{"version":2,"locale":"pl","id":"story.vidin-baba-vida","hasFind":true,"slug":"vidin-baba-vida","url":"/pl/stories/vidin-baba-vida/","topic":"Twierdza Baba Wida","title":"Zamek nad Dunajem","summary":"Baba Wida to zamek w Widyniu, stolicy Iwana Sracimira. Opowieść łączy legendę o Widzie, pojmanie cara i późniejsze przebudowy.","cover":{"title":"Zamek nad Dunajem","subtitle":"Widyń, Sracimir i Baba Wida","hook":"Jak zmieniał się zamek po czasach cara?","summary":"Baba Wida to zamek w Widyniu, stolicy Iwana Sracimira. Opowieść łączy legendę o Widzie, pojmanie cara i późniejsze przebudowy.","takeaway":"Zamek zachował ślady kilku epok; legenda o jego nazwie jest innym rodzajem opowieści niż świadectwo historyczne."},"sortYear":1356,"firstActivity":4,"epoch":{"id":"epoch.tsardom2","styleId":"tsardom2","sortOrder":3,"title":"Drugie Carstwo Bułgarskie","dateLabel":"1185–1396","eraShort":"Drugie carstwo","slug":"tsardom2","fill":"#86554A","ink":"#F6EEEA","raised":"#754A41","dark":"#805B59"},"epochId":"epoch.tsardom2","placeShort":"Widyń","date":"XIV w.","image":{"alpha":true,"avif":[{"src":"/media/asset-vid-cannon-cutout-480.d0d1d9ec.avif","w":480},{"src":"/media/asset-vid-cannon-cutout-960.d0d1d9ec.avif","w":960},{"src":"/media/asset-vid-cannon-cutout-1600.d0d1d9ec.avif","w":1600}],"dominant":"#72655d","h":450,"w":2344,"webp":[{"src":"/media/asset-vid-cannon-cutout-960.d0d1d9ec.webp","w":960}],"src":"/media/asset-vid-cannon-cutout-960.d0d1d9ec.webp","id":"asset.vid.cannon-cutout","alt":"Wycięty detal; tło usunięte. Długa metalowa lufa na dwóch kamiennych podporach","objectCaption":"Lufa armatnia","caption":"Eksponowana lufa armatnia. Data powstania i pochodzenie lufy nie zostały ustalone.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"WangHao · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Photo: WangHao, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Unmodified. Cut-out detail; background removed.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"WangHao, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Unmodified. Cut-out detail; background removed.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Крепостта_Баба_Вида_-_оръдие.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0"},"scenes":[{"id":"vidin-baba-vida.s1-name","number":1,"kind":"narrative","title":"Legenda o Widzie","body":"Przed tobą kamienne mury i wieże Baby Widy. Według muzeum Baba Wida należy do najlepiej zachowanych średniowiecznych twierdz w Bułgarii. O nazwie zamku opowiada legenda.\n\nWida była córką bojara, człowieka szlachetnie urodzonego. Jej siostry Kula i Gymza miały nieszczęśliwe małżeństwa. Wida odmówiła zamążpójścia, zbudowała zamek i w nim pozostała. To podanie, a nie potwierdzona biografia.","images":[{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-vid-exterior-480.f9da29ec.avif","w":480},{"src":"/media/asset-vid-exterior-960.f9da29ec.avif","w":960},{"src":"/media/asset-vid-exterior-1600.f9da29ec.avif","w":1600},{"src":"/media/asset-vid-exterior-2400.f9da29ec.avif","w":2400}],"dominant":"#6f7a88","h":1800,"w":2400,"webp":[{"src":"/media/asset-vid-exterior-960.f9da29ec.webp","w":960}],"src":"/media/asset-vid-exterior-960.f9da29ec.webp","id":"asset.vid.exterior","alt":"Baba Wida: widok z zewnątrz","objectCaption":"Baba Wida: widok z zewnątrz. Współczesne zdjęcie miejsca, po późniejszych przebudowach i restauracjach.","caption":"Baba Wida: widok z zewnątrz. Współczesne zdjęcie miejsca, po późniejszych przebudowach i restauracjach.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"cover","credit":"Спасимир · CC BY 3.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY 3.0","attribution":"Photo: Спасимир, Wikimedia Commons, CC BY 3.0. Unmodified. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Спасимир, Wikimedia Commons, CC BY 3.0. Unmodified. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Baba_Vida_Fortress.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by/3.0"}],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":null,"audio":{"durationSeconds":25.719416666666667,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.vidin-baba-vida.vidin-baba-vida.s1-name","duration":25.813,"src":"/audio/pl/vidin-baba-vida/s1-name.18dd4a6f.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.vid.museum"},{"id":"src.vid.tourism"},{"id":"src.vid.bts"},{"id":"src.vid.district"}]},{"id":"vidin-baba-vida.s2-capital","number":2,"kind":"map","title":"Car traci i odzyskuje Widyń","body":"Znajdź na mapie Widyń nad Dunajem. Tutaj znajdowała się stolica państwa widyńskiego, rządzonego przez władcę noszącego tytuł cara. Według wykorzystanej encyklopedii Iwan Sracimir otrzymał ziemię widyńską i tytuł carski w 1356 r.\n\nJego władza nie była jednak nieprzerwana. W 1365 r. król węgierski zdobył Widyń i pojmał Sracimira. W 1369 r. car znów tu rządził. Dalej w dół Dunaju leży Nikopol.","images":[],"hotspots":[],"places":[{"note":"Przybliżony punkt orientacyjny; nie wyznacza średniowiecznych granic.","precision":"approximate","id":"place.vid.vidin","name":"Widyń","latitude":43.98869,"longitude":22.874058,"accuracy":"approximate","radiusMeters":2000,"sourceIds":["src.vid.coords-vidin","src.bel.coords.vidin","src.nik.coords.vidin"],"guideUrl":null,"slug":"vid.vidin","url":"/pl/map/#vid.vidin"},{"note":"Przybliżony punkt orientacyjny; nie wyznacza średniowiecznych granic.","precision":"approximate","id":"place.vid.baba-vida","name":"Twierdza Baba Wida","latitude":43.993183,"longitude":22.886818,"accuracy":"approximate","radiusMeters":100,"sourceIds":["src.vid.coords-fortress"],"guideUrl":"https://travel-guide-bulgaria.zydeno.com/pl/place/#baba-vida","slug":"vid.baba-vida","url":"/pl/map/#vid.baba-vida"},{"note":"Przybliżone położenie miasta; nie jest to dokładne miejsce bitwy.","precision":"approximate","id":"place.vid.nikopol","name":"Nikopol","latitude":43.698571,"longitude":24.892409,"accuracy":"approximate","radiusMeters":3000,"sourceIds":["src.vid.coords-nikopol","src.nik.coords.nikopol"],"guideUrl":null,"slug":"vid.nikopol","url":"/pl/map/#vid.nikopol"}],"map":{"light":{"src":"/assets/maps/relief@3x.jpg?v=075869a7dd","w":3072,"h":1987,"avif":[],"webp":[],"responsive":[{"src":"/media/map/map-relief-2x-1024.4c826249.avif","w":1024},{"src":"/media/map/map-relief-3x-1536.8876519a.avif","w":1536},{"src":"/media/map/map-relief-2x-2048.4c826249.avif","w":2048},{"src":"/media/map/map-relief-3x-3072.8876519a.avif","w":3072}]},"dark":{"src":"/assets/maps/relief-dark@3x.jpg?v=0941a59d06","w":3072,"h":1987,"avif":[],"webp":[],"responsive":[{"src":"/media/map/map-relief-dark-2x-1024.73ab39a9.avif","w":1024},{"src":"/media/map/map-relief-dark-3x-1536.4f3ca147.avif","w":1536},{"src":"/media/map/map-relief-dark-2x-2048.73ab39a9.avif","w":2048},{"src":"/media/map/map-relief-dark-3x-3072.4f3ca147.avif","w":3072}]},"places":[{"note":"Przybliżony punkt orientacyjny; nie wyznacza średniowiecznych granic.","precision":"approximate","id":"place.vid.vidin","name":"Widyń","latitude":43.98869,"longitude":22.874058,"accuracy":"approximate","radiusMeters":2000,"sourceIds":["src.vid.coords-vidin","src.bel.coords.vidin","src.nik.coords.vidin"],"guideUrl":null,"slug":"vid.vidin","url":"/pl/map/#vid.vidin","number":1,"x":17.17573,"y":16.50962,"inside":true,"viewX":21.275742967741937,"viewY":21.164267703225814},{"note":"Przybliżony punkt orientacyjny; nie wyznacza średniowiecznych granic.","precision":"approximate","id":"place.vid.baba-vida","name":"Twierdza Baba Wida","latitude":43.993183,"longitude":22.886818,"accuracy":"approximate","radiusMeters":100,"sourceIds":["src.vid.coords-fortress"],"guideUrl":"https://travel-guide-bulgaria.zydeno.com/pl/place/#baba-vida","slug":"vid.baba-vida","url":"/pl/map/#vid.baba-vida","number":2,"x":17.33523,"y":16.3889,"inside":true,"viewX":30.275742967741937,"viewY":27.164267703225814},{"note":"Przybliżone położenie miasta; nie jest to dokładne miejsce bitwy.","precision":"approximate","id":"place.vid.nikopol","name":"Nikopol","latitude":43.698571,"longitude":24.892409,"accuracy":"approximate","radiusMeters":3000,"sourceIds":["src.vid.coords-nikopol","src.nik.coords.nikopol"],"guideUrl":null,"slug":"vid.nikopol","url":"/pl/map/#vid.nikopol","number":3,"x":42.40511,"y":24.28533,"inside":true,"viewX":52.52762012903226,"viewY":31.132226264516135}],"extent":[0,0,1,1],"orientation":[{"name":"Sofia","kind":"town","x":22.774,"y":50.826,"viewX":28.210374193548386,"viewY":65.15565290322583},{"name":"Płowdiw","kind":"town","x":40.566,"y":65.549,"viewX":50.24949677419356,"viewY":84.02958903225807},{"name":"Warna","kind":"town","x":80.184,"y":37.187,"viewX":99.32469677419355,"viewY":47.67133483870968},{"name":"Burgas","kind":"town","x":74.532,"y":55.892,"viewX":92.32350967741935,"viewY":71.64993806451615},{"name":"Ruse","kind":"town","x":55.821,"y":20.617,"viewX":69.14601290322581,"viewY":26.42966387096775},{"name":"Wielkie Tyrnowo","kind":"town","x":51.465,"y":40.853,"viewX":63.7501935483871,"viewY":52.370910322580656},{"name":"Plewen","kind":"town","x":38.834,"y":31.796,"viewX":48.104051612903234,"viewY":40.7604206451613},{"name":"Stara Zagora","kind":"town","x":51.681,"y":57.962,"viewX":64.01775483870968,"viewY":74.30354451612905},{"name":"Szumen","kind":"town","x":67.951,"y":35.671,"viewX":84.17156129032259,"viewY":45.7279206451613},{"name":"Widyń","kind":"town","x":17.099,"y":16.308,"viewX":21.18069677419355,"viewY":20.905803870967745},{"name":"Błagojewgrad","kind":"town","x":19.929,"y":68.531,"viewX":24.686245161290323,"viewY":87.85232064516131},{"name":"Chaskowo","kind":"town","x":50.694,"y":70.78,"viewX":62.79514838709679,"viewY":90.73539354838711},{"name":"Smolan","kind":"town","x":40.014,"y":80.031,"viewX":49.56572903225807,"viewY":102.59457870967745},{"name":"Sliwen","kind":"town","x":60.286,"y":51.247,"viewX":74.67685161290323,"viewY":65.69534774193549},{"name":"Dobricz","kind":"town","x":79.091,"y":27.65,"viewX":97.97078709677419,"viewY":35.445516129032264},{"name":"Pernik","kind":"town","x":19.223,"y":53.257,"viewX":23.811716129032256,"viewY":68.27203806451614},{"name":"Jamboł","kind":"town","x":62.544,"y":56.432,"viewX":77.47385806451614,"viewY":72.34218322580647},{"name":"Pazardżik","kind":"town","x":35.42,"y":64.052,"viewX":43.87509677419355,"viewY":82.11053161290324},{"name":"Wraca","kind":"town","x":25.661,"y":37.29,"viewX":31.786529032258066,"viewY":47.8033741935484},{"name":"Gabrowo","kind":"town","x":47.734,"y":46.177,"viewX":59.12856774193549,"viewY":59.19593483870968},{"name":"Kyrdżali","kind":"town","x":48.471,"y":78.573,"viewX":60.04149677419355,"viewY":100.72551677419357},{"name":"Kiustendił","kind":"town","x":14.889,"y":61.673,"viewX":18.443148387096777,"viewY":79.06080709677421},{"name":"Montana","kind":"town","x":21.563,"y":31.916,"viewX":26.710296774193548,"viewY":40.914252903225815},{"name":"Łowecz","kind":"town","x":40.178,"y":39.23,"viewX":49.76887741935484,"viewY":50.29032903225807},{"name":"Silistra","kind":"town","x":72.008,"y":13.056,"viewX":89.1970064516129,"viewY":16.736949677419354},{"name":"Tyrgowiszte","kind":"town","x":63.402,"y":36.202,"viewX":78.53667096774194,"viewY":46.40862838709678},{"name":"Razgrad","kind":"town","x":62.709,"y":28.698,"viewX":77.67824516129032,"viewY":36.78898451612904},{"name":"Kazanłyk","kind":"town","x":48.661,"y":52.884,"viewX":60.27685161290323,"viewY":67.79387612903227},{"name":"Dunaj","kind":"nature","x":46.384,"y":23.924,"viewX":57.45630967741936,"viewY":30.66902451612904},{"name":"Morze Czarne","kind":"nature","x":86.25,"y":45.496,"viewX":106.83870967741937,"viewY":58.322936774193565},{"name":"Stara Płanina","kind":"nature","x":41.25,"y":49.45,"viewX":51.09677419354839,"viewY":63.39170967741937},{"name":"Riła","kind":"nature","x":25.625,"y":65.69,"viewX":31.741935483870964,"viewY":84.21034193548388},{"name":"Pirin","kind":"nature","x":24.125,"y":75.565,"viewX":29.883870967741938,"viewY":96.86945483870969},{"name":"Rodopy","kind":"nature","x":38.75,"y":79.447,"viewX":48.00000000000001,"viewY":101.84592838709679},{"name":"Strandża","kind":"nature","x":76.25,"y":67.774,"viewX":94.45161290322581,"viewY":86.88189548387099}],"crop":{"sx":0.8072916666666666,"sy":0.7800704579768494,"x":0,"y":0},"credit":{"id":"map-relief"}},"activity":null,"audio":{"durationSeconds":30.50275,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.vidin-baba-vida.vidin-baba-vida.s2-capital","duration":30.592,"src":"/audio/pl/vidin-baba-vida/s2-capital.f5fd7221.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.vid.misic2013"},{"id":"src.vid.biliarsky2025"}]},{"id":"vidin-baba-vida.s3-defence","number":3,"kind":"artifact","title":"Fosa i dziewięć wież","body":"Zamek to warowna siedziba władcy. Baba Wida służyła zarówno za dom, jak i do obrony. Otacza ją fosa, czyli głęboki wykop. Dawniej napełniano ją wodą z Dunaju. Do wejścia prowadził ruchomy drewniany most.\n\nZamek ma dwa pasy murów obronnych. Starszy, wewnętrzny pas ma dziewięć wież. Pomieszczenia mieszkalne znajdowały się od strony centralnego dziedzińca.\n\nSpójrz na zdjęcie. Dzisiejszy most i widoczne mury obejmują późniejsze zmiany. Nie patrzymy na nienaruszony zamek z czasów cara.","images":[{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-vid-exterior-480.f9da29ec.avif","w":480},{"src":"/media/asset-vid-exterior-960.f9da29ec.avif","w":960},{"src":"/media/asset-vid-exterior-1600.f9da29ec.avif","w":1600},{"src":"/media/asset-vid-exterior-2400.f9da29ec.avif","w":2400}],"dominant":"#6f7a88","h":1800,"w":2400,"webp":[{"src":"/media/asset-vid-exterior-960.f9da29ec.webp","w":960}],"src":"/media/asset-vid-exterior-960.f9da29ec.webp","id":"asset.vid.exterior","alt":"Baba Wida: widok z zewnątrz","objectCaption":"Baba Wida: widok z zewnątrz. Współczesne zdjęcie miejsca, po późniejszych przebudowach i restauracjach.","caption":"Baba Wida: widok z zewnątrz. Współczesne zdjęcie miejsca, po późniejszych przebudowach i restauracjach.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"cover","credit":"Спасимир · CC BY 3.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY 3.0","attribution":"Photo: Спасимир, Wikimedia Commons, CC BY 3.0. Unmodified. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Спасимир, Wikimedia Commons, CC BY 3.0. Unmodified. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Baba_Vida_Fortress.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by/3.0"}],"hotspots":[{"id":"h.vid.entrance","x":0.824,"y":0.717,"title":"Wejście","body":"Na zdjęciu wejście znajduje się w dole po prawej. Niegdyś dostępu bronił ruchomy drewniany most. Dzisiejszy most nie jest średniowiecznym oryginałem.","sourceIds":["src.vid.district","src.vid.photo.exterior"],"certainty":"source_reported"},{"id":"h.vid.outer-wall","x":0.485,"y":0.689,"title":"Zewnętrzny pierścień murów","body":"Niższy mur znajduje się przed wyższymi częściami zamku. Źródło opisuje zewnętrzny pierścień jako późniejszy od wewnętrznego. Na podstawie zdjęcia nie datujemy poszczególnych kamieni.","sourceIds":["src.vid.district","src.vid.photo.exterior"],"certainty":"source_reported"},{"id":"h.vid.tower","x":0.845,"y":0.423,"title":"Wieża","body":"Wieża wznosi się nad wejściem. Samo zdjęcie nie mówi nam, kto ją zbudował.","sourceIds":["src.vid.photo.exterior"],"certainty":"source_reported"}],"places":[],"map":null,"activity":null,"audio":{"durationSeconds":30.816208333333332,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.vidin-baba-vida.vidin-baba-vida.s3-defence","duration":30.933,"src":"/audio/pl/vidin-baba-vida/s3-defence.8d311750.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.vid.district"},{"id":"src.vid.bts"},{"id":"src.vid.photo.exterior"}]},{"id":"vidin-baba-vida.a1-defence","number":4,"kind":"activity","title":"Zadanie: dwie funkcje","body":"","images":[],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":{"id":"q.vid.roles","kind":"single_choice","prompt":"Jakie dwie funkcje pełniła Baba Wida?","sourceIds":["src.vid.bts","src.vid.district"],"items":[{"id":"opt-home-defence","label":"Siedziba władcy i obrona"},{"id":"opt-only-museum","label":"Muzeum i przestrzeń wystawiennicza od początku","whyWrong":"Zwiedzanie rozpoczęło się znacznie później."},{"id":"opt-only-bridge","label":"Wyłącznie most przez Dunaj","whyWrong":"Most prowadzi do wejścia do zamku, nie jest całym zamkiem i nie przekracza Dunaju."}],"explanation":"Zamek łączył funkcję warownej siedziby i obrony. Fosa, most i mury utrudniały dostęp.","correctItemId":"opt-home-defence","sources":[{"id":"src.vid.bts"},{"id":"src.vid.district"}]},"audio":{"durationSeconds":3.184458333333333,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.vidin-baba-vida.vidin-baba-vida.a1-defence","duration":3.285,"src":"/audio/pl/vidin-baba-vida/a1-defence.2217a433.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.vid.bts"},{"id":"src.vid.district"}]},{"id":"vidin-baba-vida.s4-nicopolis","number":5,"kind":"narrative","title":"Klęska pod Nikopolem","body":"W 1396 r. wojska krzyżowe posuwały się wzdłuż Dunaju. Była to chrześcijańska armia, która wyruszyła przeciwko Imperium Osmańskiemu. 25 września pod Nikopolem wojska krzyżowców poniosły klęskę.\n\nWedług tradycyjnej relacji po tej bitwie osmański władca Bajazyd zdobył Widyń i pojmał Sracimira. Istnieje też inne przypuszczenie: władza carska trwała pod rządami syna Sracimira, Konstantyna, do 1422 r. Dlatego nie możemy bez zastrzeżeń nazwać Sracimira ostatnim carem.","images":[{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-vid-walls-480.300be2e9.avif","w":480},{"src":"/media/asset-vid-walls-960.300be2e9.avif","w":960},{"src":"/media/asset-vid-walls-1600.300be2e9.avif","w":1600}],"dominant":"#78828a","h":1200,"w":1600,"webp":[{"src":"/media/asset-vid-walls-960.300be2e9.webp","w":960}],"src":"/media/asset-vid-walls-960.300be2e9.webp","id":"asset.vid.walls","alt":"Mury zewnętrzne i wieże","objectCaption":"Mury zewnętrzne i wieże. Współczesne zdjęcie miejsca, po późniejszych przebudowach i restauracjach.","caption":"Mury zewnętrzne i wieże. Współczesne zdjęcie miejsca, po późniejszych przebudowach i restauracjach.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"cover","credit":"Elena Chochkova · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 3.0","attribution":"Photo: Elena Chochkova, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Unmodified. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Elena Chochkova, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Unmodified. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Baba_Vida_E3.JPG","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0"}],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":null,"audio":{"durationSeconds":35.297666666666665,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.vidin-baba-vida.vidin-baba-vida.s4-nicopolis","duration":35.413,"src":"/audio/pl/vidin-baba-vida/s4-nicopolis.22d7f3b3.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.vid.misic2013"},{"id":"src.vid.biliarsky2025"},{"id":"src.vid.tyutyundzhiev-pavlov1992"}]},{"id":"vidin-baba-vida.s5-gunpowder","number":6,"kind":"artifact","title":"Proch zmienia zamek","body":"Spójrz na metalową rurę działa, czyli jego lufę. Widać długi metalowy korpus na dwóch kamiennych podporach.\n\nPod panowaniem osmańskim zamek przystosowano do użycia broni prochowej. Według muzeum nastąpiło to od końca XVII do początku XIX wieku. Znajdują się tu magazyny i pomieszczenia dla straży. Gmina opisuje tunel prowadzący na taras strzelniczy, czyli stanowisko do prowadzenia ognia.","images":[{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-vid-cannon-480.dba68ed3.avif","w":480},{"src":"/media/asset-vid-cannon-960.dba68ed3.avif","w":960},{"src":"/media/asset-vid-cannon-1600.dba68ed3.avif","w":1600},{"src":"/media/asset-vid-cannon-2400.dba68ed3.avif","w":2400}],"dominant":"#74745b","h":1350,"w":2400,"webp":[{"src":"/media/asset-vid-cannon-960.dba68ed3.webp","w":960}],"src":"/media/asset-vid-cannon-960.dba68ed3.webp","id":"asset.vid.cannon","alt":"Długa metalowa lufa na dwóch kamiennych podporach","objectCaption":"Lufa armatnia","caption":"Eksponowana lufa armatnia. Data powstania i pochodzenie lufy nie zostały ustalone.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"WangHao · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Photo: WangHao, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Unmodified. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"WangHao, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Unmodified. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Крепостта_Баба_Вида_-_оръдие.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0"}],"hotspots":[{"id":"h.vid.muzzle","x":0.813,"y":0.397,"title":"Węższy koniec","body":"Metalowy korpus zwęża się po prawej stronie. Data jego wykonania nie jest potwierdzona.","sourceIds":["src.vid.photo.cannon"],"certainty":"source_reported"},{"id":"h.vid.barrel","x":0.405,"y":0.493,"title":"Metalowa lufa","body":"Długi metalowy korpus spoczywa na współczesnych podporach. Ilustruje działo, ale nie dowodzi, jakiej broni użyto tu w 1396 roku.","sourceIds":["src.vid.photo.cannon"],"certainty":"source_reported"}],"places":[],"map":null,"activity":null,"audio":{"durationSeconds":25.150541666666665,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.vidin-baba-vida.vidin-baba-vida.s5-gunpowder","duration":25.259,"src":"/audio/pl/vidin-baba-vida/s5-gunpowder.2b9afc4e.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.vid.museum"},{"id":"src.vid.municipality"},{"id":"src.vid.tourism"},{"id":"src.vid.photo.cannon"}]},{"id":"vidin-baba-vida.a2-timeline","number":7,"kind":"activity","title":"Zadanie: uporządkuj wydarzenia","body":"","images":[],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":{"id":"q.vid.timeline","kind":"sequence","prompt":"Uporządkuj wydarzenia od najwcześniejszego.","sourceIds":["src.vid.misic2013"],"items":[{"id":"ev-title","label":"Sracimir otrzymuje Widyń i tytuł carski"},{"id":"ev-capture","label":"Król węgierski pojmuje Sracimira"},{"id":"ev-return","label":"Sracimir ponownie rządzi Widyniem"},{"id":"ev-nicopolis","label":"Krzyżowcy przegrywają bitwę pod Nikopolem"}],"explanation":"Otrzymanie tytułu poprzedza niewolę węgierską. Powrót następuje po niej. Bitwa pod Nikopolem jest późniejsza od tych trzech wydarzeń.","correctOrderIds":["ev-title","ev-capture","ev-return","ev-nicopolis"],"sources":[{"id":"src.vid.misic2013"}]},"audio":{"durationSeconds":3.4282916666666665,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.vidin-baba-vida.vidin-baba-vida.a2-timeline","duration":3.541,"src":"/audio/pl/vidin-baba-vida/a2-timeline.5f96c82a.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.vid.misic2013"}]},{"id":"vidin-baba-vida.s6-visit","number":8,"kind":"narrative","title":"Most i dziedziniec","body":"Dzisiejszy most nie jest średniowiecznym drewnianym oryginałem. Na zdjęciach widzisz most przed wejściem, kamienne wieże i wewnętrzny dziedziniec. Na dziedzińcu znajdują się drzwi do pomieszczeń.","images":[{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-vid-bridge-480.3cbeed57.avif","w":480},{"src":"/media/asset-vid-bridge-960.3cbeed57.avif","w":960},{"src":"/media/asset-vid-bridge-1600.3cbeed57.avif","w":1600}],"dominant":"#91806f","h":1063,"w":1600,"webp":[{"src":"/media/asset-vid-bridge-960.3cbeed57.webp","w":960}],"src":"/media/asset-vid-bridge-960.3cbeed57.webp","id":"asset.vid.bridge","alt":"Dzisiejszy most przed wejściem","objectCaption":"Dzisiejszy most przed wejściem. Współczesne zdjęcie miejsca, po późniejszych przebudowach i restauracjach.","caption":"Dzisiejszy most przed wejściem. Współczesne zdjęcie miejsca, po późniejszych przebudowach i restauracjach.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"cover","credit":"Klearchos Kapoutsis from Wrocław, Poland · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY 2.0","attribution":"Photo: Klearchos Kapoutsis from Wrocław, Poland, Wikimedia Commons, CC BY 2.0. Unmodified. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Klearchos Kapoutsis from Wrocław, Poland, Wikimedia Commons, CC BY 2.0. Unmodified. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Baba_Vida_Klearchos_4.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by/2.0"},{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-vid-tower-480.32a9ee2f.avif","w":480},{"src":"/media/asset-vid-tower-960.32a9ee2f.avif","w":960},{"src":"/media/asset-vid-tower-1600.32a9ee2f.avif","w":1600}],"dominant":"#666968","h":1200,"w":1600,"webp":[{"src":"/media/asset-vid-tower-960.32a9ee2f.webp","w":960}],"src":"/media/asset-vid-tower-960.32a9ee2f.webp","id":"asset.vid.tower","alt":"Mury wewnętrzne i wieża","objectCaption":"Mury wewnętrzne i wieża. Współczesne zdjęcie miejsca, po późniejszych przebudowach i restauracjach.","caption":"Mury wewnętrzne i wieża. Współczesne zdjęcie miejsca, po późniejszych przebudowach i restauracjach.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"cover","credit":"Elena Chochkova · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 3.0","attribution":"Photo: Elena Chochkova, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Unmodified. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Elena Chochkova, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Unmodified. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Baba_Vida_E10.JPG","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0"},{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-vid-courtyard-480.eb0b61f1.avif","w":480},{"src":"/media/asset-vid-courtyard-960.eb0b61f1.avif","w":960},{"src":"/media/asset-vid-courtyard-1600.eb0b61f1.avif","w":1600}],"dominant":"#7c7d7c","h":1200,"w":1600,"webp":[{"src":"/media/asset-vid-courtyard-960.eb0b61f1.webp","w":960}],"src":"/media/asset-vid-courtyard-960.eb0b61f1.webp","id":"asset.vid.courtyard","alt":"Dziedziniec z wejściami do pomieszczeń","objectCaption":"Dziedziniec z wejściami do pomieszczeń. Współczesne zdjęcie miejsca, po późniejszych przebudowach i restauracjach.","caption":"Dziedziniec z wejściami do pomieszczeń. Współczesne zdjęcie miejsca, po późniejszych przebudowach i restauracjach.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"cover","credit":"Elena Chochkova · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 3.0","attribution":"Photo: Elena Chochkova, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Unmodified. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Elena Chochkova, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Unmodified. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Baba_Vida_E12.JPG","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0"}],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":null,"audio":{"durationSeconds":11.323083333333333,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.vidin-baba-vida.vidin-baba-vida.s6-visit","duration":11.435,"src":"/audio/pl/vidin-baba-vida/s6-visit.89a71829.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.vid.district"},{"id":"src.vid.museum"},{"id":"src.vid.photo.bridge"},{"id":"src.vid.photo.courtyard"},{"id":"src.vid.photo.display-shield"},{"id":"src.vid.photo.display-figures"}]},{"id":"vidin-baba-vida.a3-matching","number":9,"kind":"activity","title":"Zadanie: połącz","body":"","images":[],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":{"id":"q.vid.matching","kind":"matching","prompt":"Połącz każde imię lub miejsce z jego opisem.","sourceIds":["src.vid.tourism","src.vid.misic2013","src.vid.municipality"],"items":[{"id":"m-vida","label":"Wida","pairedLabel":"Budowniczka według legendy"},{"id":"m-sratsimir","label":"Iwan Sracimir","pairedLabel":"Car pojmany przez króla węgierskiego"},{"id":"m-nicopolis","label":"Nikopol","pairedLabel":"Klęska krzyżowców"},{"id":"m-terrace","label":"Taras strzelniczy","pairedLabel":"Stanowisko do prowadzenia ognia"}],"explanation":"Wida należy do świata podania. Sracimir jest postacią historyczną. Pod Nikopolem doszło do klęski. Taras jest stanowiskiem strzelniczym.","sources":[{"id":"src.vid.tourism"},{"id":"src.vid.misic2013"},{"id":"src.vid.municipality"}],"columns":["Element","Opis"]},"audio":{"durationSeconds":3.74175,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.vidin-baba-vida.vidin-baba-vida.a3-matching","duration":3.84,"src":"/audio/pl/vidin-baba-vida/a3-matching.ced4919d.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.vid.tourism"},{"id":"src.vid.misic2013"},{"id":"src.vid.municipality"}]}],"minutes":3,"sources":[{"year":2025,"url":"https://ipr.ihist.bas.bg/landing_pages/2025_4/ivan_biliarsky.html","institutionOrAuthor":"Иван Билярски","id":"src.vid.biliarsky2025","authors":["Иван Билярски"],"title":"1396: Царете, кръстоносците, османците и краят на средновековната българска държава","container":"Исторически преглед","accessedOn":"2026-11-02","accessed":"2026-11-02","volume":"81","issue":"4","pages":"141–189","doi":"10.71069/IPR4.25.IB05","fieldLanguages":{"institutionOrAuthor":"bg","title":"bg","container":"bg"}},{"year":null,"url":"https://www.btsbg.org/100nto/krepost-baba-vida","institutionOrAuthor":"Български туристически съюз","id":"src.vid.bts","authors":["Български туристически съюз"],"title":"Крепост „Баба Вида“","container":"100 национални туристически обекта","accessedOn":"2026-11-02","accessed":"2026-11-02","fieldLanguages":{"institutionOrAuthor":"bg"}},{"year":null,"url":"https://vidin.government.bg/zabelezhitelnosti","institutionOrAuthor":"Областна администрация Видин","id":"src.vid.district","authors":["Областна администрация Видин"],"title":"Забележителности","accessedOn":"2026-11-02","accessed":"2026-11-02","fieldLanguages":{"institutionOrAuthor":"bg","title":"bg"},"container":""},{"year":2013,"url":"https://srpskaenciklopedija.rs/books/slovo-v/page/vidinsko-carstvo","institutionOrAuthor":"Синиша Мишић","id":"src.vid.misic2013","authors":["Синиша Мишић"],"title":"Видинско царство","container":"Српска енциклопедија, том II (Матица српска / САНУ / Завод за уџбенике)","accessedOn":"2026-11-02","accessed":"2026-11-02"},{"year":null,"url":"https://old.vidin.bg/pages/Забележителности/page/10","institutionOrAuthor":"Община Видин","id":"src.vid.municipality","authors":["Община Видин"],"title":"Забележителности — Крепостта „Баба Вида“","accessedOn":"2026-11-02","accessed":"2026-11-02","fieldLanguages":{"institutionOrAuthor":"bg","title":"bg"},"container":""},{"year":null,"url":"https://rimvidin.bg/средновековен-замък-баба-вида/?lang=bg","institutionOrAuthor":"Регионален исторически музей – Видин","id":"src.vid.museum","authors":["Регионален исторически музей – Видин"],"title":"Крепост „Баба Вида“","container":"Официален сайт на РИМ – Видин","accessedOn":"2026-11-02","accessed":"2026-11-02","fieldLanguages":{"institutionOrAuthor":"bg","title":"bg","container":"bg"}},{"year":null,"url":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Baba_Vida_Klearchos_4.jpg","institutionOrAuthor":"Klearchos Kapoutsis from Wrocław, Poland","id":"src.vid.photo.bridge","authors":["Klearchos Kapoutsis from Wrocław, Poland"],"title":"File:Baba Vida Klearchos 4.jpg","container":"Wikimedia Commons","accessedOn":"2026-11-02","accessed":"2026-11-02","license":"CC BY 2.0"},{"year":null,"url":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Крепостта_Баба_Вида_-_оръдие.jpg","institutionOrAuthor":"WangHao","id":"src.vid.photo.cannon","authors":["WangHao"],"title":"File:Крепостта Баба Вида - оръдие.jpg","container":"Wikimedia Commons","accessedOn":"2026-11-02","accessed":"2026-11-02","license":"CC BY-SA 4.0","fieldLanguages":{"title":"bg"}},{"year":null,"url":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Baba_Vida_E12.JPG","institutionOrAuthor":"Elena Chochkova","id":"src.vid.photo.courtyard","authors":["Elena Chochkova"],"title":"File:Baba Vida E12.JPG","container":"Wikimedia Commons","accessedOn":"2026-11-02","accessed":"2026-11-02","license":"CC BY-SA 3.0"},{"year":null,"url":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Baba_Vida_Fortress_-_Museum2.jpg","institutionOrAuthor":"Спасимир","id":"src.vid.photo.display-figures","authors":["Спасимир"],"title":"File:Baba Vida Fortress - Museum2.jpg","container":"Wikimedia Commons","accessedOn":"2026-11-02","accessed":"2026-11-02","license":"CC BY 3.0"},{"year":null,"url":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Baba_Vida_Fortress_-_Museum.jpg","institutionOrAuthor":"Спасимир","id":"src.vid.photo.display-shield","authors":["Спасимир"],"title":"File:Baba Vida Fortress - Museum.jpg","container":"Wikimedia Commons","accessedOn":"2026-11-02","accessed":"2026-11-02","license":"CC BY 3.0"},{"year":null,"url":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Baba_Vida_Fortress.jpg","institutionOrAuthor":"Спасимир","id":"src.vid.photo.exterior","authors":["Спасимир"],"title":"File:Baba Vida Fortress.jpg","container":"Wikimedia Commons","accessedOn":"2026-11-02","accessed":"2026-11-02","license":"CC BY 3.0"},{"year":null,"url":"https://www.tourism.government.bg/bg/tourist-destinations/2795/5672","institutionOrAuthor":"Министерство на туризма на Република България","id":"src.vid.tourism","authors":["Министерство на туризма на Република България"],"title":"Baba Vida Fortress","accessedOn":"2026-11-02","accessed":"2026-11-02","fieldLanguages":{"institutionOrAuthor":"bg"},"container":""},{"year":1992,"url":"https://www.promacedonia.org/itpp/itpp.htm","institutionOrAuthor":"Иван Асенов Тютюнджиев; Пламен Христов Павлов","id":"src.vid.tyutyundzhiev-pavlov1992","authors":["Иван Асенов Тютюнджиев","Пламен Христов Павлов"],"title":"Българската държава и османската експанзия 1369–1422","container":"Correct 044, Велико Търново; digital transcription at Promacedonia","accessedOn":"2026-11-02","accessed":"2026-11-02","pages":"29–36 (section used); edition extent 91 pp. per RSL","fieldLanguages":{"institutionOrAuthor":"bg","title":"bg","container":"bg"}}],"credits":[{"id":"asset.vid.cannon-cutout","src":"/media/asset-vid-cannon-cutout-960.d0d1d9ec.webp","alt":"Wycięty detal; tło usunięte. Długa metalowa lufa na dwóch kamiennych podporach","w":2344,"h":450,"caption":"Eksponowana lufa armatnia. Data powstania i pochodzenie lufy nie zostały ustalone.","credit":"WangHao · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Photo: WangHao, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Unmodified. Cut-out detail; background removed.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"WangHao, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Unmodified. Cut-out detail; background removed.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Крепостта_Баба_Вида_-_оръдие.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}},{"id":"asset.vid.exterior","src":"/media/asset-vid-exterior-960.f9da29ec.webp","alt":"Baba Wida: widok z zewnątrz","w":2400,"h":1800,"caption":"Baba Wida: widok z zewnątrz. Współczesne zdjęcie miejsca, po późniejszych przebudowach i restauracjach.","credit":"Спасимир · CC BY 3.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY 3.0","attribution":"Photo: Спасимир, Wikimedia Commons, CC BY 3.0. Unmodified. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Спасимир, Wikimedia Commons, CC BY 3.0. Unmodified. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Baba_Vida_Fortress.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by/3.0","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}},{"id":"asset.vid.walls","src":"/media/asset-vid-walls-960.300be2e9.webp","alt":"Mury zewnętrzne i wieże","w":1600,"h":1200,"caption":"Mury zewnętrzne i wieże. Współczesne zdjęcie miejsca, po późniejszych przebudowach i restauracjach.","credit":"Elena Chochkova · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 3.0","attribution":"Photo: Elena Chochkova, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Unmodified. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Elena Chochkova, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Unmodified. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Baba_Vida_E3.JPG","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}},{"id":"asset.vid.cannon","src":"/media/asset-vid-cannon-960.dba68ed3.webp","alt":"Długa metalowa lufa na dwóch kamiennych podporach","w":2400,"h":1350,"caption":"Eksponowana lufa armatnia. Data powstania i pochodzenie lufy nie zostały ustalone.","credit":"WangHao · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Photo: WangHao, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Unmodified. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"WangHao, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Unmodified. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Крепостта_Баба_Вида_-_оръдие.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}},{"id":"asset.vid.bridge","src":"/media/asset-vid-bridge-960.3cbeed57.webp","alt":"Dzisiejszy most przed wejściem","w":1600,"h":1063,"caption":"Dzisiejszy most przed wejściem. Współczesne zdjęcie miejsca, po późniejszych przebudowach i restauracjach.","credit":"Klearchos Kapoutsis from Wrocław, Poland · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY 2.0","attribution":"Photo: Klearchos Kapoutsis from Wrocław, Poland, Wikimedia Commons, CC BY 2.0. Unmodified. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Klearchos Kapoutsis from Wrocław, Poland, Wikimedia Commons, CC BY 2.0. Unmodified. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Baba_Vida_Klearchos_4.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by/2.0","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}},{"id":"asset.vid.tower","src":"/media/asset-vid-tower-960.32a9ee2f.webp","alt":"Mury wewnętrzne i wieża","w":1600,"h":1200,"caption":"Mury wewnętrzne i wieża. Współczesne zdjęcie miejsca, po późniejszych przebudowach i restauracjach.","credit":"Elena Chochkova · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 3.0","attribution":"Photo: Elena Chochkova, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Unmodified. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Elena Chochkova, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Unmodified. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Baba_Vida_E10.JPG","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}},{"id":"asset.vid.courtyard","src":"/media/asset-vid-courtyard-960.eb0b61f1.webp","alt":"Dziedziniec z wejściami do pomieszczeń","w":1600,"h":1200,"caption":"Dziedziniec z wejściami do pomieszczeń. Współczesne zdjęcie miejsca, po późniejszych przebudowach i restauracjach.","credit":"Elena Chochkova · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 3.0","attribution":"Photo: Elena Chochkova, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Unmodified. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Elena Chochkova, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Unmodified. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Baba_Vida_E12.JPG","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}},{"id":"map-relief","src":"/assets/maps/relief@3x.jpg?v=075869a7dd","thumb":"/media/map/map-relief-2x-1024.4c826249.avif","alt":"Kontekst geograficzny bez granic historycznych","w":3072,"h":1987,"caption":"","kindLabel":"Kontekst geograficzny bez granic historycznych","visibleKind":"Kontekst geograficzny bez granic historycznych","credit":"Tom Patterson · Nathaniel Vaughn Kelso · Domena publiczna · Natural Earth","license":"Domena publiczna","attribution":"Tom Patterson · Nathaniel Vaughn Kelso","attributionParts":null,"sourceUrl":"https://www.naturalearthdata.com/downloads/10m-raster-data/10m-gray-earth/","licenseUrl":"https://www.naturalearthdata.com/about/terms-of-use/","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}}],"places":[{"note":"Przybliżony punkt orientacyjny; nie wyznacza średniowiecznych granic.","precision":"approximate","id":"place.vid.baba-vida","name":"Twierdza Baba Wida","latitude":43.993183,"longitude":22.886818,"accuracy":"approximate","radiusMeters":100,"sourceIds":["src.vid.coords-fortress"],"guideUrl":"https://travel-guide-bulgaria.zydeno.com/pl/place/#baba-vida","slug":"vid.baba-vida","url":"/pl/map/#vid.baba-vida"},{"note":"Przybliżone położenie miasta; nie jest to dokładne miejsce bitwy.","precision":"approximate","id":"place.vid.nikopol","name":"Nikopol","latitude":43.698571,"longitude":24.892409,"accuracy":"approximate","radiusMeters":3000,"sourceIds":["src.vid.coords-nikopol","src.nik.coords.nikopol"],"guideUrl":null,"slug":"vid.nikopol","url":"/pl/map/#vid.nikopol"},{"note":"Przybliżony punkt orientacyjny; nie wyznacza średniowiecznych granic.","precision":"approximate","id":"place.vid.vidin","name":"Widyń","latitude":43.98869,"longitude":22.874058,"accuracy":"approximate","radiusMeters":2000,"sourceIds":["src.vid.coords-vidin","src.bel.coords.vidin","src.nik.coords.vidin"],"guideUrl":null,"slug":"vid.vidin","url":"/pl/map/#vid.vidin"}],"find":null,"next":[{"storyId":"story.tsarevets-1393","title":"Jak upadła stolica w 1393 roku?","topic":"Carewec, Tyrnowo","eyebrow":"Carewec, Tyrnowo · Tyrnowo","url":"/pl/stories/tsarevets-1393/","reason":"Poznajcie kolejną walkę o władzę i wolność.","image":{"alpha":true,"avif":[{"src":"/media/asset-tsa-cathedral-cutout-480.09402835.avif","w":480},{"src":"/media/asset-tsa-cathedral-cutout-960.09402835.avif","w":960},{"src":"/media/asset-tsa-cathedral-cutout-1112.09402835.avif","w":1112}],"dominant":"#7c6453","h":1268,"w":1112,"webp":[{"src":"/media/asset-tsa-cathedral-cutout-960.09402835.webp","w":960}],"src":"/media/asset-tsa-cathedral-cutout-960.09402835.webp","id":"asset.tsa.cathedral-cutout","alt":"Wycięta fotografia kościoła zrekonstruowanego w 1981 roku; nie zachowany budynek średniowieczny.","objectCaption":"Odbudowana cerkiew","caption":"Patriarchalna cerkiew Wniebowstąpienia Pańskiego, odbudowana w 1981 r. Zdjęcie przedstawia rekonstrukcję, a nie zachowaną w całości średniowieczną budowlę.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"Klearchos Kapoutsis from Santorini, Greece · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY 2.0","attribution":"Photo: Klearchos Kapoutsis from Santorini, Greece, Wikimedia Commons, CC BY 2.0. The patriarchal Church of the Ascension, reconstructed in 1981. The photograph shows a reconstruction, not an intact medieval building. Cut-out detail; background removed.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Klearchos Kapoutsis from Santorini, Greece, Wikimedia Commons, CC BY 2.0. The patriarchal Church of the Ascension, reconstructed in 1981. The photograph shows a reconstruction, not an intact medieval building. Cut-out detail; background removed.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Patriarchal_Cathedral_of_the_Holy_Ascension_of_God_Veliko_Tarnovo_Klearchos_1.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by/2.0"},"minutes":3,"sceneCount":9},{"storyId":"story.boyana-church","title":"Twarze Bojany","topic":"Cerkiew Bojańska","eyebrow":"Cerkiew Bojańska · Bojana","url":"/pl/stories/boyana-church/","reason":"","image":{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-boyana-exterior-480.b8b98199.avif","w":480},{"src":"/media/asset-boyana-exterior-960.b8b98199.avif","w":960},{"src":"/media/asset-boyana-exterior-1600.b8b98199.avif","w":1600}],"dominant":"#63624f","h":1200,"w":1600,"webp":[{"src":"/media/asset-boyana-exterior-960.b8b98199.webp","w":960}],"src":"/media/asset-boyana-exterior-960.b8b98199.webp","id":"asset.boyana.exterior","alt":"Ceglane fasady, dwie części z kopułami i kamienna podstawa cerkwi Bojańskiej wśród drzew.","objectCaption":"Cerkiew Bojańska","caption":"","kindLabel":"Zdjęcie","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"cover","credit":"Aleksander Dragnes · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY 2.0","attribution":"Source: Aleksander Dragnes / Wikimedia Commons, CC BY 2.0 Processed image. Site today","attributionParts":[{"text":"Source: Aleksander Dragnes / Wikimedia Commons, CC BY 2.0 Processed image. Site today","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Boyana_Church_1.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by/2.0"},"minutes":5,"sceneCount":9},{"storyId":"story.georgi-ivanov-1979","title":"Na orbitę, bez dokowania","topic":"Georgi Iwanow","eyebrow":"Georgi Iwanow · Bajkonur","url":"/pl/stories/georgi-ivanov-1979/","reason":"","image":{"alpha":true,"avif":[{"src":"/media/asset-cosmos-capsule-cutout-480.e61f7ab3.avif","w":480},{"src":"/media/asset-cosmos-capsule-cutout-960.e61f7ab3.avif","w":960},{"src":"/media/asset-cosmos-capsule-cutout-1600.e61f7ab3.avif","w":1600}],"dominant":"#66584e","h":1781,"w":1618,"webp":[{"src":"/media/asset-cosmos-capsule-cutout-960.e61f7ab3.webp","w":960}],"src":"/media/asset-cosmos-capsule-cutout-960.e61f7ab3.webp","id":"asset.cosmos.capsule-cutout","alt":"Wycięty detal; tło usunięte. Kapsuła w kształcie dzwonu o ciemnej i brązowej powierzchni, z okrągłym iluminatorem i spadochronem po lewej.","objectCaption":"Kapsuła Sojuza 33","caption":"","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"Scroch · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Photo: Scroch / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Cut-out detail; background removed.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Scroch / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Cut-out detail; background removed.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Soyuz_33_descent_module.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0"},"minutes":5,"sceneCount":9}],"people":[{"id":"person.ivan-alexander","name":"Iwan Aleksander","url":"/pl/people/ivan-alexander/"},{"id":"person.ivan-sratsimir","name":"Iwan Sracimir","url":"/pl/people/ivan-sratsimir/"},{"id":"person.bayezid-i","name":"Bajazyd I","url":"/pl/people/bayezid-i/"},{"id":"person.constantine-vidin","name":"Konstantyn","url":"/pl/people/constantine-vidin/"}],"rulers":[{"id":"ruler.michael-shishman","name":"Michał Szyszman","url":"/pl/rulers/michael-shishman/"},{"id":"ruler.ivan-sratsimir","name":"Iwan Sracimir","url":"/pl/rulers/ivan-sratsimir/"},{"id":"ruler.constantine-ii","name":"Konstantyn II Asen","url":"/pl/rulers/constantine-ii/"}],"status":"draft","fact":{"id":"fact.discover.vidin-baba-vida","storyId":"story.vidin-baba-vida","factId":"F04","text":"Pod średniowiecznym zamkiem znajdują się pozostałości starożytnej Bononii.","sourceIds":["src.vid.district"]},"collectionFind":{"number":31,"total":59,"title":"Lufa armatnia","dateLabel":"Brak datowania","image":{"alpha":true,"avif":[{"src":"/media/asset-vid-cannon-cutout-480.d0d1d9ec.avif","w":480},{"src":"/media/asset-vid-cannon-cutout-960.d0d1d9ec.avif","w":960},{"src":"/media/asset-vid-cannon-cutout-1600.d0d1d9ec.avif","w":1600}],"dominant":"#72655d","h":450,"w":2344,"webp":[{"src":"/media/asset-vid-cannon-cutout-960.d0d1d9ec.webp","w":960}],"src":"/media/asset-vid-cannon-cutout-960.d0d1d9ec.webp","id":"asset.vid.cannon-cutout","alt":"Wycięty detal; tło usunięte. Długa metalowa lufa na dwóch kamiennych podporach","objectCaption":"Lufa armatnia","caption":"Eksponowana lufa armatnia. Data powstania i pochodzenie lufy nie zostały ustalone.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"WangHao · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Photo: WangHao, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Unmodified. Cut-out detail; background removed.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"WangHao, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Unmodified. Cut-out detail; background removed.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Крепостта_Баба_Вида_-_оръдие.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0"}},"ui":{"web.learnPromo":"Czytaj te historie po bułgarsku — poznaj język","web.travelPromo":"Odwiedź to miejsce — przewodnik po Bułgarii","web.autoAdvance":"Automatycznie przejdź do następnej sceny","web.repeatActivities":"Powtórz zadania","web.shortcuts":"Skróty klawiaturowe","web.sceneNavigation":"Poprzednia / następna scena","web.findCount":"Odkryto {count} z {total}","web.resumeNarration":"Wznów od {time}","web.activityLabel":"Zadanie","web.skippedActivities":"Zadania · {count} — rozpocznij","web.placesCount":"miejsca: {count}","web.moreAnswers":"Więcej odpowiedzi poniżej","web.playerSceneOf":"Scena {scene} z {total}: {title}","web.closeStory":"Zamknij historię","web.imageFit":"Pokaż cały obraz","web.activityOf":"Zadanie · {scene} z {total}","web.activityMoved":"Przeniesiono: pozycja {scene} z {total}","web.activityIncomplete":"Połącz wszystkie pary","web.seekTen":"Wstecz / do przodu o 10 sekund","web.activityFromScene":"Ze sceny {scene}","web.nextStory":"Następna historia","web.transcriptRevised":"tekst doprecyzowano","action.close":"Zamknij","action.next":"Dalej","action.retry":"Spróbuj ponownie","activity.check":"Sprawdź","answer.correct":"Poprawnie","answer.incorrect":"Niezupełnie","audio.backTen":"Cofnij o 10 sekund","audio.pause":"Wstrzymaj","audio.play":"Odtwórz narrację","audio.seek":"Pozycja narracji","audio.speed":"Tempo narracji","audio.synthetic":"Głos syntetyczny","audio.unavailable":"Nagranie jest niedostępne. Tekst jest tutaj.","bookmark.add":"Zapisz opowieść","bookmark.inSaved":"W zapisanych","bookmark.remove":"Usuń zapisaną opowieść","bookmark.removed":"Usunięto zakładkę","credit.title":"Ilustracje","discover.audioMinutes %lld":{"one":"%lld minuta","few":"%lld minuty","many":"%lld minut","other":"%lld minuty"},"discover.mapLabel":"Kontekst geograficzny bez granic historycznych","player.approximate":"Przybliżone położenie","player.back":"Wstecz","player.completed":"Nowe znalezisko w twojej kolekcji","player.counter %lld %lld":"%1$lld / %2$lld","player.details %lld":"Szczegóły (%lld)","player.explanation":"Dlaczego?","player.finish":"Zakończ","player.firstCorrect":"✓ Poprawnie za pierwszym razem","player.firstOther":"Pierwsza próba pozostaje zapisana. Powtórka służy ćwiczeniu.","player.interpretation":"Interpretacja","player.matchHint":"Dotknij pojęcia po lewej, potem znaczenia po prawej. Dotknij połączonego elementu, aby rozłączyć parę.","player.moveDown":"Przesuń w dół","player.moveUp":"Przesuń w górę","player.nextDetail":"Następny szczegół","player.previousDetail":"Poprzedni szczegół","player.related":"Powiązane historie","player.scene %lld":"Część %lld","player.sequenceHint":"Ułóż od najstarszego do najnowszego.","player.showAll":"Pokaż wszystkie","player.skip":"Pomiń","player.sources %lld":"Źródła · %lld","player.summary %lld %lld":"Zadania: %1$lld z %2$lld poprawnie za pierwszym razem","player.unpair":"Rozłącz parę","player.vitrine":"Do znalezisk","sources.title":"Źródła","story.listen":"Słuchaj","story.sceneCount %lld":{"one":"%lld scena","few":"%lld sceny","many":"%lld scen","other":"%lld sceny"},"story.start":"Zacznij","answer.chosen":"Wybrana odpowiedź","answer.skipped":"Zadanie pominięte","answer.revealed":"Odpowiedź wyświetlona","answer.correctOrder":"Prawidłowa kolejność","answer.correctPairs":"Prawidłowe pary","answer.yours.correct":"Twoja odpowiedź · poprawna","answer.yours.incorrect":"Twoja odpowiedź · błędna","audio.stop":"Zatrzymaj odtwarzanie","Search.search.group.places":"Miejsca","Atlas.zoomIn":"Przybliż","Atlas.zoomOut":"Oddal"},"promos":{"learn":{"icon":"/media/promo/learn-160.webp","name":"Nauka bułgarskiego","url":"https://bulgaria.zydeno.com/pl/learn-bulgarian/"},"travel":{"icon":"/media/promo/travel-160.webp","name":"Przewodnik Bułgaria","url":"https://bulgaria.zydeno.com/pl/travel-guide-bulgaria/"}}}
