{"version":2,"locale":"pl","id":"story.yogurt-grigorov-1905","hasFind":true,"slug":"yogurt-grigorov-1905","url":"/pl/stories/yogurt-grigorov-1905/","topic":"Stamen Grigorow","title":"Stamen Grigorow i próbka z domu","summary":"Młody Bułgar bada jogurt w Genewie. Bakterie to bardzo małe organizmy. Jak zmieniają znany produkt?","cover":{"title":"Stamen Grigorow i próbka z domu","subtitle":"Jak jogurt stał się próbką laboratoryjną w 1905 r.","hook":"Co znajduje się w jogurcie?","summary":"Młody Bułgar bada jogurt w Genewie. Bakterie to bardzo małe organizmy. Jak zmieniają znany produkt?","takeaway":"Grigorow nie wynalazł jogurtu. Badał bakterie — bardzo małe organizmy, które go zmieniają."},"sortYear":1905,"firstActivity":5,"epoch":{"id":"epoch.xx","styleId":"xx","sortOrder":0,"title":"XX wiek","dateLabel":"1901–2000","eraShort":"XX wiek","slug":"xx","fill":"#CFC9C4","ink":"#221616","raised":"#D6D1CD","dark":"#64615F"},"epochId":"epoch.xx","placeShort":"Genewa","date":"1905","image":{"alpha":true,"avif":[{"src":"/media/asset-yog-microscope-cutout-480.24483ab1.avif","w":480},{"src":"/media/asset-yog-microscope-cutout-737.24483ab1.avif","w":737}],"dominant":"#866e55","h":2172,"w":737,"webp":[{"src":"/media/asset-yog-microscope-cutout-737.24483ab1.webp","w":737}],"src":"/media/asset-yog-microscope-cutout-737.24483ab1.webp","id":"asset.yog.microscope-cutout","alt":"Wycięty detal; tło usunięte. Mosiężny mikroskop z dwoma okularami, stolikiem przedmiotowym i lusterkiem. Egzemplarz muzealny, niepotwierdzony jako przyrząd Grigorowa.","objectCaption":"Historyczny mikroskop","caption":"Mikroskop Henry Crouch, Anglia, około 1870 r., z kolekcji Golub. Egzemplarz muzealny do porównania z ówczesnymi przyrządami. Nie ustalono, by należał do Grigorowa.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"Daderot · CC0 · Wikimedia Commons","license":"CC0","attribution":"Image: Daderot; Wikimedia Commons; CC0. Source: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:1870_circa,_binocular_compound_microscope,_Henry_Crouch,_England_-_Golub_Collection_of_Antique_Microscopes_-_DSC04870.JPG Cut-out detail; background removed.","attributionParts":[{"text":"Image: Daderot; Wikimedia Commons; CC0. Source: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:1870_circa,_binocular_compound_microscope,_Henry_Crouch,_England_-_Golub_Collection_of_Antique_Microscopes_-_DSC04870.JPG Cut-out detail; background removed.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:1870_circa,_binocular_compound_microscope,_Henry_Crouch,_England_-_Golub_Collection_of_Antique_Microscopes_-_DSC04870.JPG","licenseUrl":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/deed.en"},"scenes":[{"id":"yogurt-grigorov-1905.s1-home-sample","number":1,"kind":"narrative","title":"Próbka z domu","body":"Jogurt jest już domowym jedzeniem, gdy Stamen Grigorow zaczyna go badać. Co nadaje mu kwaśny smak i gęstą konsystencję? W 1905 r. młody Bułgar studiuje medycynę i pracuje w Genewie.\n\nWedług relacji biograficznej próbki pochodzą z jego rodzinnej wsi Studen izwor. Biografia rodzinna opisuje mleko w rukatce, miejscowym naczyniu na mleko. Co pokaże mikroskop, przyrząd powiększający obraz małych przedmiotów?","images":[{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-yog-yogurt-480.381cfba1.avif","w":480},{"src":"/media/asset-yog-yogurt-960.381cfba1.avif","w":960},{"src":"/media/asset-yog-yogurt-1600.381cfba1.avif","w":1600}],"dominant":"#767465","h":1395,"w":1600,"webp":[{"src":"/media/asset-yog-yogurt-960.381cfba1.webp","w":960}],"src":"/media/asset-yog-yogurt-960.381cfba1.webp","id":"asset.yog.yogurt","alt":"Współczesna miska jogurtu. Przedstawia żywność, nie próbkę Grigorowa ani produkt o potwierdzonym bułgarskim pochodzeniu.","objectCaption":"Współczesna miska jogurtu. Przedstawia żywność, nie próbkę Grigorowa ani produkt o potwierdzonym bułgarskim pochodzeniu.","caption":"Współczesna miska jogurtu. Przedstawia żywność, nie próbkę Grigorowa ani produkt o potwierdzonym bułgarskim pochodzeniu.","kindLabel":"Zdjęcie","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"Susan Slater · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Modern photograph: Susan Slater; Wikimedia Commons; CC BY-SA 4.0. Source: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Yoghurt_in_bowl_011715.jpg Processed image.","attributionParts":[{"text":"Modern photograph: Susan Slater; Wikimedia Commons; CC BY-SA 4.0. Source: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Yoghurt_in_bowl_011715.jpg Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Yoghurt_in_bowl_011715.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0"}],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":null,"audio":{"durationSeconds":27.484166666666667,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.yogurt-grigorov-1905.yogurt-grigorov-1905.s1-home-sample","duration":27.605,"src":"/audio/pl/yogurt-grigorov-1905/s1-home-sample.e6db961f.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.yog.stoilova2014"},{"id":"src.yog.grigoroff1905.reprint2020"},{"id":"src.yog.photo.portrait"},{"id":"src.yog.photo.yogurt"}]},{"id":"yogurt-grigorov-1905.s2-three-cities","number":2,"kind":"map","title":"Ze wsi do laboratorium","body":"Mapa łączy trzy miejsca. Studen izwor to wieś, z której według relacji biograficznej pochodzą próbki. Genewa to miasto, w którym prowadzono badanie. Grigorow pracuje tam w laboratorium. W 1905 r. publikuje swoje badanie.\n\nW Paryżu inny uczony, Miecznikow, interesuje się bułgarskim jogurtem. Pracuje w Instytucie Pasteura. Punkty łączą ludzi i laboratoria. Nie pokazują dokładnej drogi jednego naczynia.","images":[{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-yog-university-480.a310dc30.avif","w":480},{"src":"/media/asset-yog-university-960.a310dc30.avif","w":960},{"src":"/media/asset-yog-university-1600.a310dc30.avif","w":1600}],"dominant":"#6c7677","h":1067,"w":1600,"webp":[{"src":"/media/asset-yog-university-960.a310dc30.webp","w":960}],"src":"/media/asset-yog-university-960.a310dc30.webp","id":"asset.yog.university","alt":"Uniwersytet Genewski na zdjęciu z 2015 r. Kontekst miejski; nie ustalono tu, że w tym budynku mieściło się laboratorium w 1905 r.","objectCaption":"Uniwersytet Genewski na zdjęciu z 2015 r. Kontekst miejski; nie ustalono tu, że w tym budynku mieściło się laboratorium w 1905 r.","caption":"Uniwersytet Genewski na zdjęciu z 2015 r. Kontekst miejski; nie ustalono tu, że w tym budynku mieściło się laboratorium w 1905 r.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"cover","credit":"Dmitry A. Mottl · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Image: Dmitry A. Mottl; Wikimedia Commons; CC BY-SA 4.0. Source: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:University_of_Geneva_2015.jpg Processed image.","attributionParts":[{"text":"Image: Dmitry A. Mottl; Wikimedia Commons; CC BY-SA 4.0. Source: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:University_of_Geneva_2015.jpg Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:University_of_Geneva_2015.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0"}],"hotspots":[],"places":[{"note":"Według relacji biograficznej próbki pochodziły stąd. Muzeum leży blisko domu rodzinnego Grigorowa. Punkt oznacza wieś, nie budynki.","precision":"approximate","id":"place.yog.studen","name":"Studen Izvor","latitude":42.791939,"longitude":22.596777,"accuracy":"approximate","radiusMeters":1000,"sourceIds":["src.yog.coords.studen","src.yog.stoilova2014","src.yog.tran2018","src.yog.local-museum"],"guideUrl":null,"slug":"yog.studen","url":"/pl/map/#yog.studen"},{"note":"Miasto, w którym prowadzono badania w 1905 r. Nie ustalono położenia laboratorium.","precision":"approximate","id":"place.yog.geneva","name":"Genewa","latitude":46.2,"longitude":6.15,"accuracy":"approximate","radiusMeters":5000,"sourceIds":["src.yog.coords.geneva","src.yog.stoilova2014","src.yog.grigoroff1905.reprint2020"],"guideUrl":null,"slug":"yog.geneva","url":"/pl/map/#yog.geneva"},{"note":"Miasto Instytutu Pasteura. Punkt nie wskazuje pomieszczenia Miecznikowa.","precision":"approximate","id":"place.yog.paris","name":"Paryż","latitude":48.85666666666667,"longitude":2.352222222222222,"accuracy":"approximate","radiusMeters":10000,"sourceIds":["src.yog.coords.paris","src.yog.stoilova2014","src.yog.pasteur"],"guideUrl":null,"slug":"yog.paris","url":"/pl/map/#yog.paris"}],"map":{"light":{"src":"/assets/maps/story-2eca5286e03409f1.jpg?v=59c66d770f","w":2048,"h":1132,"avif":[],"webp":[],"responsive":[]},"dark":{"src":"/assets/maps/story-2eca5286e03409f1-dark.jpg?v=c12d0bd57d","w":2048,"h":1132,"avif":[],"webp":[],"responsive":[]},"places":[{"note":"Według relacji biograficznej próbki pochodziły stąd. Muzeum leży blisko domu rodzinnego Grigorowa. Punkt oznacza wieś, nie budynki.","precision":"approximate","id":"place.yog.studen","name":"Studen Izvor","latitude":42.791939,"longitude":22.596777,"accuracy":"approximate","radiusMeters":1000,"sourceIds":["src.yog.coords.studen","src.yog.stoilova2014","src.yog.tran2018","src.yog.local-museum"],"guideUrl":null,"slug":"yog.studen","url":"/pl/map/#yog.studen","number":1,"x":88.56906,"y":81.49914,"inside":true,"viewX":88.56906,"viewY":81.49914},{"note":"Miasto, w którym prowadzono badania w 1905 r. Nie ustalono położenia laboratorium.","precision":"approximate","id":"place.yog.geneva","name":"Genewa","latitude":46.2,"longitude":6.15,"accuracy":"approximate","radiusMeters":5000,"sourceIds":["src.yog.coords.geneva","src.yog.stoilova2014","src.yog.grigoroff1905.reprint2020"],"guideUrl":null,"slug":"yog.geneva","url":"/pl/map/#yog.geneva","number":2,"x":25.90167,"y":48.53695,"inside":true,"viewX":25.90167,"viewY":48.53695},{"note":"Miasto Instytutu Pasteura. Punkt nie wskazuje pomieszczenia Miecznikowa.","precision":"approximate","id":"place.yog.paris","name":"Paryż","latitude":48.85666666666667,"longitude":2.352222222222222,"accuracy":"approximate","radiusMeters":10000,"sourceIds":["src.yog.coords.paris","src.yog.stoilova2014","src.yog.pasteur"],"guideUrl":null,"slug":"yog.paris","url":"/pl/map/#yog.paris","number":3,"x":11.43094,"y":21.39676,"inside":true,"viewX":11.43094,"viewY":21.39676}],"extent":[-2.768472222222222,-1.801083296327751,3.2805693472222224,2.8031415906941533],"orientation":[{"name":"Sofia","kind":"town","x":91.332,"y":82.384,"viewX":91.332,"viewY":82.384},{"name":"Płowdiw","kind":"town","x":96.756,"y":87.636,"viewX":96.756,"viewY":87.636},{"name":"Plewen","kind":"town","x":96.227,"y":75.595,"viewX":96.227,"viewY":75.595},{"name":"Widyń","kind":"town","x":89.602,"y":70.07,"viewX":89.602,"viewY":70.07},{"name":"Błagojewgrad","kind":"town","x":90.465,"y":88.7,"viewX":90.465,"viewY":88.7},{"name":"Chaskowo","kind":"town","x":99.843,"y":89.503,"viewX":99.843,"viewY":89.503},{"name":"Smolan","kind":"town","x":96.587,"y":92.803,"viewX":96.587,"viewY":92.803},{"name":"Pernik","kind":"town","x":90.249,"y":83.251,"viewX":90.249,"viewY":83.251},{"name":"Pazardżik","kind":"town","x":95.187,"y":87.102,"viewX":95.187,"viewY":87.102},{"name":"Wraca","kind":"town","x":92.212,"y":77.555,"viewX":92.212,"viewY":77.555},{"name":"Gabrowo","kind":"town","x":98.94,"y":80.726,"viewX":98.94,"viewY":80.726},{"name":"Kyrdżali","kind":"town","x":99.165,"y":92.283,"viewX":99.165,"viewY":92.283},{"name":"Kiustendił","kind":"town","x":88.928,"y":86.254,"viewX":88.928,"viewY":86.254},{"name":"Montana","kind":"town","x":90.963,"y":75.638,"viewX":90.963,"viewY":75.638},{"name":"Łowecz","kind":"town","x":96.637,"y":78.247,"viewX":96.637,"viewY":78.247},{"name":"Kazanłyk","kind":"town","x":99.223,"y":83.118,"viewX":99.223,"viewY":83.118},{"name":"Dunaj","kind":"nature","x":98.529,"y":72.787,"viewX":98.529,"viewY":72.787},{"name":"Stara Płanina","kind":"nature","x":96.964,"y":81.893,"viewX":96.964,"viewY":81.893},{"name":"Riła","kind":"nature","x":92.201,"y":87.687,"viewX":92.201,"viewY":87.687},{"name":"Pirin","kind":"nature","x":91.744,"y":91.21,"viewX":91.744,"viewY":91.21},{"name":"Rodopy","kind":"nature","x":96.202,"y":92.594,"viewX":96.202,"viewY":92.594}],"crop":{"sx":1,"sy":1,"x":0,"y":0},"credit":{"id":"map-relief"}},"activity":null,"audio":{"durationSeconds":27.658291666666667,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.yogurt-grigorov-1905.yogurt-grigorov-1905.s2-three-cities","duration":27.776,"src":"/audio/pl/yogurt-grigorov-1905/s2-three-cities.ec891c0a.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.yog.stoilova2014"},{"id":"src.yog.grigoroff1905.reprint2020"},{"id":"src.yog.photo.university"}]},{"id":"yogurt-grigorov-1905.s3-microscope","number":3,"kind":"artifact","title":"Mikroskop i bakterie","body":"Pod mikroskopem próbka ujawnia bardzo małe organizmy: mikroorganizmy. W swoim badaniu Grigorow wyróżnia trzy. Jeden z nich nazywa Bacillus A. Bacillus oznacza bakterię w kształcie pałeczki. Bakterie to bardzo małe organizmy. Bacillus A powoduje gęstnienie mleka.\n\nDostrzeżenie kształtu to dopiero początek. Następują próby pokazujące, co robią te organizmy. Mikroskop na zdjęciu jest przykładem muzealnym. Nie ustalono, by należał do Grigorowa.","images":[{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-yog-microscope-480.56878672.avif","w":480},{"src":"/media/asset-yog-microscope-960.56878672.avif","w":960},{"src":"/media/asset-yog-microscope-1600.56878672.avif","w":1600}],"dominant":"#948262","h":2400,"w":1732,"webp":[{"src":"/media/asset-yog-microscope-960.56878672.webp","w":960}],"src":"/media/asset-yog-microscope-960.56878672.webp","id":"asset.yog.microscope","alt":"Mosiężny mikroskop z dwoma okularami, stolikiem przedmiotowym i lusterkiem. Egzemplarz muzealny, niepotwierdzony jako przyrząd Grigorowa.","objectCaption":"Historyczny mikroskop","caption":"Mikroskop Henry Crouch, Anglia, około 1870 r., z kolekcji Golub. Egzemplarz muzealny do porównania z ówczesnymi przyrządami. Nie ustalono, by należał do Grigorowa.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"Daderot · CC0 · Wikimedia Commons","license":"CC0","attribution":"Image: Daderot; Wikimedia Commons; CC0. Source: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:1870_circa,_binocular_compound_microscope,_Henry_Crouch,_England_-_Golub_Collection_of_Antique_Microscopes_-_DSC04870.JPG Processed image.","attributionParts":[{"text":"Image: Daderot; Wikimedia Commons; CC0. Source: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:1870_circa,_binocular_compound_microscope,_Henry_Crouch,_England_-_Golub_Collection_of_Antique_Microscopes_-_DSC04870.JPG Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:1870_circa,_binocular_compound_microscope,_Henry_Crouch,_England_-_Golub_Collection_of_Antique_Microscopes_-_DSC04870.JPG","licenseUrl":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/deed.en"}],"hotspots":[{"id":"h-yog-eyepiece","x":0.45,"y":0.09,"title":"Okular","body":"Przez okular prowadzi się obserwację. Sfotografowany przyrząd jest egzemplarzem muzealnym. Nie ustalono, by należał do Grigorowa.","sourceIds":["src.yog.photo.microscope","src.yog.microscope-parts","src.yog.golub"],"certainty":"source_reported"},{"id":"h-yog-stage","x":0.47,"y":0.72,"title":"Stolik przedmiotowy","body":"Tutaj umieszcza się próbkę. Zdjęcie nie przedstawia oryginalnej próbki z badań z 1905 r.","sourceIds":["src.yog.photo.microscope","src.yog.microscope-parts","src.yog.golub"],"certainty":"source_reported"},{"id":"h-yog-mirror","x":0.48,"y":0.85,"title":"Lusterko","body":"Lusterko znajduje się pod stolikiem i kieruje światło na próbkę.","sourceIds":["src.yog.photo.microscope","src.yog.microscope-parts","src.yog.golub"],"certainty":"source_reported"}],"places":[],"map":null,"activity":null,"audio":{"durationSeconds":29.875791666666668,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.yogurt-grigorov-1905.yogurt-grigorov-1905.s3-microscope","duration":29.995,"src":"/audio/pl/yogurt-grigorov-1905/s3-microscope.44a73dd8.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.yog.stoilova2014"},{"id":"src.yog.grigoroff1905.reprint2020"},{"id":"src.yog.photo.microscope"},{"id":"src.yog.microscope-parts"},{"id":"src.yog.golub"}]},{"id":"yogurt-grigorov-1905.s4-fermentation","number":4,"kind":"narrative","title":"Mała łyżka zakwasu","body":"Do przygotowanego mleka dodaje się trochę jogurtu z poprzedniej partii. To zakwas: zawiera bakterie, które rozpoczynają przemianę. Przekształcają one cukier mleczny w kwas mlekowy. To on nadaje mleku kwaśny smak. Ten proces nazywa się fermentacją.\n\nW zakwasie mogą współdziałać różne bakterie. Bakteria związana z odkryciem staje się znana jako Lactobacillus bulgaricus. Niewielki dodatek zmienia całe mleko.","images":[{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-yog-bacteria-480.cdbc0852.avif","w":480},{"src":"/media/asset-yog-bacteria-960.cdbc0852.avif","w":960},{"src":"/media/asset-yog-bacteria-1200.cdbc0852.avif","w":1200}],"dominant":"#979aa0","h":1600,"w":1200,"webp":[{"src":"/media/asset-yog-bacteria-960.cdbc0852.webp","w":960}],"src":"/media/asset-yog-bacteria-960.cdbc0852.webp","id":"asset.yog.bacteria","alt":"Współczesna mikrofotografia barwionej próbki jogurtu. Autor określa ją jako Lactobacillus delbrueckii subsp. bulgaricus. Sam kształt nie dowodzi gatunku; to nie jest próbka z 1905 r.","objectCaption":"Współczesna mikrofotografia barwionej próbki jogurtu. Autor określa ją jako Lactobacillus delbrueckii subsp. bulgaricus. Sam kształt nie dowodzi gatunku; to nie jest próbka z 1905 r.","caption":"Współczesna mikrofotografia barwionej próbki jogurtu. Autor określa ją jako Lactobacillus delbrueckii subsp. bulgaricus. Sam kształt nie dowodzi gatunku; to nie jest próbka z 1905 r.","kindLabel":"Zdjęcie","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"Bondarev.gal · CC BY 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY 4.0","attribution":"Modern micrograph: Bondarev.gal; Wikimedia Commons; CC BY 4.0. Source: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Lactobacillus_delbrueckii_subsp._bulgaricus_in_yogurt.jpg Processed image.","attributionParts":[{"text":"Modern micrograph: Bondarev.gal; Wikimedia Commons; CC BY 4.0. Source: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Lactobacillus_delbrueckii_subsp._bulgaricus_in_yogurt.jpg Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Lactobacillus_delbrueckii_subsp._bulgaricus_in_yogurt.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by/4.0"}],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":null,"audio":{"durationSeconds":26.520541666666666,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.yogurt-grigorov-1905.yogurt-grigorov-1905.s4-fermentation","duration":26.624,"src":"/audio/pl/yogurt-grigorov-1905/s4-fermentation.ab684a81.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.yog.stoilova2014"},{"id":"src.yog.fao-starters"},{"id":"src.yog.codex"},{"id":"src.yog.lpsn"},{"id":"src.yog.photo.bacteria"}]},{"id":"yogurt-grigorov-1905.a1-discovery","number":5,"kind":"activity","title":"Zadanie: na czym polega odkrycie?","body":"","images":[],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":{"id":"q.yog.discovery","kind":"single_choice","prompt":"Co badał Grigorow w 1905 r.?","sourceIds":["src.yog.stoilova2014","src.yog.grigoroff1905.reprint2020","src.yog.pasteur"],"items":[{"id":"opt-microbes","label":"Bakterie w jogurcie."},{"id":"opt-invention","label":"Jak wynaleźć nieznany dotąd produkt spożywczy.","whyWrong":"Ten produkt istniał przed badaniem."},{"id":"opt-prize","label":"Jak zbudować nowy mikroskop.","whyWrong":"Badał jogurt, a nie tworzył nowego mikroskopu."}],"explanation":"Ludzie już wcześniej przygotowywali jogurt. Grigorow badał zawarte w nim bakterie. Jedną nazwał Bacillus A — bakterią w kształcie pałeczki.","correctItemId":"opt-microbes","sources":[{"id":"src.yog.stoilova2014"},{"id":"src.yog.grigoroff1905.reprint2020"},{"id":"src.yog.pasteur"}]},"audio":{"durationSeconds":3.521166666666667,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.yogurt-grigorov-1905.yogurt-grigorov-1905.a1-discovery","duration":3.627,"src":"/audio/pl/yogurt-grigorov-1905/a1-discovery.59b7bdf4.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.yog.stoilova2014"},{"id":"src.yog.grigoroff1905.reprint2020"},{"id":"src.yog.pasteur"}]},{"id":"yogurt-grigorov-1905.s5-metchnikoff","number":6,"kind":"narrative","title":"Jogurt i długie życie","body":"W Paryżu Miecznikow pyta, czy jogurt ma związek z długim życiem. To hipoteza: możliwe wyjaśnienie, które trzeba sprawdzić. W badaniach przedstawionych w opowieści ten związek pozostaje nieudowodniony. Nie jest to obietnica długiego życia.\n\nW 1908 r. Miecznikow otrzymuje wspólnie z innym uczonym Nagrodę Nobla za badania nad odpornością. Odporność to obrona organizmu. Nagrody nie przyznano za jogurt.","images":[{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-yog-metchnikoff-480.9bb093ac.avif","w":480},{"src":"/media/asset-yog-metchnikoff-960.9bb093ac.avif","w":960},{"src":"/media/asset-yog-metchnikoff-1169.9bb093ac.avif","w":1169}],"dominant":"#473d35","h":1600,"w":1169,"webp":[{"src":"/media/asset-yog-metchnikoff-960.9bb093ac.webp","w":960}],"src":"/media/asset-yog-metchnikoff-960.9bb093ac.webp","id":"asset.yog.metchnikoff","alt":"Ilja Miecznikow. Historyczny portret z Wellcome Collection; nie dokumentuje spotkania z Grigorowem.","objectCaption":"Ilja Miecznikow. Historyczny portret z Wellcome Collection; nie dokumentuje spotkania z Grigorowem.","caption":"Ilja Miecznikow. Historyczny portret z Wellcome Collection; nie dokumentuje spotkania z Grigorowem.","kindLabel":"Archiwum","kind":"archive","visibleKind":"Archiwum","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"Nieznany fotograf; Wellcome Collection · CC BY 4.0 · Wellcome Collection / Wikimedia Commons","license":"CC BY 4.0","attribution":"Archival photograph: Unknown photographer; Wellcome Collection / Wikimedia Commons; CC BY 4.0. Source: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Elie_Metchnikoff._Photograph._Wellcome_V0026851.jpg Processed image.","attributionParts":[{"text":"Archival photograph: Unknown photographer; Wellcome Collection / Wikimedia Commons; CC BY 4.0. Source: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Elie_Metchnikoff._Photograph._Wellcome_V0026851.jpg Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Elie_Metchnikoff._Photograph._Wellcome_V0026851.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by/4.0"},{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-yog-laboratory-480.2ee6f814.avif","w":480},{"src":"/media/asset-yog-laboratory-960.2ee6f814.avif","w":960},{"src":"/media/asset-yog-laboratory-1600.2ee6f814.avif","w":1600}],"dominant":"#5c5c5c","h":1148,"w":1600,"webp":[{"src":"/media/asset-yog-laboratory-960.2ee6f814.webp","w":960}],"src":"/media/asset-yog-laboratory-960.2ee6f814.webp","id":"asset.yog.laboratory","alt":"Miecznikow z mikroskopem w laboratorium. Archiwalna fotografia z 1913 r., poddana cyfrowej restauracji przez Adam Cuerden.","objectCaption":"Miecznikow w laboratorium, 1913 r. Fotografia: Agence Rol; restauracja cyfrowa: Adam Cuerden. To nie jest badanie Grigorowa z 1905 r.","caption":"Miecznikow w laboratorium, 1913 r. Fotografia: Agence Rol; restauracja cyfrowa: Adam Cuerden. To nie jest badanie Grigorowa z 1905 r.","kindLabel":"Archiwum","kind":"archive","visibleKind":"Archiwum","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"Agence Rol; restauracja Adam Cuerden · Public domain · Biblioteka Narodowa Francji / Wikimedia Commons","license":"Public domain","attribution":"Archival photograph: Agence Rol; restoration by Adam Cuerden; National Library of France / Wikimedia Commons; Public domain. Source: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Professeur_Metchnikoff,_portrait_du_scientifique_dans_un_laboratoire_de_recherche.jpg Processed image.","attributionParts":[{"text":"Archival photograph: Agence Rol; restoration by Adam Cuerden; National Library of France / Wikimedia Commons; Public domain. Source: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Professeur_Metchnikoff,_portrait_du_scientifique_dans_un_laboratoire_de_recherche.jpg Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Professeur_Metchnikoff,_portrait_du_scientifique_dans_un_laboratoire_de_recherche.jpg","licenseUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Public_domain"}],"hotspots":[],"places":[{"note":"Miasto Instytutu Pasteura. Punkt nie wskazuje pomieszczenia Miecznikowa.","precision":"approximate","id":"place.yog.paris","name":"Paryż","latitude":48.85666666666667,"longitude":2.352222222222222,"accuracy":"approximate","radiusMeters":10000,"sourceIds":["src.yog.coords.paris","src.yog.stoilova2014","src.yog.pasteur"],"guideUrl":null,"slug":"yog.paris","url":"/pl/map/#yog.paris"}],"map":null,"activity":null,"audio":{"durationSeconds":26.265083333333333,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.yogurt-grigorov-1905.yogurt-grigorov-1905.s5-metchnikoff","duration":26.368,"src":"/audio/pl/yogurt-grigorov-1905/s5-metchnikoff.eed3ae23.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.yog.stoilova2014"},{"id":"src.yog.pasteur"},{"id":"src.yog.photo.metchnikoff"},{"id":"src.yog.photo.laboratory"}]},{"id":"yogurt-grigorov-1905.s6-museum-memory","number":7,"kind":"narrative","title":"Naczynia w muzeum","body":"W 2007 r. w Studen izwor otwarto Muzeum Jogurtu. W muzeum zgromadzono naczynia na mleko i przedmioty ze starego wiejskiego domu. Pokazują one domową stronę tej opowieści. Na zdjęciu widzimy budynek muzeum. Znajduje się ono blisko domu rodzinnego uczonego.","images":[{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-yog-museum-480.3252f3b1.avif","w":480},{"src":"/media/asset-yog-museum-640.3252f3b1.avif","w":640}],"dominant":"#7f7a73","h":480,"w":640,"webp":[{"src":"/media/asset-yog-museum-640.3252f3b1.webp","w":640}],"src":"/media/asset-yog-museum-640.3252f3b1.webp","id":"asset.yog.museum","alt":"Muzeum Jogurtu w Studen Izvor na współczesnym zdjęciu. Budynek muzeum nie jest genewskim laboratorium ani nie jest utożsamiany z domem rodzinnym.","objectCaption":"Muzeum Jogurtu w Studen Izvor na współczesnym zdjęciu. Budynek muzeum nie jest genewskim laboratorium ani nie jest utożsamiany z domem rodzinnym.","caption":"Muzeum Jogurtu w Studen Izvor na współczesnym zdjęciu. Budynek muzeum nie jest genewskim laboratorium ani nie jest utożsamiany z domem rodzinnym.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"cover","credit":"Krasimir Mihov · Public domain · Wikimedia Commons","license":"Public domain","attribution":"Image: Krasimir Mihov; Wikimedia Commons; Public domain. Source: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Museum_Studen_Izvor.jpg Processed image.","attributionParts":[{"text":"Image: Krasimir Mihov; Wikimedia Commons; Public domain. Source: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Museum_Studen_Izvor.jpg Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Museum_Studen_Izvor.jpg","licenseUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Public_domain"}],"hotspots":[],"places":[{"note":"Według relacji biograficznej próbki pochodziły stąd. Muzeum leży blisko domu rodzinnego Grigorowa. Punkt oznacza wieś, nie budynki.","precision":"approximate","id":"place.yog.studen","name":"Studen Izvor","latitude":42.791939,"longitude":22.596777,"accuracy":"approximate","radiusMeters":1000,"sourceIds":["src.yog.coords.studen","src.yog.stoilova2014","src.yog.tran2018","src.yog.local-museum"],"guideUrl":null,"slug":"yog.studen","url":"/pl/map/#yog.studen"}],"map":null,"activity":null,"audio":{"durationSeconds":18.242625,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.yogurt-grigorov-1905.yogurt-grigorov-1905.s6-museum-memory","duration":18.347,"src":"/audio/pl/yogurt-grigorov-1905/s6-museum-memory.5d835a00.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.yog.tran2018"},{"id":"src.yog.local-museum"},{"id":"src.yog.photo.museum"}]},{"id":"yogurt-grigorov-1905.a2-timeline","number":8,"kind":"activity","title":"Zadanie: uporządkuj wydarzenia","body":"","images":[],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":{"id":"q.yog.timeline","kind":"sequence","prompt":"Co wydarzyło się najpierw? Uporządkuj trzy wydarzenia.","sourceIds":["src.yog.stoilova2014","src.yog.tran2018","src.yog.pasteur","src.yog.grigoroff1905.reprint2020"],"items":[{"id":"ev-paper","label":"Grigorow publikuje badanie."},{"id":"ev-nobel","label":"Miecznikow współlaureatem Nagrody Nobla."},{"id":"ev-museum","label":"Otwarcie muzeum w Studen izwor."}],"explanation":"Rok 1905 poprzedza rok 1908, a muzeum otwarto znacznie później, w 2007 r.","correctOrderIds":["ev-paper","ev-nobel","ev-museum"],"sources":[{"id":"src.yog.stoilova2014"},{"id":"src.yog.tran2018"},{"id":"src.yog.pasteur"},{"id":"src.yog.grigoroff1905.reprint2020"}]},"audio":{"durationSeconds":4.182916666666666,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.yogurt-grigorov-1905.yogurt-grigorov-1905.a2-timeline","duration":4.309,"src":"/audio/pl/yogurt-grigorov-1905/a2-timeline.060bd4d3.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.yog.stoilova2014"},{"id":"src.yog.tran2018"},{"id":"src.yog.pasteur"},{"id":"src.yog.grigoroff1905.reprint2020"}]},{"id":"yogurt-grigorov-1905.a3-matching","number":9,"kind":"activity","title":"Zadanie: połącz","body":"","images":[],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":{"id":"q.yog.matching","kind":"matching","prompt":"Połącz każde nazwisko lub pojęcie z jego rolą w opowieści.","sourceIds":["src.yog.stoilova2014","src.yog.fao-starters"],"items":[{"id":"m-grigorov","label":"Stamen Grigorow","pairedLabel":"Bada bakterie w jogurcie."},{"id":"m-metchnikoff","label":"Miecznikow","pairedLabel":"Przypuszcza związek z długowiecznością."},{"id":"m-starter","label":"Zakwas","pairedLabel":"Wprowadza bakterie rozpoczynające fermentację."}],"explanation":"Pierwszy opis dotyczy pracy Grigorowa, drugi pytania Miecznikowa, a trzeci roli zakwasu.","sources":[{"id":"src.yog.stoilova2014"},{"id":"src.yog.fao-starters"}],"columns":["Element","Opis"]},"audio":{"durationSeconds":4.333875,"source":"synthetic_tts","voice":"pl_PL-gosia-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.pl.yogurt-grigorov-1905.yogurt-grigorov-1905.a3-matching","duration":4.437,"src":"/audio/pl/yogurt-grigorov-1905/a3-matching.ee287364.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.yog.stoilova2014"},{"id":"src.yog.fao-starters"}]}],"minutes":3,"sources":[{"year":2003,"url":"https://www.fao.org/input/download/standards/400/CXS_243e.pdf","institutionOrAuthor":"FAO/WHO Codex Alimentarius Commission","id":"src.yog.codex","title":"Codex Standard for Fermented Milks, CODEX STAN 243","accessedOn":"2026-11-03","authors":["FAO/WHO Codex Alimentarius Commission"],"accessed":"2026-11-03","isPdf":true,"container":""},{"year":null,"url":"https://www.fao.org/4/t1265e/t1265e12.htm","institutionOrAuthor":"Food and Agriculture Organization of the United Nations","id":"src.yog.fao-starters","title":"Small-Scale Dairy Farming Manual, Volume 1: Technology Unit 10.1, Starter Cultures","container":"FAO","accessedOn":"2026-11-03","authors":["Food and Agriculture Organization of the United Nations"],"accessed":"2026-11-03"},{"year":null,"url":"https://golubcollection.berkeley.edu/late-19th-century-microscopes/","institutionOrAuthor":"The Golub Collection, University of California, Berkeley","id":"src.yog.golub","title":"Late 19th Century Microscopes","accessedOn":"2026-11-03","authors":["The Golub Collection, University of California, Berkeley"],"accessed":"2026-11-03","container":""},{"year":2020,"url":"https://bibliotheque-russe-et-slave.com/Livres/Grigorov_-_Etude_sur_un_lait_fermente_comestible.pdf","institutionOrAuthor":"Stamen Grigorov (journal byline: Stamen Grigoroff)","id":"src.yog.grigoroff1905.reprint2020","title":"Étude sur un lait fermenté comestible. Le « Kissélo-mléko » de Bulgarie","container":"La Bibliothèque russe et slave, Littérature bulgare; electronic reprint of Revue médicale de la Suisse romande 25(10), 1905, pp. 714–721","pages":"1–13 (electronic edition)","accessedOn":"2026-11-03","authors":["Stamen Grigorov (journal byline: Stamen Grigoroff)"],"accessed":"2026-11-03","isPdf":true},{"year":null,"url":"https://transkotd.org/zabelezhitelnost/muzey-na-kiseloto-mlyako/","institutionOrAuthor":"Трънско туристическо дружество","id":"src.yog.local-museum","title":"Музей на киселото мляко","container":"Трънско ТД","accessedOn":"2026-11-03","authors":["Трънско туристическо дружество"],"accessed":"2026-11-03","fieldLanguages":{"institutionOrAuthor":"bg","container":"bg"}},{"year":null,"url":"https://lpsn.dsmz.de/subspecies/lactobacillus-delbrueckii-bulgaricus","institutionOrAuthor":"Leibniz Institute DSMZ, LPSN","id":"src.yog.lpsn","title":"Lactobacillus delbrueckii subsp. bulgaricus","container":"List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature","accessedOn":"2026-11-03","authors":["Leibniz Institute DSMZ, LPSN"],"accessed":"2026-11-03"},{"year":2020,"url":"https://vle.upm.edu.ph/pluginfile.php/135226/mod_resource/content/1/%20Microscope%20%5BCompatibility%20Mode%5D.pdf","institutionOrAuthor":"University of the Philippines Manila, VLE; individual lecturer not identified","id":"src.yog.microscope-parts","title":"The Microscope","container":"University of the Philippines Manila teaching slides","accessedOn":"2026-11-03","authors":["University of the Philippines Manila, VLE; individual lecturer not identified"],"accessed":"2026-11-03","isPdf":true},{"year":null,"url":"https://www.pasteur.fr/fr/nous-connaitre/elie-metchnikoff-1845-1916","institutionOrAuthor":"Institut Pasteur","id":"src.yog.pasteur","title":"Elie Metchnikoff (1845–1916)","accessedOn":"2026-11-03","authors":["Institut Pasteur"],"accessed":"2026-11-03","container":""},{"year":null,"url":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Lactobacillus_delbrueckii_subsp._bulgaricus_in_yogurt.jpg","institutionOrAuthor":"Bondarev.gal","id":"src.yog.photo.bacteria","title":"File:Lactobacillus delbrueckii subsp. bulgaricus in yogurt.jpg","container":"Wikimedia Commons","accessedOn":"2026-11-03","authors":["Bondarev.gal"],"accessed":"2026-11-03"},{"year":null,"url":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Professeur_Metchnikoff,_portrait_du_scientifique_dans_un_laboratoire_de_recherche.jpg","institutionOrAuthor":"Agence Rol; restoration by Adam Cuerden","id":"src.yog.photo.laboratory","title":"File:Professeur Metchnikoff, portrait du scientifique dans un laboratoire de recherche.jpg","container":"Bibliothèque nationale de France / Wikimedia Commons","accessedOn":"2026-11-03","authors":["Agence Rol; restoration by Adam Cuerden"],"accessed":"2026-11-03"},{"year":null,"url":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Elie_Metchnikoff._Photograph._Wellcome_V0026851.jpg","institutionOrAuthor":"Unknown photographer; Wellcome Collection","id":"src.yog.photo.metchnikoff","title":"File:Elie Metchnikoff. Photograph. Wellcome V0026851.jpg","container":"Wellcome Collection / Wikimedia Commons","accessedOn":"2026-11-03","authors":["Unknown photographer; Wellcome Collection"],"accessed":"2026-11-03"},{"year":null,"url":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:1870_circa,_binocular_compound_microscope,_Henry_Crouch,_England_-_Golub_Collection_of_Antique_Microscopes_-_DSC04870.JPG","institutionOrAuthor":"Daderot","id":"src.yog.photo.microscope","title":"File:1870 circa, binocular compound microscope, Henry Crouch, England - Golub Collection of Antique Microscopes - DSC04870.JPG","container":"Wikimedia Commons","accessedOn":"2026-11-03","authors":["Daderot"],"accessed":"2026-11-03"},{"year":null,"url":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Museum_Studen_Izvor.jpg","institutionOrAuthor":"Krasimir Mihov","id":"src.yog.photo.museum","title":"File:Museum Studen Izvor.jpg","container":"Wikimedia Commons","accessedOn":"2026-11-03","authors":["Krasimir Mihov"],"accessed":"2026-11-03"},{"year":null,"url":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Sanitaren_maior_medium.jpg","institutionOrAuthor":"Unknown photographer","id":"src.yog.photo.portrait","title":"File:Sanitaren maior medium.jpg","container":"Wikimedia Commons","accessedOn":"2026-11-03","authors":["Unknown photographer"],"accessed":"2026-11-03"},{"year":null,"url":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:University_of_Geneva_2015.jpg","institutionOrAuthor":"Dmitry A. Mottl","id":"src.yog.photo.university","title":"File:University of Geneva 2015.jpg","container":"Wikimedia Commons","accessedOn":"2026-11-03","authors":["Dmitry A. Mottl"],"accessed":"2026-11-03"},{"year":null,"url":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Yoghurt_in_bowl_011715.jpg","institutionOrAuthor":"Susan Slater","id":"src.yog.photo.yogurt","title":"File:Yoghurt in bowl 011715.jpg","container":"Wikimedia Commons","accessedOn":"2026-11-03","authors":["Susan Slater"],"accessed":"2026-11-03"},{"year":2014,"url":"https://research.tue.nl/en/publications/producing-bulgarian-yoghurt-manufacturing-and-exporting-authentic/","institutionOrAuthor":"Elitsa R. Stoilova","id":"src.yog.stoilova2014","title":"Producing Bulgarian Yoghurt: Manufacturing and Exporting Authenticity","container":"Amsterdam University Press; Eindhoven University of Technology doctoral dissertation","pages":"1–261","doi":"10.6100/IR770715","accessedOn":"2026-11-03","authors":["Elitsa R. Stoilova"],"accessed":"2026-11-03"},{"year":2018,"url":"https://tran.bg/site/e107_files/downloads/oup_tran_final.pdf","institutionOrAuthor":"Община Трън; ДЗЗД „ПЛАНПРОЕКТ ТРЪН“, ръководител арх. Олга Дякова","id":"src.yog.tran2018","title":"Общ устройствен план на Община Трън. Окончателен проект. Обяснителна записка","accessedOn":"2026-11-03","authors":["Община Трън; ДЗЗД „ПЛАНПРОЕКТ ТРЪН“, ръководител арх. Олга Дякова"],"accessed":"2026-11-03","isPdf":true,"fieldLanguages":{"institutionOrAuthor":"bg","title":"bg"},"container":""}],"credits":[{"id":"asset.yog.microscope-cutout","src":"/media/asset-yog-microscope-cutout-737.24483ab1.webp","alt":"Wycięty detal; tło usunięte. Mosiężny mikroskop z dwoma okularami, stolikiem przedmiotowym i lusterkiem. Egzemplarz muzealny, niepotwierdzony jako przyrząd Grigorowa.","w":737,"h":2172,"caption":"Mikroskop Henry Crouch, Anglia, około 1870 r., z kolekcji Golub. Egzemplarz muzealny do porównania z ówczesnymi przyrządami. Nie ustalono, by należał do Grigorowa.","credit":"Daderot · CC0 · Wikimedia Commons","license":"CC0","attribution":"Image: Daderot; Wikimedia Commons; CC0. Source: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:1870_circa,_binocular_compound_microscope,_Henry_Crouch,_England_-_Golub_Collection_of_Antique_Microscopes_-_DSC04870.JPG Cut-out detail; background removed.","attributionParts":[{"text":"Image: Daderot; Wikimedia Commons; CC0. Source: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:1870_circa,_binocular_compound_microscope,_Henry_Crouch,_England_-_Golub_Collection_of_Antique_Microscopes_-_DSC04870.JPG Cut-out detail; background removed.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:1870_circa,_binocular_compound_microscope,_Henry_Crouch,_England_-_Golub_Collection_of_Antique_Microscopes_-_DSC04870.JPG","licenseUrl":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/deed.en","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}},{"id":"asset.yog.yogurt","src":"/media/asset-yog-yogurt-960.381cfba1.webp","alt":"Współczesna miska jogurtu. Przedstawia żywność, nie próbkę Grigorowa ani produkt o potwierdzonym bułgarskim pochodzeniu.","w":1600,"h":1395,"caption":"Współczesna miska jogurtu. Przedstawia żywność, nie próbkę Grigorowa ani produkt o potwierdzonym bułgarskim pochodzeniu.","kindLabel":"Zdjęcie","credit":"Susan Slater · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Modern photograph: Susan Slater; Wikimedia Commons; CC BY-SA 4.0. Source: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Yoghurt_in_bowl_011715.jpg Processed image.","attributionParts":[{"text":"Modern photograph: Susan Slater; Wikimedia Commons; CC BY-SA 4.0. Source: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Yoghurt_in_bowl_011715.jpg Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Yoghurt_in_bowl_011715.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}},{"id":"asset.yog.university","src":"/media/asset-yog-university-960.a310dc30.webp","alt":"Uniwersytet Genewski na zdjęciu z 2015 r. Kontekst miejski; nie ustalono tu, że w tym budynku mieściło się laboratorium w 1905 r.","w":1600,"h":1067,"caption":"Uniwersytet Genewski na zdjęciu z 2015 r. Kontekst miejski; nie ustalono tu, że w tym budynku mieściło się laboratorium w 1905 r.","credit":"Dmitry A. Mottl · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Image: Dmitry A. Mottl; Wikimedia Commons; CC BY-SA 4.0. Source: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:University_of_Geneva_2015.jpg Processed image.","attributionParts":[{"text":"Image: Dmitry A. Mottl; Wikimedia Commons; CC BY-SA 4.0. Source: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:University_of_Geneva_2015.jpg Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:University_of_Geneva_2015.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}},{"id":"asset.yog.microscope","src":"/media/asset-yog-microscope-960.56878672.webp","alt":"Mosiężny mikroskop z dwoma okularami, stolikiem przedmiotowym i lusterkiem. Egzemplarz muzealny, niepotwierdzony jako przyrząd Grigorowa.","w":1732,"h":2400,"caption":"Mikroskop Henry Crouch, Anglia, około 1870 r., z kolekcji Golub. Egzemplarz muzealny do porównania z ówczesnymi przyrządami. Nie ustalono, by należał do Grigorowa.","credit":"Daderot · CC0 · Wikimedia Commons","license":"CC0","attribution":"Image: Daderot; Wikimedia Commons; CC0. Source: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:1870_circa,_binocular_compound_microscope,_Henry_Crouch,_England_-_Golub_Collection_of_Antique_Microscopes_-_DSC04870.JPG Processed image.","attributionParts":[{"text":"Image: Daderot; Wikimedia Commons; CC0. Source: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:1870_circa,_binocular_compound_microscope,_Henry_Crouch,_England_-_Golub_Collection_of_Antique_Microscopes_-_DSC04870.JPG Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:1870_circa,_binocular_compound_microscope,_Henry_Crouch,_England_-_Golub_Collection_of_Antique_Microscopes_-_DSC04870.JPG","licenseUrl":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/deed.en","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}},{"id":"asset.yog.bacteria","src":"/media/asset-yog-bacteria-960.cdbc0852.webp","alt":"Współczesna mikrofotografia barwionej próbki jogurtu. Autor określa ją jako Lactobacillus delbrueckii subsp. bulgaricus. Sam kształt nie dowodzi gatunku; to nie jest próbka z 1905 r.","w":1200,"h":1600,"caption":"Współczesna mikrofotografia barwionej próbki jogurtu. Autor określa ją jako Lactobacillus delbrueckii subsp. bulgaricus. Sam kształt nie dowodzi gatunku; to nie jest próbka z 1905 r.","kindLabel":"Zdjęcie","credit":"Bondarev.gal · CC BY 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY 4.0","attribution":"Modern micrograph: Bondarev.gal; Wikimedia Commons; CC BY 4.0. Source: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Lactobacillus_delbrueckii_subsp._bulgaricus_in_yogurt.jpg Processed image.","attributionParts":[{"text":"Modern micrograph: Bondarev.gal; Wikimedia Commons; CC BY 4.0. Source: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Lactobacillus_delbrueckii_subsp._bulgaricus_in_yogurt.jpg Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Lactobacillus_delbrueckii_subsp._bulgaricus_in_yogurt.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by/4.0","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}},{"id":"asset.yog.metchnikoff","src":"/media/asset-yog-metchnikoff-960.9bb093ac.webp","alt":"Ilja Miecznikow. Historyczny portret z Wellcome Collection; nie dokumentuje spotkania z Grigorowem.","w":1169,"h":1600,"caption":"Ilja Miecznikow. Historyczny portret z Wellcome Collection; nie dokumentuje spotkania z Grigorowem.","kindLabel":"Archiwum","visibleKind":"Archiwum","credit":"Nieznany fotograf; Wellcome Collection · CC BY 4.0 · Wellcome Collection / Wikimedia Commons","license":"CC BY 4.0","attribution":"Archival photograph: Unknown photographer; Wellcome Collection / Wikimedia Commons; CC BY 4.0. Source: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Elie_Metchnikoff._Photograph._Wellcome_V0026851.jpg Processed image.","attributionParts":[{"text":"Archival photograph: Unknown photographer; Wellcome Collection / Wikimedia Commons; CC BY 4.0. Source: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Elie_Metchnikoff._Photograph._Wellcome_V0026851.jpg Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Elie_Metchnikoff._Photograph._Wellcome_V0026851.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by/4.0","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}},{"id":"asset.yog.laboratory","src":"/media/asset-yog-laboratory-960.2ee6f814.webp","alt":"Miecznikow z mikroskopem w laboratorium. Archiwalna fotografia z 1913 r., poddana cyfrowej restauracji przez Adam Cuerden.","w":1600,"h":1148,"caption":"Miecznikow w laboratorium, 1913 r. Fotografia: Agence Rol; restauracja cyfrowa: Adam Cuerden. To nie jest badanie Grigorowa z 1905 r.","kindLabel":"Archiwum","visibleKind":"Archiwum","credit":"Agence Rol; restauracja Adam Cuerden · Public domain · Biblioteka Narodowa Francji / Wikimedia Commons","license":"Public domain","attribution":"Archival photograph: Agence Rol; restoration by Adam Cuerden; National Library of France / Wikimedia Commons; Public domain. Source: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Professeur_Metchnikoff,_portrait_du_scientifique_dans_un_laboratoire_de_recherche.jpg Processed image.","attributionParts":[{"text":"Archival photograph: Agence Rol; restoration by Adam Cuerden; National Library of France / Wikimedia Commons; Public domain. Source: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Professeur_Metchnikoff,_portrait_du_scientifique_dans_un_laboratoire_de_recherche.jpg Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Professeur_Metchnikoff,_portrait_du_scientifique_dans_un_laboratoire_de_recherche.jpg","licenseUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Public_domain","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}},{"id":"asset.yog.museum","src":"/media/asset-yog-museum-640.3252f3b1.webp","alt":"Muzeum Jogurtu w Studen Izvor na współczesnym zdjęciu. Budynek muzeum nie jest genewskim laboratorium ani nie jest utożsamiany z domem rodzinnym.","w":640,"h":480,"caption":"Muzeum Jogurtu w Studen Izvor na współczesnym zdjęciu. Budynek muzeum nie jest genewskim laboratorium ani nie jest utożsamiany z domem rodzinnym.","credit":"Krasimir Mihov · Public domain · Wikimedia Commons","license":"Public domain","attribution":"Image: Krasimir Mihov; Wikimedia Commons; Public domain. Source: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Museum_Studen_Izvor.jpg Processed image.","attributionParts":[{"text":"Image: Krasimir Mihov; Wikimedia Commons; Public domain. Source: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Museum_Studen_Izvor.jpg Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Museum_Studen_Izvor.jpg","licenseUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Public_domain","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}},{"id":"map-relief","src":"/assets/maps/relief@3x.jpg?v=075869a7dd","thumb":"/media/map/map-relief-2x-1024.4c826249.avif","alt":"Kontekst geograficzny bez granic historycznych","w":3072,"h":1987,"caption":"","kindLabel":"Kontekst geograficzny bez granic historycznych","visibleKind":"Kontekst geograficzny bez granic historycznych","credit":"Tom Patterson · Nathaniel Vaughn Kelso · Domena publiczna · Natural Earth","license":"Domena publiczna","attribution":"Tom Patterson · Nathaniel Vaughn Kelso","attributionParts":null,"sourceUrl":"https://www.naturalearthdata.com/downloads/10m-raster-data/10m-gray-earth/","licenseUrl":"https://www.naturalearthdata.com/about/terms-of-use/","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"}}],"places":[{"note":"Miasto, w którym prowadzono badania w 1905 r. Nie ustalono położenia laboratorium.","precision":"approximate","id":"place.yog.geneva","name":"Genewa","latitude":46.2,"longitude":6.15,"accuracy":"approximate","radiusMeters":5000,"sourceIds":["src.yog.coords.geneva","src.yog.stoilova2014","src.yog.grigoroff1905.reprint2020"],"guideUrl":null,"slug":"yog.geneva","url":"/pl/map/#yog.geneva"},{"note":"Miasto Instytutu Pasteura. Punkt nie wskazuje pomieszczenia Miecznikowa.","precision":"approximate","id":"place.yog.paris","name":"Paryż","latitude":48.85666666666667,"longitude":2.352222222222222,"accuracy":"approximate","radiusMeters":10000,"sourceIds":["src.yog.coords.paris","src.yog.stoilova2014","src.yog.pasteur"],"guideUrl":null,"slug":"yog.paris","url":"/pl/map/#yog.paris"},{"note":"Według relacji biograficznej próbki pochodziły stąd. Muzeum leży blisko domu rodzinnego Grigorowa. Punkt oznacza wieś, nie budynki.","precision":"approximate","id":"place.yog.studen","name":"Studen Izvor","latitude":42.791939,"longitude":22.596777,"accuracy":"approximate","radiusMeters":1000,"sourceIds":["src.yog.coords.studen","src.yog.stoilova2014","src.yog.tran2018","src.yog.local-museum"],"guideUrl":null,"slug":"yog.studen","url":"/pl/map/#yog.studen"}],"find":null,"next":[{"storyId":"story.atanasoff-computer","title":"Atanasoff i spór o komputer","topic":"John Vincent Atanasoff","eyebrow":"John Vincent Atanasoff · Ames","url":"/pl/stories/atanasoff-computer/","reason":"Zobaczcie, jak ludzie uczą się, badają i pracują.","image":{"alpha":true,"avif":[{"src":"/media/asset-ata-add-subtract-cutout-480.e7075786.avif","w":480},{"src":"/media/asset-ata-add-subtract-cutout-660.e7075786.avif","w":660}],"dominant":"#937a61","h":811,"w":660,"webp":[{"src":"/media/asset-ata-add-subtract-cutout-660.e7075786.webp","w":660}],"src":"/media/asset-ata-add-subtract-cutout-660.e7075786.webp","id":"asset.ata.add-subtract-cutout","alt":"Wycięty detal; tło usunięte. Odtworzony moduł dodawania i odejmowania z komputera Atanasoffa–Berry’ego.","objectCaption":"Rekonstrukcja ABC","caption":"","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"ArnoldReinhold · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Photo: ArnoldReinhold / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Reconstructed add-subtract module from the Atanasoff–Berry Computer. Cut-out detail; background removed.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"ArnoldReinhold / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Reconstructed add-subtract module from the Atanasoff–Berry Computer. Cut-out detail; background removed.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Atanasoff-Berry_add-subtract_module.agr.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0"},"minutes":4,"sceneCount":9},{"storyId":"story.georgi-ivanov-1979","title":"Na orbitę, bez dokowania","topic":"Georgi Iwanow","eyebrow":"Georgi Iwanow · Bajkonur","url":"/pl/stories/georgi-ivanov-1979/","reason":"","image":{"alpha":true,"avif":[{"src":"/media/asset-cosmos-capsule-cutout-480.e61f7ab3.avif","w":480},{"src":"/media/asset-cosmos-capsule-cutout-960.e61f7ab3.avif","w":960},{"src":"/media/asset-cosmos-capsule-cutout-1600.e61f7ab3.avif","w":1600}],"dominant":"#66584e","h":1781,"w":1618,"webp":[{"src":"/media/asset-cosmos-capsule-cutout-960.e61f7ab3.webp","w":960}],"src":"/media/asset-cosmos-capsule-cutout-960.e61f7ab3.webp","id":"asset.cosmos.capsule-cutout","alt":"Wycięty detal; tło usunięte. Kapsuła w kształcie dzwonu o ciemnej i brązowej powierzchni, z okrągłym iluminatorem i spadochronem po lewej.","objectCaption":"Kapsuła Sojuza 33","caption":"","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"Scroch · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Photo: Scroch / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Cut-out detail; background removed.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Scroch / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Cut-out detail; background removed.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Soyuz_33_descent_module.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0"},"minutes":5,"sceneCount":9},{"storyId":"story.revival-school-gabrovo","title":"Jak szkoła zmieniła miasto","topic":"Szkoła w Gabrowie z 1835 roku","eyebrow":"Szkoła w Gabrowie z 1835 roku · Gabrowo","url":"/pl/stories/revival-school-gabrovo/","reason":"","image":{"alpha":true,"avif":[{"src":"/media/asset-gabrovo-riben-bukvar-whale-dolphin-cutout-267.177c9b4e.avif","w":267}],"dominant":"#ac9075","h":549,"w":267,"webp":[{"src":"/media/asset-gabrovo-riben-bukvar-whale-dolphin-cutout-267.177c9b4e.webp","w":267}],"src":"/media/asset-gabrovo-riben-bukvar-whale-dolphin-cutout-267.177c9b4e.webp","id":"asset.gabrovo.riben-bukvar-whale-dolphin-cutout","alt":"Wycięty detal; tło usunięte. Strona z rycinami z Elementarza rybnego: dwa ptaki oznaczone numerami 9 i 10, delfin z numerem 12 i duży wieloryb z numerem 11","objectCaption":"Ilustracje z elementarza","caption":"","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"Photonik · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Illustrations from the Fish Primer, first published in 1824. The photographed copy is undated. Photo: Photonik / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Cut-out detail; background removed.","attributionParts":[{"text":"Illustrations from the Fish Primer, first published in 1824. The photographed copy is undated. Photo: Photonik / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Cut-out detail; background removed.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Riben-bukvar-pril3-1600.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"},"minutes":6,"sceneCount":9}],"people":[{"id":"person.massol","name":"Profesor Massol","url":"/pl/people/massol/"},{"id":"person.stamen-grigorov","name":"Stamen Grigorow","url":"/pl/people/stamen-grigorov/"},{"id":"person.ilya-metchnikoff","name":"Ilja Miecznikow","url":"/pl/people/ilya-metchnikoff/"}],"rulers":[],"status":"draft","fact":{"id":"fact.discover.yogurt-grigorov-1905","storyId":"story.yogurt-grigorov-1905","factId":"f.yog.04","text":"Grigorow pracował w laboratorium profesora Massola.","sourceIds":["src.yog.stoilova2014"]},"collectionFind":{"number":57,"total":59,"title":"Historyczny mikroskop","dateLabel":"19 w.","image":{"alpha":true,"avif":[{"src":"/media/asset-yog-microscope-cutout-480.24483ab1.avif","w":480},{"src":"/media/asset-yog-microscope-cutout-737.24483ab1.avif","w":737}],"dominant":"#866e55","h":2172,"w":737,"webp":[{"src":"/media/asset-yog-microscope-cutout-737.24483ab1.webp","w":737}],"src":"/media/asset-yog-microscope-cutout-737.24483ab1.webp","id":"asset.yog.microscope-cutout","alt":"Wycięty detal; tło usunięte. Mosiężny mikroskop z dwoma okularami, stolikiem przedmiotowym i lusterkiem. Egzemplarz muzealny, niepotwierdzony jako przyrząd Grigorowa.","objectCaption":"Historyczny mikroskop","caption":"Mikroskop Henry Crouch, Anglia, około 1870 r., z kolekcji Golub. Egzemplarz muzealny do porównania z ówczesnymi przyrządami. Nie ustalono, by należał do Grigorowa.","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Ilustracje","source":"Otwórz źródło","full":"Pełne informacje o autorstwie"},"fit":"contain","credit":"Daderot · CC0 · Wikimedia Commons","license":"CC0","attribution":"Image: Daderot; Wikimedia Commons; CC0. Source: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:1870_circa,_binocular_compound_microscope,_Henry_Crouch,_England_-_Golub_Collection_of_Antique_Microscopes_-_DSC04870.JPG Cut-out detail; background removed.","attributionParts":[{"text":"Image: Daderot; Wikimedia Commons; CC0. Source: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:1870_circa,_binocular_compound_microscope,_Henry_Crouch,_England_-_Golub_Collection_of_Antique_Microscopes_-_DSC04870.JPG Cut-out detail; background removed.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:1870_circa,_binocular_compound_microscope,_Henry_Crouch,_England_-_Golub_Collection_of_Antique_Microscopes_-_DSC04870.JPG","licenseUrl":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/deed.en"}},"ui":{"web.learnPromo":"Czytaj te historie po bułgarsku — poznaj język","web.travelPromo":"Odwiedź to miejsce — przewodnik po Bułgarii","web.autoAdvance":"Automatycznie przejdź do następnej sceny","web.repeatActivities":"Powtórz zadania","web.shortcuts":"Skróty klawiaturowe","web.sceneNavigation":"Poprzednia / następna scena","web.findCount":"Odkryto {count} z {total}","web.resumeNarration":"Wznów od {time}","web.activityLabel":"Zadanie","web.skippedActivities":"Zadania · {count} — rozpocznij","web.placesCount":"miejsca: {count}","web.moreAnswers":"Więcej odpowiedzi poniżej","web.playerSceneOf":"Scena {scene} z {total}: {title}","web.closeStory":"Zamknij historię","web.imageFit":"Pokaż cały obraz","web.activityOf":"Zadanie · {scene} z {total}","web.activityMoved":"Przeniesiono: pozycja {scene} z {total}","web.activityIncomplete":"Połącz wszystkie pary","web.seekTen":"Wstecz / do przodu o 10 sekund","web.activityFromScene":"Ze sceny {scene}","web.nextStory":"Następna historia","web.transcriptRevised":"tekst doprecyzowano","action.close":"Zamknij","action.next":"Dalej","action.retry":"Spróbuj ponownie","activity.check":"Sprawdź","answer.correct":"Poprawnie","answer.incorrect":"Niezupełnie","audio.backTen":"Cofnij o 10 sekund","audio.pause":"Wstrzymaj","audio.play":"Odtwórz narrację","audio.seek":"Pozycja narracji","audio.speed":"Tempo narracji","audio.synthetic":"Głos syntetyczny","audio.unavailable":"Nagranie jest niedostępne. Tekst jest tutaj.","bookmark.add":"Zapisz opowieść","bookmark.inSaved":"W zapisanych","bookmark.remove":"Usuń zapisaną opowieść","bookmark.removed":"Usunięto zakładkę","credit.title":"Ilustracje","discover.audioMinutes %lld":{"one":"%lld minuta","few":"%lld minuty","many":"%lld minut","other":"%lld minuty"},"discover.mapLabel":"Kontekst geograficzny bez granic historycznych","player.approximate":"Przybliżone położenie","player.back":"Wstecz","player.completed":"Nowe znalezisko w twojej kolekcji","player.counter %lld %lld":"%1$lld / %2$lld","player.details %lld":"Szczegóły (%lld)","player.explanation":"Dlaczego?","player.finish":"Zakończ","player.firstCorrect":"✓ Poprawnie za pierwszym razem","player.firstOther":"Pierwsza próba pozostaje zapisana. Powtórka służy ćwiczeniu.","player.interpretation":"Interpretacja","player.matchHint":"Dotknij pojęcia po lewej, potem znaczenia po prawej. Dotknij połączonego elementu, aby rozłączyć parę.","player.moveDown":"Przesuń w dół","player.moveUp":"Przesuń w górę","player.nextDetail":"Następny szczegół","player.previousDetail":"Poprzedni szczegół","player.related":"Powiązane historie","player.scene %lld":"Część %lld","player.sequenceHint":"Ułóż od najstarszego do najnowszego.","player.showAll":"Pokaż wszystkie","player.skip":"Pomiń","player.sources %lld":"Źródła · %lld","player.summary %lld %lld":"Zadania: %1$lld z %2$lld poprawnie za pierwszym razem","player.unpair":"Rozłącz parę","player.vitrine":"Do znalezisk","sources.title":"Źródła","story.listen":"Słuchaj","story.sceneCount %lld":{"one":"%lld scena","few":"%lld sceny","many":"%lld scen","other":"%lld sceny"},"story.start":"Zacznij","answer.chosen":"Wybrana odpowiedź","answer.skipped":"Zadanie pominięte","answer.revealed":"Odpowiedź wyświetlona","answer.correctOrder":"Prawidłowa kolejność","answer.correctPairs":"Prawidłowe pary","answer.yours.correct":"Twoja odpowiedź · poprawna","answer.yours.incorrect":"Twoja odpowiedź · błędna","audio.stop":"Zatrzymaj odtwarzanie","Search.search.group.places":"Miejsca","Atlas.zoomIn":"Przybliż","Atlas.zoomOut":"Oddal"},"promos":{"learn":{"icon":"/media/promo/learn-160.webp","name":"Nauka bułgarskiego","url":"https://bulgaria.zydeno.com/pl/learn-bulgarian/"},"travel":{"icon":"/media/promo/travel-160.webp","name":"Przewodnik Bułgaria","url":"https://bulgaria.zydeno.com/pl/travel-guide-bulgaria/"}}}
