webp":[{"src":"/media/asset-ind-proclamation-group-960.171287ab.webp","w":960}],"src":"/media/asset-ind-proclamation-group-960.171287ab.webp","id":"asset.ind.proclamation-group","alt":"Grupa mężczyzn w mundurach wojskowych i strojach oficjalnych na wolnym powietrzu.","objectCaption":"Archiwalna fotografia z Tyrnowa, 1908 r. Nie przedstawia odczytania manifestu wewnątrz cerkwi.","caption":"Archiwalna fotografia z Tyrnowa, 1908 r. Nie przedstawia odczytania manifestu wewnątrz cerkwi.","kindLabel":"Archiwum","kind":"archive","visibleKind":"Archiwum","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"Fotograf nieustalony · Public domain · Wikimedia Commons","license":"Public domain","attribution":"The photographer is not established. Source: Wikimedia Commons, credit БИА (Bulgarian Historical Archive). Commons states Public domain. Processed image. Archival photograph","attributionParts":[{"text":"The photographer is not established. Source: Wikimedia Commons, credit БИА (Bulgarian Historical Archive). Commons states Public domain. Processed image. Archival photograph","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ferdinannd_at_Tzarevetz_1908.jpg","licenseUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Public_domain"}],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":null,"audio":{"durationSeconds":26.497291666666666,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.independence-1908.independence-1908.s3-railways","duration":26.624,"src":"/audio/pl/independence-1908/s3-railways.00edd4ac.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.ind.military"},{"id":"src.ind.bas2018"},{"id":"src.ind.berlin"}]},{"id":"independence-1908.s4-manifesto","number":5,"kind":"artifact","title":"Ferdynand odczytuje manifest","body":"22 września 1908 r. według ówczesnego kalendarza bułgarskiego Ferdynand odczytuje manifest. Dzieje się to w cerkwi Świętych Czterdziestu Męczenników w Tyrnowie. Manifest to publiczne orędzie, które ogłasza ważną decyzję. Bułgaria zostaje ogłoszona niepodległym carstwem. Ferdynand przyjmuje tytuł cara, czyli władcy carstwa.\n\nNastępnie Malinow odczytuje go ludziom na wzgórzu Carewec.","images":[{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-ind-manifesto-480.103c4028.avif","w":480},{"src":"/media/asset-ind-manifesto-960.103c4028.avif","w":960},{"src":"/media/asset-ind-manifesto-1234.103c4028.avif","w":1234}],"dominant":"#dbd5bc","h":1959,"w":1234,"webp":[{"src":"/media/asset-ind-manifesto-960.103c4028.webp","w":960}],"src":"/media/asset-ind-manifesto-960.103c4028.webp","id":"asset.ind.manifesto","alt":"Drukowany arkusz z nagłówkiem „Manifest”, tekstem decyzji i nazwiskami ministrów.","objectCaption":"To drukowany arkusz. Źródła do opowieści nie pozwalają ustalić, czy Ferdynand czytał właśnie z niego.","caption":"To drukowany arkusz. Źródła do opowieści nie pozwalają ustalić, czy Ferdynand czytał właśnie z niego.","kind":"archive","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"Ferdinand I (tekst; nie autor skanu) · Public domain · Państwowa Agencja Archiwów Bułgarii, 143К/1/124/1; przez Wikimedia Commons","license":"Public domain","attribution":"Text: manifesto of Ferdinand I. Copy: Bulgarian Archives State Agency, fonds 143К, inventory 1, archival unit 124, sheet 1; via Wikimedia Commons. Public domain. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Text: manifesto of Ferdinand I. Copy: Bulgarian Archives State Agency, fonds 143К, inventory 1, archival unit 124, sheet 1; via Wikimedia Commons. Public domain. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:BASA-143K-1-124-1-Bulgarian_Indipendence_Manifesto_1908.jpg","licenseUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Public_domain"}],"hotspots":[{"id":"h-manifesto-heading","x":0.5,"y":0.1,"title":"Manifest","body":"To drukowany arkusz. Źródła do opowieści nie pozwalają ustalić, czy Ferdynand czytał właśnie z niego.","sourceIds":["src.ind.photo.manifesto","src.ind.library"],"certainty":"source_reported"},{"id":"h-manifesto-act","x":0.49,"y":0.65,"title":"Niepodległe carstwo","body":"Oto decyzja: zjednoczona Bułgaria zostaje ogłoszona niepodległym carstwem.","sourceIds":["src.ind.photo.manifesto","src.ind.protocols"],"certainty":"source_reported"},{"id":"h-manifesto-names","x":0.69,"y":0.88,"title":"Ferdynand i ministrowie","body":"Pod imieniem Ferdynanda wydrukowano nazwiska ministrów, wśród nich premiera Aleksandra Malinowa.","sourceIds":["src.ind.photo.manifesto"],"certainty":"source_reported"}],"places":[],"map":null,"activity":null,"audio":{"durationSeconds":26.926875,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.independence-1908.independence-1908.s4-manifesto","duration":27.051,"src":"/audio/pl/independence-1908/s4-manifesto.17fd7184.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.ind.military"},{"id":"src.ind.paprikov"},{"id":"src.ind.protocols"},{"id":"src.ind.photo.manifesto"},{"id":"src.ind.library"}]},{"id":"independence-1908.a2-timeline","number":6,"kind":"activity","title":"Zadanie: uporządkuj decyzje","body":"","images":[],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":{"id":"q.ind.timeline","kind":"sequence","prompt":"Uporządkuj wydarzenia od najwcześniejszego.","sourceIds":["src.ind.berlin","src.ind.gov-history","src.ind.military","src.ind.protocols"],"items":[{"id":"ev-berlin","label":"Traktat berliński"},{"id":"ev-union","label":"Zjednoczenie"},{"id":"ev-strike","label":"Strajk kolejowy"},{"id":"ev-proclamation","label":"Manifest niepodległości"}],"explanation":"Traktat poprzedza zjednoczenie. Strajk i przejęcie linii następują przed odczytaniem manifestu.","correctOrderIds":["ev-berlin","ev-union","ev-strike","ev-proclamation"],"sources":[{"id":"src.ind.berlin"},{"id":"src.ind.gov-history"},{"id":"src.ind.military"},{"id":"src.ind.protocols"}]},"audio":{"durationSeconds":3.4282916666666665,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.independence-1908.independence-1908.a2-timeline","duration":3.541,"src":"/audio/pl/independence-1908/a2-timeline.0de253db.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.ind.berlin"},{"id":"src.ind.gov-history"},{"id":"src.ind.military"},{"id":"src.ind.protocols"}]},{"id":"independence-1908.s5-press","number":7,"kind":"narrative","title":"Inne państwa muszą odpowiedzieć","body":"Manifest ogłasza decyzję, ale nie może zmusić innych państw do jej uznania. Minister Stefan Paprikow informuje zagranicznych przedstawicieli i zabiega o poparcie dla ogłoszonej niepodległości. Rząd osmański i wielkie mocarstwa nie uznają jej od razu. Następują negocjacje. Ogłoszenie i międzynarodowe uznanie są więc odrębnymi wydarzeniami.","images":[{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-ind-manifesto-480.103c4028.avif","w":480},{"src":"/media/asset-ind-manifesto-960.103c4028.avif","w":960},{"src":"/media/asset-ind-manifesto-1234.103c4028.avif","w":1234}],"dominant":"#dbd5bc","h":1959,"w":1234,"webp":[{"src":"/media/asset-ind-manifesto-960.103c4028.webp","w":960}],"src":"/media/asset-ind-manifesto-960.103c4028.webp","id":"asset.ind.manifesto","alt":"Drukowany arkusz z nagłówkiem „Manifest”, tekstem decyzji i nazwiskami ministrów.","objectCaption":"To drukowany arkusz. Źródła do opowieści nie pozwalają ustalić, czy Ferdynand czytał właśnie z niego.","caption":"To drukowany arkusz. Źródła do opowieści nie pozwalają ustalić, czy Ferdynand czytał właśnie z niego.","kind":"archive","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"Ferdinand I (tekst; nie autor skanu) · Public domain · Państwowa Agencja Archiwów Bułgarii, 143К/1/124/1; przez Wikimedia Commons","license":"Public domain","attribution":"Text: manifesto of Ferdinand I. Copy: Bulgarian Archives State Agency, fonds 143К, inventory 1, archival unit 124, sheet 1; via Wikimedia Commons. Public domain. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Text: manifesto of Ferdinand I. Copy: Bulgarian Archives State Agency, fonds 143К, inventory 1, archival unit 124, sheet 1; via Wikimedia Commons. Public domain. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:BASA-143K-1-124-1-Bulgarian_Indipendence_Manifesto_1908.jpg","licenseUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Public_domain"}],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":null,"audio":{"durationSeconds":22.712458333333334,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.independence-1908.independence-1908.s5-press","duration":22.827,"src":"/audio/pl/independence-1908/s5-press.7bbc81e1.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.ind.paprikov"},{"id":"src.ind.protocols"},{"id":"src.ind.military"}]},{"id":"independence-1908.s6-recognition","number":8,"kind":"narrative","title":"Dwa państwa podpisują porozumienie","body":"Rząd osmański i wielkie mocarstwa, czyli duże, wpływowe państwa, nie uznają niepodległości od razu. Następują negocjacje.\n\n6 kwietnia 1909 r. według starego kalendarza Bułgaria i Imperium Osmańskie podpisują protokół, czyli pisemne porozumienie. Według nowego kalendarza jest to 19 kwietnia. Rząd osmański uznaje w nim niepodległość Bułgarii. Dokument obiecuje wolność wyznania i równe prawa muzułmanom, wyznawcom islamu. Niepodległość uznają też wielkie mocarstwa, a w tym samym roku również Stany Zjednoczone.","images":[{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-ind-cross-front-480.0761198c.avif","w":480},{"src":"/media/asset-ind-cross-front-960.0761198c.avif","w":960},{"src":"/media/asset-ind-cross-front-1200.0761198c.avif","w":1200}],"dominant":"#394229","h":1600,"w":1200,"webp":[{"src":"/media/asset-ind-cross-front-960.0761198c.webp","w":960}],"src":"/media/asset-ind-cross-front-960.0761198c.webp","id":"asset.ind.cross-front","alt":"Krzyż ze wstążką i napisem „22 września 1908” pośrodku.","objectCaption":"Krzyż pamiątkowy niepodległości z datą 22 września 1908 r. Commons opisuje go jako odznaczenie z 1909 r. Zdjęcie z 2010 r. w Regionalnym Muzeum Historycznym we Wracy.","caption":"Krzyż pamiątkowy niepodległości z datą 22 września 1908 r. Commons opisuje go jako odznaczenie z 1909 r. Zdjęcie z 2010 r. w Regionalnym Muzeum Historycznym we Wracy.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"Vassia Atanassova - Spiritia · Public domain · Wikimedia Commons","license":"Public domain","attribution":"Photo: Vassia Atanassova – Spiritia, Wikimedia Commons. Public domain. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Vassia Atanassova – Spiritia, Wikimedia Commons. Public domain. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Bulgarian_Commemorative_Cross_of_the_Independence_of_Bulgaria_1909_front.jpg","licenseUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Public_domain"},{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-ind-cross-back-480.f0213a73.avif","w":480},{"src":"/media/asset-ind-cross-back-960.f0213a73.avif","w":960},{"src":"/media/asset-ind-cross-back-1200.f0213a73.avif","w":1200}],"dominant":"#40513c","h":1600,"w":1200,"webp":[{"src":"/media/asset-ind-cross-back-960.f0213a73.webp","w":960}],"src":"/media/asset-ind-cross-back-960.f0213a73.webp","id":"asset.ind.cross-back","alt":"Krzyż ze wstążką i wspiętym lwem pośrodku.","objectCaption":"Krzyż pamiątkowy","caption":"Druga strona krzyża pamiątkowego niepodległości. Commons opisuje go jako odznaczenie z 1909 r. Źródła do opowieści nie ustalają daty wykonania tego egzemplarza. Zdjęcie z 2010 r. w Regionalnym Muzeum Historycznym we Wracy.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"Vassia Atanassova - Spiritia · Public domain · Wikimedia Commons","license":"Public domain","attribution":"Photo: Vassia Atanassova – Spiritia, Wikimedia Commons. Public domain. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Vassia Atanassova – Spiritia, Wikimedia Commons. Public domain. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Bulgarian_Commemorative_Cross_of_the_Independence_of_Bulgaria_1909_back.jpg","licenseUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Public_domain"}],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":null,"audio":{"durationSeconds":36.4935,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.independence-1908.independence-1908.s6-recognition","duration":36.608,"src":"/audio/pl/independence-1908/s6-recognition.ed50ec57.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.ind.protocols"},{"id":"src.ind.frus60"},{"id":"src.ind.frus62"},{"id":"src.ind.us-guide"},{"id":"src.ind.mfa-us"},{"id":"src.ind.photo.cross-front"},{"id":"src.ind.photo.cross-back"}]},{"id":"independence-1908.a3-matching","number":9,"kind":"activity","title":"Zadanie: osoba, dokument, przedmiot","body":"","images":[],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":{"id":"q.ind.matching","kind":"matching","prompt":"Połącz każde imię lub przedmiot z jego rolą w opowieści.","sourceIds":["src.ind.military","src.ind.protocols","src.ind.photo.cross-front"],"items":[{"id":"m-ferdinand","label":"Ferdynand","pairedLabel":"Czyta w cerkwi; zostaje carem"},{"id":"m-malinov","label":"Aleksandyr Malinow","pairedLabel":"Kieruje rządem; czyta na Carewcu"},{"id":"m-protocol","label":"Protokół konstantynopolitański z 1909 r.","pairedLabel":"Reguluje osmańskie uznanie niepodległości"},{"id":"m-cross","label":"Krzyż pamiątkowy niepodległości","pairedLabel":"Upamiętnia niepodległość"}],"explanation":"Ferdynand i Malinow czytają w różnych miejscach. Protokół reguluje uznanie, a krzyż upamiętnia wydarzenie.","sources":[{"id":"src.ind.military"},{"id":"src.ind.protocols"},{"id":"src.ind.photo.cross-front"}],"columns":["Element","Opis"]},"audio":{"durationSeconds":4.229375,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.independence-1908.independence-1908.a3-matching","duration":4.352,"src":"/audio/pl/independence-1908/a3-matching.2cf7fa77.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.ind.military"},{"id":"src.ind.protocols"},{"id":"src.ind.photo.cross-front"}]}],"minutes":4,"sources":[{"year":2018,"url":"https://www.iki.bas.bg/Journals/EconomicThought/2018/2018-5/full_text.pdf","institutionOrAuthor":"Николай Гълъбов","id":"src.ind.bas2018","title":"Роля и развитие на обществения сектор в областта на транспортната инфраструктура на България (1879–1947 г.)","container":"Икономическа мисъл / Economic Thought, Institute for Economic Research, BAS","volume":"LXIII","issue":"5","pages":"73–98","accessedOn":"2026-10-28","authors":["Николай Гълъбов"],"accessed":"2026-10-28","isPdf":true,"fieldLanguages":{"institutionOrAuthor":"bg","title":"bg","container":"bg"}},{"year":1878,"url":"https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1878/d523","institutionOrAuthor":"Great Britain, Austria-Hungary, France, Germany, Italy, Russia and the Ottoman Empire; transmitted by Horace Maynard","id":"src.ind.berlin","title":"Treaty of Berlin, 13 July (English translation); enclosure to Maynard to Evarts, 28 September","container":"Papers Relating to the Foreign Relations of the United States","accessedOn":"2026-10-28","authors":["Great Britain, Austria-Hungary, France, Germany, Italy, Russia and the Ottoman Empire; transmitted by Horace Maynard"],"accessed":"2026-10-28"},{"year":1879,"url":"https://www.parliament.bg/pub/Konstitutsiya_1879.pdf","institutionOrAuthor":"Учредително народно събрание; Народно събрание на Република България (digital edition)","id":"src.ind.constitution","title":"Конституция на Българското княжество","container":"Народно събрание: История","accessedOn":"2026-10-28","authors":["Учредително народно събрание; Народно събрание на Република България (digital edition)"],"accessed":"2026-10-28","isPdf":true,"fieldLanguages":{"institutionOrAuthor":"bg","title":"bg","container":"bg"}},{"year":1909,"url":"https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1909/d60","institutionOrAuthor":"Norman Hutchinson","id":"src.ind.frus60","title":"Chargé Hutchinson to the Secretary of State, 30 April","container":"Papers Relating to the Foreign Relations of the United States","pages":"45","accessedOn":"2026-10-28","authors":["Norman Hutchinson"],"accessed":"2026-10-28"},{"year":1909,"url":"https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1909/d62","institutionOrAuthor":"Philander C. Knox, U.S. Department of State","id":"src.ind.frus62","title":"The Secretary of State to Chargé Hutchinson, 3 May","container":"Papers Relating to the Foreign Relations of the United States","pages":"45–46","accessedOn":"2026-10-28","authors":["Philander C. Knox, U.S. Department of State"],"accessed":"2026-10-28"},{"year":null,"url":"https://gov.bg/index.php/en/About-Bulgaria/HISTORY/tabsss1","institutionOrAuthor":"Council of Ministers of the Republic of Bulgaria","id":"src.ind.gov-history","title":"History","accessedOn":"2026-10-28","authors":["Council of Ministers of the Republic of Bulgaria"],"accessed":"2026-10-28","container":""},{"year":null,"url":"https://www.libsofia.bg/library_collection/22/22-septemvri-den-na-nezavisimostta-na-blgariya","institutionOrAuthor":"Столична библиотека","id":"src.ind.library","title":"22 септември – Ден на независимостта на България","accessedOn":"2026-10-28","authors":["Столична библиотека"],"accessed":"2026-10-28","fieldLanguages":{"institutionOrAuthor":"bg","title":"bg"},"container":""},{"year":null,"url":"https://www.mfa.bg/bg/3165","institutionOrAuthor":"Министерство на външните работи на Република България","id":"src.ind.mfa-us","title":"Съединени американски щати (САЩ)","accessedOn":"2026-10-28","authors":["Министерство на външните работи на Република България"],"accessed":"2026-10-28","fieldLanguages":{"institutionOrAuthor":"bg","title":"bg"},"container":""},{"year":null,"url":"https://militarymuseum.bg/ekspozitsii/hronologichna/obyavyavane-na-nezavisimostta-na-balgariya-1908-g/","institutionOrAuthor":"Национален военноисторически музей","id":"src.ind.military","title":"Обявяване на независимостта на България – 1908 г.","accessedOn":"2026-10-28","authors":["Национален военноисторически музей"],"accessed":"2026-10-28","fieldLanguages":{"institutionOrAuthor":"bg","title":"bg"},"container":""},{"year":1908,"url":"https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1908/d45","institutionOrAuthor":"Стефан Паприков; Horace G. Knowles (forwarding dispatch)","id":"src.ind.paprikov","title":"The Minister for Foreign Affairs to Minister Knowles, Tirnovo, 5 October; enclosure to Knowles to the Secretary of State, 6 October","container":"Papers Relating to the Foreign Relations of the United States","accessedOn":"2026-10-28","authors":["Стефан Паприков; Horace G. Knowles (forwarding dispatch)"],"accessed":"2026-10-28"},{"year":null,"url":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Holy_Forty_Martyrs_Church,_Veliko_Tarnovo.jpg","institutionOrAuthor":"Powerfox","id":"src.ind.photo.church-2016","title":"File:Holy Forty Martyrs Church, Veliko Tarnovo.jpg","container":"Wikimedia Commons","accessedOn":"2026-10-28","authors":["Powerfox"],"accessed":"2026-10-28"},{"year":null,"url":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Bulgarian_Commemorative_Cross_of_the_Independence_of_Bulgaria_1909_back.jpg","institutionOrAuthor":"Vassia Atanassova - Spiritia","id":"src.ind.photo.cross-back","title":"File:Bulgarian Commemorative Cross of the Independence of Bulgaria 1909 back.jpg","container":"Wikimedia Commons","accessedOn":"2026-10-28","authors":["Vassia Atanassova - Spiritia"],"accessed":"2026-10-28"},{"year":null,"url":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Bulgarian_Commemorative_Cross_of_the_Independence_of_Bulgaria_1909_front.jpg","institutionOrAuthor":"Vassia Atanassova - Spiritia","id":"src.ind.photo.cross-front","title":"File:Bulgarian Commemorative Cross of the Independence of Bulgaria 1909 front.jpg","container":"Wikimedia Commons","accessedOn":"2026-10-28","authors":["Vassia Atanassova - Spiritia"],"accessed":"2026-10-28"},{"year":null,"url":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:BASA-143K-1-124-1-Bulgarian_Indipendence_Manifesto_1908.jpg","institutionOrAuthor":"Ferdinand I (text); Bulgarian Archives State Agency (digital copy)","id":"src.ind.photo.manifesto","title":"File:BASA-143K-1-124-1-Bulgarian Indipendence Manifesto 1908.jpg","container":"Wikimedia Commons","accessedOn":"2026-10-28","authors":["Ferdinand I (text); Bulgarian Archives State Agency (digital copy)"],"accessed":"2026-10-28"},{"year":1909,"url":"https://mjp.univ-perp.fr/constit/bg1908.htm","institutionOrAuthor":"Russian, Ottoman and Bulgarian governments; Jean-Pierre Maury (digital compilation)","id":"src.ind.protocols","title":"Indépendance de la Bulgarie, 1908: proclamation et protocoles","container":"Digithèque de matériaux juridiques et politiques, Université de Perpignan (online edition ©2010)","accessedOn":"2026-10-28","authors":["Russian, Ottoman and Bulgarian governments; Jean-Pierre Maury (digital compilation)"],"accessed":"2026-10-28"},{"year":null,"url":"https://www.veliko-tarnovo.bg/bg/novini/darzhavata-dava-sv-chetirideset-machenitsi-na-obshtina-veliko-tarnovo","institutionOrAuthor":"Община Велико Търново","id":"src.ind.rebuild","title":"Държавата предоставя църквата „Св. Четиридесет мъченици“","accessedOn":"2026-10-28","authors":["Община Велико Търново"],"accessed":"2026-10-28","fieldLanguages":{"institutionOrAuthor":"bg","title":"bg"},"container":""},{"year":null,"url":"https://history.state.gov/countries/bulgaria","institutionOrAuthor":"Office of the Historian, U.S. Department of State","id":"src.ind.us-guide","title":"A Guide to the United States’ History of Recognition, Diplomatic, and Consular Relations, by Country, since 1776: Bulgaria","accessedOn":"2026-10-28","authors":["Office of the Historian, U.S. Department of State"],"accessed":"2026-10-28","container":""}],"credits":[{"id":"asset.ind.cross-back-cutout","src":"/media/asset-ind-cross-back-cutout-960.acaef7d7.webp","alt":"Wycięty detal; tło usunięte. Krzyż ze wstążką i wspiętym lwem pośrodku.","w":1211,"h":2316,"caption":"Druga strona krzyża pamiątkowego niepodległości. Commons opisuje go jako odznaczenie z 1909 r. Źródła do opowieści nie ustalają daty wykonania tego egzemplarza. Zdjęcie z 2010 r. w Regionalnym Muzeum Historycznym we Wracy.","credit":"Vassia Atanassova - Spiritia · Public domain · Wikimedia Commons","license":"Public domain","attribution":"Photo: Vassia Atanassova – Spiritia, Wikimedia Commons. Public domain. Cut-out detail; background removed.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Vassia Atanassova – Spiritia, Wikimedia Commons. Public domain. Cut-out detail; background removed.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Bulgarian_Commemorative_Cross_of_the_Independence_of_Bulgaria_1909_back.jpg","licenseUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Public_domain","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}},{"id":"asset.ind.proclamation-group","src":"/media/asset-ind-proclamation-group-960.171287ab.webp","alt":"Grupa mężczyzn w mundurach wojskowych i strojach oficjalnych na wolnym powietrzu.","w":1280,"h":715,"caption":"Archiwalna fotografia z Tyrnowa, 1908 r. Nie przedstawia odczytania manifestu wewnątrz cerkwi.","kindLabel":"Archiwum","visibleKind":"Archiwum","credit":"Fotograf nieustalony · Public domain · Wikimedia Commons","license":"Public domain","attribution":"The photographer is not established. Source: Wikimedia Commons, credit БИА (Bulgarian Historical Archive). Commons states Public domain. Processed image. Archival photograph","attributionParts":[{"text":"The photographer is not established. Source: Wikimedia Commons, credit БИА (Bulgarian Historical Archive). Commons states Public domain. Processed image. Archival photograph","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ferdinannd_at_Tzarevetz_1908.jpg","licenseUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Public_domain","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}},{"id":"asset.ind.church-2016","src":"/media/asset-ind-church-2016-960.b295a053.webp","alt":"Wnętrze cerkwi Świętych Czterdziestu Męczenników z kamiennymi kolumnami.","w":1600,"h":1200,"caption":"Wnętrze w 2016 r., po odnowieniu cerkwi w 2006 r. Fotografia nie odtwarza dokładnie wyglądu wnętrza z 1908 r.","credit":"Powerfox · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Photo: Powerfox, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Unmodified. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Powerfox, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Unmodified. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Holy_Forty_Martyrs_Church,_Veliko_Tarnovo.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}},{"id":"asset.ind.manifesto","src":"/media/asset-ind-manifesto-960.103c4028.webp","alt":"Drukowany arkusz z nagłówkiem „Manifest”, tekstem decyzji i nazwiskami ministrów.","w":1234,"h":1959,"caption":"To drukowany arkusz. Źródła do opowieści nie pozwalają ustalić, czy Ferdynand czytał właśnie z niego.","credit":"Ferdinand I (tekst; nie autor skanu) · Public domain · Państwowa Agencja Archiwów Bułgarii, 143К/1/124/1; przez Wikimedia Commons","license":"Public domain","attribution":"Text: manifesto of Ferdinand I. Copy: Bulgarian Archives State Agency, fonds 143К, inventory 1, archival unit 124, sheet 1; via Wikimedia Commons. Public domain. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Text: manifesto of Ferdinand I. Copy: Bulgarian Archives State Agency, fonds 143К, inventory 1, archival unit 124, sheet 1; via Wikimedia Commons. Public domain. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:BASA-143K-1-124-1-Bulgarian_Indipendence_Manifesto_1908.jpg","licenseUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Public_domain","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}},{"id":"asset.ind.cross-front","src":"/media/asset-ind-cross-front-960.0761198c.webp","alt":"Krzyż ze wstążką i napisem „22 września 1908” pośrodku.","w":1200,"h":1600,"caption":"Krzyż pamiątkowy niepodległości z datą 22 września 1908 r. Commons opisuje go jako odznaczenie z 1909 r. Zdjęcie z 2010 r. w Regionalnym Muzeum Historycznym we Wracy.","credit":"Vassia Atanassova - Spiritia · Public domain · Wikimedia Commons","license":"Public domain","attribution":"Photo: Vassia Atanassova – Spiritia, Wikimedia Commons. Public domain. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Vassia Atanassova – Spiritia, Wikimedia Commons. Public domain. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Bulgarian_Commemorative_Cross_of_the_Independence_of_Bulgaria_1909_front.jpg","licenseUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Public_domain","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}},{"id":"asset.ind.cross-back","src":"/media/asset-ind-cross-back-960.f0213a73.webp","alt":"Krzyż ze wstążką i wspiętym lwem pośrodku.","w":1200,"h":1600,"caption":"Druga strona krzyża pamiątkowego niepodległości. Commons opisuje go jako odznaczenie z 1909 r. Źródła do opowieści nie ustalają daty wykonania tego egzemplarza. Zdjęcie z 2010 r. w Regionalnym Muzeum Historycznym we Wracy.","credit":"Vassia Atanassova - Spiritia · Public domain · Wikimedia Commons","license":"Public domain","attribution":"Photo: Vassia Atanassova – Spiritia, Wikimedia Commons. Public domain. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Vassia Atanassova – Spiritia, Wikimedia Commons. Public domain. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Bulgarian_Commemorative_Cross_of_the_Independence_of_Bulgaria_1909_back.jpg","licenseUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Public_domain","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}},{"id":"map-relief","src":"/assets/maps/relief@3x.jpg?v=075869a7dd","thumb":"/media/map/map-relief-2x-1024.4c826249.avif","alt":"Kontekst geograficzny bez granic historycznych","w":3072,"h":1987,"caption":"","kindLabel":"Kontekst geograficzny bez granic historycznych","visibleKind":"Kontekst geograficzny bez granic historycznych","credit":"Tom Patterson · Nathaniel Vaughn Kelso · Domena publiczna · Natural Earth","license":"Domena publiczna","attribution":"Tom Patterson · Nathaniel Vaughn Kelso","attributionParts":null,"sourceUrl":"https://www.naturalearthdata.com/downloads/10m-raster-data/10m-gray-earth/","licenseUrl":"https://www.naturalearthdata.com/about/terms-of-use/","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}}],"places":[{"note":"Tyrnowo — tutaj zostanie odczytany manifest.","precision":"approximate","id":"place.ind.church","name":"Cerkiew Świętych Czterdziestu Męczenników","short":"Tyrnowo","latitude":43.084444,"longitude":25.65,"accuracy":"approximate","radiusMeters":50,"sourceIds":["src.ind.coordinates-church","src.ind.military","src.ias.coord.church","src.ias.museum-church"],"guideUrl":"https://travel-guide-bulgaria.zydeno.com/pl/places/holy-forty-martyrs-church/","slug":"ind.church","url":"/pl/map/#ind.church"},{"note":"Konstantynopol, dzisiejszy Stambuł, był stolicą Cesarstwa Wschodniorzymskiego.","precision":"approximate","id":"place.asp.constantinople","name":"Konstantynopol","latitude":41.01224,"longitude":28.976018055555553,"accuracy":"approximate","radiusMeters":5000,"sourceIds":["src.asp.coord.constantinople","src.asp.council681","src.asp.todorovski2024","src.sim.coordinates.constantinople","src.sim.leszka2011","src.ind.coordinates-istanbul","src.ind.protocols","src.bor.coordinates-constantinople","src.kal.coordinates.constantinople"],"guideUrl":null,"slug":"asp.constantinople","url":"/pl/map/#asp.constantinople"}],"find":null,"next":[{"storyId":"story.balchik-palace","title":"Dlaczego dom Marii zmienił państwo?","topic":"Bałczik","eyebrow":"Bałczik","url":"/pl/stories/balchik-palace/","reason":"Zobaczcie, jak ludzie żyli i pracowali w innej epoce.","image":{"alpha":true,"avif":[{"src":"/media/asset-bal-chapel-cutout-480.13f7c019.avif","w":480},{"src":"/media/asset-bal-chapel-cutout-960.13f7c019.avif","w":960},{"src":"/media/asset-bal-chapel-cutout-1562.13f7c019.avif","w":1562}],"dominant":"#917b66","h":1377,"w":1562,"webp":[{"src":"/media/asset-bal-chapel-cutout-960.13f7c019.webp","w":960}],"src":"/media/asset-bal-chapel-cutout-960.13f7c019.webp","id":"asset.bal.chapel-cutout","alt":"Wycięty detal; tło usunięte. Stella Maris to kaplica, mały kościół w rezydencji. Zdjęcie z 2009 r. Według rumuńskiego katalogu w latach 1938–1940 przechowywano tu serce Marii.","objectCaption":"Kaplica","caption":"Stella Maris to kaplica, mały kościół w rezydencji. Zdjęcie z 2009 r. Według rumuńskiego katalogu w latach 1938–1940 przechowywano tu serce Marii.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"Izvora · Public domain · Wikimedia Commons","license":"Public domain","attribution":"Photo: Izvora, Wikimedia Commons, Public domain. Unmodified. Cut-out detail; background removed.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Izvora, Wikimedia Commons, Public domain. Unmodified. Cut-out detail; background removed.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Balchik_Palace_25.jpg","licenseUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/Template:PD-self"},"minutes":4,"sceneCount":9},{"storyId":"story.georgi-ivanov-1979","title":"Na orbitę, bez dokowania","topic":"Georgi Iwanow","eyebrow":"Georgi Iwanow · Bajkonur","url":"/pl/stories/georgi-ivanov-1979/","reason":"","image":{"alpha":true,"avif":[{"src":"/media/asset-cosmos-capsule-cutout-480.e61f7ab3.avif","w":480},{"src":"/media/asset-cosmos-capsule-cutout-960.e61f7ab3.avif","w":960},{"src":"/media/asset-cosmos-capsule-cutout-1600.e61f7ab3.avif","w":1600}],"dominant":"#66584e","h":1781,"w":1618,"webp":[{"src":"/media/asset-cosmos-capsule-cutout-960.e61f7ab3.webp","w":960}],"src":"/media/asset-cosmos-capsule-cutout-960.e61f7ab3.webp","id":"asset.cosmos.capsule-cutout","alt":"Wycięty detal; tło usunięte. Kapsuła w kształcie dzwonu o ciemnej i brązowej powierzchni, z okrągłym iluminatorem i spadochronem po lewej.","objectCaption":"Kapsuła Sojuza 33","caption":"","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"Scroch · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Photo: Scroch / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Cut-out detail; background removed.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Scroch / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Cut-out detail; background removed.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Soyuz_33_descent_module.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0"},"minutes":5,"sceneCount":9},{"storyId":"story.madara-rider","title":"Jeździec nad ścieżką","topic":"Jeździec z Madary","eyebrow":"Jeździec z Madary · Madara","url":"/pl/stories/madara-rider/","reason":"","image":{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-madara-relief-main-480.569987f2.avif","w":480},{"src":"/media/asset-madara-relief-main-960.569987f2.avif","w":960},{"src":"/media/asset-madara-relief-main-1600.569987f2.avif","w":1600},{"src":"/media/asset-madara-relief-main-2400.569987f2.avif","w":2400}],"dominant":"#89847e","h":1600,"w":2400,"webp":[{"src":"/media/asset-madara-relief-main-960.569987f2.webp","w":960}],"src":"/media/asset-madara-relief-main-960.569987f2.webp","id":"asset.madara.relief.main","alt":"Jeździec, pies za koniem i lew pod przednimi nogami konia; u góry widać wiersze inskrypcji.","objectCaption":"Jeździec z Madary","caption":"Jeździec, pies za koniem i lew pod przednimi nogami konia; u góry widać wiersze inskrypcji.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"Diego Delso · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Photo: Diego Delso, [delso.photo](https://delso.photo), Wikimedia Commons, [CC BY-SA 4.0](https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Diego Delso, [delso.photo](https://delso.photo), Wikimedia Commons, [CC BY-SA 4.0](https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Caballero_de_Madara,_reserva_hist%C3%B3rico-arqueol%C3%B3gica_Nacional_de_Madara,_Bulgaria,_2016-05-27,_DD_38.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0"},"minutes":5,"sceneCount":9}],"people":[{"id":"person.ferdinand-i","name":"Ferdynand I","url":"/pl/people/ferdinand-i/"},{"id":"person.malinov","name":"Aleksandyr Malinow","url":"/pl/people/malinov/"},{"id":"person.ivan-stefanov-geshov","name":"Iwan Stefanow Geszow","url":"/pl/people/ivan-stefanov-geshov/"},{"id":"person.stefan-paprikov","name":"Stefan Paprikow","url":"/pl/people/stefan-paprikov/"}],"rulers":[{"id":"ruler.ferdinand-i","name":"Ferdynand I","url":"/pl/rulers/ferdinand-i/"}],"status":"draft","fact":{"id":"fact.discover.independence-1908","storyId":"story.independence-1908","factId":"F01","text":"Traktat berliński z 1878 r. tworzy autonomiczne, trybutarne Księstwo Bułgarii pod zwierzchnictwem sułtana.","sourceIds":["src.ind.berlin"]},"collectionFind":{"number":44,"total":59,"title":"Krzyż pamiątkowy","dateLabel":"Brak datowania","image":{"alpha":true,"avif":[{"src":"/media/asset-ind-cross-back-cutout-480.acaef7d7.avif","w":480},{"src":"/media/asset-ind-cross-back-cutout-960.acaef7d7.avif","w":960},{"src":"/media/asset-ind-cross-back-cutout-1211.acaef7d7.avif","w":1211}],"dominant":"#ad8067","h":2316,"w":1211,"webp":[{"src":"/media/asset-ind-cross-back-cutout-960.acaef7d7.webp","w":960}],"src":"/media/asset-ind-cross-back-cutout-960.acaef7d7.webp","id":"asset.ind.cross-back-cutout","alt":"Wycięty detal; tło usunięte. Krzyż ze wstążką i wspiętym lwem pośrodku.","objectCaption":"Krzyż pamiątkowy","caption":"Druga strona krzyża pamiątkowego niepodległości. Commons opisuje go jako odznaczenie z 1909 r. Źródła do opowieści nie ustalają daty wykonania tego egzemplarza. Zdjęcie z 2010 r. w Regionalnym Muzeum Historycznym we Wracy.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"Vassia Atanassova - Spiritia · Public domain · Wikimedia Commons","license":"Public domain","attribution":"Photo: Vassia Atanassova – Spiritia, Wikimedia Commons. Public domain. Cut-out detail; background removed.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Vassia Atanassova – Spiritia, Wikimedia Commons. Public domain. Cut-out detail; background removed.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Bulgarian_Commemorative_Cross_of_the_Independence_of_Bulgaria_1909_back.jpg","licenseUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Public_domain"}},"ui":{"web.learnPromo":"Czytaj te historie po bułgarsku — poznaj język","web.travelPromo":"Odwiedź to miejsce — przewodnik po Bułgarii","web.autoAdvance":"Automatycznie przejdź do następnej sceny","web.repeatActivities":"Powtórz zadania","web.shortcuts":"Skróty klawiaturowe","web.sceneNavigation":"Poprzednia / następna scena","web.findCount":"Odkryto {count} z {total}","web.resumeNarration":"Wznów od {time}","web.activityLabel":"Zadanie","web.skippedActivities":"Zadania · {count} — rozpocznij","web.placesCount":"miejsca: {count}","web.moreAnswers":"Więcej odpowiedzi poniżej","web.playerSceneOf":"Scena {scene} z {total}: {title}","web.closeStory":"Zamknij historię","web.imageFit":"Pokaż cały obraz","web.activityOf":"Zadanie · {scene} z {total}","web.activityMoved":"Przeniesiono: pozycja {scene} z {total}","web.activityIncomplete":"Połącz wszystkie pary","web.seekTen":"Wstecz / do przodu o 10 sekund","web.activityFromScene":"Ze sceny {scene}","web.nextStory":"Następna historia","web.transcriptRevised":"tekst doprecyzowano","action.close":"Zamknij","action.next":"Dalej","action.retry":"Spróbuj ponownie","activity.check":"Sprawdź","answer.correct":"Poprawnie","answer.incorrect":"Niezupełnie","audio.backTen":"Cofnij o 10 sekund","audio.pause":"Wstrzymaj","audio.play":"Odtwórz narrację","audio.seek":"Pozycja narracji","audio.speed":"Tempo narracji","audio.synthetic":"Głos syntetyczny","audio.unavailable":"Nagranie jest niedostępne. Tekst jest tutaj.","bookmark.add":"Zapisz opowieść","bookmark.inSaved":"W zapisanych","bookmark.remove":"Usuń zapisaną opowieść","bookmark.removed":"Usunięto zakładkę","credit.title":"Ilustracje","discover.audioMinutes %lld":{"one":"%lld minuta","few":"%lld minuty","many":"%lld minut","other":"%lld minuty"},"discover.mapLabel":"Kontekst geograficzny bez granic historycznych","player.approximate":"Przybliżone położenie","player.back":"Wstecz","player.completed":"Nowe znalezisko w twojej kolekcji","player.counter %lld %lld":"%1$lld / %2$lld","player.details %lld":"Szczegóły (%lld)","player.explanation":"Dlaczego?","player.finish":"Zakończ","player.firstCorrect":"✓ Poprawnie za pierwszym razem","player.firstOther":"Pierwsza próba pozostaje zapisana. Powtórka służy ćwiczeniu.","player.interpretation":"Interpretacja","player.matchHint":"Dotknij pojęcia po lewej, potem znaczenia po prawej. Dotknij połączonego elementu, aby rozłączyć parę.","player.moveDown":"Przesuń w dół","player.moveUp":"Przesuń w górę","player.nextDetail":"Następny szczegół","player.previousDetail":"Poprzedni szczegół","player.related":"Powiązane historie","player.scene %lld":"Część %lld","player.sequenceHint":"Ułóż od najstarszego do najnowszego.","player.showAll":"Pokaż wszystkie","player.skip":"Pomiń","player.sources %lld":"Źródła · %lld","player.summary %lld %lld":"Zadania: %1$lld z %2$lld poprawnie za pierwszym razem","player.unpair":"Rozłącz parę","player.vitrine":"Do znalezisk","sources.title":"Źródła","story.listen":"Słuchaj","story.sceneCount %lld":{"one":"%lld scena","few":"%lld sceny","many":"%lld scen","other":"%lld sceny"},"story.start":"Zacznij","answer.chosen":"Wybrana odpowiedź","answer.skipped":"Zadanie pominięte","answer.revealed":"Odpowiedź wyświetlona","answer.correctOrder":"Prawidłowa kolejność","answer.correctPairs":"Prawidłowe pary","answer.yours.correct":"Twoja odpowiedź · poprawna","answer.yours.incorrect":"Twoja odpowiedź · błędna","audio.stop":"Zatrzymaj odtwarzanie","Search.search.group.places":"Miejsca","Atlas.zoomIn":"Przybliż","Atlas.zoomOut":"Oddal"},"promos":{"learn":{"icon":"/media/promo/learn-160.webp","name":"Nauka bułgarskiego","url":"https://bulgaria.zydeno.com/pl/learn-bulgarian/"},"travel":{"icon":"/media/promo/travel-160.webp","name":"Przewodnik Bułgaria","url":"https://bulgaria.zydeno.com/pl/travel-guide-bulgaria/"}}}
