{"version":2,"locale":"pl","id":"story.simeon-golden-age","hasFind":true,"slug":"simeon-golden-age","url":"/pl/stories/simeon-golden-age/","topic":"Symeon i złoty wiek","title":"Symeon: książki i władza","summary":"Mnich Symeon zostaje władcą. Opowieść prowadzi do Presławia, bitwy nad Acheloosem i ksiąg Jana Egzarchy oraz Konstantyna Presławskiego.","cover":{"title":"Symeon: książki i władza","subtitle":"Uczeń z Konstantynopola i „złoty wiek”","hook":"Jak mnich Symeon został władcą?","summary":"Mnich Symeon zostaje władcą. Opowieść prowadzi do Presławia, bitwy nad Acheloosem i ksiąg Jana Egzarchy oraz Konstantyna Presławskiego.","takeaway":"Symeon prowadził wojny i wspierał tworzenie ksiąg. Historycy nazywają rozkwit kultury za jego panowania „złotym wiekiem”."},"sortYear":893,"firstActivity":5,"epoch":{"id":"epoch.tsardom1","styleId":"tsardom1","sortOrder":5,"title":"Pierwsze Carstwo Bułgarskie","dateLabel":"681–1018","eraShort":"Pierwsze carstwo","slug":"tsardom1","fill":"#A68A68","ink":"#221616","raised":"#B39C7F","dark":"#786546"},"epochId":"epoch.tsardom1","placeShort":"Presław","date":"893–927","image":{"alpha":true,"avif":[{"src":"/media/asset-sim-hexameron-cutout-480.5fe2a637.avif","w":480},{"src":"/media/asset-sim-hexameron-cutout-960.5fe2a637.avif","w":960},{"src":"/media/asset-sim-hexameron-cutout-1600.5fe2a637.avif","w":1600}],"dominant":"#867460","h":1255,"w":2162,"webp":[{"src":"/media/asset-sim-hexameron-cutout-960.5fe2a637.webp","w":960}],"src":"/media/asset-sim-hexameron-cutout-960.5fe2a637.webp","id":"asset.sim.hexameron-cutout","alt":"Wycięty detal; tło usunięte. Otwarta księga z piszącą postacią po lewej i czerwonym nagłówkiem pod dwiema ptakami po prawej. Według opisu w Commons to późniejszy odpis.","objectCaption":"Odpis Sześciodniewu","caption":"Commons opisuje rękopis jako rosyjski odpis „Sześciodniewu” z XV wieku z Rosyjskiej Biblioteki Państwowej. Dokładnej sygnatury nie sprawdzono.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"Shakko · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 3.0","attribution":"Shakko. Wikimedia Commons. CC BY-SA 3.0. Unmodified. Cut-out detail; background removed.","attributionParts":[{"text":"Shakko. Wikimedia Commons. CC BY-SA 3.0. Unmodified. Cut-out detail; background removed.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:John_of_Bulgaria%27s_hexameron_(Moscow,_15th_c.,_RGB)_by_shakko.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0"},"scenes":[{"id":"simeon-golden-age.s1-monk-prince","number":1,"kind":"narrative","title":"Mnich zostaje władcą","body":"Symeon uczy się w Konstantynopolu, stolicy sąsiedniego cesarstwa bizantyńskiego. Jego ojcem jest bułgarski władca Borys-Michał. Młody Symeon studiuje greckie księgi. Zostaje mnichem i przyrzeka przestrzegać reguł życia zakonnego.\n\nW 893 r. jego brat Włodzimierz zostaje odsunięty od władzy. Symeon zostaje władcą Bułgarii. Zamienia życie mnicha na rządzenie państwem.","images":[{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-sim-walls-480.4aa4967b.avif","w":480},{"src":"/media/asset-sim-walls-960.4aa4967b.avif","w":960},{"src":"/media/asset-sim-walls-1600.4aa4967b.avif","w":1600}],"dominant":"#86877c","h":900,"w":1600,"webp":[{"src":"/media/asset-sim-walls-960.4aa4967b.webp","w":960}],"src":"/media/asset-sim-walls-960.4aa4967b.webp","id":"asset.sim.walls","alt":"Współczesne zdjęcie odrestaurowanego fragmentu murów w Stambule. Nie jest to dokładne miejsce spotkania z 913 roku.","objectCaption":"Współczesne zdjęcie odrestaurowanego fragmentu murów w Stambule. Nie jest to dokładne miejsce spotkania z 913 roku.","caption":"Współczesne zdjęcie odrestaurowanego fragmentu murów w Stambule. Nie jest to dokładne miejsce spotkania z 913 roku.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"cover","credit":"en:User:Bigdaddy1204 · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 3.0","attribution":"en:User:Bigdaddy1204. Wikimedia Commons. CC BY-SA 3.0. Unmodified. Processed image.","attributionParts":[{"text":"en:User:Bigdaddy1204. Wikimedia Commons. CC BY-SA 3.0. Unmodified. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Walls_of_Constantinople.JPG","licenseUrl":"http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/"}],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":null,"audio":{"durationSeconds":25.498833333333334,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.simeon-golden-age.simeon-golden-age.s1-monk-prince","duration":25.6,"src":"/audio/pl/simeon-golden-age/s1-monk-prince.88114a6d.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.sim.leszka2011"},{"id":"src.sim.leszka2018"}]},{"id":"simeon-golden-age.s2-two-capitals","number":2,"kind":"map","title":"Dwie stolice na mapie","body":"Znajdź Presław na mapie, w głębi dzisiejszej północno-wschodniej Bułgarii. Według muzeum w Presławiu stolicę przeniesiono tu z Pliski w 893 r. Archeolodzy odkrywają też wcześniejsze budynki. Za Symeona miasto rozwija się jako ośrodek władzy i tworzenia ksiąg.\n\nNa południowym wschodzie leży Konstantynopol, dzisiejszy Stambuł. To stolica sąsiedniego cesarstwa. Na wybrzeżu Morza Czarnego poszukaj też rzeki Acheloos. Punkty wskazują miejsca, a nie granice ówczesnych państw.","images":[{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-sim-palace-480.8ff4c52a.avif","w":480},{"src":"/media/asset-sim-palace-960.8ff4c52a.avif","w":960},{"src":"/media/asset-sim-palace-1600.8ff4c52a.avif","w":1600}],"dominant":"#828184","h":1200,"w":1600,"webp":[{"src":"/media/asset-sim-palace-960.8ff4c52a.webp","w":960}],"src":"/media/asset-sim-palace-960.8ff4c52a.webp","id":"asset.sim.palace","alt":"Zespół pałacowy w Presławiu dzisiaj. Zachowane i zakonserwowane pozostałości nie pokazują pierwotnej wysokości pałacu.","objectCaption":"Zespół pałacowy w Presławiu dzisiaj. Zachowane i zakonserwowane pozostałości nie pokazują pierwotnej wysokości pałacu.","caption":"Zespół pałacowy w Presławiu dzisiaj. Zachowane i zakonserwowane pozostałości nie pokazują pierwotnej wysokości pałacu.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"cover","credit":"Камен Ханджиев · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Камен Ханджиев. Wikimedia Commons. CC BY-SA 4.0. Unmodified. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Камен Ханджиев. Wikimedia Commons. CC BY-SA 4.0. Unmodified. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Bulgaria_-_Shumen_Province_-_Veliki_Preslav_Municipality_-_Town_of_Veliki_Preslav_-_Veliki_Preslav_Medieval_Palace_Complex_(1).jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0"}],"hotspots":[],"places":[{"note":"Przybliżony obszar działalności piśmienniczej, nie konkretny budynek ani przystanek na potwierdzonej trasie.","precision":"approximate","id":"place.abc.preslav","name":"Presław","latitude":43.160509,"longitude":26.811977,"accuracy":"approximate","radiusMeters":3000,"sourceIds":["src.abc.coordinates.preslav","src.abc.ibl","src.abc.cheshmedzhiev","src.sim.coordinates.preslav","src.sim.preslav.history","src.sim.preslav.hall"],"guideUrl":null,"slug":"abc.preslav","url":"/pl/map/#abc.preslav"},{"note":"Konstantynopol, dzisiejszy Stambuł, był stolicą Cesarstwa Wschodniorzymskiego.","precision":"approximate","id":"place.asp.constantinople","name":"Konstantynopol","latitude":41.01224,"longitude":28.976018055555553,"accuracy":"approximate","radiusMeters":5000,"sourceIds":["src.asp.coord.constantinople","src.asp.council681","src.asp.todorovski2024","src.sim.coordinates.constantinople","src.sim.leszka2011","src.ind.coordinates-istanbul","src.ind.protocols","src.bor.coordinates-constantinople","src.kal.coordinates.constantinople"],"guideUrl":null,"slug":"asp.constantinople","url":"/pl/map/#asp.constantinople"},{"note":"Punkt orientacyjny przy ujściu rzeki. Obszar nie wyznacza ustalonego pola bitwy ani ruchów wojsk.","precision":"approximate","id":"place.sim.achelous","name":"Okolice rzeki Achełoj","latitude":42.634444444444,"longitude":27.640277777778,"accuracy":"approximate","radiusMeters":8000,"sourceIds":["src.sim.coordinates.achelous","src.sim.paron2021"],"guideUrl":null,"slug":"sim.achelous","url":"/pl/map/#sim.achelous"}],"map":{"light":{"src":"/assets/maps/relief@3x.jpg?v=075869a7dd","w":3072,"h":1987,"avif":[],"webp":[],"responsive":[{"src":"/media/map/map-relief-2x-1024.4c826249.avif","w":1024},{"src":"/media/map/map-relief-3x-1536.8876519a.avif","w":1536},{"src":"/media/map/map-relief-2x-2048.4c826249.avif","w":2048},{"src":"/media/map/map-relief-3x-3072.8876519a.avif","w":3072}]},"dark":{"src":"/assets/maps/relief-dark@3x.jpg?v=0941a59d06","w":3072,"h":1987,"avif":[],"webp":[],"responsive":[{"src":"/media/map/map-relief-dark-2x-1024.73ab39a9.avif","w":1024},{"src":"/media/map/map-relief-dark-3x-1536.4f3ca147.avif","w":1536},{"src":"/media/map/map-relief-dark-2x-2048.73ab39a9.avif","w":2048},{"src":"/media/map/map-relief-dark-3x-3072.4f3ca147.avif","w":3072}]},"places":[{"note":"Przybliżony obszar działalności piśmienniczej, nie konkretny budynek ani przystanek na potwierdzonej trasie.","precision":"approximate","id":"place.abc.preslav","name":"Presław","latitude":43.160509,"longitude":26.811977,"accuracy":"approximate","radiusMeters":3000,"sourceIds":["src.abc.coordinates.preslav","src.abc.ibl","src.abc.cheshmedzhiev","src.sim.coordinates.preslav","src.sim.preslav.history","src.sim.preslav.hall"],"guideUrl":null,"slug":"abc.preslav","url":"/pl/map/#abc.preslav","number":1,"x":66.39971,"y":38.60741,"inside":true,"viewX":58.378995612903225,"viewY":21.298660432258053},{"note":"Konstantynopol, dzisiejszy Stambuł, był stolicą Cesarstwa Wschodniorzymskiego.","precision":"approximate","id":"place.asp.constantinople","name":"Konstantynopol","latitude":41.01224,"longitude":28.976018055555553,"accuracy":"approximate","radiusMeters":5000,"sourceIds":["src.asp.coord.constantinople","src.asp.council681","src.asp.todorovski2024","src.sim.coordinates.constantinople","src.sim.leszka2011","src.ind.coordinates-istanbul","src.ind.protocols","src.bor.coordinates-constantinople","src.kal.coordinates.constantinople"],"guideUrl":null,"slug":"asp.constantinople","url":"/pl/map/#asp.constantinople","number":2,"x":93.45023,"y":94.57164,"inside":true,"viewX":91.88673651612903,"viewY":93.04119269677419},{"note":"Punkt orientacyjny przy ujściu rzeki. Obszar nie wyznacza ustalonego pola bitwy ani ruchów wojsk.","precision":"approximate","id":"place.sim.achelous","name":"Okolice rzeki Achełoj","latitude":42.634444444444,"longitude":27.640277777778,"accuracy":"approximate","radiusMeters":8000,"sourceIds":["src.sim.coordinates.achelous","src.sim.paron2021"],"guideUrl":null,"slug":"sim.achelous","url":"/pl/map/#sim.achelous","number":3,"x":76.75347,"y":52.48872,"inside":true,"viewX":71.20429832258063,"viewY":39.09360428387096}],"extent":[0,0,1,1],"orientation":[{"name":"Sofia","kind":"town","x":22.774,"y":50.826,"viewX":4.3394064516128985,"viewY":36.962104516129024},{"name":"Płowdiw","kind":"town","x":40.566,"y":65.549,"viewX":26.378529032258065,"viewY":55.83604064516129},{"name":"Warna","kind":"town","x":80.184,"y":37.187,"viewX":75.45372903225807,"viewY":19.477786451612886},{"name":"Burgas","kind":"town","x":74.532,"y":55.892,"viewX":68.45254193548386,"viewY":43.45638967741935},{"name":"Ruse","kind":"town","x":55.821,"y":20.617,"viewX":45.275045161290315,"viewY":-1.763884516129049},{"name":"Wielkie Tyrnowo","kind":"town","x":51.465,"y":40.853,"viewX":39.879225806451615,"viewY":24.17736193548386},{"name":"Plewen","kind":"town","x":38.834,"y":31.796,"viewX":24.233083870967743,"viewY":12.566872258064501},{"name":"Stara Zagora","kind":"town","x":51.681,"y":57.962,"viewX":40.14678709677419,"viewY":46.10999612903225},{"name":"Szumen","kind":"town","x":67.951,"y":35.671,"viewX":60.30059354838709,"viewY":17.534372258064497},{"name":"Widyń","kind":"town","x":17.099,"y":16.308,"viewX":-2.69027096774194,"viewY":-7.287744516129052},{"name":"Błagojewgrad","kind":"town","x":19.929,"y":68.531,"viewX":0.8152774193548336,"viewY":59.658772258064516},{"name":"Chaskowo","kind":"town","x":50.694,"y":70.78,"viewX":38.92418064516129,"viewY":62.54184516129031},{"name":"Smolan","kind":"town","x":40.014,"y":80.031,"viewX":25.69476129032258,"viewY":74.40103032258065},{"name":"Sliwen","kind":"town","x":60.286,"y":51.247,"viewX":50.80588387096775,"viewY":37.501799354838695},{"name":"Dobricz","kind":"town","x":79.091,"y":27.65,"viewX":74.09981935483869,"viewY":7.251967741935463},{"name":"Pernik","kind":"town","x":19.223,"y":53.257,"viewX":-0.05925161290323235,"viewY":40.07848967741934},{"name":"Jamboł","kind":"town","x":62.544,"y":56.432,"viewX":53.60289032258064,"viewY":44.14863483870967},{"name":"Pazardżik","kind":"town","x":35.42,"y":64.052,"viewX":20.004129032258064,"viewY":53.91698322580646},{"name":"Wraca","kind":"town","x":25.661,"y":37.29,"viewX":7.915561290322577,"viewY":19.6098258064516},{"name":"Gabrowo","kind":"town","x":47.734,"y":46.177,"viewX":35.2576,"viewY":31.00238645161289},{"name":"Kyrdżali","kind":"town","x":48.471,"y":78.573,"viewX":36.17052903225806,"viewY":72.53196838709675},{"name":"Kiustendił","kind":"town","x":14.889,"y":61.673,"viewX":-5.427819354838715,"viewY":50.86725870967741},{"name":"Montana","kind":"town","x":21.563,"y":31.916,"viewX":2.8393290322580587,"viewY":12.720704516129016},{"name":"Łowecz","kind":"town","x":40.178,"y":39.23,"viewX":25.897909677419346,"viewY":22.096780645161274},{"name":"Silistra","kind":"town","x":72.008,"y":13.056,"viewX":65.32603870967742,"viewY":-11.456598709677444},{"name":"Tyrgowiszte","kind":"town","x":63.402,"y":36.202,"viewX":54.66570322580645,"viewY":18.215079999999986},{"name":"Razgrad","kind":"town","x":62.709,"y":28.698,"viewX":53.80727741935484,"viewY":8.595436129032242},{"name":"Kazanłyk","kind":"town","x":48.661,"y":52.884,"viewX":36.405883870967735,"viewY":39.60032774193547},{"name":"Dunaj","kind":"nature","x":46.384,"y":23.924,"viewX":33.58534193548387,"viewY":2.4754761290322405},{"name":"Morze Czarne","kind":"nature","x":86.25,"y":45.496,"viewX":82.96774193548387,"viewY":30.129388387096768},{"name":"Stara Płanina","kind":"nature","x":41.25,"y":49.45,"viewX":27.2258064516129,"viewY":35.198161290322574},{"name":"Riła","kind":"nature","x":25.625,"y":65.69,"viewX":7.870967741935477,"viewY":56.01679354838708},{"name":"Pirin","kind":"nature","x":24.125,"y":75.565,"viewX":6.012903225806446,"viewY":68.67590645161289},{"name":"Rodopy","kind":"nature","x":38.75,"y":79.447,"viewX":24.129032258064516,"viewY":73.65238},{"name":"Strandża","kind":"nature","x":76.25,"y":67.774,"viewX":70.5806451612903,"viewY":58.68834709677419}],"crop":{"sx":0.8072916666666666,"sy":0.7800704579768494,"x":0.19270833333333337,"y":0.21992954202315063},"credit":{"id":"map-relief"}},"activity":null,"audio":{"durationSeconds":32.522875,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.simeon-golden-age.simeon-golden-age.s2-two-capitals","duration":32.64,"src":"/audio/pl/simeon-golden-age/s2-two-capitals.88a8b4a7.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.sim.preslav.history"},{"id":"src.sim.preslav.hall"},{"id":"src.sim.leszka2018"},{"id":"src.sim.coordinates.preslav"},{"id":"src.sim.coordinates.constantinople"},{"id":"src.sim.coordinates.achelous"}]},{"id":"simeon-golden-age.s3-seal-and-title","number":3,"kind":"artifact","title":"Ołowiana pieczęć Symeona","body":"To ołowiana pieczęć. Takie przedmioty uwierzytelniają dokumenty. Katalog przypisuje ją Symeonowi. Na jej dwóch stronach widnieją Chrystus i Matka Boża, matka Jezusa. Symeon pragnie tytułu cesarskiego — tytułu władcy cesarstwa.\n\nW 913 r. prowadzi pod Konstantynopolem rozmowy z patriarchą Mikołajem Mistykiem, wysokim dostojnikiem kościelnym. Dawna relacja opisuje modlitwę i nakrycie na jego głowie. Czy była to koronacja, czy błogosławieństwo? Jedni historycy widzą w tym koronację, inni — błogosławieństwo kościelne. Symeon pragnie tytułu cesarza bizantyńskiego. Nie oznacza to, że dwór bizantyński mu go przyznaje.","images":[{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-sim-seal-480.e231e79f.avif","w":480},{"src":"/media/asset-sim-seal-500.e231e79f.avif","w":500}],"dominant":"#9b8f84","h":239,"w":500,"webp":[{"src":"/media/asset-sim-seal-500.e231e79f.webp","w":500}],"src":"/media/asset-sim-seal-500.e231e79f.webp","id":"asset.sim.seal","alt":"Ołowiana pieczęć przypisywana Symeonowi I w katalogu CNG. Po lewej Chrystus, po prawej Bogurodzica. To nie moneta.","objectCaption":"Ołowiana pieczęć przypisywana Symeonowi I w katalogu CNG. Po lewej Chrystus, po prawej Bogurodzica. To nie moneta.","caption":"Ołowiana pieczęć przypisywana Symeonowi I w katalogu CNG. Po lewej Chrystus, po prawej Bogurodzica. To nie moneta.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"Classical Numismatic Group, Inc. (www.cngcoins.com) · CC BY-SA 2.5 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 2.5","attribution":"Classical Numismatic Group, Inc. (www.cngcoins.com). Wikimedia Commons. CC BY-SA 2.5. Unmodified. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Classical Numismatic Group, Inc. (www.cngcoins.com). Wikimedia Commons. CC BY-SA 2.5. Unmodified. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Seal_of_Simeon_I_of_Bulgaria.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/2.5"}],"hotspots":[{"id":"h-sim-christ","x":0.24,"y":0.48,"title":"Chrystus","body":"Po lewej przedstawiono Chrystusa.","sourceIds":["src.sim.cng.seal","src.sim.image.seal"],"certainty":"source_reported"},{"id":"h-sim-virgin","x":0.74,"y":0.49,"title":"Bogurodzica","body":"Prawa strona przedstawia Bogurodzicę. Ta twarz nie jest portretem Symeona.","sourceIds":["src.sim.cng.seal","src.sim.image.seal"],"certainty":"source_reported"},{"id":"h-sim-letters","x":0.25,"y":0.11,"title":"Litery na obrzeżu","body":"Na obrzeżu widnieje napis. Na tym małym zdjęciu nie da się rozróżnić każdej litery.","sourceIds":["src.sim.image.seal"],"certainty":"source_reported"}],"places":[],"map":null,"activity":null,"audio":{"durationSeconds":41.985,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.simeon-golden-age.simeon-golden-age.s3-seal-and-title","duration":42.112,"src":"/audio/pl/simeon-golden-age/s3-seal-and-title.0736e853.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.sim.loud1978"},{"id":"src.sim.mladjov2015"},{"id":"src.sim.leszka2018"},{"id":"src.sim.cng.seal"},{"id":"src.sim.image.seal"},{"id":"src.sim.preslav.seals"}]},{"id":"simeon-golden-age.s4-achelous","number":4,"kind":"narrative","title":"Zwycięstwo nad rzeką","body":"20 sierpnia 917 r. wojska bułgarskie i bizantyńskie walczą nad Acheloosem, w pobliżu wybrzeża Morza Czarnego. Wojska bizantyńskie pod wodzą Leona Fokasa ponoszą ciężką klęskę.\n\nDla Symeona jest to ważne zwycięstwo nad sąsiednim cesarstwem. Nie rozstrzyga jednak sporu o jego tytuł. Widoczne mury to odrestaurowane pozostałości w dzisiejszym Stambule. Pokazują nam stolicę, której Symeon nie zdobywa. Walka trwa nadal także przy stole rokowań.","images":[{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-sim-walls-480.4aa4967b.avif","w":480},{"src":"/media/asset-sim-walls-960.4aa4967b.avif","w":960},{"src":"/media/asset-sim-walls-1600.4aa4967b.avif","w":1600}],"dominant":"#86877c","h":900,"w":1600,"webp":[{"src":"/media/asset-sim-walls-960.4aa4967b.webp","w":960}],"src":"/media/asset-sim-walls-960.4aa4967b.webp","id":"asset.sim.walls","alt":"Współczesne zdjęcie odrestaurowanego fragmentu murów w Stambule. Nie jest to dokładne miejsce spotkania z 913 roku.","objectCaption":"Współczesne zdjęcie odrestaurowanego fragmentu murów w Stambule. Nie jest to dokładne miejsce spotkania z 913 roku.","caption":"Współczesne zdjęcie odrestaurowanego fragmentu murów w Stambule. Nie jest to dokładne miejsce spotkania z 913 roku.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"cover","credit":"en:User:Bigdaddy1204 · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 3.0","attribution":"en:User:Bigdaddy1204. Wikimedia Commons. CC BY-SA 3.0. Unmodified. Processed image.","attributionParts":[{"text":"en:User:Bigdaddy1204. Wikimedia Commons. CC BY-SA 3.0. Unmodified. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Walls_of_Constantinople.JPG","licenseUrl":"http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/"}],"hotspots":[],"places":[{"note":"Punkt orientacyjny przy ujściu rzeki. Obszar nie wyznacza ustalonego pola bitwy ani ruchów wojsk.","precision":"approximate","id":"place.sim.achelous","name":"Okolice rzeki Achełoj","latitude":42.634444444444,"longitude":27.640277777778,"accuracy":"approximate","radiusMeters":8000,"sourceIds":["src.sim.coordinates.achelous","src.sim.paron2021"],"guideUrl":null,"slug":"sim.achelous","url":"/pl/map/#sim.achelous"}],"map":null,"activity":null,"audio":{"durationSeconds":29.81775,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.simeon-golden-age.simeon-golden-age.s4-achelous","duration":29.909,"src":"/audio/pl/simeon-golden-age/s4-achelous.72bf92ef.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.sim.paron2021"},{"id":"src.sim.leszka2018"},{"id":"src.sim.coordinates.achelous"}]},{"id":"simeon-golden-age.a1-ceremony","number":5,"kind":"activity","title":"Zadanie: co pozostaje sporne","body":"","images":[],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":{"id":"q.sim.ceremony","kind":"single_choice","prompt":"O co spierają się historycy w związku ze spotkaniem z 913 r.?","sourceIds":["src.sim.loud1978","src.sim.mladjov2015","src.sim.leszka2011","src.sim.cng.seal"],"items":[{"id":"opt-meaning","label":"Czy ceremonia oznaczała koronację, czy błogosławieństwo"},{"id":"opt-river","label":"Czy Symeon uczył się nad Acheloosem","whyWrong":"Symeon uczył się w Konstantynopolu; nie tego dotyczy spór o ceremonię."},{"id":"opt-coin","label":"Czy pokazany przedmiot jest monetą","whyWrong":"Katalog opisuje przedmiot jako pieczęć; spór dotyczy tu spotkania."}],"explanation":"O spotkaniu wiemy z dawnych relacji. Historycy różnie jednak rozumieją ceremonię: jako koronację lub błogosławieństwo kościelne. Dlatego jej znaczenie pozostaje sporne.","correctItemId":"opt-meaning","sources":[{"id":"src.sim.loud1978"},{"id":"src.sim.mladjov2015"},{"id":"src.sim.leszka2011"},{"id":"src.sim.cng.seal"}]},"audio":{"durationSeconds":5.123333333333333,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.simeon-golden-age.simeon-golden-age.a1-ceremony","duration":5.248,"src":"/audio/pl/simeon-golden-age/a1-ceremony.7566fe62.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.sim.loud1978"},{"id":"src.sim.mladjov2015"},{"id":"src.sim.leszka2011"},{"id":"src.sim.cng.seal"}]},{"id":"simeon-golden-age.s5-books","number":6,"kind":"artifact","title":"Księga przepisywana ręcznie","body":"Według opisu w Commons widzimy ruski odpis „Sześciodnia” z XV wieku. Odpis to kopia wykonana ręcznie. Księga pochodzi ze znacznie późniejszych czasów niż Symeon.\n\nW „Sześciodniu” Jan Egzarcha objaśnia biblijny opis stworzenia świata. Łączy greckie dzieła z własnym tekstem. Konstantyn Presławski układa „Ewangelię pouczającą” z naukami o opowieściach o Jezusie Chrystusie. Korzysta z greckich komentarzy i dodaje własne zwroty do odbiorców i objaśnienia.","images":[{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-sim-hexameron-480.9fc726f0.avif","w":480},{"src":"/media/asset-sim-hexameron-960.9fc726f0.avif","w":960},{"src":"/media/asset-sim-hexameron-1600.9fc726f0.avif","w":1600},{"src":"/media/asset-sim-hexameron-2400.9fc726f0.avif","w":2400}],"dominant":"#5e5549","h":1398,"w":2400,"webp":[{"src":"/media/asset-sim-hexameron-960.9fc726f0.webp","w":960}],"src":"/media/asset-sim-hexameron-960.9fc726f0.webp","id":"asset.sim.hexameron","alt":"Otwarta księga z piszącą postacią po lewej i czerwonym nagłówkiem pod dwiema ptakami po prawej. Według opisu w Commons to późniejszy odpis.","objectCaption":"Odpis Sześciodniewu","caption":"Commons opisuje rękopis jako rosyjski odpis „Sześciodniewu” z XV wieku z Rosyjskiej Biblioteki Państwowej. Dokładnej sygnatury nie sprawdzono.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"Shakko · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 3.0","attribution":"Shakko. Wikimedia Commons. CC BY-SA 3.0. Unmodified. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Shakko. Wikimedia Commons. CC BY-SA 3.0. Unmodified. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:John_of_Bulgaria%27s_hexameron_(Moscow,_15th_c.,_RGB)_by_shakko.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0"}],"hotspots":[{"id":"h-sim-writer","x":0.413,"y":0.53,"title":"Pisząca postać","body":"Na lewej stronie przedstawiono piszącego człowieka. To rysunek w późniejszym rękopisie.","sourceIds":["src.sim.image.hexameron"],"certainty":"source_reported"},{"id":"h-sim-heading","x":0.658,"y":0.35,"title":"Czerwony nagłówek","body":"Czerwone litery oddzielają nagłówek od ciemnych wierszy poniżej. Według opisu w Commons księga jest odpisem „Sześciodniewu” z XV wieku.","sourceIds":["src.sim.image.hexameron","src.sim.miltenova.exarch"],"certainty":"source_reported"},{"id":"h-sim-birds","x":0.649,"y":0.247,"title":"Dekoracja z ptakami","body":"Nad nagłówkiem stoją dwa ptaki zwrócone ku sobie. Zdobią tę stronę. Nie wiemy, czy tak dekorowano księgi za czasów Symeona.","sourceIds":["src.sim.image.hexameron"],"certainty":"source_reported"}],"places":[],"map":null,"activity":null,"audio":{"durationSeconds":28.157541666666667,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.simeon-golden-age.simeon-golden-age.s5-books","duration":28.288,"src":"/audio/pl/simeon-golden-age/s5-books.19afb392.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.sim.miltenova.exarch"},{"id":"src.sim.taseva2024"},{"id":"src.sim.mitov.catenae"},{"id":"src.sim.image.hexameron"}]},{"id":"simeon-golden-age.a2-chronology","number":7,"kind":"activity","title":"Zadanie: ułóż chronologicznie","body":"","images":[],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":{"id":"q.sim.chronology","kind":"sequence","prompt":"Ułóż od najwcześniejszego do najpóźniejszego wydarzenia.","sourceIds":["src.sim.leszka2011","src.sim.loud1978","src.sim.paron2021"],"items":[{"id":"ev-accession","label":"Symeon zostaje władcą"},{"id":"ev-ceremony","label":"Spotkanie z patriarchą"},{"id":"ev-battle","label":"Bitwa pod Anchialos"}],"explanation":"Rok 893 poprzedza 913, a 913 poprzedza 917. Sporne znaczenie ceremonii nie zmienia tej kolejności.","correctOrderIds":["ev-accession","ev-ceremony","ev-battle"],"sources":[{"id":"src.sim.leszka2011"},{"id":"src.sim.loud1978"},{"id":"src.sim.paron2021"}]},"audio":{"durationSeconds":3.7882083333333334,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.simeon-golden-age.simeon-golden-age.a2-chronology","duration":3.883,"src":"/audio/pl/simeon-golden-age/a2-chronology.655676de.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.sim.leszka2011"},{"id":"src.sim.loud1978"},{"id":"src.sim.paron2021"}]},{"id":"simeon-golden-age.s6-golden-age","number":8,"kind":"narrative","title":"Księgi po Symeonie","body":"Historycy nazywają rozkwit kultury za Symeona „złotym wiekiem”. Powstają wtedy księgi i przekłady. To późniejsza ocena historyków. Nie oznacza ona dokładnie stu lat. Nie dowodzi też, że każdemu żyło się dobrze: były również wojny.\n\nSymeon umiera w 927 r. Po nim rządzi Piotr. Księgi są nadal przepisywane długo później. Symeon wspiera piśmiennictwo; Jan Egzarcha i Konstantyn Presławski tworzą i tłumaczą dzieła.","images":[{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-sim-palace-detail-480.8db93287.avif","w":480},{"src":"/media/asset-sim-palace-detail-960.8db93287.avif","w":960},{"src":"/media/asset-sim-palace-detail-1600.8db93287.avif","w":1600}],"dominant":"#88817d","h":1200,"w":1600,"webp":[{"src":"/media/asset-sim-palace-detail-960.8db93287.webp","w":960}],"src":"/media/asset-sim-palace-detail-960.8db93287.webp","id":"asset.sim.palace-detail","alt":"Kamienne mury zespołu pałacowego w Presławiu dzisiaj.","objectCaption":"Kamienne mury zespołu pałacowego w Presławiu dzisiaj.","caption":"Kamienne mury zespołu pałacowego w Presławiu dzisiaj.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"cover","credit":"Камен Ханджиев · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Камен Ханджиев. Wikimedia Commons. CC BY-SA 4.0. Unmodified. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Камен Ханджиев. Wikimedia Commons. CC BY-SA 4.0. Unmodified. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Bulgaria_-_Shumen_Province_-_Veliki_Preslav_Municipality_-_Town_of_Veliki_Preslav_-_Veliki_Preslav_Medieval_Palace_Complex_(3).jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0"}],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":null,"audio":{"durationSeconds":28.854125,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.simeon-golden-age.simeon-golden-age.s6-golden-age","duration":28.971,"src":"/audio/pl/simeon-golden-age/s6-golden-age.28b74589.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.sim.dobrev2016"},{"id":"src.sim.leszka2018"},{"id":"src.sim.miltenova.exarch"}]},{"id":"simeon-golden-age.a3-people-and-works","number":9,"kind":"activity","title":"Zadanie: połącz","body":"","images":[],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":{"id":"q.sim.people-and-works","kind":"matching","prompt":"Połącz osobę z jej rolą w opowieści.","sourceIds":["src.sim.leszka2018","src.sim.miltenova.exarch","src.sim.mitov.catenae"],"items":[{"id":"m-simeon","label":"Symeon","pairedLabel":"Władca wspierający piśmiennictwo"},{"id":"m-john","label":"Jan Egzarcha","pairedLabel":"Autor „Sześciodnia”"},{"id":"m-constantine","label":"Konstantyn Presławski","pairedLabel":"Twórca „Ewangelii pouczającej”"}],"explanation":"Symeon jest władcą i wspiera piśmiennictwo. Jan Egzarcha łączy źródła z własnym tekstem w „Sześciodniu”. Konstantyn układa homilie „Ewangelii pouczającej”.","sources":[{"id":"src.sim.leszka2018"},{"id":"src.sim.miltenova.exarch"},{"id":"src.sim.mitov.catenae"}],"columns":["Osoba","Rola"]},"audio":{"durationSeconds":3.207708333333333,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.simeon-golden-age.simeon-golden-age.a3-people-and-works","duration":3.328,"src":"/audio/pl/simeon-golden-age/a3-people-and-works.1cbb3ba4.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.sim.leszka2018"},{"id":"src.sim.miltenova.exarch"},{"id":"src.sim.mitov.catenae"}]}],"minutes":4,"sources":[{"year":2010,"url":"https://www.cngcoins.com/Coin.aspx?CoinID=167235","institutionOrAuthor":"Classical Numismatic Group, Inc.","id":"src.sim.cng.seal","title":"Seal of Simeon I: Electronic Auction 236, lot 545","container":"CNG Research Coins catalogue","accessedOn":"2026-11-02","authors":["Classical Numismatic Group, Inc."],"accessed":"2026-11-02"},{"year":null,"url":"https://www.wikidata.org/wiki/Q3623138","institutionOrAuthor":"Wikimedia geographical database contributors","id":"src.sim.coordinates.achelous","title":"Achelous river area: geographical records","accessedOn":"2026-11-02","authors":["Wikimedia geographical database contributors"],"accessed":"2026-11-02","container":""},{"year":null,"url":"https://www.wikidata.org/wiki/Q16869","institutionOrAuthor":"Wikimedia geographical database contributors","id":"src.sim.coordinates.constantinople","title":"Constantinople, present-day Istanbul: geographical records","accessedOn":"2026-11-02","authors":["Wikimedia geographical database contributors"],"accessed":"2026-11-02","container":""},{"year":null,"url":"https://www.wikidata.org/wiki/Q243616","institutionOrAuthor":"Wikimedia geographical database contributors","id":"src.sim.coordinates.preslav","title":"Preslav: geographical records","accessedOn":"2026-11-02","authors":["Wikimedia geographical database contributors"],"accessed":"2026-11-02","container":""},{"year":2016,"url":"https://conf.uni-ruse.bg/bg/docs/cp16/11/11-22.pdf","institutionOrAuthor":"Petko Dobrev / Петко Добрев","id":"src.sim.dobrev2016","title":"“The Golden Age” of Simeon – Myth or Reality / „Златният век“ на Симеон – мит или реалност","container":"Proceedings of University of Ruse / Научни трудове на Русенския университет","volume":"55","issue":"11","pages":"101–105","accessedOn":"2026-11-02","authors":["Petko Dobrev / Петко Добрев"],"accessed":"2026-11-02","isPdf":true,"fieldLanguages":{"institutionOrAuthor":"bg","title":"bg","container":"bg"}},{"year":null,"url":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:John_of_Bulgaria%27s_hexameron_(Moscow,_15th_c.,_RGB)_by_shakko.jpg","institutionOrAuthor":"Shakko","id":"src.sim.image.hexameron","title":"John of Bulgaria’s Hexameron: Moscow copy, 15th century","container":"Wikimedia Commons","accessedOn":"2026-11-02","authors":["Shakko"],"accessed":"2026-11-02"},{"year":null,"url":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Seal_of_Simeon_I_of_Bulgaria.jpg","institutionOrAuthor":"Classical Numismatic Group, Inc. (www.cngcoins.com)","id":"src.sim.image.seal","title":"Seal of Simeon I of Bulgaria.jpg","container":"Wikimedia Commons imageinfo API; original provider in Credit","accessedOn":"2026-11-02","authors":["Classical Numismatic Group, Inc. (www.cngcoins.com)"],"accessed":"2026-11-02"},{"year":2011,"url":"https://doi.org/10.18778/2084-140X.01.04","institutionOrAuthor":"Mirosław J. Leszka; English translation: Katarzyna Gucio","id":"src.sim.leszka2011","title":"The Monk versus the Philosopher: From the History of the Bulgarian-Byzantine War 894–896","container":"Studia Ceranea","volume":"1","pages":"55–70","doi":"10.18778/2084-140X.01.04","accessedOn":"2026-11-02","authors":["Mirosław J. Leszka; English translation: Katarzyna Gucio"],"accessed":"2026-11-02"},{"year":2018,"url":"https://www.press.uni.lodz.pl/index.php/wul/en/catalog/download/1057/5308/2993?inline=1","institutionOrAuthor":"Mirosław J. Leszka","id":"src.sim.leszka2018","title":"Bulgarian-Byzantine Relations during the Reign of Symeon I the Great (893–927)","container":"The Bulgarian State in 927–969. The Epoch of Tsar Peter I. Byzantina Lodziensia XXXIV. Łódź–Kraków: Łódź University Press / Jagiellonian University Press","pages":"35–46","doi":"10.18778/8142-115-7.04","accessedOn":"2026-11-02","authors":["Mirosław J. Leszka"],"accessed":"2026-11-02","isPdf":true},{"year":1978,"url":"https://doi.org/10.1093/jts/XXIX.1.109","institutionOrAuthor":"G. A. Loud","id":"src.sim.loud1978","title":"A Re-examination of the ‘Coronation’ of Symeon of Bulgaria in 913","container":"The Journal of Theological Studies, New Series","volume":"XXIX","issue":"1","pages":"109–120","doi":"10.1093/jts/XXIX.1.109","accessedOn":"2026-11-02","authors":["G. A. Loud"],"accessed":"2026-11-02"},{"year":null,"url":"https://sesdiva.eu.bgrech.eu/virtualni-stai/kulturen-obmen/item/117-john-exarch-in-russian-medieval-literature","institutionOrAuthor":"Анисава Милтенова","id":"src.sim.miltenova.exarch","title":"Йоан Екзарх в руската средновековна литература","container":"SESDIVA: Bulgarian-Russian cultural exchange digital research project","accessedOn":"2026-11-02","authors":["Анисава Милтенова"],"accessed":"2026-11-02"},{"year":2022,"url":"https://palaeobulgarica.eu/581/vizantijskite-novozavetni-kateni-i-uchitelnoto-evangelie-na-konstantin-preslavski-ot-katenata","institutionOrAuthor":"Георги Митов","id":"src.sim.mitov.catenae","title":"Византийските новозаветни катени и Учителното евангелие на Константин Преславски: от катената към хомилията (Предварителни наблюдения)","container":"Palaeobulgarica / Старобългаристика (Кирило-Методиевски научен център при БАН)","volume":"46","issue":"2","pages":"29–41","accessedOn":"2026-11-02","authors":["Георги Митов"],"accessed":"2026-11-02","fieldLanguages":{"title":"bg","container":"bg"}},{"year":2015,"url":"https://compass.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/hic3.12228","institutionOrAuthor":"Ian Mladjov","id":"src.sim.mladjov2015","title":"The Crown and the Veil: Titles, Spiritual Kinship, and Diplomacy in Tenth-Century Bulgaro–Byzantine Relations","container":"History Compass","volume":"13","issue":"4","pages":"171–183","doi":"10.1111/hic3.12228","accessedOn":"2026-11-02","authors":["Ian Mladjov"],"accessed":"2026-11-02"},{"year":2021,"url":"https://tile.loc.gov/storage-services/master/gdc/gdcebookspublic/20/21/01/58/48/2021015848/2021015848.pdf","institutionOrAuthor":"Aleksander Paroń; translated by Thomas Anessi","id":"src.sim.paron2021","title":"The Pechenegs: Nomads in the Political and Cultural Landscape of Medieval Europe","container":"East Central and Eastern Europe in the Middle Ages, 450–1450. Leiden–Boston: Brill","volume":"74","pages":"259–263","doi":"10.1163/9789004441095","accessedOn":"2026-11-02","authors":["Aleksander Paroń; translated by Thomas Anessi"],"accessed":"2026-11-02","isPdf":true},{"year":null,"url":"https://en.museum-velikipreslav.com/exposition/hall.html","institutionOrAuthor":"Archaeological Museum “Veliki Preslav”","id":"src.sim.preslav.hall","title":"Exposition hall. Archaeological Museum \"Veliki Preslav\", official website, English version","container":"Official museum website","accessedOn":"2026-11-02","authors":["Archaeological Museum “Veliki Preslav”"],"accessed":"2026-11-02"},{"year":null,"url":"https://en.museum-velikipreslav.com/for-the-museum/history-of-preslav.html","institutionOrAuthor":"Archaeological Museum “Veliki Preslav”","id":"src.sim.preslav.history","title":"History of Preslav. Archaeological Museum \"Veliki Preslav\", official website, English version","container":"Official museum website","accessedOn":"2026-11-02","authors":["Archaeological Museum “Veliki Preslav”"],"accessed":"2026-11-02"},{"year":null,"url":"https://en.museum-velikipreslav.com/treasure-room/seals.html","institutionOrAuthor":"Archaeological Museum “Veliki Preslav”","id":"src.sim.preslav.seals","title":"Seals","container":"Official museum website, Treasure-room","accessedOn":"2026-11-02","authors":["Archaeological Museum “Veliki Preslav”"],"accessed":"2026-11-02"},{"year":2024,"url":"https://palaeobulgarica.eu/903/zhivoty-zhitiue-i-zhiznj-v-uchitelnoto-evangelie-na-konstantin-preslavski","institutionOrAuthor":"Лора Тасева","id":"src.sim.taseva2024","title":"Животъ, житиуе и жизнь в Учителното евангелие на Константин Преславски","container":"Palaeobulgarica / Старобългаристика (Кирило-Методиевски научен център при БАН)","volume":"48","issue":"2","pages":"35–58","doi":"10.59076/2603-2899.2024.2.03","accessedOn":"2026-11-02","authors":["Лора Тасева"],"accessed":"2026-11-02","fieldLanguages":{"title":"bg","container":"bg"}}],"credits":[{"id":"asset.sim.hexameron-cutout","src":"/media/asset-sim-hexameron-cutout-960.5fe2a637.webp","alt":"Wycięty detal; tło usunięte. Otwarta księga z piszącą postacią po lewej i czerwonym nagłówkiem pod dwiema ptakami po prawej. Według opisu w Commons to późniejszy odpis.","w":2162,"h":1255,"caption":"Commons opisuje rękopis jako rosyjski odpis „Sześciodniewu” z XV wieku z Rosyjskiej Biblioteki Państwowej. Dokładnej sygnatury nie sprawdzono.","credit":"Shakko · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 3.0","attribution":"Shakko. Wikimedia Commons. CC BY-SA 3.0. Unmodified. Cut-out detail; background removed.","attributionParts":[{"text":"Shakko. Wikimedia Commons. CC BY-SA 3.0. Unmodified. Cut-out detail; background removed.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:John_of_Bulgaria%27s_hexameron_(Moscow,_15th_c.,_RGB)_by_shakko.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}},{"id":"asset.sim.walls","src":"/media/asset-sim-walls-960.4aa4967b.webp","alt":"Współczesne zdjęcie odrestaurowanego fragmentu murów w Stambule. Nie jest to dokładne miejsce spotkania z 913 roku.","w":1600,"h":900,"caption":"Współczesne zdjęcie odrestaurowanego fragmentu murów w Stambule. Nie jest to dokładne miejsce spotkania z 913 roku.","credit":"en:User:Bigdaddy1204 · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 3.0","attribution":"en:User:Bigdaddy1204. Wikimedia Commons. CC BY-SA 3.0. Unmodified. Processed image.","attributionParts":[{"text":"en:User:Bigdaddy1204. Wikimedia Commons. CC BY-SA 3.0. Unmodified. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Walls_of_Constantinople.JPG","licenseUrl":"http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}},{"id":"asset.sim.palace","src":"/media/asset-sim-palace-960.8ff4c52a.webp","alt":"Zespół pałacowy w Presławiu dzisiaj. Zachowane i zakonserwowane pozostałości nie pokazują pierwotnej wysokości pałacu.","w":1600,"h":1200,"caption":"Zespół pałacowy w Presławiu dzisiaj. Zachowane i zakonserwowane pozostałości nie pokazują pierwotnej wysokości pałacu.","credit":"Камен Ханджиев · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Камен Ханджиев. Wikimedia Commons. CC BY-SA 4.0. Unmodified. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Камен Ханджиев. Wikimedia Commons. CC BY-SA 4.0. Unmodified. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Bulgaria_-_Shumen_Province_-_Veliki_Preslav_Municipality_-_Town_of_Veliki_Preslav_-_Veliki_Preslav_Medieval_Palace_Complex_(1).jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}},{"id":"asset.sim.seal","src":"/media/asset-sim-seal-500.e231e79f.webp","alt":"Ołowiana pieczęć przypisywana Symeonowi I w katalogu CNG. Po lewej Chrystus, po prawej Bogurodzica. To nie moneta.","w":500,"h":239,"caption":"Ołowiana pieczęć przypisywana Symeonowi I w katalogu CNG. Po lewej Chrystus, po prawej Bogurodzica. To nie moneta.","credit":"Classical Numismatic Group, Inc. (www.cngcoins.com) · CC BY-SA 2.5 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 2.5","attribution":"Classical Numismatic Group, Inc. (www.cngcoins.com). Wikimedia Commons. CC BY-SA 2.5. Unmodified. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Classical Numismatic Group, Inc. (www.cngcoins.com). Wikimedia Commons. CC BY-SA 2.5. Unmodified. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Seal_of_Simeon_I_of_Bulgaria.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/2.5","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}},{"id":"asset.sim.hexameron","src":"/media/asset-sim-hexameron-960.9fc726f0.webp","alt":"Otwarta księga z piszącą postacią po lewej i czerwonym nagłówkiem pod dwiema ptakami po prawej. Według opisu w Commons to późniejszy odpis.","w":2400,"h":1398,"caption":"Commons opisuje rękopis jako rosyjski odpis „Sześciodniewu” z XV wieku z Rosyjskiej Biblioteki Państwowej. Dokładnej sygnatury nie sprawdzono.","credit":"Shakko · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 3.0","attribution":"Shakko. Wikimedia Commons. CC BY-SA 3.0. Unmodified. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Shakko. Wikimedia Commons. CC BY-SA 3.0. Unmodified. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:John_of_Bulgaria%27s_hexameron_(Moscow,_15th_c.,_RGB)_by_shakko.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}},{"id":"asset.sim.palace-detail","src":"/media/asset-sim-palace-detail-960.8db93287.webp","alt":"Kamienne mury zespołu pałacowego w Presławiu dzisiaj.","w":1600,"h":1200,"caption":"Kamienne mury zespołu pałacowego w Presławiu dzisiaj.","credit":"Камен Ханджиев · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Камен Ханджиев. Wikimedia Commons. CC BY-SA 4.0. Unmodified. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Камен Ханджиев. Wikimedia Commons. CC BY-SA 4.0. Unmodified. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Bulgaria_-_Shumen_Province_-_Veliki_Preslav_Municipality_-_Town_of_Veliki_Preslav_-_Veliki_Preslav_Medieval_Palace_Complex_(3).jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}},{"id":"map-relief","src":"/assets/maps/relief@3x.jpg?v=075869a7dd","thumb":"/media/map/map-relief-2x-1024.4c826249.avif","alt":"Kontekst geograficzny bez granic historycznych","w":3072,"h":1987,"caption":"","kindLabel":"Kontekst geograficzny bez granic historycznych","visibleKind":"Kontekst geograficzny bez granic historycznych","credit":"Tom Patterson · Nathaniel Vaughn Kelso · Domena publiczna · Natural Earth","license":"Domena publiczna","attribution":"Tom Patterson · Nathaniel Vaughn Kelso","attributionParts":null,"sourceUrl":"https://www.naturalearthdata.com/downloads/10m-raster-data/10m-gray-earth/","licenseUrl":"https://www.naturalearthdata.com/about/terms-of-use/","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}}],"places":[{"note":"Punkt orientacyjny przy ujściu rzeki. Obszar nie wyznacza ustalonego pola bitwy ani ruchów wojsk.","precision":"approximate","id":"place.sim.achelous","name":"Okolice rzeki Achełoj","latitude":42.634444444444,"longitude":27.640277777778,"accuracy":"approximate","radiusMeters":8000,"sourceIds":["src.sim.coordinates.achelous","src.sim.paron2021"],"guideUrl":null,"slug":"sim.achelous","url":"/pl/map/#sim.achelous"},{"note":"Konstantynopol, dzisiejszy Stambuł, był stolicą Cesarstwa Wschodniorzymskiego.","precision":"approximate","id":"place.asp.constantinople","name":"Konstantynopol","latitude":41.01224,"longitude":28.976018055555553,"accuracy":"approximate","radiusMeters":5000,"sourceIds":["src.asp.coord.constantinople","src.asp.council681","src.asp.todorovski2024","src.sim.coordinates.constantinople","src.sim.leszka2011","src.ind.coordinates-istanbul","src.ind.protocols","src.bor.coordinates-constantinople","src.kal.coordinates.constantinople"],"guideUrl":null,"slug":"asp.constantinople","url":"/pl/map/#asp.constantinople"},{"note":"Przybliżony obszar działalności piśmienniczej, nie konkretny budynek ani przystanek na potwierdzonej trasie.","precision":"approximate","id":"place.abc.preslav","name":"Presław","latitude":43.160509,"longitude":26.811977,"accuracy":"approximate","radiusMeters":3000,"sourceIds":["src.abc.coordinates.preslav","src.abc.ibl","src.abc.cheshmedzhiev","src.sim.coordinates.preslav","src.sim.preslav.history","src.sim.preslav.hall"],"guideUrl":null,"slug":"abc.preslav","url":"/pl/map/#abc.preslav"}],"find":null,"next":[{"storyId":"story.samuil-kleidion-1014","title":"Samuel: jak przetrwać niemal czterdzieści lat","topic":"Samuel","eyebrow":"Samuel · Klucz i Prespa","url":"/pl/stories/samuil-kleidion-1014/","reason":"Prześledźcie kolejną zmianę władzy.","image":{"alpha":true,"avif":[{"src":"/media/asset-sam-inscription-plate-cutout-480.d0246713.avif","w":480},{"src":"/media/asset-sam-inscription-plate-cutout-960.d0246713.avif","w":960},{"src":"/media/asset-sam-inscription-plate-cutout-1600.d0246713.avif","w":1600},{"src":"/media/asset-sam-inscription-plate-cutout-2400.d0246713.avif","w":2400}],"dominant":"#928983","h":1316,"w":2400,"webp":[{"src":"/media/asset-sam-inscription-plate-cutout-960.d0246713.webp","w":960}],"src":"/media/asset-sam-inscription-plate-cutout-960.d0246713.webp","id":"asset.sam.inscription-plate-cutout","alt":"Wycięty detal; tło usunięte. Historyczna reprodukcja drukowana płyty z German z trzema krzyżami i krótką inskrypcją.","objectCaption":"Inskrypcja rodzinna","caption":"","kind":"archive","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"Fyodor Uspensky · Public domain · Wikimedia Commons","license":"Public domain","attribution":"Fyodor Uspensky / Wikimedia Commons. Public domain. Historical printed reproduction of the German slab with three crosses and a short inscription. Cut-out detail; background removed.","attributionParts":[{"text":"Fyodor Uspensky / Wikimedia Commons. Public domain. Historical printed reproduction of the German slab with three crosses and a short inscription. Cut-out detail; background removed.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:SamuilUspenskyBGHistory.png","licenseUrl":"https://creativecommons.org/publicdomain/mark/1.0/"},"minutes":4,"sceneCount":10},{"storyId":"story.boyana-church","title":"Twarze Bojany","topic":"Cerkiew Bojańska","eyebrow":"Cerkiew Bojańska · Bojana","url":"/pl/stories/boyana-church/","reason":"","image":{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-boyana-exterior-480.b8b98199.avif","w":480},{"src":"/media/asset-boyana-exterior-960.b8b98199.avif","w":960},{"src":"/media/asset-boyana-exterior-1600.b8b98199.avif","w":1600}],"dominant":"#63624f","h":1200,"w":1600,"webp":[{"src":"/media/asset-boyana-exterior-960.b8b98199.webp","w":960}],"src":"/media/asset-boyana-exterior-960.b8b98199.webp","id":"asset.boyana.exterior","alt":"Ceglane fasady, dwie części z kopułami i kamienna podstawa cerkwi Bojańskiej wśród drzew.","objectCaption":"Cerkiew Bojańska","caption":"","kindLabel":"Zdjęcie","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"cover","credit":"Aleksander Dragnes · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY 2.0","attribution":"Source: Aleksander Dragnes / Wikimedia Commons, CC BY 2.0 Processed image. Site today","attributionParts":[{"text":"Source: Aleksander Dragnes / Wikimedia Commons, CC BY 2.0 Processed image. Site today","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Boyana_Church_1.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by/2.0"},"minutes":5,"sceneCount":9},{"storyId":"story.ivan-alexander-gospels","title":"Car między kartami","topic":"Czworoewangelia Iwana Aleksandra","eyebrow":"Czworoewangelia Iwana Aleksandra · Londyn","url":"/pl/stories/ivan-alexander-gospels/","reason":"","image":{"alpha":true,"avif":[{"src":"/media/asset-tetra-cover-cutout-480.f4a95879.avif","w":480},{"src":"/media/asset-tetra-cover-cutout-960.f4a95879.avif","w":960},{"src":"/media/asset-tetra-cover-cutout-1314.f4a95879.avif","w":1314}],"dominant":"#83524c","h":1398,"w":1314,"webp":[{"src":"/media/asset-tetra-cover-cutout-960.f4a95879.webp","w":960}],"src":"/media/asset-tetra-cover-cutout-960.f4a95879.webp","id":"asset.tetra.cover-cutout","alt":"Wycięty detal; tło usunięte. Zamknięta czerwono-brązowa okładka, z grzbietem po lewej i podziałką po prawej.","objectCaption":"Górna okładka oprawy","caption":"","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"Nieokreślony · CC0 · Biblioteka Brytyjska przez Wikimedia Commons","license":"CC0","attribution":"Zachowana górna okładka oprawy. Biblioteka Brytyjska, Add MS 39627; za pośrednictwem Wikimedia Commons, CC0. Wycięty detal; tło usunięte.","attributionParts":[{"text":"Zachowana górna okładka oprawy. Biblioteka Brytyjska, Add MS 39627; za pośrednictwem Wikimedia Commons, CC0. Wycięty detal; tło usunięte.","lang":"pl"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:The_Gospels_of_Tsar_Ivan_Alexander,_with_added_Menologion_-in_Slavonic-_-_Upper_cover_(Add_Ms_39627).jpg","licenseUrl":"http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/deed.en"},"minutes":5,"sceneCount":9}],"people":[{"id":"person.boris-i","name":"Borys I","url":"/pl/people/boris-i/"},{"id":"person.simeon-i","name":"Symeon","url":"/pl/people/simeon-i/"},{"id":"person.peter-i","name":"Piotr","url":"/pl/people/peter-i/"},{"id":"person.vladimir-rasate","name":"Włodzimierz","url":"/pl/people/vladimir-rasate/"},{"id":"person.john-exarch","name":"Jan Egzarcha","url":"/pl/people/john-exarch/"},{"id":"person.constantine-preslav","name":"Konstantyn Presławski","url":"/pl/people/constantine-preslav/"},{"id":"person.nicholas-mystikos","name":"Mikołaj Mistyk","url":"/pl/people/nicholas-mystikos/"},{"id":"person.leo-phokas","name":"Leon Fokas","url":"/pl/people/leo-phokas/"},{"id":"person.jesus","name":"Chrystus","url":"/pl/people/jesus/"},{"id":"person.mary","name":"Maryja","url":"/pl/people/mary/"}],"rulers":[{"id":"ruler.simeon-i","name":"Symeon I","url":"/pl/rulers/simeon-i/"}],"status":"draft","fact":{"id":"fact.discover.simeon-golden-age","storyId":"story.simeon-golden-age","factId":"F02","text":"Jako młodzieniec Symeon studiował w Konstantynopolu.","sourceIds":["src.sim.leszka2011"]},"collectionFind":{"number":17,"total":59,"title":"Odpis Sześciodniewu","dateLabel":"15 w.","image":{"alpha":true,"avif":[{"src":"/media/asset-sim-hexameron-cutout-480.5fe2a637.avif","w":480},{"src":"/media/asset-sim-hexameron-cutout-960.5fe2a637.avif","w":960},{"src":"/media/asset-sim-hexameron-cutout-1600.5fe2a637.avif","w":1600}],"dominant":"#867460","h":1255,"w":2162,"webp":[{"src":"/media/asset-sim-hexameron-cutout-960.5fe2a637.webp","w":960}],"src":"/media/asset-sim-hexameron-cutout-960.5fe2a637.webp","id":"asset.sim.hexameron-cutout","alt":"Wycięty detal; tło usunięte. Otwarta księga z piszącą postacią po lewej i czerwonym nagłówkiem pod dwiema ptakami po prawej. Według opisu w Commons to późniejszy odpis.","objectCaption":"Odpis Sześciodniewu","caption":"Commons opisuje rękopis jako rosyjski odpis „Sześciodniewu” z XV wieku z Rosyjskiej Biblioteki Państwowej. Dokładnej sygnatury nie sprawdzono.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"Shakko · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 3.0","attribution":"Shakko. Wikimedia Commons. CC BY-SA 3.0. Unmodified. Cut-out detail; background removed.","attributionParts":[{"text":"Shakko. Wikimedia Commons. CC BY-SA 3.0. Unmodified. Cut-out detail; background removed.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:John_of_Bulgaria%27s_hexameron_(Moscow,_15th_c.,_RGB)_by_shakko.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0"}},"ui":{"web.learnPromo":"Czytaj te historie po bułgarsku — poznaj język","web.travelPromo":"Odwiedź to miejsce — przewodnik po Bułgarii","web.autoAdvance":"Automatycznie przejdź do następnej sceny","web.repeatActivities":"Powtórz zadania","web.shortcuts":"Skróty klawiaturowe","web.sceneNavigation":"Poprzednia / następna scena","web.findCount":"Odkryto {count} z {total}","web.resumeNarration":"Wznów od {time}","web.activityLabel":"Zadanie","web.skippedActivities":"Zadania · {count} — rozpocznij","web.placesCount":"miejsca: {count}","web.moreAnswers":"Więcej odpowiedzi poniżej","web.playerSceneOf":"Scena {scene} z {total}: {title}","web.closeStory":"Zamknij historię","web.imageFit":"Pokaż cały obraz","web.activityOf":"Zadanie · {scene} z {total}","web.activityMoved":"Przeniesiono: pozycja {scene} z {total}","web.activityIncomplete":"Połącz wszystkie pary","web.seekTen":"Wstecz / do przodu o 10 sekund","web.activityFromScene":"Ze sceny {scene}","web.nextStory":"Następna historia","web.transcriptRevised":"tekst doprecyzowano","action.close":"Zamknij","action.next":"Dalej","action.retry":"Spróbuj ponownie","activity.check":"Sprawdź","answer.correct":"Poprawnie","answer.incorrect":"Niezupełnie","audio.backTen":"Cofnij o 10 sekund","audio.pause":"Wstrzymaj","audio.play":"Odtwórz narrację","audio.seek":"Pozycja narracji","audio.speed":"Tempo narracji","audio.synthetic":"Głos syntetyczny","audio.unavailable":"Nagranie jest niedostępne. Tekst jest tutaj.","bookmark.add":"Zapisz opowieść","bookmark.inSaved":"W zapisanych","bookmark.remove":"Usuń zapisaną opowieść","bookmark.removed":"Usunięto zakładkę","credit.title":"Ilustracje","discover.audioMinutes %lld":{"one":"%lld minuta","few":"%lld minuty","many":"%lld minut","other":"%lld minuty"},"discover.mapLabel":"Kontekst geograficzny bez granic historycznych","player.approximate":"Przybliżone położenie","player.back":"Wstecz","player.completed":"Nowe znalezisko w twojej kolekcji","player.counter %lld %lld":"%1$lld / %2$lld","player.details %lld":"Szczegóły (%lld)","player.explanation":"Dlaczego?","player.finish":"Zakończ","player.firstCorrect":"✓ Poprawnie za pierwszym razem","player.firstOther":"Pierwsza próba pozostaje zapisana. Powtórka służy ćwiczeniu.","player.interpretation":"Interpretacja","player.matchHint":"Dotknij pojęcia po lewej, potem znaczenia po prawej. Dotknij połączonego elementu, aby rozłączyć parę.","player.moveDown":"Przesuń w dół","player.moveUp":"Przesuń w górę","player.nextDetail":"Następny szczegół","player.previousDetail":"Poprzedni szczegół","player.related":"Powiązane historie","player.scene %lld":"Część %lld","player.sequenceHint":"Ułóż od najstarszego do najnowszego.","player.showAll":"Pokaż wszystkie","player.skip":"Pomiń","player.sources %lld":"Źródła · %lld","player.summary %lld %lld":"Zadania: %1$lld z %2$lld poprawnie za pierwszym razem","player.unpair":"Rozłącz parę","player.vitrine":"Do znalezisk","sources.title":"Źródła","story.listen":"Słuchaj","story.sceneCount %lld":{"one":"%lld scena","few":"%lld sceny","many":"%lld scen","other":"%lld sceny"},"story.start":"Zacznij","answer.chosen":"Wybrana odpowiedź","answer.skipped":"Zadanie pominięte","answer.revealed":"Odpowiedź wyświetlona","answer.correctOrder":"Prawidłowa kolejność","answer.correctPairs":"Prawidłowe pary","answer.yours.correct":"Twoja odpowiedź · poprawna","answer.yours.incorrect":"Twoja odpowiedź · błędna","audio.stop":"Zatrzymaj odtwarzanie","Search.search.group.places":"Miejsca","Atlas.zoomIn":"Przybliż","Atlas.zoomOut":"Oddal"},"promos":{"learn":{"icon":"/media/promo/learn-160.webp","name":"Nauka bułgarskiego","url":"https://bulgaria.zydeno.com/pl/learn-bulgarian/"},"travel":{"icon":"/media/promo/travel-160.webp","name":"Przewodnik Bułgaria","url":"https://bulgaria.zydeno.com/pl/travel-guide-bulgaria/"}}}