{"version":2,"locale":"pl","id":"story.pliska-capital","hasFind":true,"slug":"pliska-capital","url":"/pl/stories/pliska-capital/","topic":"Pliska","title":"Pliska: wał, pałac i inskrypcja","summary":"Pola kryją ogromne fortyfikacje. Mury, inskrypcja i bazylika pokazują, jak zmieniała się pierwsza stolica Bułgarii i gdzie zaczyna się rekonstrukcja.","cover":{"title":"Pliska: wał, pałac i inskrypcja","subtitle":"Pliska: ziemne wały, kamienne pałace i kościół","hook":"Co kryją pola Pliski?","summary":"Pola kryją ogromne fortyfikacje. Mury, inskrypcja i bazylika pokazują, jak zmieniała się pierwsza stolica Bułgarii i gdzie zaczyna się rekonstrukcja.","takeaway":"Odkryta pozostałość, interpretacja naukowa i współczesna rekonstrukcja to różne rodzaje świadectw."},"sortYear":822,"firstActivity":5,"epoch":{"id":"epoch.tsardom1","styleId":"tsardom1","sortOrder":5,"title":"Pierwsze Carstwo Bułgarskie","dateLabel":"681–1018","eraShort":"Pierwsze carstwo","slug":"tsardom1","fill":"#A68A68","ink":"#221616","raised":"#B39C7F","dark":"#786546"},"epochId":"epoch.tsardom1","placeShort":"Pliska","date":"VII–X w.","image":{"alpha":true,"avif":[{"src":"/media/asset-pli-jug-cutout-480.ee3d41f3.avif","w":480},{"src":"/media/asset-pli-jug-cutout-802.ee3d41f3.avif","w":802}],"dominant":"#a38168","h":1223,"w":802,"webp":[{"src":"/media/asset-pli-jug-cutout-802.ee3d41f3.webp","w":802}],"src":"/media/asset-pli-jug-cutout-802.ee3d41f3.webp","id":"asset.pli.jug-cutout","alt":"Wycięty detal; tło usunięte. Gablota muzealna w Plisce: rozbite naczynie z uchwytem po lewej i fragment ceramiki po prawej. Nie ustalono dokładnej daty ani kontekstu znalezienia każdego przedmiotu.","objectCaption":"Fragment dzbana","caption":"Gablota muzealna w Plisce: rozbite naczynie z uchwytem po lewej i fragment ceramiki po prawej. Nie ustalono dokładnej daty ani kontekstu znalezienia każdego przedmiotu.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"Vislupus · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Photo: Vislupus, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Cut-out detail; background removed.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Vislupus, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Cut-out detail; background removed.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Pliska_Museum_031.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0"},"scenes":[{"id":"pliska-capital.s1-field","number":1,"kind":"narrative","title":"Co kryje pole?","body":"Na pierwszy rzut oka to pola koło Szumenu. Pod nimi leżą ślady Pliski, pierwszej stolicy wczesnośredniowiecznego państwa bułgarskiego. Ogromny wał ziemny otacza około 22 kilometrów kwadratowych. Wał to długi nasyp z ziemi. Przed nim znajduje się fosa, która utrudnia przejście.\n\nW zbadanych częściach archeolodzy znajdują oddzielne skupiska domostw. Wielkie fortyfikacje nie oznaczają, że cały obszar był zabudowany. Dlatego sama wielkość otoczonego terenu nie mówi nam, ile osób tu mieszkało.","images":[{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-pli-foundations-480.6059760f.avif","w":480},{"src":"/media/asset-pli-foundations-960.6059760f.avif","w":960},{"src":"/media/asset-pli-foundations-1600.6059760f.avif","w":1600}],"dominant":"#5e644e","h":1200,"w":1600,"webp":[{"src":"/media/asset-pli-foundations-960.6059760f.webp","w":960}],"src":"/media/asset-pli-foundations-960.6059760f.webp","id":"asset.pli.foundations","alt":"Odsłonięte fundamenty i niskie mury w Plisce. Współczesne zdjęcie zakonserwowanego obiektu; nie ustalono dokładnego zakresu uzupełnień.","objectCaption":"Odsłonięte fundamenty i niskie mury w Plisce. Współczesne zdjęcie zakonserwowanego obiektu; nie ustalono dokładnego zakresu uzupełnień.","caption":"Odsłonięte fundamenty i niskie mury w Plisce. Współczesne zdjęcie zakonserwowanego obiektu; nie ustalono dokładnego zakresu uzupełnień.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"cover","credit":"Vislupus · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Photo: Vislupus, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Vislupus, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Pliska_Fortress_008.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0"}],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":null,"audio":{"durationSeconds":32.47645833333333,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.pliska-capital.pliska-capital.s1-field","duration":32.597,"src":"/audio/pl/pliska-capital/s1-field.40b5528c.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.pli.filzwieser2019"}]},{"id":"pliska-capital.s2-enclosures","number":2,"kind":"map","title":"Ogrodzenie w ogrodzeniu","body":"Mapa pokazuje dwa miejsca: centrum pałacowe i Wielką Bazylikę. Oba znajdują się wewnątrz wielkich fortyfikacji ziemnych.\n\nBlisko środka otoczonego terenu stoi kamienna twierdza. Nazywamy ją Miastem Wewnętrznym. W niej znajduje się jeszcze mniejsze ceglane ogrodzenie. Oddziela ono cytadelę, chronione miejsce z siedzibami władcy.\n\nPoza kamienną twierdzą, ale za wałem ziemnym, znajdują się też skromniejsze domy. Niektóre to półziemianki: podłoga jest zagłębiona w ziemi, a w rogu stoi kamienny piec.","images":[],"hotspots":[],"places":[{"note":"Pliska to ośrodek wczesnośredniowieczny. Kamienne budowle nie dowodzą, że była stolicą za Asparucha.","precision":"approximate","id":"place.pliska","name":"Pliska","latitude":43.387,"longitude":27.132,"accuracy":"approximate","sourceIds":["src.preslav.wikidata-places","src.preslav.osm-places","src.preslav.britannica-boris","src.asp.coord.pliska","src.pli.coord.q12287850"],"radiusMeters":3000,"short":"Pliska","guideUrl":null,"slug":"pliska","url":"/pl/map/#pliska"},{"note":"Wielka Bazylika w Plisce należy do chrześcijańskiej historii Bułgarii, późniejszej niż relief z Madary.","precision":"approximate","id":"place.madara.pliska-basilica","name":"Pliska — Wielka Bazylika","latitude":43.39861111,"longitude":27.13888889,"accuracy":"approximate","radiusMeters":50,"sourceIds":["src.madara.wikidata.basilica","src.madara.georgiev.pliska","src.pli.coord.q5598716","src.bor.coordinates-pliska"],"short":"Pliska","guideUrl":"https://travel-guide-bulgaria.zydeno.com/pl/place/#great-basilica-pliska","slug":"madara.pliska-basilica","url":"/pl/map/#madara.pliska-basilica"}],"map":{"light":{"src":"/assets/maps/relief@3x.jpg?v=075869a7dd","w":3072,"h":1987,"avif":[],"webp":[],"responsive":[{"src":"/media/map/map-relief-2x-1024.4c826249.avif","w":1024},{"src":"/media/map/map-relief-3x-1536.8876519a.avif","w":1536},{"src":"/media/map/map-relief-2x-2048.4c826249.avif","w":2048},{"src":"/media/map/map-relief-3x-3072.8876519a.avif","w":3072}]},"dark":{"src":"/assets/maps/relief-dark@3x.jpg?v=0941a59d06","w":3072,"h":1987,"avif":[],"webp":[],"responsive":[{"src":"/media/map/map-relief-dark-2x-1024.73ab39a9.avif","w":1024},{"src":"/media/map/map-relief-dark-3x-1536.4f3ca147.avif","w":1536},{"src":"/media/map/map-relief-dark-2x-2048.73ab39a9.avif","w":2048},{"src":"/media/map/map-relief-dark-3x-3072.4f3ca147.avif","w":3072}]},"places":[{"note":"Pliska to ośrodek wczesnośredniowieczny. Kamienne budowle nie dowodzą, że była stolicą za Asparucha.","precision":"approximate","id":"place.pliska","name":"Pliska","latitude":43.387,"longitude":27.132,"accuracy":"approximate","sourceIds":["src.preslav.wikidata-places","src.preslav.osm-places","src.preslav.britannica-boris","src.asp.coord.pliska","src.pli.coord.q12287850"],"radiusMeters":3000,"short":"Pliska","guideUrl":null,"slug":"pliska","url":"/pl/map/#pliska","number":1,"x":70.4,"y":32.5942,"inside":true,"viewX":63.334193548387105,"viewY":41.78366154838711},{"note":"Wielka Bazylika w Plisce należy do chrześcijańskiej historii Bułgarii, późniejszej niż relief z Madary.","precision":"approximate","id":"place.madara.pliska-basilica","name":"Pliska — Wielka Bazylika","latitude":43.39861111,"longitude":27.13888889,"accuracy":"approximate","radiusMeters":50,"sourceIds":["src.madara.wikidata.basilica","src.madara.georgiev.pliska","src.pli.coord.q5598716","src.bor.coordinates-pliska"],"short":"Pliska","guideUrl":"https://travel-guide-bulgaria.zydeno.com/pl/place/#great-basilica-pliska","slug":"madara.pliska-basilica","url":"/pl/map/#madara.pliska-basilica","number":2,"x":70.48611,"y":32.28533,"inside":true,"viewX":72.3341935483871,"viewY":47.78366154838711}],"extent":[0,0,1,1],"orientation":[{"name":"Sofia","kind":"town","x":22.774,"y":50.826,"viewX":4.3394064516128985,"viewY":65.15565290322583},{"name":"Płowdiw","kind":"town","x":40.566,"y":65.549,"viewX":26.378529032258065,"viewY":84.02958903225807},{"name":"Warna","kind":"town","x":80.184,"y":37.187,"viewX":75.45372903225807,"viewY":47.67133483870968},{"name":"Burgas","kind":"town","x":74.532,"y":55.892,"viewX":68.45254193548386,"viewY":71.64993806451615},{"name":"Ruse","kind":"town","x":55.821,"y":20.617,"viewX":45.275045161290315,"viewY":26.42966387096775},{"name":"Wielkie Tyrnowo","kind":"town","x":51.465,"y":40.853,"viewX":39.879225806451615,"viewY":52.370910322580656},{"name":"Plewen","kind":"town","x":38.834,"y":31.796,"viewX":24.233083870967743,"viewY":40.7604206451613},{"name":"Stara Zagora","kind":"town","x":51.681,"y":57.962,"viewX":40.14678709677419,"viewY":74.30354451612905},{"name":"Szumen","kind":"town","x":67.951,"y":35.671,"viewX":60.30059354838709,"viewY":45.7279206451613},{"name":"Widyń","kind":"town","x":17.099,"y":16.308,"viewX":-2.69027096774194,"viewY":20.905803870967745},{"name":"Błagojewgrad","kind":"town","x":19.929,"y":68.531,"viewX":0.8152774193548336,"viewY":87.85232064516131},{"name":"Chaskowo","kind":"town","x":50.694,"y":70.78,"viewX":38.92418064516129,"viewY":90.73539354838711},{"name":"Smolan","kind":"town","x":40.014,"y":80.031,"viewX":25.69476129032258,"viewY":102.59457870967745},{"name":"Sliwen","kind":"town","x":60.286,"y":51.247,"viewX":50.80588387096775,"viewY":65.69534774193549},{"name":"Dobricz","kind":"town","x":79.091,"y":27.65,"viewX":74.09981935483869,"viewY":35.445516129032264},{"name":"Pernik","kind":"town","x":19.223,"y":53.257,"viewX":-0.05925161290323235,"viewY":68.27203806451614},{"name":"Jamboł","kind":"town","x":62.544,"y":56.432,"viewX":53.60289032258064,"viewY":72.34218322580647},{"name":"Pazardżik","kind":"town","x":35.42,"y":64.052,"viewX":20.004129032258064,"viewY":82.11053161290324},{"name":"Wraca","kind":"town","x":25.661,"y":37.29,"viewX":7.915561290322577,"viewY":47.8033741935484},{"name":"Gabrowo","kind":"town","x":47.734,"y":46.177,"viewX":35.2576,"viewY":59.19593483870968},{"name":"Kyrdżali","kind":"town","x":48.471,"y":78.573,"viewX":36.17052903225806,"viewY":100.72551677419357},{"name":"Kiustendił","kind":"town","x":14.889,"y":61.673,"viewX":-5.427819354838715,"viewY":79.06080709677421},{"name":"Montana","kind":"town","x":21.563,"y":31.916,"viewX":2.8393290322580587,"viewY":40.914252903225815},{"name":"Łowecz","kind":"town","x":40.178,"y":39.23,"viewX":25.897909677419346,"viewY":50.29032903225807},{"name":"Silistra","kind":"town","x":72.008,"y":13.056,"viewX":65.32603870967742,"viewY":16.736949677419354},{"name":"Tyrgowiszte","kind":"town","x":63.402,"y":36.202,"viewX":54.66570322580645,"viewY":46.40862838709678},{"name":"Razgrad","kind":"town","x":62.709,"y":28.698,"viewX":53.80727741935484,"viewY":36.78898451612904},{"name":"Kazanłyk","kind":"town","x":48.661,"y":52.884,"viewX":36.405883870967735,"viewY":67.79387612903227},{"name":"Dunaj","kind":"nature","x":46.384,"y":23.924,"viewX":33.58534193548387,"viewY":30.66902451612904},{"name":"Morze Czarne","kind":"nature","x":86.25,"y":45.496,"viewX":82.96774193548387,"viewY":58.322936774193565},{"name":"Stara Płanina","kind":"nature","x":41.25,"y":49.45,"viewX":27.2258064516129,"viewY":63.39170967741937},{"name":"Riła","kind":"nature","x":25.625,"y":65.69,"viewX":7.870967741935477,"viewY":84.21034193548388},{"name":"Pirin","kind":"nature","x":24.125,"y":75.565,"viewX":6.012903225806446,"viewY":96.86945483870969},{"name":"Rodopy","kind":"nature","x":38.75,"y":79.447,"viewX":24.129032258064516,"viewY":101.84592838709679},{"name":"Strandża","kind":"nature","x":76.25,"y":67.774,"viewX":70.5806451612903,"viewY":86.88189548387099}],"crop":{"sx":0.8072916666666666,"sy":0.7800704579768494,"x":0.19270833333333337,"y":0},"credit":{"id":"map-relief"}},"activity":null,"audio":{"durationSeconds":32.58091666666667,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.pliska-capital.pliska-capital.s2-enclosures","duration":32.683,"src":"/audio/pl/pliska-capital/s2-enclosures.5d4c66d1.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.pli.filzwieser2019"}]},{"id":"pliska-capital.s3-palace","number":3,"kind":"artifact","title":"Kto zbudował nową salę?","body":"Pałac Tronowy, budowlę przeznaczoną na przyjęcia władcy, wzniesiono na części starszego pałacu. Jego budowę tradycyjnie wiąże się z władcą Omurtagiem. W sali znajduje się apsyda, półkolista nisza na tron.\n\nStarszy pałac często łączy się z władcą Krumem i pożarem z 811 r. Jednak relacje o wyprawie nie wymieniają Pliski. Zdjęcie pokazuje mury po konserwacji, czyli zabezpieczeniu pozostałości przed zniszczeniem. Samo zdjęcie nie pokazuje, kto zlecił budowę każdego muru.","images":[{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-pli-masonry-480.bcd770b5.avif","w":480},{"src":"/media/asset-pli-masonry-960.bcd770b5.avif","w":960},{"src":"/media/asset-pli-masonry-1600.bcd770b5.avif","w":1600},{"src":"/media/asset-pli-masonry-2400.bcd770b5.avif","w":2400}],"dominant":"#6d6853","h":1800,"w":2400,"webp":[{"src":"/media/asset-pli-masonry-960.bcd770b5.webp","w":960}],"src":"/media/asset-pli-masonry-960.bcd770b5.webp","id":"asset.pli.masonry","alt":"Warstwy kamieni w Plisce, sfotografowane po konserwacji. Zdjęcie nie dowodzi, że każdy blok znajduje się na pierwotnym miejscu.","objectCaption":"Warstwy kamieni w Plisce, sfotografowane po konserwacji. Zdjęcie nie dowodzi, że każdy blok znajduje się na pierwotnym miejscu.","caption":"Warstwy kamieni w Plisce, sfotografowane po konserwacji. Zdjęcie nie dowodzi, że każdy blok znajduje się na pierwotnym miejscu.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"cover","credit":"Vislupus · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Photo: Vislupus, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Vislupus, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Pliska_Fortress_030.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0"}],"hotspots":[{"id":"h-pli-block","x":0.73,"y":0.29,"title":"Ciosany blok","body":"Kamienny blok ma ukształtowane powierzchnie. Ciosany znaczy obrobiony narzędziami, a nie po prostu podniesiony z ziemi.","sourceIds":["src.pli.photo.masonry"],"certainty":"source_reported"},{"id":"h-pli-joint","x":0.515,"y":0.342,"title":"Spoina","body":"Spoina to wąska przestrzeń między dwoma kamiennymi blokami.","sourceIds":["src.pli.photo.masonry","src.pli.neikov1981"],"certainty":"source_reported"},{"id":"h-pli-course","x":0.42,"y":0.65,"title":"Warstwa kamieni","body":"Bloki tworzą poziomą warstwę. Zachowane mury nie wszędzie osiągają pierwotną wysokość.","sourceIds":["src.pli.photo.masonry","src.pli.neikov1981"],"certainty":"source_reported"}],"places":[],"map":null,"activity":null,"audio":{"durationSeconds":31.814666666666668,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.pliska-capital.pliska-capital.s3-palace","duration":31.915,"src":"/audio/pl/pliska-capital/s3-palace.5959e01e.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.pli.rashev1999"},{"id":"src.pli.filzwieser2019"},{"id":"src.pli.neikov1981"},{"id":"src.pli.photo.masonry"}]},{"id":"pliska-capital.s4-inscription","number":4,"kind":"narrative","title":"Omurtag zostawia słowa na kamieniu","body":"Inskrypcja z Czatala wspomina władcę Omurtaga. Wyryto ją na wapiennej kolumnie, w języku greckim. Katalog muzealny datuje ją na około 822 r. Mówi ona, że władca mieszka w obozie w Plisce i buduje drugi obóz nad rzeką Ticzą. Obóz oznacza tu ogrodzone miejsce dla władcy i wojska.\n\nNie jest to opis Pałacu Tronowego w Plisce. Na zdjęciu widnieje muzealna kopia kolumny. Oryginał znajduje się w Narodowym Muzeum Archeologicznym.","images":[{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-pli-column-copy-480.578b7f14.avif","w":480},{"src":"/media/asset-pli-column-copy-960.578b7f14.avif","w":960},{"src":"/media/asset-pli-column-copy-1216.578b7f14.avif","w":1216}],"dominant":"#464235","h":1600,"w":1216,"webp":[{"src":"/media/asset-pli-column-copy-960.578b7f14.webp","w":960}],"src":"/media/asset-pli-column-copy-960.578b7f14.webp","id":"asset.pli.column.copy","alt":"Muzealna kopia kolumny z greckimi literami. Ciemne zdjęcie nie pozwala odczytać całej inskrypcji.","objectCaption":"Kopia inskrypcji z Czatalaru w muzeum w Plisce. Tekst w opowieści opiera się na katalogu muzealnym. Oryginał znajduje się w Narodowym Muzeum Archeologicznym, numer inwentarzowy 697.","caption":"Kopia inskrypcji z Czatalaru w muzeum w Plisce. Tekst w opowieści opiera się na katalogu muzealnym. Oryginał znajduje się w Narodowym Muzeum Archeologicznym, numer inwentarzowy 697.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"Izvora · Public domain · Wikimedia Commons","license":"Public domain","attribution":"Photo: Izvora, Wikimedia Commons, Public domain. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Izvora, Wikimedia Commons, Public domain. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Copy_of_Chatalar_Inscription.jpg","licenseUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/Template:PD-self"}],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":null,"audio":{"durationSeconds":30.66529166666667,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.pliska-capital.pliska-capital.s4-inscription","duration":30.763,"src":"/audio/pl/pliska-capital/s4-inscription.cad969f3.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.pli.naim2017"},{"id":"src.pli.photo.column.copy"}]},{"id":"pliska-capital.a1-inscription","number":5,"kind":"activity","title":"Zadanie: przeczytaj inskrypcję","body":"","images":[],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":{"id":"q.pli.inscription","kind":"single_choice","prompt":"Gdzie znajduje się nowy obóz wspomniany w inskrypcji?","sourceIds":["src.pli.naim2017"],"items":[{"id":"opt-ticha","label":"Nad rzeką Ticzą"},{"id":"opt-throne","label":"W Pałacu Tronowym","whyWrong":"Tekst nie opisuje Pałacu Tronowego w Plisce."},{"id":"opt-basilica","label":"Pod Wielką Bazyliką","whyWrong":"Nowy obóz znajduje się nad rzeką, a nie pod tym kościołem."}],"explanation":"Władca mieszka w Plisce i buduje drugi obóz nad Ticzą.","correctItemId":"opt-ticha","sources":[{"id":"src.pli.naim2017"}]},"audio":{"durationSeconds":4.101666666666667,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.pliska-capital.pliska-capital.a1-inscription","duration":4.224,"src":"/audio/pl/pliska-capital/a1-inscription.28784c60.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.pli.naim2017"}]},{"id":"pliska-capital.s5-basilica","number":6,"kind":"artifact","title":"Kościół nad budowlą na planie krzyża","body":"Za panowania Borysa państwo przyjmuje chrześcijaństwo. Tu przyjmujemy rok 864 za początek tego okresu. Wielka Bazylika znajduje się poza kamienną twierdzą, lecz wewnątrz fortyfikacji ziemnych. Bazylika oznacza tu podłużny kościół. Wewnątrz są trzy równoległe przestrzenie zwane nawami. Przy kościele mieszkają mnisi — ludzie, którzy poświęcili życie wierze.\n\nPod bazyliką archeolodzy znajdują wcześniejszą budowlę na planie krzyża. Do czego służyła? Według różnych przypuszczeń była kościołem, świątynią niechrześcijańskich bogów albo budowlą grobową. Kwestia pozostaje sporna.","images":[{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-pli-basilica-480.32e78e3d.avif","w":480},{"src":"/media/asset-pli-basilica-960.32e78e3d.avif","w":960},{"src":"/media/asset-pli-basilica-1600.32e78e3d.avif","w":1600}],"dominant":"#6e6e72","h":1824,"w":2400,"webp":[{"src":"/media/asset-pli-basilica-960.32e78e3d.webp","w":960}],"src":"/media/asset-pli-basilica-960.32e78e3d.webp","id":"asset.pli.basilica","alt":"Wielka Bazylika w Plisce. Wysokie łuki są częścią współczesnej odbudowy. Kolumny pokazują układ przestrzeni, a nie nienaruszony budynek.","objectCaption":"Wielka Bazylika w Plisce. Wysokie łuki są częścią współczesnej odbudowy. Kolumny pokazują układ przestrzeni, a nie nienaruszony budynek.","caption":"Wielka Bazylika w Plisce. Wysokie łuki są częścią współczesnej odbudowy. Kolumny pokazują układ przestrzeni, a nie nienaruszony budynek.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"Izvora · Public domain · Wikimedia Commons","license":"Public domain","attribution":"Photo: Izvora, Wikimedia Commons, Public domain. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Izvora, Wikimedia Commons, Public domain. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Old_Basilika,Pliska_4.jpg","licenseUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/Template:PD-self"}],"hotspots":[{"id":"h-pli-arch","x":0.685,"y":0.51,"title":"Odbudowany łuk","body":"Wysoki łuk jest częścią współczesnej prezentacji bazyliki. Projekt restauracji odróżnia dawne pozostałości od nowych uzupełnień.","sourceIds":["src.pli.photo.basilica","src.pli.theophilov1981"],"certainty":"source_reported"},{"id":"h-pli-columns","x":0.35,"y":0.64,"title":"Rząd kolumn","body":"Kolumny pomagają odczytać układ przestrzeni. Pokazano je po odbudowie, a nie tak, jak znaleziono je podczas wykopalisk.","sourceIds":["src.pli.photo.basilica","src.pli.theophilov1981"],"certainty":"source_reported"},{"id":"h-pli-low-wall","x":0.19,"y":0.61,"title":"Niski mur","body":"Na zdjęciu widać też niskie mury. Wieku poszczególnych bloków nie da się ustalić wyłącznie na podstawie ich wyglądu.","sourceIds":["src.pli.photo.basilica","src.pli.theophilov1981"],"certainty":"source_reported"}],"places":[],"map":null,"activity":null,"audio":{"durationSeconds":37.700916666666664,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.pliska-capital.pliska-capital.s5-basilica","duration":37.803,"src":"/audio/pl/pliska-capital/s5-basilica.6df34ac4.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.pli.filzwieser2019"},{"id":"src.pli.rashev1999"},{"id":"src.pli.theophilov1981"},{"id":"src.pli.photo.basilica"}]},{"id":"pliska-capital.a2-timeline","number":7,"kind":"activity","title":"Zadanie: uporządkuj w czasie","body":"","images":[],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":{"id":"q.pli.timeline","kind":"sequence","prompt":"Uporządkuj wydarzenia od najwcześniejszego.","sourceIds":["src.pli.naim2017","src.pli.filzwieser2019"],"items":[{"id":"ev-column","label":"Inskrypcja Omurtaga"},{"id":"ev-christian","label":"Początek okresu chrześcijańskiego"},{"id":"ev-preslav","label":"Przeniesienie stolicy"}],"explanation":"Tu przyjmujemy rok 864 za początek okresu chrześcijańskiego. Inskrypcja jest wcześniejsza, a przeniesienie stolicy późniejsze.","correctOrderIds":["ev-column","ev-christian","ev-preslav"],"sources":[{"id":"src.pli.naim2017"},{"id":"src.pli.filzwieser2019"}]},"audio":{"durationSeconds":3.4282916666666665,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.pliska-capital.pliska-capital.a2-timeline","duration":3.541,"src":"/audio/pl/pliska-capital/a2-timeline.721f1d4e.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.pli.naim2017"},{"id":"src.pli.filzwieser2019"}]},{"id":"pliska-capital.s6-reading-ground","number":8,"kind":"narrative","title":"Radar szuka ukrytych murów","body":"Po przeniesieniu stolicy do Presławia w 893 r. w Mieście Wewnętrznym pojawiają się kolejne domostwa i warsztaty. Wskazują na to pozostałości pod ziemią.\n\nPierwsze wykopaliska rozpoczynają się w 1899 r. W latach 2016 i 2018 badacze używają georadaru i pomiarów magnetycznych. Georadar wysyła sygnały w głąb ziemi i zapisuje ich odbicia. Inne przyrządy mierzą zmiany ziemskiego pola magnetycznego. W ten sposób szuka się ukrytych pozostałości bez prowadzenia wykopalisk. Pomiary pokazują zarysy, które trzeba następnie wyjaśnić.","images":[{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-pli-pottery-480.da7ab9fa.avif","w":480},{"src":"/media/asset-pli-pottery-960.da7ab9fa.avif","w":960},{"src":"/media/asset-pli-pottery-1600.da7ab9fa.avif","w":1600}],"dominant":"#797670","h":1200,"w":1600,"webp":[{"src":"/media/asset-pli-pottery-960.da7ab9fa.webp","w":960}],"src":"/media/asset-pli-pottery-960.da7ab9fa.webp","id":"asset.pli.pottery","alt":"Naczynia ceramiczne w muzeum w Plisce. Ułożono je na wystawie; zdjęcie nie pokazuje, jak je znaleziono.","objectCaption":"Naczynia ceramiczne w muzeum w Plisce. Ułożono je na wystawie; zdjęcie nie pokazuje, jak je znaleziono.","caption":"Naczynia ceramiczne w muzeum w Plisce. Ułożono je na wystawie; zdjęcie nie pokazuje, jak je znaleziono.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"Vislupus · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Photo: Vislupus, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Vislupus, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Pliska_Museum_019.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0"}],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":null,"audio":{"durationSeconds":38.45558333333334,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.pliska-capital.pliska-capital.s6-reading-ground","duration":38.571,"src":"/audio/pl/pliska-capital/s6-reading-ground.eb999dc6.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.pli.filzwieser2019"},{"id":"src.pli.photo.pottery"}]},{"id":"pliska-capital.a3-matching","number":9,"kind":"activity","title":"Zadanie: połącz świadectwa","body":"","images":[],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":{"id":"q.pli.matching","kind":"matching","prompt":"Połącz każdy element z jego opisem w opowieści.","sourceIds":["src.pli.filzwieser2019","src.pli.naim2017","src.pli.theophilov1981"],"items":[{"id":"m-rampart","label":"Wał ziemny","pairedLabel":"Nasyp z fosą przed nim"},{"id":"m-column","label":"Inskrypcja z Czatala","pairedLabel":"Inskrypcja o budowie nad Ticzą"},{"id":"m-arches","label":"Wysokie łuki na zdjęciu bazyliki","pairedLabel":"Współczesna rekonstrukcja"}],"explanation":"Wał jest fortyfikacją ziemną. Inskrypcja świadczy o pracach budowlanych. Wysokie łuki pokazują współczesną rekonstrukcję.","sources":[{"id":"src.pli.filzwieser2019"},{"id":"src.pli.naim2017"},{"id":"src.pli.theophilov1981"}],"columns":["Element","Opis"]},"audio":{"durationSeconds":3.9042916666666665,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.pliska-capital.pliska-capital.a3-matching","duration":4.011,"src":"/audio/pl/pliska-capital/a3-matching.81986233.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.pli.filzwieser2019"},{"id":"src.pli.naim2017"},{"id":"src.pli.theophilov1981"}]}],"minutes":4,"sources":[{"year":2019,"url":"https://be-ja.org/index.php/journal/article/view/be-ja-9-2-2019-229-261","institutionOrAuthor":"Roland Filzwieser; Andrey Aladzhov; Jona Schlegel; Alois Hinterleitner; Nives Doneus; Hannes Schiel; Janko Dimitrov; Martin Gamon; Falko Daim; Wolfgang Neubauer","id":"src.pli.filzwieser2019","title":"Pliska – integrated geophysical prospection of the first Early Medieval Bulgarian capital","container":"Bulgarian e-Journal of Archaeology","volume":"9","issue":"2","pages":"229–261","accessedOn":"2026-10-28","accessed":"2026-11-03","authors":["Roland Filzwieser","Andrey Aladzhov","Jona Schlegel","Alois Hinterleitner","Nives Doneus","Hannes Schiel","Janko Dimitrov","Martin Gamon","Falko Daim","Wolfgang Neubauer"]},{"year":2017,"url":"https://catalogues.naim.bg/index.php/catalogues/issue/download/Catalogue-5-2017/Catalogue-5-2017","institutionOrAuthor":"National Archaeological Institute with Museum, BAS; editors Metodi Daskalov, Snezhana Goryanova, Milena Raycheva, Galina Grozdanova; entry signed КК (initials as printed)","id":"src.pli.naim2017","title":"Езическа България. Власт и общество / Pagan Bulgaria. Power and Society","container":"Национален археологически музей. Каталози / National Archaeological Museum Catalogues; Sofia: NAIM–BAS","volume":"V","pages":"166–167, catalogue no. 75","accessedOn":"2026-10-28","accessed":"2026-11-03","authors":["National Archaeological Institute with Museum, BAS","editors Metodi Daskalov, Snezhana Goryanova, Milena Raycheva, Galina Grozdanova","entry signed КК (initials as printed)"],"isPdf":true,"fieldLanguages":{"institutionOrAuthor":"bg","title":"bg","container":"bg"}},{"year":1981,"url":"https://www.icomos.org/public/monumentum/vol23-24/vol23-24_4.pdf","institutionOrAuthor":"Valentin Neikov","id":"src.pli.neikov1981","title":"The Grand Palace in Pliska: Conservation and Presentation","container":"Monumentum (ICOMOS)","volume":"23–24","pages":"29–33","accessedOn":"2026-10-28","accessed":"2026-11-03","authors":["Valentin Neikov"],"isPdf":true},{"year":2010,"url":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Old_Basilika,Pliska_4.jpg","institutionOrAuthor":"Izvora","id":"src.pli.photo.basilica","title":"Old Basilika,Pliska 4.jpg","container":"Wikimedia Commons","accessedOn":"2026-10-28","accessed":"2026-11-03","authors":["Izvora"]},{"year":2010,"url":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Copy_of_Chatalar_Inscription.jpg","institutionOrAuthor":"Izvora","id":"src.pli.photo.column.copy","title":"Copy of Chatalar Inscription.jpg","container":"Wikimedia Commons","accessedOn":"2026-10-28","accessed":"2026-11-03","authors":["Izvora"]},{"year":2016,"url":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Pliska_Fortress_030.jpg","institutionOrAuthor":"Vislupus","id":"src.pli.photo.masonry","title":"Pliska Fortress 030.jpg","container":"Wikimedia Commons","accessedOn":"2026-10-28","accessed":"2026-11-03","authors":["Vislupus"]},{"year":2016,"url":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Pliska_Museum_019.jpg","institutionOrAuthor":"Vislupus","id":"src.pli.photo.pottery","title":"Pliska Museum 019.jpg","container":"Wikimedia Commons","accessedOn":"2026-10-28","accessed":"2026-11-03","authors":["Vislupus"]},{"year":1999,"url":"https://protobulgarians.com/Kniga%20Pliska/Rasho%20Rashev%20-%20Pliska,%20100%20years%20of%20excavations%20-%203_2.htm","institutionOrAuthor":"Rasho Rashev; Yanko Dimitrov","id":"src.pli.rashev1999","title":"Pliska – 100 years of archaeological excavations","container":"Book, online English transcription; III.2 Architectural monuments","accessedOn":"2026-10-28","accessed":"2026-11-03","authors":["Rasho Rashev","Yanko Dimitrov"]},{"year":1981,"url":"https://www.icomos.org/public/monumentum/vol23-24/vol23-24_5.pdf","institutionOrAuthor":"Théophile Théophilov","id":"src.pli.theophilov1981","title":"La Grande Basilique de Pliska. Projet pour sa conservation et sa restauration","container":"Monumentum (ICOMOS)","volume":"23–24","pages":"34–40","accessedOn":"2026-10-28","accessed":"2026-11-03","authors":["Théophile Théophilov"],"isPdf":true}],"credits":[{"id":"asset.pli.jug-cutout","src":"/media/asset-pli-jug-cutout-802.ee3d41f3.webp","alt":"Wycięty detal; tło usunięte. Gablota muzealna w Plisce: rozbite naczynie z uchwytem po lewej i fragment ceramiki po prawej. Nie ustalono dokładnej daty ani kontekstu znalezienia każdego przedmiotu.","w":802,"h":1223,"caption":"Gablota muzealna w Plisce: rozbite naczynie z uchwytem po lewej i fragment ceramiki po prawej. Nie ustalono dokładnej daty ani kontekstu znalezienia każdego przedmiotu.","credit":"Vislupus · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Photo: Vislupus, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Cut-out detail; background removed.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Vislupus, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Cut-out detail; background removed.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Pliska_Museum_031.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}},{"id":"asset.pli.foundations","src":"/media/asset-pli-foundations-960.6059760f.webp","alt":"Odsłonięte fundamenty i niskie mury w Plisce. Współczesne zdjęcie zakonserwowanego obiektu; nie ustalono dokładnego zakresu uzupełnień.","w":1600,"h":1200,"caption":"Odsłonięte fundamenty i niskie mury w Plisce. Współczesne zdjęcie zakonserwowanego obiektu; nie ustalono dokładnego zakresu uzupełnień.","credit":"Vislupus · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Photo: Vislupus, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Vislupus, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Pliska_Fortress_008.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}},{"id":"asset.pli.masonry","src":"/media/asset-pli-masonry-960.bcd770b5.webp","alt":"Warstwy kamieni w Plisce, sfotografowane po konserwacji. Zdjęcie nie dowodzi, że każdy blok znajduje się na pierwotnym miejscu.","w":2400,"h":1800,"caption":"Warstwy kamieni w Plisce, sfotografowane po konserwacji. Zdjęcie nie dowodzi, że każdy blok znajduje się na pierwotnym miejscu.","credit":"Vislupus · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Photo: Vislupus, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Vislupus, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Pliska_Fortress_030.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}},{"id":"asset.pli.column.copy","src":"/media/asset-pli-column-copy-960.578b7f14.webp","alt":"Muzealna kopia kolumny z greckimi literami. Ciemne zdjęcie nie pozwala odczytać całej inskrypcji.","w":1216,"h":1600,"caption":"Kopia inskrypcji z Czatalaru w muzeum w Plisce. Tekst w opowieści opiera się na katalogu muzealnym. Oryginał znajduje się w Narodowym Muzeum Archeologicznym, numer inwentarzowy 697.","credit":"Izvora · Public domain · Wikimedia Commons","license":"Public domain","attribution":"Photo: Izvora, Wikimedia Commons, Public domain. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Izvora, Wikimedia Commons, Public domain. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Copy_of_Chatalar_Inscription.jpg","licenseUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/Template:PD-self","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}},{"id":"asset.pli.basilica","src":"/media/asset-pli-basilica-960.32e78e3d.webp","alt":"Wielka Bazylika w Plisce. Wysokie łuki są częścią współczesnej odbudowy. Kolumny pokazują układ przestrzeni, a nie nienaruszony budynek.","w":2400,"h":1824,"caption":"Wielka Bazylika w Plisce. Wysokie łuki są częścią współczesnej odbudowy. Kolumny pokazują układ przestrzeni, a nie nienaruszony budynek.","credit":"Izvora · Public domain · Wikimedia Commons","license":"Public domain","attribution":"Photo: Izvora, Wikimedia Commons, Public domain. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Izvora, Wikimedia Commons, Public domain. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Old_Basilika,Pliska_4.jpg","licenseUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/Template:PD-self","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}},{"id":"asset.pli.pottery","src":"/media/asset-pli-pottery-960.da7ab9fa.webp","alt":"Naczynia ceramiczne w muzeum w Plisce. Ułożono je na wystawie; zdjęcie nie pokazuje, jak je znaleziono.","w":1600,"h":1200,"caption":"Naczynia ceramiczne w muzeum w Plisce. Ułożono je na wystawie; zdjęcie nie pokazuje, jak je znaleziono.","credit":"Vislupus · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Photo: Vislupus, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Vislupus, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Pliska_Museum_019.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}},{"id":"map-relief","src":"/assets/maps/relief@3x.jpg?v=075869a7dd","thumb":"/media/map/map-relief-2x-1024.4c826249.avif","alt":"Kontekst geograficzny bez granic historycznych","w":3072,"h":1987,"caption":"","kindLabel":"Kontekst geograficzny bez granic historycznych","visibleKind":"Kontekst geograficzny bez granic historycznych","credit":"Tom Patterson · Nathaniel Vaughn Kelso · Domena publiczna · Natural Earth","license":"Domena publiczna","attribution":"Tom Patterson · Nathaniel Vaughn Kelso","attributionParts":null,"sourceUrl":"https://www.naturalearthdata.com/downloads/10m-raster-data/10m-gray-earth/","licenseUrl":"https://www.naturalearthdata.com/about/terms-of-use/","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}}],"places":[{"note":"Wielka Bazylika w Plisce należy do chrześcijańskiej historii Bułgarii, późniejszej niż relief z Madary.","precision":"approximate","id":"place.madara.pliska-basilica","name":"Pliska — Wielka Bazylika","latitude":43.39861111,"longitude":27.13888889,"accuracy":"approximate","radiusMeters":50,"sourceIds":["src.madara.wikidata.basilica","src.madara.georgiev.pliska","src.pli.coord.q5598716","src.bor.coordinates-pliska"],"short":"Pliska","guideUrl":"https://travel-guide-bulgaria.zydeno.com/pl/place/#great-basilica-pliska","slug":"madara.pliska-basilica","url":"/pl/map/#madara.pliska-basilica"},{"note":"Pliska to ośrodek wczesnośredniowieczny. Kamienne budowle nie dowodzą, że była stolicą za Asparucha.","precision":"approximate","id":"place.pliska","name":"Pliska","latitude":43.387,"longitude":27.132,"accuracy":"approximate","sourceIds":["src.preslav.wikidata-places","src.preslav.osm-places","src.preslav.britannica-boris","src.asp.coord.pliska","src.pli.coord.q12287850"],"radiusMeters":3000,"short":"Pliska","guideUrl":null,"slug":"pliska","url":"/pl/map/#pliska"}],"find":null,"next":[{"storyId":"story.asparuh-681","title":"Asparuch: skąd wziął się rok 681","topic":"Asparuch i rok 681","eyebrow":"Asparuch i rok 681 · Dolny Dunaj","url":"/pl/stories/asparuh-681/","reason":"Wróćcie do początków Bułgarii naddunajskiej.","image":{"alpha":true,"avif":[{"src":"/media/asset-asp-coin-obverse-cutout-480.7bc55739.avif","w":480},{"src":"/media/asset-asp-coin-obverse-cutout-960.7bc55739.avif","w":960},{"src":"/media/asset-asp-coin-obverse-cutout-1053.7bc55739.avif","w":1053}],"dominant":"#b79861","h":1066,"w":1053,"webp":[{"src":"/media/asset-asp-coin-obverse-cutout-960.7bc55739.webp","w":960}],"src":"/media/asset-asp-coin-obverse-cutout-960.7bc55739.webp","id":"asset.asp.coin-obverse-cutout","alt":"Wycięty detal; tło usunięte. Złota moneta. Konstans II po lewej, mniejszy Konstantyn IV po prawej. Pochodzi sprzed wyprawy; nie wykazano związku z płatnością na mocy traktatu.","objectCaption":"Moneta z dwoma cesarzami","caption":"Złota moneta. Konstans II po lewej, mniejszy Konstantyn IV po prawej. Pochodzi sprzed wyprawy; nie wykazano związku z płatnością na mocy traktatu.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"Muzeum Sztuki w Cleveland · CC0 · Wikimedia Commons","license":"CC0","attribution":"Cleveland Museum of Art (photograph); Byzantine mint (object maker not individually recorded); Wikimedia Commons; CC0. Gold coin. Constans II is on the left, the smaller Constantine IV on the right. It predates the campaign; no link to the treaty payment is established. Cut-out detail; background removed.","attributionParts":[{"text":"Cleveland Museum of Art (photograph); Byzantine mint (object maker not individually recorded); Wikimedia Commons; CC0. Gold coin. Constans II is on the left, the smaller Constantine IV on the right. It predates the campaign; no link to the treaty payment is established. Cut-out detail; background removed.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Byzantium,_7th_century_-_Solidus_of_Constans_II_and_Constantine_IV_-_2012.22_-_Cleveland_Museum_of_Art.tif","licenseUrl":"http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/deed.en"},"minutes":5,"sceneCount":9},{"storyId":"story.georgi-ivanov-1979","title":"Na orbitę, bez dokowania","topic":"Georgi Iwanow","eyebrow":"Georgi Iwanow · Bajkonur","url":"/pl/stories/georgi-ivanov-1979/","reason":"","image":{"alpha":true,"avif":[{"src":"/media/asset-cosmos-capsule-cutout-480.e61f7ab3.avif","w":480},{"src":"/media/asset-cosmos-capsule-cutout-960.e61f7ab3.avif","w":960},{"src":"/media/asset-cosmos-capsule-cutout-1600.e61f7ab3.avif","w":1600}],"dominant":"#66584e","h":1781,"w":1618,"webp":[{"src":"/media/asset-cosmos-capsule-cutout-960.e61f7ab3.webp","w":960}],"src":"/media/asset-cosmos-capsule-cutout-960.e61f7ab3.webp","id":"asset.cosmos.capsule-cutout","alt":"Wycięty detal; tło usunięte. Kapsuła w kształcie dzwonu o ciemnej i brązowej powierzchni, z okrągłym iluminatorem i spadochronem po lewej.","objectCaption":"Kapsuła Sojuza 33","caption":"","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"Scroch · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Photo: Scroch / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Cut-out detail; background removed.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Scroch / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Cut-out detail; background removed.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Soyuz_33_descent_module.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0"},"minutes":5,"sceneCount":9},{"storyId":"story.madara-rider","title":"Jeździec nad ścieżką","topic":"Jeździec z Madary","eyebrow":"Jeździec z Madary · Madara","url":"/pl/stories/madara-rider/","reason":"","image":{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-madara-relief-main-480.569987f2.avif","w":480},{"src":"/media/asset-madara-relief-main-960.569987f2.avif","w":960},{"src":"/media/asset-madara-relief-main-1600.569987f2.avif","w":1600},{"src":"/media/asset-madara-relief-main-2400.569987f2.avif","w":2400}],"dominant":"#89847e","h":1600,"w":2400,"webp":[{"src":"/media/asset-madara-relief-main-960.569987f2.webp","w":960}],"src":"/media/asset-madara-relief-main-960.569987f2.webp","id":"asset.madara.relief.main","alt":"Jeździec, pies za koniem i lew pod przednimi nogami konia; u góry widać wiersze inskrypcji.","objectCaption":"Jeździec z Madary","caption":"Jeździec, pies za koniem i lew pod przednimi nogami konia; u góry widać wiersze inskrypcji.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"Diego Delso · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Photo: Diego Delso, [delso.photo](https://delso.photo), Wikimedia Commons, [CC BY-SA 4.0](https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Diego Delso, [delso.photo](https://delso.photo), Wikimedia Commons, [CC BY-SA 4.0](https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Caballero_de_Madara,_reserva_hist%C3%B3rico-arqueol%C3%B3gica_Nacional_de_Madara,_Bulgaria,_2016-05-27,_DD_38.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0"},"minutes":5,"sceneCount":9}],"people":[{"id":"person.krum","name":"Krum","url":"/pl/people/krum/"},{"id":"person.omurtag","name":"Omurtag","url":"/pl/people/omurtag/"},{"id":"person.boris-i","name":"Borys I","url":"/pl/people/boris-i/"},{"id":"person.simeon-i","name":"Symeon","url":"/pl/people/simeon-i/"}],"rulers":[{"id":"ruler.asparuh","name":"Asparuch","url":"/pl/rulers/asparuh/"},{"id":"ruler.krum","name":"Krum","url":"/pl/rulers/krum/"},{"id":"ruler.omurtag","name":"Omurtag","url":"/pl/rulers/omurtag/"}],"status":"draft","fact":{"id":"fact.discover.pliska-capital","storyId":"story.pliska-capital","factId":"F02","text":"Zewnętrzne umocnienia Pliski obejmują około 22 kilometrów kwadratowych.","sourceIds":["src.pli.filzwieser2019"]},"collectionFind":{"number":47,"total":59,"title":"Fragment dzbana","dateLabel":"Brak datowania","image":{"alpha":true,"avif":[{"src":"/media/asset-pli-jug-cutout-480.ee3d41f3.avif","w":480},{"src":"/media/asset-pli-jug-cutout-802.ee3d41f3.avif","w":802}],"dominant":"#a38168","h":1223,"w":802,"webp":[{"src":"/media/asset-pli-jug-cutout-802.ee3d41f3.webp","w":802}],"src":"/media/asset-pli-jug-cutout-802.ee3d41f3.webp","id":"asset.pli.jug-cutout","alt":"Wycięty detal; tło usunięte. Gablota muzealna w Plisce: rozbite naczynie z uchwytem po lewej i fragment ceramiki po prawej. Nie ustalono dokładnej daty ani kontekstu znalezienia każdego przedmiotu.","objectCaption":"Fragment dzbana","caption":"Gablota muzealna w Plisce: rozbite naczynie z uchwytem po lewej i fragment ceramiki po prawej. Nie ustalono dokładnej daty ani kontekstu znalezienia każdego przedmiotu.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"Vislupus · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Photo: Vislupus, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Cut-out detail; background removed.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Vislupus, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Cut-out detail; background removed.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Pliska_Museum_031.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0"}},"ui":{"web.learnPromo":"Czytaj te historie po bułgarsku — poznaj język","web.travelPromo":"Odwiedź to miejsce — przewodnik po Bułgarii","web.autoAdvance":"Automatycznie przejdź do następnej sceny","web.repeatActivities":"Powtórz zadania","web.shortcuts":"Skróty klawiaturowe","web.sceneNavigation":"Poprzednia / następna scena","web.findCount":"Odkryto {count} z {total}","web.resumeNarration":"Wznów od {time}","web.activityLabel":"Zadanie","web.skippedActivities":"Zadania · {count} — rozpocznij","web.placesCount":"miejsca: {count}","web.moreAnswers":"Więcej odpowiedzi poniżej","web.playerSceneOf":"Scena {scene} z {total}: {title}","web.closeStory":"Zamknij historię","web.imageFit":"Pokaż cały obraz","web.activityOf":"Zadanie · {scene} z {total}","web.activityMoved":"Przeniesiono: pozycja {scene} z {total}","web.activityIncomplete":"Połącz wszystkie pary","web.seekTen":"Wstecz / do przodu o 10 sekund","web.activityFromScene":"Ze sceny {scene}","web.nextStory":"Następna historia","web.transcriptRevised":"tekst doprecyzowano","action.close":"Zamknij","action.next":"Dalej","action.retry":"Spróbuj ponownie","activity.check":"Sprawdź","answer.correct":"Poprawnie","answer.incorrect":"Niezupełnie","audio.backTen":"Cofnij o 10 sekund","audio.pause":"Wstrzymaj","audio.play":"Odtwórz narrację","audio.seek":"Pozycja narracji","audio.speed":"Tempo narracji","audio.synthetic":"Głos syntetyczny","audio.unavailable":"Nagranie jest niedostępne. Tekst jest tutaj.","bookmark.add":"Zapisz opowieść","bookmark.inSaved":"W zapisanych","bookmark.remove":"Usuń zapisaną opowieść","bookmark.removed":"Usunięto zakładkę","credit.title":"Ilustracje","discover.audioMinutes %lld":{"one":"%lld minuta","few":"%lld minuty","many":"%lld minut","other":"%lld minuty"},"discover.mapLabel":"Kontekst geograficzny bez granic historycznych","player.approximate":"Przybliżone położenie","player.back":"Wstecz","player.completed":"Nowe znalezisko w twojej kolekcji","player.counter %lld %lld":"%1$lld / %2$lld","player.details %lld":"Szczegóły (%lld)","player.explanation":"Dlaczego?","player.finish":"Zakończ","player.firstCorrect":"✓ Poprawnie za pierwszym razem","player.firstOther":"Pierwsza próba pozostaje zapisana. Powtórka służy ćwiczeniu.","player.interpretation":"Interpretacja","player.matchHint":"Dotknij pojęcia po lewej, potem znaczenia po prawej. Dotknij połączonego elementu, aby rozłączyć parę.","player.moveDown":"Przesuń w dół","player.moveUp":"Przesuń w górę","player.nextDetail":"Następny szczegół","player.previousDetail":"Poprzedni szczegół","player.related":"Powiązane historie","player.scene %lld":"Część %lld","player.sequenceHint":"Ułóż od najstarszego do najnowszego.","player.showAll":"Pokaż wszystkie","player.skip":"Pomiń","player.sources %lld":"Źródła · %lld","player.summary %lld %lld":"Zadania: %1$lld z %2$lld poprawnie za pierwszym razem","player.unpair":"Rozłącz parę","player.vitrine":"Do znalezisk","sources.title":"Źródła","story.listen":"Słuchaj","story.sceneCount %lld":{"one":"%lld scena","few":"%lld sceny","many":"%lld scen","other":"%lld sceny"},"story.start":"Zacznij","answer.chosen":"Wybrana odpowiedź","answer.skipped":"Zadanie pominięte","answer.revealed":"Odpowiedź wyświetlona","answer.correctOrder":"Prawidłowa kolejność","answer.correctPairs":"Prawidłowe pary","answer.yours.correct":"Twoja odpowiedź · poprawna","answer.yours.incorrect":"Twoja odpowiedź · błędna","audio.stop":"Zatrzymaj odtwarzanie","Search.search.group.places":"Miejsca","Atlas.zoomIn":"Przybliż","Atlas.zoomOut":"Oddal"},"promos":{"learn":{"icon":"/media/promo/learn-160.webp","name":"Nauka bułgarskiego","url":"https://bulgaria.zydeno.com/pl/learn-bulgarian/"},"travel":{"icon":"/media/promo/travel-160.webp","name":"Przewodnik Bułgaria","url":"https://bulgaria.zydeno.com/pl/travel-guide-bulgaria/"}}}