{"version":2,"locale":"pl","id":"story.ivan-asen-ii-1230","hasFind":true,"slug":"ivan-asen-ii-1230","url":"/pl/stories/ivan-asen-ii-1230/","topic":"Iwan Asen II","title":"Iwan Asen II: zwycięstwo na kolumnie","summary":"Car pozostawia na kamieniu opowieść o swoim zwycięstwie. Porównujemy jego słowa z dziełem historycznym i dokumentem, by zrozumieć, co podbił, a co tylko deklaruje.","cover":{"title":"Iwan Asen II: zwycięstwo na kolumnie","subtitle":"Kłokotnica, 1230 r., i słowa zwycięzcy","hook":"Co kolumna mówi o zwycięstwie?","summary":"Car pozostawia na kamieniu opowieść o swoim zwycięstwie. Porównujemy jego słowa z dziełem historycznym i dokumentem, by zrozumieć, co podbił, a co tylko deklaruje.","takeaway":"Inskrypcja świadczy o zwycięstwie i o tym, jak car przedstawiał swoją władzę; ustalenie dokładnych granic wymaga innych dowodów."},"sortYear":1230,"firstActivity":4,"epoch":{"id":"epoch.tsardom2","styleId":"tsardom2","sortOrder":3,"title":"Drugie Carstwo Bułgarskie","dateLabel":"1185–1396","eraShort":"Drugie carstwo","slug":"tsardom2","fill":"#86554A","ink":"#F6EEEA","raised":"#754A41","dark":"#805B59"},"epochId":"epoch.tsardom2","placeShort":"Kłokotnica","date":"1230","image":{"alpha":true,"avif":[{"src":"/media/asset-ias-column-cutout-480.fce6aca4.avif","w":480},{"src":"/media/asset-ias-column-cutout-612.fce6aca4.avif","w":612}],"dominant":"#887a71","h":2136,"w":612,"webp":[{"src":"/media/asset-ias-column-cutout-612.fce6aca4.webp","w":612}],"src":"/media/asset-ias-column-cutout-612.fce6aca4.webp","id":"asset.ias.column-cutout","alt":"Wycięty detal; tło usunięte. Kamienna kolumna z wyrytymi literami w cerkwi Świętych Czterdziestu Męczenników w Tyrnowie. Na zdjęciu nie da się odczytać każdej litery.","objectCaption":"Inskrypcja Iwana Asena II","caption":"Kamienna kolumna z wyrytymi literami w cerkwi Świętych Czterdziestu Męczenników w Tyrnowie. Na zdjęciu nie da się odczytać każdej litery.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"Svik · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 3.0","attribution":"Image: Svik; Wikimedia Commons; CC BY-SA 3.0. Unmodified. Cut-out detail; background removed.","attributionParts":[{"text":"Image: Svik; Wikimedia Commons; CC BY-SA 3.0. Unmodified. Cut-out detail; background removed.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ivan_Asen_II_of_Bulgaria_Column.jpg","licenseUrl":"http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/"},"scenes":[{"id":"ivan-asen-ii-1230.s1-stone-voice","number":1,"kind":"narrative","title":"Litery na kamieniu","body":"W cerkwi w Tyrnowie stoi kolumna pokryta rzędami liter. Opowiadają o carze Iwanie Asenie II i pewnym zwycięstwie.\n\nCerkiew nosi wezwanie Świętych Czterdziestu Męczenników. Męczenników czci się za to, że zginęli za wiarę. Dzisiejszy budynek był odnawiany. Zdjęcie jego dachu nie przedstawia nienaruszonej średniowiecznej świątyni. Kolumna nadal jednak niesie dawne przesłanie. Umieszczono je w ówczesnej stolicy. Co car chciał zachować w ludzkiej pamięci?","images":[{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-ias-church-480.cca997d6.avif","w":480},{"src":"/media/asset-ias-church-960.cca997d6.avif","w":960},{"src":"/media/asset-ias-church-1600.cca997d6.avif","w":1600}],"dominant":"#5c5647","h":1200,"w":1600,"webp":[{"src":"/media/asset-ias-church-960.cca997d6.webp","w":960}],"src":"/media/asset-ias-church-960.cca997d6.webp","id":"asset.ias.church","alt":"Współczesny widok po odbudowie. Dach i cała widoczna bryła nie są przedstawione jako nienaruszona budowla z czasów cara.","objectCaption":"Współczesny widok po odbudowie. Dach i cała widoczna bryła nie są przedstawione jako nienaruszona budowla z czasów cara. Opis w Commons podaje rok 2009, a EXIF — 2007. Dokładna data wykonania zdjęcia nie jest potwierdzona.","caption":"Współczesny widok po odbudowie. Dach i cała widoczna bryła nie są przedstawione jako nienaruszona budowla z czasów cara. Opis w Commons podaje rok 2009, a EXIF — 2007. Dokładna data wykonania zdjęcia nie jest potwierdzona.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"cover","credit":"Kandi · Public domain · Wikimedia Commons","license":"Public domain","attribution":"Image: Kandi; Wikimedia Commons; Public domain. Unmodified. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Image: Kandi; Wikimedia Commons; Public domain. Unmodified. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:SS.Forty_Martyrs_Church_05.JPG","licenseUrl":"https://creativecommons.org/publicdomain/mark/1.0/"},{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-ias-interior-480.485db945.avif","w":480},{"src":"/media/asset-ias-interior-960.485db945.avif","w":960},{"src":"/media/asset-ias-interior-1600.485db945.avif","w":1600}],"dominant":"#6d6351","h":1200,"w":1600,"webp":[{"src":"/media/asset-ias-interior-960.485db945.webp","w":960}],"src":"/media/asset-ias-interior-960.485db945.webp","id":"asset.ias.interior","alt":"Fragmenty malowideł wokół otworu w murze. Jasne powierzchnie i współczesne wyposażenie nie przedstawiają nienaruszonej świątyni z 1230 r.","objectCaption":"Fragmenty malowideł wokół otworu w murze. Jasne powierzchnie i współczesne wyposażenie nie przedstawiają nienaruszonej świątyni z 1230 r.","caption":"Fragmenty malowideł wokół otworu w murze. Jasne powierzchnie i współczesne wyposażenie nie przedstawiają nienaruszonej świątyni z 1230 r.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"Powerfox · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Image: Powerfox; Wikimedia Commons; CC BY-SA 4.0. Unmodified. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Image: Powerfox; Wikimedia Commons; CC BY-SA 4.0. Unmodified. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Holy_Forty_Martyrs_Church,_Veliko_Tarnovo.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0"},{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-ias-old-photo-480.ef07e646.avif","w":480},{"src":"/media/asset-ias-old-photo-960.ef07e646.avif","w":960},{"src":"/media/asset-ias-old-photo-1600.ef07e646.avif","w":1600}],"dominant":"#d0c4a0","h":1299,"w":1600,"webp":[{"src":"/media/asset-ias-old-photo-960.ef07e646.webp","w":960}],"src":"/media/asset-ias-old-photo-960.ef07e646.webp","id":"asset.ias.old-photo","alt":"Fotografia Onorio Marcolesco. Dokładnej daty nie podano.","objectCaption":"Fotografia Onorio Marcolesco. Dokładnej daty nie podano.","caption":"Fotografia Onorio Marcolesco. Dokładnej daty nie podano.","kind":"archive","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"Onorio Marcolesco · Public domain · Wikimedia Commons","license":"Public domain","attribution":"Image: Onorio Marcolesco; Wikimedia Commons; Public domain. Unmodified. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Image: Onorio Marcolesco; Wikimedia Commons; Public domain. Unmodified. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:SS.Forty_Martyrs_Church_by_Markolesko.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/publicdomain/mark/1.0/"}],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":null,"audio":{"durationSeconds":28.958625,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.ivan-asen-ii-1230.ivan-asen-ii-1230.s1-stone-voice","duration":29.056,"src":"/audio/pl/ivan-asen-ii-1230/s1-stone-voice.2830a5cf.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.ias.museum-church"},{"id":"src.ias.restoration2006"},{"id":"src.ias.zlatarski"}]},{"id":"ivan-asen-ii-1230.s2-broken-agreement","number":2,"kind":"narrative","title":"Złamany układ pod Kłokotnicą","body":"Iwan Asen II został carem w 1218 r. Jego sąsiadem był Teodor Komnen, władca Epiru i Tesaloniki. Epir był jednym z państw powstałych po rozpadzie cesarstwa bizantyńskiego. Obaj władcy zawarli układ sojuszniczy.\n\nWedług średniowiecznej relacji Teodor złamał układ i wyruszył przeciw Bułgarii. W 1230 r. wojska spotkały się pod Kłokotnicą. Teodor przegrał bitwę i dostał się do niewoli. Bitwę zazwyczaj datuje się na 9 marca, święto Czterdziestu Męczenników. Nie wiemy dość, by odtworzyć jej dokładny przebieg.","images":[{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-ias-river-480.164ca8e1.avif","w":480},{"src":"/media/asset-ias-river-960.164ca8e1.avif","w":960},{"src":"/media/asset-ias-river-1600.164ca8e1.avif","w":1600}],"dominant":"#888e7a","h":1200,"w":1600,"webp":[{"src":"/media/asset-ias-river-960.164ca8e1.webp","w":960}],"src":"/media/asset-ias-river-960.164ca8e1.webp","id":"asset.ias.river","alt":"Rzeka i roślinność przy dzisiejszej wsi Kłokotnica. Zdjęcie nie pozwala ustalić dokładnego miejsca bitwy ani wyglądu brzegu rzeki w 1230 r.","objectCaption":"Rzeka i roślinność przy dzisiejszej wsi Kłokotnica. Zdjęcie nie pozwala ustalić dokładnego miejsca bitwy ani wyglądu brzegu rzeki w 1230 r.","caption":"Rzeka i roślinność przy dzisiejszej wsi Kłokotnica. Zdjęcie nie pozwala ustalić dokładnego miejsca bitwy ani wyglądu brzegu rzeki w 1230 r.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"cover","credit":"TodorBelomorski · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Image: TodorBelomorski; Wikimedia Commons; CC BY-SA 4.0. Unmodified. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Image: TodorBelomorski; Wikimedia Commons; CC BY-SA 4.0. Unmodified. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Banska_river,_Klokotnitsa_village,_Haskovo_Province_11.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0"}],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":null,"audio":{"durationSeconds":35.634375,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.ivan-asen-ii-1230.ivan-asen-ii-1230.s2-broken-agreement","duration":35.755,"src":"/audio/pl/ivan-asen-ii-1230/s2-broken-agreement.02f09a5b.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.ias.kulman1974"},{"id":"src.ias.petrova2014"},{"id":"src.ias.zlatarski"}]},{"id":"ivan-asen-ii-1230.s3-read-the-column","number":3,"kind":"artifact","title":"Zwycięstwo wykute na kolumnie","body":"W inskrypcji Iwan Asen II mówi, że wzniósł cerkiew i ozdobił ją malowidłami.\n\nNastępnie opowiada o zwycięstwie. Car donosi, że rozbił wojsko przeciwnika i pojmał Teodora wraz z jego bojarami. Bojarzy to możni z otoczenia władcy. Sukces przypisuje pomocy Czterdziestu Męczenników. Pokazuje to, jak wyjaśniał swoje zwycięstwo. Nie dowodzi interwencji świętych. Czytamy relację zwycięzcy, a nie bezstronne sprawozdanie.","images":[{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-ias-column-480.6083424b.avif","w":480},{"src":"/media/asset-ias-column-960.6083424b.avif","w":960},{"src":"/media/asset-ias-column-1600.6083424b.avif","w":1600}],"dominant":"#606058","h":2272,"w":1704,"webp":[{"src":"/media/asset-ias-column-960.6083424b.webp","w":960}],"src":"/media/asset-ias-column-960.6083424b.webp","id":"asset.ias.column","alt":"Kamienna kolumna z wyrytymi literami w cerkwi Świętych Czterdziestu Męczenników w Tyrnowie. Na zdjęciu nie da się odczytać każdej litery.","objectCaption":"Inskrypcja Iwana Asena II","caption":"Kamienna kolumna z wyrytymi literami w cerkwi Świętych Czterdziestu Męczenników w Tyrnowie. Na zdjęciu nie da się odczytać każdej litery.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"Svik · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 3.0","attribution":"Image: Svik; Wikimedia Commons; CC BY-SA 3.0. Unmodified. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Image: Svik; Wikimedia Commons; CC BY-SA 3.0. Unmodified. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ivan_Asen_II_of_Bulgaria_Column.jpg","licenseUrl":"http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/"}],"hotspots":[{"id":"h-ias-letters","x":0.5,"y":0.44,"title":"Wyryte litery","body":"Wiersze wyryto w kamieniu. Ich sens poznajemy z opublikowanego tłumaczenia, nie z domysłów na podstawie niewyraźnych liter na zdjęciu.","sourceIds":["src.ias.zlatarski","src.ias.photo.01"],"certainty":"source_reported"},{"id":"h-ias-curve","x":0.59,"y":0.69,"title":"Zakrzywiona powierzchnia","body":"Tekst biegnie wzdłuż krzywizny kolumny. Jedno zdjęcie nie pokazuje wszystkich liter równie wyraźnie.","sourceIds":["src.ias.photo.01"],"certainty":"source_reported"},{"id":"h-ias-capital","x":0.5,"y":0.13,"title":"Ozdobne zwieńczenie","body":"Nad częścią z inskrypcją widać ozdobne zwieńczenie. To zdjęcie przedmiotu w cerkwi, a nie rysunek zwycięstwa.","sourceIds":["src.ias.photo.01"],"certainty":"source_reported"}],"places":[],"map":null,"activity":null,"audio":{"durationSeconds":28.738041666666668,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.ivan-asen-ii-1230.ivan-asen-ii-1230.s3-read-the-column","duration":28.843,"src":"/audio/pl/ivan-asen-ii-1230/s3-read-the-column.53add02a.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.ias.zlatarski"},{"id":"src.ias.petrova2014"},{"id":"src.ias.photo.01"}]},{"id":"ivan-asen-ii-1230.a1-victors-account","number":4,"kind":"activity","title":"Zadanie: czyją relację czytamy","body":"","images":[],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":{"id":"q.ias.victors-account","kind":"single_choice","prompt":"Czego dowiadujemy się bezpośrednio z inskrypcji?","sourceIds":["src.ias.zlatarski","src.ias.petrova2014"],"items":[{"id":"opt-royal","label":"Jak car przedstawia swoje zwycięstwo."},{"id":"opt-moves","label":"Ruchy wojsk przeciwnika na polu bitwy.","whyWrong":"Nie dysponujemy szczegółowym opisem przebiegu bitwy."},{"id":"opt-day","label":"Że dzień 9 marca jest zapisany wprost na kolumnie.","whyWrong":"Dzień wyprowadzono ze święta męczenników."},{"id":"opt-everyone","label":"Jak nazywali się wszyscy szeregowi żołnierze.","whyWrong":"Inskrypcja nie jest listą żołnierzy."}],"explanation":"Car opisuje zwycięstwo, pojmanie Teodora i pomoc, którą przypisuje świętym.","correctItemId":"opt-royal","sources":[{"id":"src.ias.zlatarski"},{"id":"src.ias.petrova2014"}]},"audio":{"durationSeconds":3.5792083333333333,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.ivan-asen-ii-1230.ivan-asen-ii-1230.a1-victors-account","duration":3.669,"src":"/audio/pl/ivan-asen-ii-1230/a1-victors-account.55963ec0.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.ias.zlatarski"},{"id":"src.ias.petrova2014"}]},{"id":"ivan-asen-ii-1230.s4-prisoners","number":5,"kind":"narrative","title":"Żołnierze wracają do domu","body":"Co stało się z pojmanymi? Średniowieczna relacja uzupełnia inskrypcję. Iwan Asen uwolnił szeregowych żołnierzy i odesłał ich do miast i wsi, z których pochodzili. Nie znaczy to, że wypuszczono wszystkich. Sam Teodor pozostał jeńcem.\n\nByć może car chciał w ten sposób zjednać sobie miejscową ludność. To interpretacja jego celu. Obie relacje się uzupełniają. Kamień podkreśla zwycięstwo cara, a dzieło historyczne dodaje, co stało się z częścią pokonanych.","images":[{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-ias-column-480.6083424b.avif","w":480},{"src":"/media/asset-ias-column-960.6083424b.avif","w":960},{"src":"/media/asset-ias-column-1600.6083424b.avif","w":1600}],"dominant":"#606058","h":2272,"w":1704,"webp":[{"src":"/media/asset-ias-column-960.6083424b.webp","w":960}],"src":"/media/asset-ias-column-960.6083424b.webp","id":"asset.ias.column","alt":"Kamienna kolumna z wyrytymi literami w cerkwi Świętych Czterdziestu Męczenników w Tyrnowie. Na zdjęciu nie da się odczytać każdej litery.","objectCaption":"Inskrypcja Iwana Asena II","caption":"Kamienna kolumna z wyrytymi literami w cerkwi Świętych Czterdziestu Męczenników w Tyrnowie. Na zdjęciu nie da się odczytać każdej litery.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"Svik · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 3.0","attribution":"Image: Svik; Wikimedia Commons; CC BY-SA 3.0. Unmodified. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Image: Svik; Wikimedia Commons; CC BY-SA 3.0. Unmodified. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ivan_Asen_II_of_Bulgaria_Column.jpg","licenseUrl":"http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/"}],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":null,"audio":{"durationSeconds":29.597166666666666,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.ivan-asen-ii-1230.ivan-asen-ii-1230.s4-prisoners","duration":29.696,"src":"/audio/pl/ivan-asen-ii-1230/s4-prisoners.ff3ea1b6.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.ias.zlatarski"}]},{"id":"ivan-asen-ii-1230.s5-reach-and-rule","number":6,"kind":"map","title":"Żołnierze w twierdzach","body":"Inskrypcja głosi podboje od Adrianopola po Dyrrachium.\n\nWładza ma jednak różne postacie. W przyłączonych twierdzach car umieszcza żołnierzy, zarządców i poborców podatkowych. Tesalonika pozostaje pod władzą innego władcy, Manuela, na którego Iwan Asen ma wpływ. Sama inskrypcja przyznaje, że Konstantynopol znajduje się w rękach Łacinników, zachodnich władców chrześcijańskich. Stwierdzenie, że mu podlegają, nie oznacza zdobycia miasta. Dlatego punkty na mapie nie wyznaczają pewnej granicy państwa.","images":[],"hotspots":[],"places":[{"note":"Tyrnowo — tutaj zostanie odczytany manifest.","precision":"approximate","id":"place.ind.church","name":"Cerkiew Świętych Czterdziestu Męczenników","short":"Tyrnowo","latitude":43.084444,"longitude":25.65,"accuracy":"approximate","radiusMeters":50,"sourceIds":["src.ind.coordinates-church","src.ind.military","src.ias.coord.church","src.ias.museum-church"],"guideUrl":"https://travel-guide-bulgaria.zydeno.com/pl/places/holy-forty-martyrs-church/","slug":"ind.church","url":"/pl/map/#ind.church"},{"note":"Obszar bitwy; jego dokładnego zasięgu tu nie ustalono.","precision":"approximate","id":"place.ias.klokotnitsa","name":"Okolice Kłokotnicy","latitude":41.992578,"longitude":25.495366,"accuracy":"approximate","sourceIds":["src.ias.coord.klokotnitsa","src.ias.petrova2014","src.ias.zlatarski"],"radiusMeters":5000.0,"guideUrl":null,"slug":"ias.klokotnitsa","url":"/pl/map/#ias.klokotnitsa"},{"note":"W źródłach miasto nosi także nazwę Adrianopol; dziś to Edirne w Turcji. Punkt wskazuje miasto, a nie dokładne miejsce pojmania.","precision":"approximate","id":"place.kal.adrianople","name":"Adrianopol","latitude":41.67304,"longitude":26.57361,"accuracy":"approximate","radiusMeters":10000,"sourceIds":["src.kal.coordinates.adrianople","src.ias.coord.edirne","src.ias.petrova2014","src.ias.zlatarski"],"guideUrl":null,"slug":"kal.adrianople","url":"/pl/map/#kal.adrianople"},{"note":"Dyrrachium, dziś Durrës. Adriatyckie miasto w carskim opisie podbojów.","precision":"approximate","id":"place.ias.durres","name":"Dyrrachium, dziś Durrës","latitude":41.31333333333333,"longitude":19.445833333333333,"accuracy":"approximate","sourceIds":["src.ias.coord.durres","src.ias.petrova2014","src.ias.zlatarski"],"radiusMeters":2500.0,"guideUrl":null,"slug":"ias.durres","url":"/pl/map/#ias.durres"},{"note":"Miasto pozostało pod władzą Manuela; wpływy nie oznaczają bezpośrednich rządów.","precision":"approximate","id":"place.ias.thessaloniki","name":"Saloniki","latitude":40.640277777777776,"longitude":22.935555555555556,"accuracy":"approximate","sourceIds":["src.ias.coord.thessaloniki","src.ias.petrova2014","src.ias.zlatarski"],"radiusMeters":2500.0,"guideUrl":null,"slug":"ias.thessaloniki","url":"/pl/map/#ias.thessaloniki"}],"map":{"light":{"src":"/assets/maps/story-a0cdf33a21df4acf.jpg?v=ab006f5140","w":2048,"h":1352,"avif":[],"webp":[],"responsive":[]},"dark":{"src":"/assets/maps/story-a0cdf33a21df4acf-dark.jpg?v=9f1cec5b96","w":2048,"h":1352,"avif":[],"webp":[],"responsive":[]},"places":[{"note":"Tyrnowo — tutaj zostanie odczytany manifest.","precision":"approximate","id":"place.ind.church","name":"Cerkiew Świętych Czterdziestu Męczenników","short":"Tyrnowo","latitude":43.084444,"longitude":25.65,"accuracy":"approximate","radiusMeters":50,"sourceIds":["src.ind.coordinates-church","src.ind.military","src.ias.coord.church","src.ias.museum-church"],"guideUrl":"https://travel-guide-bulgaria.zydeno.com/pl/places/holy-forty-martyrs-church/","slug":"ind.church","url":"/pl/map/#ind.church","number":1,"x":70.11215,"y":32.13842,"inside":true,"viewX":70.11215,"viewY":29.9926815},{"note":"Obszar bitwy; jego dokładnego zasięgu tu nie ustalono.","precision":"approximate","id":"place.ias.klokotnitsa","name":"Okolice Kłokotnicy","latitude":41.992578,"longitude":25.495366,"accuracy":"approximate","sourceIds":["src.ias.coord.klokotnitsa","src.ias.petrova2014","src.ias.zlatarski"],"radiusMeters":5000.0,"guideUrl":null,"slug":"ias.klokotnitsa","url":"/pl/map/#ias.klokotnitsa","number":2,"x":68.93424,"y":49.24133,"inside":true,"viewX":68.93424,"viewY":48.0576301875},{"note":"W źródłach miasto nosi także nazwę Adrianopol; dziś to Edirne w Turcji. Punkt wskazuje miasto, a nie dokładne miejsce pojmania.","precision":"approximate","id":"place.kal.adrianople","name":"Adrianopol","latitude":41.67304,"longitude":26.57361,"accuracy":"approximate","radiusMeters":10000,"sourceIds":["src.kal.coordinates.adrianople","src.ias.coord.edirne","src.ias.petrova2014","src.ias.zlatarski"],"guideUrl":null,"slug":"kal.adrianople","url":"/pl/map/#kal.adrianople","number":3,"x":77.14769,"y":54.1908,"inside":true,"viewX":77.14769,"viewY":53.28550787500001},{"note":"Dyrrachium, dziś Durrës. Adriatyckie miasto w carskim opisie podbojów.","precision":"approximate","id":"place.ias.durres","name":"Dyrrachium, dziś Durrës","latitude":41.31333333333333,"longitude":19.445833333333333,"accuracy":"approximate","sourceIds":["src.ias.coord.durres","src.ias.petrova2014","src.ias.zlatarski"],"radiusMeters":2500.0,"guideUrl":null,"slug":"ias.durres","url":"/pl/map/#ias.durres","number":4,"x":22.85231,"y":59.73316,"inside":true,"viewX":22.85231,"viewY":59.139625624999994},{"note":"Miasto pozostało pod władzą Manuela; wpływy nie oznaczają bezpośrednich rządów.","precision":"approximate","id":"place.ias.thessaloniki","name":"Saloniki","latitude":40.640277777777776,"longitude":22.935555555555556,"accuracy":"approximate","sourceIds":["src.ias.coord.thessaloniki","src.ias.petrova2014","src.ias.zlatarski"],"radiusMeters":2500.0,"guideUrl":null,"slug":"ias.thessaloniki","url":"/pl/map/#ias.thessaloniki","number":5,"x":49.43504,"y":70.0221,"inside":true,"viewX":49.43504,"viewY":70.00731850000001}],"extent":[-0.6317708333333334,-0.13207108861783942,1.6409720833333332,1.6749112069061158],"orientation":[{"name":"Sofia","kind":"town","x":52.378,"y":38.231,"viewX":52.378,"viewY":36.427969125000004},{"name":"Płowdiw","kind":"town","x":63.221,"y":47.021,"viewX":63.221,"viewY":45.712406625},{"name":"Warna","kind":"town","x":87.363,"y":30.087,"viewX":87.363,"viewY":27.825869124999997},{"name":"Burgas","kind":"town","x":83.92,"y":41.255,"viewX":83.92,"viewY":39.622069125},{"name":"Ruse","kind":"town","x":72.517,"y":20.195,"viewX":72.517,"viewY":17.377444124999997},{"name":"Wielkie Tyrnowo","kind":"town","x":69.862,"y":32.277,"viewX":69.862,"viewY":30.139056625},{"name":"Plewen","kind":"town","x":62.165,"y":26.869,"viewX":62.165000000000006,"viewY":24.426856625},{"name":"Stara Zagora","kind":"town","x":69.994,"y":42.491,"viewX":69.994,"viewY":40.927594125},{"name":"Szumen","kind":"town","x":79.909,"y":29.183,"viewX":79.909,"viewY":26.871019124999997},{"name":"Widyń","kind":"town","x":48.92,"y":17.622,"viewX":48.92,"viewY":14.659712874999997},{"name":"Błagojewgrad","kind":"town","x":50.644,"y":48.801,"viewX":50.644,"viewY":47.592531625},{"name":"Chaskowo","kind":"town","x":69.392,"y":50.144,"viewX":69.392,"viewY":49.011075375000004},{"name":"Smolan","kind":"town","x":62.884,"y":55.667,"viewX":62.88399999999999,"viewY":54.844744125},{"name":"Sliwen","kind":"town","x":75.238,"y":38.482,"viewX":75.238,"viewY":36.693087874999996},{"name":"Dobricz","kind":"town","x":86.698,"y":24.394,"viewX":86.698,"viewY":21.812637875},{"name":"Pernik","kind":"town","x":50.214,"y":39.682,"viewX":50.214000000000006,"viewY":37.960587875},{"name":"Jamboł","kind":"town","x":76.614,"y":41.578,"viewX":76.614,"viewY":39.963237875000004},{"name":"Pazardżik","kind":"town","x":60.085,"y":46.127,"viewX":60.085,"viewY":44.768119125},{"name":"Wraca","kind":"town","x":54.138,"y":30.149,"viewX":54.138,"viewY":27.891356625000004},{"name":"Gabrowo","kind":"town","x":67.588,"y":35.455,"viewX":67.588,"viewY":33.495819125},{"name":"Kyrdżali","kind":"town","x":68.038,"y":54.797,"viewX":68.038,"viewY":53.92580662499999},{"name":"Kiustendił","kind":"town","x":47.573,"y":44.707,"viewX":47.573,"viewY":43.268244125},{"name":"Montana","kind":"town","x":51.64,"y":26.94,"viewX":51.64,"viewY":24.501850375000004},{"name":"Łowecz","kind":"town","x":62.984,"y":31.308,"viewX":62.98400000000001,"viewY":29.115550375000005},{"name":"Silistra","kind":"town","x":82.381,"y":15.68,"viewX":82.381,"viewY":12.608475374999998},{"name":"Tyrgowiszte","kind":"town","x":77.137,"y":29.5,"viewX":77.137,"viewY":27.205850374999997},{"name":"Razgrad","kind":"town","x":76.714,"y":25.019,"viewX":76.714,"viewY":22.472794124999997},{"name":"Kazanłyk","kind":"town","x":68.154,"y":39.459,"viewX":68.154,"viewY":37.725044125000004},{"name":"Dunaj","kind":"nature","x":66.766,"y":22.169,"viewX":66.766,"viewY":19.462481625},{"name":"Morze Czarne","kind":"nature","x":91.06,"y":35.049,"viewX":91.06,"viewY":33.066981625},{"name":"Stara Płanina","kind":"nature","x":63.637,"y":37.409,"viewX":63.637,"viewY":35.559731625},{"name":"Riła","kind":"nature","x":54.116,"y":47.105,"viewX":54.116,"viewY":45.801131625},{"name":"Pirin","kind":"nature","x":53.201,"y":53.001,"viewX":53.201,"viewY":52.028781625},{"name":"Rodopy","kind":"nature","x":62.114,"y":55.319,"viewX":62.114000000000004,"viewY":54.47716912500001},{"name":"Strandża","kind":"nature","x":84.966,"y":48.349,"viewX":84.966,"viewY":47.115106624999996}],"crop":{"sx":1,"sy":0.9467455621301775,"x":0,"y":0.03742981893491126},"credit":{"id":"map-relief"}},"activity":null,"audio":{"durationSeconds":33.056958333333334,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.ivan-asen-ii-1230.ivan-asen-ii-1230.s5-reach-and-rule","duration":33.152,"src":"/audio/pl/ivan-asen-ii-1230/s5-reach-and-rule.863ae8e7.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.ias.zlatarski"},{"id":"src.ias.petrova2014"},{"id":"src.ias.kulman1974"},{"id":"src.ias.croatian-encyclopedia"}]},{"id":"ivan-asen-ii-1230.s6-another-document","number":7,"kind":"artifact","title":"Dokument dla kupców","body":"Obok kolumny umieszczamy w naszej opowieści inne świadectwo: przywilej dubrownicki. Przywilej to pisemny dokument nadający prawa. Ten dotyczy kupców z Dubrownika. Nie ma na nim daty. Car zmarł w 1241 r.\n\nKolumna mówi, jak car chciał zostać zapamiętany. Przywilej pokazuje inne jego zadanie: regulowanie stosunków z kupcami. Aby zrozumieć jego władzę, porównujemy różne świadectwa.","images":[{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-ias-charter-480.e4d349e8.avif","w":480},{"src":"/media/asset-ias-charter-960.e4d349e8.avif","w":960},{"src":"/media/asset-ias-charter-1600.e4d349e8.avif","w":1600}],"dominant":"#f0d3be","h":1148,"w":2000,"webp":[{"src":"/media/asset-ias-charter-960.e4d349e8.webp","w":960}],"src":"/media/asset-ias-charter-960.e4d349e8.webp","id":"asset.ias.charter","alt":"Reprodukcja dokumentu dla kupców z Dubrownika. Sam dokument nie ma daty; Ralph Cleminson umieszcza go po 1230 r., a przed śmiercią cara w 1241 r.","objectCaption":"Reprodukcja dokumentu dla kupców z Dubrownika. Sam dokument nie ma daty; Ralph Cleminson umieszcza go po 1230 r., a przed śmiercią cara w 1241 r.","caption":"Reprodukcja dokumentu dla kupców z Dubrownika. Sam dokument nie ma daty; Ralph Cleminson umieszcza go po 1230 r., a przed śmiercią cara w 1241 r.","kind":"archive","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"ze średniowiecza, nieznany · Public domain · Wikimedia Commons","license":"Public domain","attribution":"Image: from the Middle Ages, unknown; Wikimedia Commons; Public domain. Unmodified. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Image: from the Middle Ages, unknown; Wikimedia Commons; Public domain. Unmodified. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:JoanAsenDeed.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/publicdomain/mark/1.0/"},{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-ias-walls-480.08a45923.avif","w":480},{"src":"/media/asset-ias-walls-960.08a45923.avif","w":960},{"src":"/media/asset-ias-walls-1600.08a45923.avif","w":1600}],"dominant":"#807f5c","h":1800,"w":2400,"webp":[{"src":"/media/asset-ias-walls-960.08a45923.webp","w":960}],"src":"/media/asset-ias-walls-960.08a45923.webp","id":"asset.ias.walls","alt":"Pozostałości i odbudowane mury wokół świątyni. Samo zdjęcie nie pozwala ustalić daty każdego muru.","objectCaption":"Pozostałości i odbudowane mury wokół świątyni. Samo zdjęcie nie pozwala ustalić daty każdego muru.","caption":"Pozostałości i odbudowane mury wokół świątyni. Samo zdjęcie nie pozwala ustalić daty każdego muru.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"cover","credit":"Powerfox · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Image: Powerfox; Wikimedia Commons; CC BY-SA 4.0. Unmodified. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Image: Powerfox; Wikimedia Commons; CC BY-SA 4.0. Unmodified. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ruins_near_to_Holy_Forty_Martyrs_Church,_Veliko_Tarnovo.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0"},{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-ias-fresco-03-480.723e1eb9.avif","w":480},{"src":"/media/asset-ias-fresco-03-960.723e1eb9.avif","w":960},{"src":"/media/asset-ias-fresco-03-1600.723e1eb9.avif","w":1600}],"dominant":"#807973","h":2400,"w":1800,"webp":[{"src":"/media/asset-ias-fresco-03-960.723e1eb9.webp","w":960}],"src":"/media/asset-ias-fresco-03-960.723e1eb9.webp","id":"asset.ias.fresco-03","alt":"Uszkodzone malowidło cerkiewne o tematyce religijnej; daty fragmentu tu nie ustalono.","objectCaption":"Uszkodzone malowidło cerkiewne o tematyce religijnej; daty fragmentu tu nie ustalono. Opis w Commons podaje rok 2009, a EXIF — 2007. Dokładna data wykonania zdjęcia nie jest potwierdzona.","caption":"Uszkodzone malowidło cerkiewne o tematyce religijnej; daty fragmentu tu nie ustalono. Opis w Commons podaje rok 2009, a EXIF — 2007. Dokładna data wykonania zdjęcia nie jest potwierdzona.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"Kandi · Public domain · Wikimedia Commons","license":"Public domain","attribution":"Image: Kandi; Wikimedia Commons; Public domain. Unmodified. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Image: Kandi; Wikimedia Commons; Public domain. Unmodified. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:SS.Forty_Martyrs_Church_03.JPG","licenseUrl":"https://creativecommons.org/publicdomain/mark/1.0/"},{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-ias-fresco-04-480.7e0d1c00.avif","w":480},{"src":"/media/asset-ias-fresco-04-960.7e0d1c00.avif","w":960},{"src":"/media/asset-ias-fresco-04-1600.7e0d1c00.avif","w":1600}],"dominant":"#776259","h":1800,"w":2400,"webp":[{"src":"/media/asset-ias-fresco-04-960.7e0d1c00.webp","w":960}],"src":"/media/asset-ias-fresco-04-960.7e0d1c00.webp","id":"asset.ias.fresco-04","alt":"Postacie i napisy na uszkodzonym malowidle. Jasnych ubytków nie uzupełniono w tym pliku; postaci nie zostały tu zidentyfikowane.","objectCaption":"Postacie i napisy na uszkodzonym malowidle. Jasnych ubytków nie uzupełniono w tym pliku; postaci nie zostały tu zidentyfikowane. Opis w Commons podaje rok 2009, a EXIF — 2007. Dokładna data wykonania zdjęcia nie jest potwierdzona.","caption":"Postacie i napisy na uszkodzonym malowidle. Jasnych ubytków nie uzupełniono w tym pliku; postaci nie zostały tu zidentyfikowane. Opis w Commons podaje rok 2009, a EXIF — 2007. Dokładna data wykonania zdjęcia nie jest potwierdzona.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"Kandi · Public domain · Wikimedia Commons","license":"Public domain","attribution":"Image: Kandi; Wikimedia Commons; Public domain. Unmodified. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Image: Kandi; Wikimedia Commons; Public domain. Unmodified. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:SS.Forty_Martyrs_Church_04.JPG","licenseUrl":"https://creativecommons.org/publicdomain/mark/1.0/"}],"hotspots":[{"id":"h-ias-rows","x":0.45,"y":0.42,"title":"Zapisane wiersze","body":"To pisemny dokument o prawach kupców. Różni się od przesłania wyrytego na kolumnie.","sourceIds":["src.ias.croatian-encyclopedia","src.ias.photo.02"],"certainty":"source_reported"},{"id":"h-ias-red","x":0.49,"y":0.88,"title":"Czerwone litery","body":"Na dole widać większe czerwone litery. Zdjęcie pokazuje ich kolor, ale nie pozwala ustalić składu atramentu.","sourceIds":["src.ias.photo.02"],"certainty":"source_reported"},{"id":"h-ias-loss","x":0.85,"y":0.92,"title":"Białe pole","body":"Przy dolnej krawędzi widać białe pole. Samo zdjęcie nie pozwala ustalić jego przyczyny.","sourceIds":["src.ias.photo.02"],"certainty":"source_reported"}],"places":[],"map":null,"activity":null,"audio":{"durationSeconds":26.822375,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.ivan-asen-ii-1230.ivan-asen-ii-1230.s6-another-document","duration":26.923,"src":"/audio/pl/ivan-asen-ii-1230/s6-another-document.ea90bc0f.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.ias.croatian-encyclopedia"},{"id":"src.ias.cleminson2015"},{"id":"src.ias.petrova2014"},{"id":"src.ias.kulman1974"},{"id":"src.ias.photo.02"}]},{"id":"ivan-asen-ii-1230.a2-timeline","number":8,"kind":"activity","title":"Zadanie: uporządkuj wydarzenia w czasie","body":"","images":[],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":{"id":"q.ias.timeline","kind":"sequence","prompt":"W 1235 r. Kościół bułgarski ponownie ma patriarchę, swojego najwyższego zwierzchnika duchowego. Jest to przywrócenie patriarchatu bułgarskiego.\n\nUporządkuj wydarzenia od najwcześniejszego.","sourceIds":["src.ias.kulman1974","src.ias.petrova2014","src.ias.croatian-encyclopedia"],"items":[{"id":"ev-accession","label":"Początek panowania"},{"id":"ev-battle","label":"Bitwa pod Kłokotnicą"},{"id":"ev-patriarchate","label":"Przywrócenie patriarchatu"},{"id":"ev-death","label":"Śmierć cara"}],"explanation":"Najpierw rozpoczyna się panowanie. Potem następują zwycięstwo i przywrócenie patriarchatu. Car umiera później.","correctOrderIds":["ev-accession","ev-battle","ev-patriarchate","ev-death"],"sources":[{"id":"src.ias.kulman1974"},{"id":"src.ias.petrova2014"},{"id":"src.ias.croatian-encyclopedia"}]},"audio":{"durationSeconds":13.645041666666666,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.ivan-asen-ii-1230.ivan-asen-ii-1230.a2-timeline","duration":13.739,"src":"/audio/pl/ivan-asen-ii-1230/a2-timeline.9084633d.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.ias.kulman1974"},{"id":"src.ias.petrova2014"},{"id":"src.ias.croatian-encyclopedia"}]},{"id":"ivan-asen-ii-1230.a3-matching","number":9,"kind":"activity","title":"Zadanie: połącz świadectwa","body":"","images":[],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":{"id":"q.ias.matching","kind":"matching","prompt":"Połącz każdy element z jego rolą w opowieści.","sourceIds":["src.ias.zlatarski","src.ias.croatian-encyclopedia","src.ias.petrova2014"],"items":[{"id":"m-column","label":"Kolumna w Tyrnowie","pairedLabel":"Carska relacja wykuta w kamieniu"},{"id":"m-charter","label":"Przywilej dubrownicki","pairedLabel":"Dokument o prawach kupców"},{"id":"m-klokotnitsa","label":"Kłokotnica","pairedLabel":"Miejsce bitwy w 1230 r."}],"explanation":"Kamień przechowuje przesłanie cara. Dokument reguluje prawa. Kłokotnica wiąże się z bitwą.","sources":[{"id":"src.ias.zlatarski"},{"id":"src.ias.croatian-encyclopedia"},{"id":"src.ias.petrova2014"}],"columns":["Element","Opis"]},"audio":{"durationSeconds":3.74175,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.ivan-asen-ii-1230.ivan-asen-ii-1230.a3-matching","duration":3.84,"src":"/audio/pl/ivan-asen-ii-1230/a3-matching.7dd6d974.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.ias.zlatarski"},{"id":"src.ias.croatian-encyclopedia"},{"id":"src.ias.petrova2014"}]}],"minutes":4,"sources":[{"year":2015,"url":"","institutionOrAuthor":"Ralph Cleminson","id":"src.ias.cleminson2015","authors":["Ralph Cleminson"],"title":"Slavonic codicology","accessedOn":"2026-10-28","container":"Comparative Oriental Manuscript Studies: An Introduction","pages":"237 (used passage)","accessed":"2026-10-28"},{"year":null,"url":"https://www.enciklopedija.hr/clanak/ivan-asen-ii","institutionOrAuthor":"Leksikografski zavod Miroslav Krleža","id":"src.ias.croatian-encyclopedia","authors":["Leksikografski zavod Miroslav Krleža"],"title":"Ivan Asen II.","accessedOn":"2026-10-28","container":"Hrvatska enciklopedija, mrežno izdanje","accessed":"2026-10-28"},{"year":1974,"url":"https://www.biolex.ios-regensburg.de/BioLexViewview.php?ID=484","institutionOrAuthor":"Detlef Kulman","id":"src.ias.kulman1974","authors":["Detlef Kulman"],"title":"Asen II.","accessedOn":"2026-10-28","container":"Biographisches Lexikon zur Geschichte Südosteuropas","volume":"1","pages":"103–104","accessed":"2026-10-28"},{"year":null,"url":"https://www.museumvt.com/каталог/църква--св.-40-мъченици-","institutionOrAuthor":"Регионален исторически музей – Велико Търново","id":"src.ias.museum-church","authors":["Регионален исторически музей – Велико Търново"],"title":"Църква „Св. 40 Мъченици“ и манастирски комплекс „Великата лавра“","accessedOn":"2026-10-28","container":"РИМ Велико Търново, official website","accessed":"2026-10-28","fieldLanguages":{"institutionOrAuthor":"bg","title":"bg","container":"bg"}},{"year":2014,"url":"https://www.starobulglit.eu/issues/49/69-Petrova-Taneva.pdf","institutionOrAuthor":"Мая Петрова-Танева","id":"src.ias.petrova2014","authors":["Мая Петрова-Танева"],"title":"Търновският надпис на цар Иван Асен II, св. 40 „добропобедни“ мъченици и някои аспекти на култа им във Византия и в средновековна България","accessedOn":"2026-10-28","container":"Старобългарска литература; Институт за литература, БАН","issue":"49–50","pages":"69–96","accessed":"2026-10-28","isPdf":true,"fieldLanguages":{"institutionOrAuthor":"bg","title":"bg","container":"bg"}},{"year":null,"url":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ivan_Asen_II_of_Bulgaria_Column.jpg","institutionOrAuthor":"Svik","id":"src.ias.photo.01","authors":["Svik"],"title":"File:Ivan Asen II of Bulgaria Column.jpg","container":"Wikimedia Commons","accessedOn":"2026-10-28","accessed":"2026-10-28"},{"year":null,"url":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:JoanAsenDeed.jpg","institutionOrAuthor":"from the Middle Ages, unknown","id":"src.ias.photo.02","authors":["from the Middle Ages, unknown"],"title":"File:JoanAsenDeed.jpg","container":"Wikimedia Commons","accessedOn":"2026-10-28","accessed":"2026-10-28"},{"year":2006,"url":"https://st40martyrs.org/index.php?Itemid=2&id=96&option=com_content&task=view","institutionOrAuthor":"Музеен комплекс „Св. 40 мъченици“; archival news, author unnamed","id":"src.ias.restoration2006","authors":["Музеен комплекс „Св. 40 мъченици“; archival news, author unnamed"],"title":"5.09. „Св. 40 мъченици“ отвори врати за богомолци","accessedOn":"2026-10-28","container":"st40martyrs.org, site archive","accessed":"2026-10-28","fieldLanguages":{"institutionOrAuthor":"bg","title":"bg"}},{"year":1972,"url":"https://macedonia.kroraina.com/vz3/vz3_2_2.htm","institutionOrAuthor":"Васил Н. Златарски; фототипно издание под ред. Димитър Ангелов","id":"src.ias.zlatarski","authors":["Васил Н. Златарски; фототипно издание под ред. Димитър Ангелов"],"title":"История на българската държава през средните векове. Том III: Второ българско царство. България при Асеневци (1187–1280)","accessedOn":"2026-10-28","container":"Наука и изкуство, София; digital transcription macedonia.kroraina.com","pages":"323–348 (chapter), 338–345 used","accessed":"2026-10-28","fieldLanguages":{"institutionOrAuthor":"bg","title":"bg","container":"bg"}}],"credits":[{"id":"asset.ias.column-cutout","src":"/media/asset-ias-column-cutout-612.fce6aca4.webp","alt":"Wycięty detal; tło usunięte. Kamienna kolumna z wyrytymi literami w cerkwi Świętych Czterdziestu Męczenników w Tyrnowie. Na zdjęciu nie da się odczytać każdej litery.","w":612,"h":2136,"caption":"Kamienna kolumna z wyrytymi literami w cerkwi Świętych Czterdziestu Męczenników w Tyrnowie. Na zdjęciu nie da się odczytać każdej litery.","credit":"Svik · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 3.0","attribution":"Image: Svik; Wikimedia Commons; CC BY-SA 3.0. Unmodified. Cut-out detail; background removed.","attributionParts":[{"text":"Image: Svik; Wikimedia Commons; CC BY-SA 3.0. Unmodified. Cut-out detail; background removed.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ivan_Asen_II_of_Bulgaria_Column.jpg","licenseUrl":"http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}},{"id":"asset.ias.church","src":"/media/asset-ias-church-960.cca997d6.webp","alt":"Współczesny widok po odbudowie. Dach i cała widoczna bryła nie są przedstawione jako nienaruszona budowla z czasów cara.","w":1600,"h":1200,"caption":"Współczesny widok po odbudowie. Dach i cała widoczna bryła nie są przedstawione jako nienaruszona budowla z czasów cara. Opis w Commons podaje rok 2009, a EXIF — 2007. Dokładna data wykonania zdjęcia nie jest potwierdzona.","credit":"Kandi · Public domain · Wikimedia Commons","license":"Public domain","attribution":"Image: Kandi; Wikimedia Commons; Public domain. Unmodified. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Image: Kandi; Wikimedia Commons; Public domain. Unmodified. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:SS.Forty_Martyrs_Church_05.JPG","licenseUrl":"https://creativecommons.org/publicdomain/mark/1.0/","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}},{"id":"asset.ias.interior","src":"/media/asset-ias-interior-960.485db945.webp","alt":"Fragmenty malowideł wokół otworu w murze. Jasne powierzchnie i współczesne wyposażenie nie przedstawiają nienaruszonej świątyni z 1230 r.","w":1600,"h":1200,"caption":"Fragmenty malowideł wokół otworu w murze. Jasne powierzchnie i współczesne wyposażenie nie przedstawiają nienaruszonej świątyni z 1230 r.","credit":"Powerfox · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Image: Powerfox; Wikimedia Commons; CC BY-SA 4.0. Unmodified. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Image: Powerfox; Wikimedia Commons; CC BY-SA 4.0. Unmodified. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Holy_Forty_Martyrs_Church,_Veliko_Tarnovo.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}},{"id":"asset.ias.old-photo","src":"/media/asset-ias-old-photo-960.ef07e646.webp","alt":"Fotografia Onorio Marcolesco. Dokładnej daty nie podano.","w":1600,"h":1299,"caption":"Fotografia Onorio Marcolesco. Dokładnej daty nie podano.","credit":"Onorio Marcolesco · Public domain · Wikimedia Commons","license":"Public domain","attribution":"Image: Onorio Marcolesco; Wikimedia Commons; Public domain. Unmodified. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Image: Onorio Marcolesco; Wikimedia Commons; Public domain. Unmodified. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:SS.Forty_Martyrs_Church_by_Markolesko.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/publicdomain/mark/1.0/","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}},{"id":"asset.ias.river","src":"/media/asset-ias-river-960.164ca8e1.webp","alt":"Rzeka i roślinność przy dzisiejszej wsi Kłokotnica. Zdjęcie nie pozwala ustalić dokładnego miejsca bitwy ani wyglądu brzegu rzeki w 1230 r.","w":1600,"h":1200,"caption":"Rzeka i roślinność przy dzisiejszej wsi Kłokotnica. Zdjęcie nie pozwala ustalić dokładnego miejsca bitwy ani wyglądu brzegu rzeki w 1230 r.","credit":"TodorBelomorski · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Image: TodorBelomorski; Wikimedia Commons; CC BY-SA 4.0. Unmodified. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Image: TodorBelomorski; Wikimedia Commons; CC BY-SA 4.0. Unmodified. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Banska_river,_Klokotnitsa_village,_Haskovo_Province_11.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}},{"id":"asset.ias.column","src":"/media/asset-ias-column-960.6083424b.webp","alt":"Kamienna kolumna z wyrytymi literami w cerkwi Świętych Czterdziestu Męczenników w Tyrnowie. Na zdjęciu nie da się odczytać każdej litery.","w":1704,"h":2272,"caption":"Kamienna kolumna z wyrytymi literami w cerkwi Świętych Czterdziestu Męczenników w Tyrnowie. Na zdjęciu nie da się odczytać każdej litery.","credit":"Svik · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 3.0","attribution":"Image: Svik; Wikimedia Commons; CC BY-SA 3.0. Unmodified. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Image: Svik; Wikimedia Commons; CC BY-SA 3.0. Unmodified. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ivan_Asen_II_of_Bulgaria_Column.jpg","licenseUrl":"http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}},{"id":"asset.ias.charter","src":"/media/asset-ias-charter-960.e4d349e8.webp","alt":"Reprodukcja dokumentu dla kupców z Dubrownika. Sam dokument nie ma daty; Ralph Cleminson umieszcza go po 1230 r., a przed śmiercią cara w 1241 r.","w":2000,"h":1148,"caption":"Reprodukcja dokumentu dla kupców z Dubrownika. Sam dokument nie ma daty; Ralph Cleminson umieszcza go po 1230 r., a przed śmiercią cara w 1241 r.","credit":"ze średniowiecza, nieznany · Public domain · Wikimedia Commons","license":"Public domain","attribution":"Image: from the Middle Ages, unknown; Wikimedia Commons; Public domain. Unmodified. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Image: from the Middle Ages, unknown; Wikimedia Commons; Public domain. Unmodified. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:JoanAsenDeed.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/publicdomain/mark/1.0/","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}},{"id":"asset.ias.walls","src":"/media/asset-ias-walls-960.08a45923.webp","alt":"Pozostałości i odbudowane mury wokół świątyni. Samo zdjęcie nie pozwala ustalić daty każdego muru.","w":2400,"h":1800,"caption":"Pozostałości i odbudowane mury wokół świątyni. Samo zdjęcie nie pozwala ustalić daty każdego muru.","credit":"Powerfox · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Image: Powerfox; Wikimedia Commons; CC BY-SA 4.0. Unmodified. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Image: Powerfox; Wikimedia Commons; CC BY-SA 4.0. Unmodified. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ruins_near_to_Holy_Forty_Martyrs_Church,_Veliko_Tarnovo.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}},{"id":"asset.ias.fresco-03","src":"/media/asset-ias-fresco-03-960.723e1eb9.webp","alt":"Uszkodzone malowidło cerkiewne o tematyce religijnej; daty fragmentu tu nie ustalono.","w":1800,"h":2400,"caption":"Uszkodzone malowidło cerkiewne o tematyce religijnej; daty fragmentu tu nie ustalono. Opis w Commons podaje rok 2009, a EXIF — 2007. Dokładna data wykonania zdjęcia nie jest potwierdzona.","credit":"Kandi · Public domain · Wikimedia Commons","license":"Public domain","attribution":"Image: Kandi; Wikimedia Commons; Public domain. Unmodified. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Image: Kandi; Wikimedia Commons; Public domain. Unmodified. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:SS.Forty_Martyrs_Church_03.JPG","licenseUrl":"https://creativecommons.org/publicdomain/mark/1.0/","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}},{"id":"asset.ias.fresco-04","src":"/media/asset-ias-fresco-04-960.7e0d1c00.webp","alt":"Postacie i napisy na uszkodzonym malowidle. Jasnych ubytków nie uzupełniono w tym pliku; postaci nie zostały tu zidentyfikowane.","w":2400,"h":1800,"caption":"Postacie i napisy na uszkodzonym malowidle. Jasnych ubytków nie uzupełniono w tym pliku; postaci nie zostały tu zidentyfikowane. Opis w Commons podaje rok 2009, a EXIF — 2007. Dokładna data wykonania zdjęcia nie jest potwierdzona.","credit":"Kandi · Public domain · Wikimedia Commons","license":"Public domain","attribution":"Image: Kandi; Wikimedia Commons; Public domain. Unmodified. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Image: Kandi; Wikimedia Commons; Public domain. Unmodified. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:SS.Forty_Martyrs_Church_04.JPG","licenseUrl":"https://creativecommons.org/publicdomain/mark/1.0/","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}},{"id":"map-relief","src":"/assets/maps/relief@3x.jpg?v=075869a7dd","thumb":"/media/map/map-relief-2x-1024.4c826249.avif","alt":"Kontekst geograficzny bez granic historycznych","w":3072,"h":1987,"caption":"","kindLabel":"Kontekst geograficzny bez granic historycznych","visibleKind":"Kontekst geograficzny bez granic historycznych","credit":"Tom Patterson · Nathaniel Vaughn Kelso · Domena publiczna · Natural Earth","license":"Domena publiczna","attribution":"Tom Patterson · Nathaniel Vaughn Kelso","attributionParts":null,"sourceUrl":"https://www.naturalearthdata.com/downloads/10m-raster-data/10m-gray-earth/","licenseUrl":"https://www.naturalearthdata.com/about/terms-of-use/","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}}],"places":[{"note":"Tyrnowo — tutaj zostanie odczytany manifest.","precision":"approximate","id":"place.ind.church","name":"Cerkiew Świętych Czterdziestu Męczenników","short":"Tyrnowo","latitude":43.084444,"longitude":25.65,"accuracy":"approximate","radiusMeters":50,"sourceIds":["src.ind.coordinates-church","src.ind.military","src.ias.coord.church","src.ias.museum-church"],"guideUrl":"https://travel-guide-bulgaria.zydeno.com/pl/places/holy-forty-martyrs-church/","slug":"ind.church","url":"/pl/map/#ind.church"},{"note":"Dyrrachium, dziś Durrës. Adriatyckie miasto w carskim opisie podbojów.","precision":"approximate","id":"place.ias.durres","name":"Dyrrachium, dziś Durrës","latitude":41.31333333333333,"longitude":19.445833333333333,"accuracy":"approximate","sourceIds":["src.ias.coord.durres","src.ias.petrova2014","src.ias.zlatarski"],"radiusMeters":2500.0,"guideUrl":null,"slug":"ias.durres","url":"/pl/map/#ias.durres"},{"note":"W źródłach miasto nosi także nazwę Adrianopol; dziś to Edirne w Turcji. Punkt wskazuje miasto, a nie dokładne miejsce pojmania.","precision":"approximate","id":"place.kal.adrianople","name":"Adrianopol","latitude":41.67304,"longitude":26.57361,"accuracy":"approximate","radiusMeters":10000,"sourceIds":["src.kal.coordinates.adrianople","src.ias.coord.edirne","src.ias.petrova2014","src.ias.zlatarski"],"guideUrl":null,"slug":"kal.adrianople","url":"/pl/map/#kal.adrianople"},{"note":"Obszar bitwy; jego dokładnego zasięgu tu nie ustalono.","precision":"approximate","id":"place.ias.klokotnitsa","name":"Okolice Kłokotnicy","latitude":41.992578,"longitude":25.495366,"accuracy":"approximate","sourceIds":["src.ias.coord.klokotnitsa","src.ias.petrova2014","src.ias.zlatarski"],"radiusMeters":5000.0,"guideUrl":null,"slug":"ias.klokotnitsa","url":"/pl/map/#ias.klokotnitsa"},{"note":"Miasto pozostało pod władzą Manuela; wpływy nie oznaczają bezpośrednich rządów.","precision":"approximate","id":"place.ias.thessaloniki","name":"Saloniki","latitude":40.640277777777776,"longitude":22.935555555555556,"accuracy":"approximate","sourceIds":["src.ias.coord.thessaloniki","src.ias.petrova2014","src.ias.zlatarski"],"radiusMeters":2500.0,"guideUrl":null,"slug":"ias.thessaloniki","url":"/pl/map/#ias.thessaloniki"}],"find":null,"next":[{"storyId":"story.vidin-baba-vida","title":"Zamek nad Dunajem","topic":"Twierdza Baba Wida","eyebrow":"Twierdza Baba Wida · Widyń","url":"/pl/stories/vidin-baba-vida/","reason":"Zobaczcie, jak ludzie żyli i pracowali w innej epoce.","image":{"alpha":true,"avif":[{"src":"/media/asset-vid-cannon-cutout-480.d0d1d9ec.avif","w":480},{"src":"/media/asset-vid-cannon-cutout-960.d0d1d9ec.avif","w":960},{"src":"/media/asset-vid-cannon-cutout-1600.d0d1d9ec.avif","w":1600}],"dominant":"#72655d","h":450,"w":2344,"webp":[{"src":"/media/asset-vid-cannon-cutout-960.d0d1d9ec.webp","w":960}],"src":"/media/asset-vid-cannon-cutout-960.d0d1d9ec.webp","id":"asset.vid.cannon-cutout","alt":"Wycięty detal; tło usunięte. Długa metalowa lufa na dwóch kamiennych podporach","objectCaption":"Lufa armatnia","caption":"Eksponowana lufa armatnia. Data powstania i pochodzenie lufy nie zostały ustalone.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"WangHao · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Photo: WangHao, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Unmodified. Cut-out detail; background removed.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"WangHao, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Unmodified. Cut-out detail; background removed.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Крепостта_Баба_Вида_-_оръдие.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0"},"minutes":3,"sceneCount":9},{"storyId":"story.boyana-church","title":"Twarze Bojany","topic":"Cerkiew Bojańska","eyebrow":"Cerkiew Bojańska · Bojana","url":"/pl/stories/boyana-church/","reason":"","image":{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-boyana-exterior-480.b8b98199.avif","w":480},{"src":"/media/asset-boyana-exterior-960.b8b98199.avif","w":960},{"src":"/media/asset-boyana-exterior-1600.b8b98199.avif","w":1600}],"dominant":"#63624f","h":1200,"w":1600,"webp":[{"src":"/media/asset-boyana-exterior-960.b8b98199.webp","w":960}],"src":"/media/asset-boyana-exterior-960.b8b98199.webp","id":"asset.boyana.exterior","alt":"Ceglane fasady, dwie części z kopułami i kamienna podstawa cerkwi Bojańskiej wśród drzew.","objectCaption":"Cerkiew Bojańska","caption":"","kindLabel":"Zdjęcie","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"cover","credit":"Aleksander Dragnes · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY 2.0","attribution":"Source: Aleksander Dragnes / Wikimedia Commons, CC BY 2.0 Processed image. Site today","attributionParts":[{"text":"Source: Aleksander Dragnes / Wikimedia Commons, CC BY 2.0 Processed image. Site today","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Boyana_Church_1.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by/2.0"},"minutes":5,"sceneCount":9},{"storyId":"story.georgi-ivanov-1979","title":"Na orbitę, bez dokowania","topic":"Georgi Iwanow","eyebrow":"Georgi Iwanow · Bajkonur","url":"/pl/stories/georgi-ivanov-1979/","reason":"","image":{"alpha":true,"avif":[{"src":"/media/asset-cosmos-capsule-cutout-480.e61f7ab3.avif","w":480},{"src":"/media/asset-cosmos-capsule-cutout-960.e61f7ab3.avif","w":960},{"src":"/media/asset-cosmos-capsule-cutout-1600.e61f7ab3.avif","w":1600}],"dominant":"#66584e","h":1781,"w":1618,"webp":[{"src":"/media/asset-cosmos-capsule-cutout-960.e61f7ab3.webp","w":960}],"src":"/media/asset-cosmos-capsule-cutout-960.e61f7ab3.webp","id":"asset.cosmos.capsule-cutout","alt":"Wycięty detal; tło usunięte. Kapsuła w kształcie dzwonu o ciemnej i brązowej powierzchni, z okrągłym iluminatorem i spadochronem po lewej.","objectCaption":"Kapsuła Sojuza 33","caption":"","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"Scroch · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Photo: Scroch / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Cut-out detail; background removed.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Scroch / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Cut-out detail; background removed.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Soyuz_33_descent_module.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0"},"minutes":5,"sceneCount":9}],"people":[{"id":"person.ivan-asen-i","name":"Asen","url":"/pl/people/ivan-asen-i/"},{"id":"person.ivan-asen-ii","name":"Iwan Asen II","url":"/pl/people/ivan-asen-ii/"},{"id":"person.theodore-komnenos","name":"Teodor Komnen","url":"/pl/people/theodore-komnenos/"},{"id":"person.manuel-komnenos-doukas","name":"Manuel Komnen","url":"/pl/people/manuel-komnenos-doukas/"},{"id":"person.george-akropolites","name":"Jerzy Akropolites","url":"/pl/people/george-akropolites/"}],"rulers":[{"id":"ruler.ivan-asen-ii","name":"Iwan Asen II","url":"/pl/rulers/ivan-asen-ii/"}],"status":"draft","fact":{"id":"fact.discover.ivan-asen-ii-1230","storyId":"story.ivan-asen-ii-1230","factId":"F03","text":"Kolumna z inskrypcją znajduje się w cerkwi Świętych Czterdziestu Męczenników w Tyrnowie.","sourceIds":["src.ias.museum-church"]},"collectionFind":{"number":51,"total":59,"title":"Inskrypcja Iwana Asena II","dateLabel":"1230","image":{"alpha":true,"avif":[{"src":"/media/asset-ias-column-cutout-480.fce6aca4.avif","w":480},{"src":"/media/asset-ias-column-cutout-612.fce6aca4.avif","w":612}],"dominant":"#887a71","h":2136,"w":612,"webp":[{"src":"/media/asset-ias-column-cutout-612.fce6aca4.webp","w":612}],"src":"/media/asset-ias-column-cutout-612.fce6aca4.webp","id":"asset.ias.column-cutout","alt":"Wycięty detal; tło usunięte. Kamienna kolumna z wyrytymi literami w cerkwi Świętych Czterdziestu Męczenników w Tyrnowie. Na zdjęciu nie da się odczytać każdej litery.","objectCaption":"Inskrypcja Iwana Asena II","caption":"Kamienna kolumna z wyrytymi literami w cerkwi Świętych Czterdziestu Męczenników w Tyrnowie. Na zdjęciu nie da się odczytać każdej litery.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"Svik · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 3.0","attribution":"Image: Svik; Wikimedia Commons; CC BY-SA 3.0. Unmodified. Cut-out detail; background removed.","attributionParts":[{"text":"Image: Svik; Wikimedia Commons; CC BY-SA 3.0. Unmodified. Cut-out detail; background removed.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ivan_Asen_II_of_Bulgaria_Column.jpg","licenseUrl":"http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/"}},"ui":{"web.learnPromo":"Czytaj te historie po bułgarsku — poznaj język","web.travelPromo":"Odwiedź to miejsce — przewodnik po Bułgarii","web.autoAdvance":"Automatycznie przejdź do następnej sceny","web.repeatActivities":"Powtórz zadania","web.shortcuts":"Skróty klawiaturowe","web.sceneNavigation":"Poprzednia / następna scena","web.findCount":"Odkryto {count} z {total}","web.resumeNarration":"Wznów od {time}","web.activityLabel":"Zadanie","web.skippedActivities":"Zadania · {count} — rozpocznij","web.placesCount":"miejsca: {count}","web.moreAnswers":"Więcej odpowiedzi poniżej","web.playerSceneOf":"Scena {scene} z {total}: {title}","web.closeStory":"Zamknij historię","web.imageFit":"Pokaż cały obraz","web.activityOf":"Zadanie · {scene} z {total}","web.activityMoved":"Przeniesiono: pozycja {scene} z {total}","web.activityIncomplete":"Połącz wszystkie pary","web.seekTen":"Wstecz / do przodu o 10 sekund","web.activityFromScene":"Ze sceny {scene}","web.nextStory":"Następna historia","web.transcriptRevised":"tekst doprecyzowano","action.close":"Zamknij","action.next":"Dalej","action.retry":"Spróbuj ponownie","activity.check":"Sprawdź","answer.correct":"Poprawnie","answer.incorrect":"Niezupełnie","audio.backTen":"Cofnij o 10 sekund","audio.pause":"Wstrzymaj","audio.play":"Odtwórz narrację","audio.seek":"Pozycja narracji","audio.speed":"Tempo narracji","audio.synthetic":"Głos syntetyczny","audio.unavailable":"Nagranie jest niedostępne. Tekst jest tutaj.","bookmark.add":"Zapisz opowieść","bookmark.inSaved":"W zapisanych","bookmark.remove":"Usuń zapisaną opowieść","bookmark.removed":"Usunięto zakładkę","credit.title":"Ilustracje","discover.audioMinutes %lld":{"one":"%lld minuta","few":"%lld minuty","many":"%lld minut","other":"%lld minuty"},"discover.mapLabel":"Kontekst geograficzny bez granic historycznych","player.approximate":"Przybliżone położenie","player.back":"Wstecz","player.completed":"Nowe znalezisko w twojej kolekcji","player.counter %lld %lld":"%1$lld / %2$lld","player.details %lld":"Szczegóły (%lld)","player.explanation":"Dlaczego?","player.finish":"Zakończ","player.firstCorrect":"✓ Poprawnie za pierwszym razem","player.firstOther":"Pierwsza próba pozostaje zapisana. Powtórka służy ćwiczeniu.","player.interpretation":"Interpretacja","player.matchHint":"Dotknij pojęcia po lewej, potem znaczenia po prawej. Dotknij połączonego elementu, aby rozłączyć parę.","player.moveDown":"Przesuń w dół","player.moveUp":"Przesuń w górę","player.nextDetail":"Następny szczegół","player.previousDetail":"Poprzedni szczegół","player.related":"Powiązane historie","player.scene %lld":"Część %lld","player.sequenceHint":"Ułóż od najstarszego do najnowszego.","player.showAll":"Pokaż wszystkie","player.skip":"Pomiń","player.sources %lld":"Źródła · %lld","player.summary %lld %lld":"Zadania: %1$lld z %2$lld poprawnie za pierwszym razem","player.unpair":"Rozłącz parę","player.vitrine":"Do znalezisk","sources.title":"Źródła","story.listen":"Słuchaj","story.sceneCount %lld":{"one":"%lld scena","few":"%lld sceny","many":"%lld scen","other":"%lld sceny"},"story.start":"Zacznij","answer.chosen":"Wybrana odpowiedź","answer.skipped":"Zadanie pominięte","answer.revealed":"Odpowiedź wyświetlona","answer.correctOrder":"Prawidłowa kolejność","answer.correctPairs":"Prawidłowe pary","answer.yours.correct":"Twoja odpowiedź · poprawna","answer.yours.incorrect":"Twoja odpowiedź · błędna","audio.stop":"Zatrzymaj odtwarzanie","Search.search.group.places":"Miejsca","Atlas.zoomIn":"Przybliż","Atlas.zoomOut":"Oddal"},"promos":{"learn":{"icon":"/media/promo/learn-160.webp","name":"Nauka bułgarskiego","url":"https://bulgaria.zydeno.com/pl/learn-bulgarian/"},"travel":{"icon":"/media/promo/travel-160.webp","name":"Przewodnik Bułgaria","url":"https://bulgaria.zydeno.com/pl/travel-guide-bulgaria/"}}}