{"version":2,"locale":"tr","id":"story.rila-monastery","hasFind":true,"slug":"rila-monastery","url":"/tr/stories/rila-monastery/","topic":"Rila Manastırı","title":"Kule ve çevresindeki yaşam","summary":"Rilalı İvan ve Orta Çağ kulesinden kitaplara, Bulgar Uyanışı dönemi duvar resimlerine ve yangından sonraki yeni binalara. Bir topluluğun belleğini nasıl aktardığına dair bir anlatı.","cover":{"title":"Kule ve çevresindeki yaşam","subtitle":"Zaman içinde Rila Manastırı","hook":"Manastır yangınından geriye ne kaldı?","summary":"Rilalı İvan ve Orta Çağ kulesinden kitaplara, Bulgar Uyanışı dönemi duvar resimlerine ve yangından sonraki yeni binalara. Bir topluluğun belleğini nasıl aktardığına dair bir anlatı.","takeaway":"Burada süreklilik, her duvarın ayakta kaldığı anlamına gelmiyor. Vardığımız sonuç daha somut: İnsanlar binaları yeniden inşa ederken bile manastır yaşamını, kitapları ve becerileri aktardı. Kule Orta Çağ'dan, ana kilise ise XIX. yüzyıldandır."},"sortYear":1834,"firstActivity":5,"epoch":{"id":"epoch.ottoman","styleId":"ottoman","sortOrder":2,"title":"Osmanlı dönemi","dateLabel":"1396–1878","eraShort":"Osmanlı dönemi","slug":"ottoman","fill":"#9A7B66","ink":"#221616","raised":"#A98F7D","dark":"#6D5F55"},"epochId":"epoch.ottoman","placeShort":"Rila Manastırı","date":"1834–1862","image":{"alpha":true,"avif":[{"src":"/media/asset-rila-tower-cutout-480.023657ec.avif","w":480},{"src":"/media/asset-rila-tower-cutout-960.023657ec.avif","w":960},{"src":"/media/asset-rila-tower-cutout-1294.023657ec.avif","w":1294}],"dominant":"#887d77","h":2009,"w":1294,"webp":[{"src":"/media/asset-rila-tower-cutout-960.023657ec.webp","w":960}],"src":"/media/asset-rila-tower-cutout-960.023657ec.webp","id":"asset.rila.tower-cutout","alt":"Kesilmiş ayrıntı; arka plan kaldırıldı. Önünde daha sonra eklenmiş bir yapı bulunan taş kule ve sağda ana kilisenin bir bölümü.","objectCaption":"Hrelyo Kulesi","caption":"","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Görseller","source":"Kaynağı aç","full":"Tam kaynak bilgisi"},"fit":"contain","credit":"Explorer1940 · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Photo: Explorer1940, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Hrelyo’s Tower today. Cut-out detail; background removed.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Explorer1940, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Hrelyo’s Tower today. Cut-out detail; background removed.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Rila_Monastery_Tower_of_Hrelyo_02.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0"},"scenes":[{"id":"rila-monastery.s1-after-fire","number":1,"kind":"narrative","title":"Yangından sonra","body":"1833'te bir yangın Rila Manastırı'nı harap etti. Ancak taştan Hrelyo Kulesi ayakta kaldı. Bugün çizgili kemerleri ve duvar resimleri olan bir kilisenin yanında yükseliyor. Yan yana durmaları yanıltıcı: Bu yapılar aynı dönemden değil.\n\nBir başka şaşırtıcı ayrıntı daha var. İliev'in tarihsel incelemesine göre yangın yalnızca kuleyi değil, Orta Çağ'dan kalma taş kiliseyi de korudu. Eski kilise daha sonra yerine daha büyük bir kilise yapılması için yıkıldı. Demek ki avlu hem yangın hem de insan kararıyla değişti. Kule burada ayakta kalan en eski bina, ama manastırın tamamı zarar görmeden kalmadı. Öyleyse yaşamaya devam eden neydi?","images":[{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-rila-tower-480.e580f640.avif","w":480},{"src":"/media/asset-rila-tower-960.e580f640.avif","w":960},{"src":"/media/asset-rila-tower-1600.e580f640.avif","w":1600}],"dominant":"#918d8c","h":2400,"w":1800,"webp":[{"src":"/media/asset-rila-tower-960.e580f640.webp","w":960}],"src":"/media/asset-rila-tower-960.e580f640.webp","id":"asset.rila.tower","alt":"Önünde daha sonra eklenmiş bir yapı bulunan taş kule ve sağda ana kilisenin bir bölümü.","objectCaption":"Hrelyo Kulesi","caption":"","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Görseller","source":"Kaynağı aç","full":"Tam kaynak bilgisi"},"fit":"cover","credit":"Explorer1940 · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Photo: Explorer1940, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Hrelyo’s Tower today. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Explorer1940, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Hrelyo’s Tower today. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Rila_Monastery_Tower_of_Hrelyo_02.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0"}],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":null,"audio":{"durationSeconds":42.194,"source":"synthetic_tts","voice":"tr_TR-fettah-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.tr.rila-monastery.rila-monastery.s1-after-fire","duration":42.283,"src":"/audio/tr/rila-monastery/s1-after-fire.470ebc77.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.rila.iliev2000"},{"id":"src.rila.monastery.tower"},{"id":"src.rila.photo.tower"}]},{"id":"rila-monastery.s2-hermit-and-community","number":2,"kind":"narrative","title":"Önce yalnız bir insan, sonra bir topluluk","body":"Başlangıç, X. yüzyılda yaşamış bir münzevi olan Rilalı İvan'la ilişkilidir. Bugünkü galeriler onun evi değildi. Anısı metinler aracılığıyla aktarıldı; azizlerin hayat hikâyelerinde hayatının anlatısı mucizelerle iç içe geçer. Bunlardan birinde küçük bir ekmek Çar Petır'ın dokuz avcısını doyurur ve yarısı artar. Bu, bağımsız olarak doğrulanmış bir olay değil, azizin hayat hikâyesindeki bir rivayettir.\n\nİvan'a atfedilen Vasiyet adlı başka bir metin, keşişlere birlikte yaşamalarını, çalışmalarını ve yolcuları kabul etmelerini öğütler. Metin, kendi elinden çıkmış bir yazma olarak değil, geç dönem kopyalarıyla günümüze ulaşmıştır. Duvar resminde azizin daha sonraki bir tasvirini görüyoruz; bu, yaşarken yapılmış bir portre değil. Münzevinin anlatısı bir topluluğun yaşamının parçası olmuştur.","images":[{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-rila-john-480.2aea3396.avif","w":480},{"src":"/media/asset-rila-john-960.2aea3396.avif","w":960},{"src":"/media/asset-rila-john-1200.2aea3396.avif","w":1200}],"dominant":"#697c95","h":1600,"w":1200,"webp":[{"src":"/media/asset-rila-john-960.2aea3396.webp","w":960}],"src":"/media/asset-rila-john-960.2aea3396.webp","id":"asset.rila.john","alt":"Mavi zemin üzerinde uzun beyaz sakallı ve haleli Rilalı İvan tasviri.","objectCaption":"Mavi zemin üzerinde uzun beyaz sakallı ve haleli Rilalı İvan tasviri.","caption":"","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Görseller","source":"Kaynağı aç","full":"Tam kaynak bilgisi"},"fit":"contain","credit":"Biso · Public domain · Wikimedia Commons","license":"Public domain","attribution":"Photo: Biso, Wikimedia Commons, Public domain. Mural image of Ivan of Rila. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Biso, Wikimedia Commons, Public domain. Mural image of Ivan of Rila. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ivan_Rilski_-_fresco_from_church_in_rila_monastery-bulgaria.JPG","licenseUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/Template:PD-self"}],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":null,"audio":{"durationSeconds":54.6515,"source":"synthetic_tts","voice":"tr_TR-fettah-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.tr.rila-monastery.rila-monastery.s2-hermit-and-community","duration":54.741,"src":"/audio/tr/rila-monastery/s2-hermit-and-community.29fb3812.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.rila.monastery.about"},{"id":"src.rila.iliev2000"},{"id":"src.rila.life.hagiography"},{"id":"src.rila.photo.john"}]},{"id":"rila-monastery.s3-stone-and-letters","number":3,"kind":"artifact","title":"Bir ad taşıyan taş","body":"XIV. yüzyılda hami Stefan Hrelyo Dragovol bir savunma kulesi yaptırdı. Manastırın tarihçesi 1334–1335'i, kuleye ayrılan sayfa ise 1335'i verir. Tarih aralığı ile tek yıl birbiriyle çelişmez.\n\nTaş bina beş katlıdır. Son katta XIV. yüzyıldan duvar resimleri bulunan İsa'nın Suret Değiştirmesi Şapeli yer alır. Savunma ve ibadet aynı çatı altındadır. Ayrı bir yakın çekimde de gösterilen tuğla inşa kitabesi, kuleyi hamisiyle ilişkilendirir. Genel fotoğrafta öndeki ek yapı daha sonraki bir döneme aittir: Görünen siluetin tamamı Orta Çağ'dan kalma değildir. Mekânı okumak için katmanlarını ayırt etmeliyiz.","images":[{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-rila-tower-480.e580f640.avif","w":480},{"src":"/media/asset-rila-tower-960.e580f640.avif","w":960},{"src":"/media/asset-rila-tower-1600.e580f640.avif","w":1600}],"dominant":"#918d8c","h":2400,"w":1800,"webp":[{"src":"/media/asset-rila-tower-960.e580f640.webp","w":960}],"src":"/media/asset-rila-tower-960.e580f640.webp","id":"asset.rila.tower","alt":"Önünde daha sonra eklenmiş bir yapı bulunan taş kule ve sağda ana kilisenin bir bölümü.","objectCaption":"Hrelyo Kulesi","caption":"","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Görseller","source":"Kaynağı aç","full":"Tam kaynak bilgisi"},"fit":"cover","credit":"Explorer1940 · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Photo: Explorer1940, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Hrelyo’s Tower today. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Explorer1940, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Hrelyo’s Tower today. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Rila_Monastery_Tower_of_Hrelyo_02.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0"},{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-rila-inscription-480.4896c628.avif","w":480},{"src":"/media/asset-rila-inscription-960.4896c628.avif","w":960},{"src":"/media/asset-rila-inscription-1600.4896c628.avif","w":1600},{"src":"/media/asset-rila-inscription-2400.4896c628.avif","w":2400}],"dominant":"#806a5d","h":1869,"w":2400,"webp":[{"src":"/media/asset-rila-inscription-960.4896c628.webp","w":960}],"src":"/media/asset-rila-inscription-960.4896c628.webp","id":"asset.rila.inscription","alt":"Bir kemerin üzerindeki dikdörtgen panoda tuğladan harfler; kitabenin bir bölümü gölgede.","objectCaption":"Bir kemerin üzerindeki dikdörtgen panoda tuğladan harfler; kitabenin bir bölümü gölgede.","caption":"","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Görseller","source":"Kaynağı aç","full":"Tam kaynak bilgisi"},"fit":"contain","credit":"Todor Bozhinov / Тодор Божинов · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Photo: Todor Bozhinov / Тодор Божинов, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Building inscription on Hrelyo’s Tower. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Todor Bozhinov / Тодор Божинов, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Building inscription on Hrelyo’s Tower. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Hrelyo%27s_Tower_Rila_Monastery_building_inscription_1334.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0"}],"hotspots":[{"id":"h-rila-stone","x":0.13,"y":0.58,"title":"Taş kule","body":"Bu, Orta Çağ'dan kalma taş bölümdür. Kule beş katlıdır ve savunma amacıyla kullanılmıştır.","sourceIds":["src.rila.monastery.tower","src.rila.iliev2000","src.rila.photo.tower"],"certainty":"source_reported"},{"id":"h-rila-chapel","x":0.34,"y":0.16,"title":"Şapel üst katta","body":"En üst katta, XIV. yüzyıl duvar resimleriyle İsa'nın Başkalaşımı Şapeli bulunur. İşaret kulenin üst bölümünü gösterir; iç mekân fotoğrafta görünmez.","sourceIds":["src.rila.monastery.tower","src.rila.photo.tower"],"certainty":"source_reported"},{"id":"h-rila-addition","x":0.39,"y":0.49,"title":"Daha sonraki ek yapı","body":"Kulenin önünde sütunlu ve çanlı, daha sonra eklenmiş bir yapı görülür. Bu yapıyı Orta Çağ taş duvarlarıyla aynı döneme tarihlemiyoruz.","sourceIds":["src.rila.management2004","src.rila.photo.tower"],"certainty":"source_reported"}],"places":[],"map":null,"activity":null,"audio":{"durationSeconds":45.83954166666667,"source":"synthetic_tts","voice":"tr_TR-fettah-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.tr.rila-monastery.rila-monastery.s3-stone-and-letters","duration":45.952,"src":"/audio/tr/rila-monastery/s3-stone-and-letters.52c7a247.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.rila.monastery.tower"},{"id":"src.rila.monastery.about"},{"id":"src.rila.iliev2000"},{"id":"src.rila.management2004"},{"id":"src.rila.photo.tower"},{"id":"src.rila.photo.inscription"}]},{"id":"rila-monastery.s4-return-from-tarnovo","number":4,"kind":"map","title":"Tırnovo'dan dönüş","body":"Osmanlı döneminde manastırın koşulları değişti. İliev, XV. yüzyılın ortalarına doğru manastırın ıssız kaldığını, ardından manastır topluluğunun yeniden kurulduğunu anlatır. 1466'da Rila, Aynaroz'daki Aziz Panteleymon Manastırı'yla karşılıklı yardımlaşma anlaşması yaptı.\n\n1469'da Osmanlı makamlarının izniyle Rilalı İvan'ın kutsal emanetleri Tırnovo'dan Rila'ya geri getirildi. Bu nakli Vladislav Gramatik anlatır. Harita, kesin güzergâhı yeniden oluşturmadan anlatıdaki iki yeri birbirine bağlar.\n\n1498 ve 1519 tarihli fermanlar manastırın mülklerini doğruladı, ancak yağmaları sona erdirmedi. Bu belirsizliğin yanı sıra kitaplarla ilgili çalışmalar sürdü. XVII. yüzyılın sonlarına doğru burada bir cilt atölyesi vardı: Kitapların yalnızca okunması değil, ciltlenmesi de gerekiyordu.","images":[],"hotspots":[],"places":[{"note":"Rila Manastırı, Hrelyo’nun Orta Çağ kulesiyle 19. yüzyılda yeniden yapılan kilise ve kanatları bir araya getirir. Neofit Rilski burada bilgin ve öğretmen olarak çalıştı.","precision":"approximate","id":"place.rila.monastery","name":"Rila Manastırı","latitude":42.134379,"longitude":23.339551,"accuracy":"approximate","radiusMeters":100,"sourceIds":["src.gabrovo.bta-rila-2023","src.gabrovo.krasteva-2024","src.gabrovo.osm","src.rila.iliev2000","src.rila.wikidata.rila"],"short":"Rila Manastırı","guideUrl":null,"slug":"rila.monastery","url":"/tr/map/#rila.monastery"},{"note":"Tırnovo, Çar İvan Aleksandır’la bağlantılı Orta Çağ başkentidir. Rilalı İvan’ın kutsal kalıntıları 1469’da buradan Rila Manastırı’na geri götürüldü.","precision":"approximate","id":"place.tetra.tarnovo","name":"Tırnovo — günümüzde Veliko Tırnovo","latitude":43.078652,"longitude":25.628291,"accuracy":"approximate","radiusMeters":5000,"sourceIds":["src.rila.iliev2000","src.rila.wikidata.tarnovo","src.tetra.coordinates","src.tetra.nomination","src.ivr.wikidata.tarnovo","src.ivr.bakalova1981","src.kal.coordinates.tarnovo","src.tar.coord.tarnovo","src.tar.constitution"],"short":"Tırnovo","guideUrl":null,"slug":"tetra.tarnovo","url":"/tr/map/#tetra.tarnovo"}],"map":{"light":{"src":"/assets/maps/relief@3x.jpg?v=075869a7dd","w":3072,"h":1987,"avif":[],"webp":[],"responsive":[{"src":"/media/map/map-relief-2x-1024.4c826249.avif","w":1024},{"src":"/media/map/map-relief-3x-1536.8876519a.avif","w":1536},{"src":"/media/map/map-relief-2x-2048.4c826249.avif","w":2048},{"src":"/media/map/map-relief-3x-3072.8876519a.avif","w":3072}]},"dark":{"src":"/assets/maps/relief-dark@3x.jpg?v=0941a59d06","w":3072,"h":1987,"avif":[],"webp":[],"responsive":[{"src":"/media/map/map-relief-dark-2x-1024.73ab39a9.avif","w":1024},{"src":"/media/map/map-relief-dark-3x-1536.4f3ca147.avif","w":1536},{"src":"/media/map/map-relief-dark-2x-2048.73ab39a9.avif","w":2048},{"src":"/media/map/map-relief-dark-3x-3072.4f3ca147.avif","w":3072}]},"places":[{"note":"Rila Manastırı, Hrelyo’nun Orta Çağ kulesiyle 19. yüzyılda yeniden yapılan kilise ve kanatları bir araya getirir. Neofit Rilski burada bilgin ve öğretmen olarak çalıştı.","precision":"approximate","id":"place.rila.monastery","name":"Rila Manastırı","latitude":42.134379,"longitude":23.339551,"accuracy":"approximate","radiusMeters":100,"sourceIds":["src.gabrovo.bta-rila-2023","src.gabrovo.krasteva-2024","src.gabrovo.osm","src.rila.iliev2000","src.rila.wikidata.rila"],"short":"Rila Manastırı","guideUrl":null,"slug":"rila.monastery","url":"/tr/map/#rila.monastery","number":1,"x":22.99439,"y":65.57561,"inside":true,"viewX":28.483373419354834,"viewY":65.89627561612905},{"note":"Tırnovo, Çar İvan Aleksandır’la bağlantılı Orta Çağ başkentidir. Rilalı İvan’ın kutsal kalıntıları 1469’da buradan Rila Manastırı’na geri götürüldü.","precision":"approximate","id":"place.tetra.tarnovo","name":"Tırnovo — günümüzde Veliko Tırnovo","latitude":43.078652,"longitude":25.628291,"accuracy":"approximate","radiusMeters":5000,"sourceIds":["src.rila.iliev2000","src.rila.wikidata.tarnovo","src.tetra.coordinates","src.tetra.nomination","src.ivr.wikidata.tarnovo","src.ivr.bakalova1981","src.kal.coordinates.tarnovo","src.tar.coord.tarnovo","src.tar.constitution"],"short":"Tırnovo","guideUrl":null,"slug":"tetra.tarnovo","url":"/tr/map/#tetra.tarnovo","number":2,"x":51.60364,"y":40.77518,"inside":true,"viewX":63.92192825806451,"viewY":34.103724383870976}],"extent":[0,0,1,1],"orientation":[{"name":"Sofya","kind":"town","x":22.774,"y":50.826,"viewX":28.210374193548386,"viewY":46.98822718387098},{"name":"Filibe","kind":"town","x":40.566,"y":65.549,"viewX":50.24949677419356,"viewY":65.86216331290325},{"name":"Varna","kind":"town","x":80.184,"y":37.187,"viewX":99.32469677419355,"viewY":29.503909119354844},{"name":"Burgaz","kind":"town","x":74.532,"y":55.892,"viewX":92.32350967741935,"viewY":53.48251234516132},{"name":"Rusçuk","kind":"town","x":55.821,"y":20.617,"viewX":69.14601290322581,"viewY":8.262238151612907},{"name":"Veliko Tırnovo","kind":"town","x":51.465,"y":40.853,"viewX":63.7501935483871,"viewY":34.20348460322582},{"name":"Plevne","kind":"town","x":38.834,"y":31.796,"viewX":48.104051612903234,"viewY":22.592994925806458},{"name":"Eski Zağra","kind":"town","x":51.681,"y":57.962,"viewX":64.01775483870968,"viewY":56.136118796774205},{"name":"Şumnu","kind":"town","x":67.951,"y":35.671,"viewX":84.17156129032259,"viewY":27.560494925806456},{"name":"Vidin","kind":"town","x":17.099,"y":16.308,"viewX":21.18069677419355,"viewY":2.738378151612905},{"name":"Blagoevgrad","kind":"town","x":19.929,"y":68.531,"viewX":24.686245161290323,"viewY":69.68489492580647},{"name":"Hasköy","kind":"town","x":50.694,"y":70.78,"viewX":62.79514838709679,"viewY":72.56796782903227},{"name":"Smolyan","kind":"town","x":40.014,"y":80.031,"viewX":49.56572903225807,"viewY":84.42715299032261},{"name":"İslimye","kind":"town","x":60.286,"y":51.247,"viewX":74.67685161290323,"viewY":47.527922022580654},{"name":"Dobriç","kind":"town","x":79.091,"y":27.65,"viewX":97.97078709677419,"viewY":17.278090409677418},{"name":"Pernik","kind":"town","x":19.223,"y":53.257,"viewX":23.811716129032256,"viewY":50.1046123451613},{"name":"Yanbolu","kind":"town","x":62.544,"y":56.432,"viewX":77.47385806451614,"viewY":54.174757506451634},{"name":"Pazarcık","kind":"town","x":35.42,"y":64.052,"viewX":43.87509677419355,"viewY":63.94310589354841},{"name":"İvraca","kind":"town","x":25.661,"y":37.29,"viewX":31.786529032258066,"viewY":29.635948474193558},{"name":"Gabrovo","kind":"town","x":47.734,"y":46.177,"viewX":59.12856774193549,"viewY":41.02850911935485},{"name":"Kırcaali","kind":"town","x":48.471,"y":78.573,"viewX":60.04149677419355,"viewY":82.55809105483871},{"name":"Köstendil","kind":"town","x":14.889,"y":61.673,"viewX":18.443148387096777,"viewY":60.89338137741937},{"name":"Montana","kind":"town","x":21.563,"y":31.916,"viewX":26.710296774193548,"viewY":22.746827183870973},{"name":"Lofça","kind":"town","x":40.178,"y":39.23,"viewX":49.76887741935484,"viewY":32.122903312903226},{"name":"Silistre","kind":"town","x":72.008,"y":13.056,"viewX":89.1970064516129,"viewY":-1.4304760419354856},{"name":"Eski Cuma","kind":"town","x":63.402,"y":36.202,"viewX":78.53667096774194,"viewY":28.241202667741945},{"name":"Razgrad","kind":"town","x":62.709,"y":28.698,"viewX":77.67824516129032,"viewY":18.6215587967742},{"name":"Kazanlık","kind":"town","x":48.661,"y":52.884,"viewX":60.27685161290323,"viewY":49.626450409677425},{"name":"Tuna","kind":"nature","x":46.384,"y":23.924,"viewX":57.45630967741936,"viewY":12.501598796774196},{"name":"Karadeniz","kind":"nature","x":86.25,"y":45.496,"viewX":106.83870967741937,"viewY":40.15551105483872},{"name":"Balkan Dağları","kind":"nature","x":41.25,"y":49.45,"viewX":51.09677419354839,"viewY":45.22428395806453},{"name":"Rila","kind":"nature","x":25.625,"y":65.69,"viewX":31.741935483870964,"viewY":66.04291621612903},{"name":"Pirin","kind":"nature","x":24.125,"y":75.565,"viewX":29.883870967741938,"viewY":78.70202911935485},{"name":"Rodoplar","kind":"nature","x":38.75,"y":79.447,"viewX":48.00000000000001,"viewY":83.67850266774195},{"name":"Istranca","kind":"nature","x":76.25,"y":67.774,"viewX":94.45161290322581,"viewY":68.71446976451614}],"crop":{"sx":0.8072916666666666,"sy":0.7800704579768494,"x":0,"y":0.14171872101157523},"credit":{"id":"map-relief"}},"activity":null,"audio":{"durationSeconds":58.656958333333336,"source":"synthetic_tts","voice":"tr_TR-fettah-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.tr.rila-monastery.rila-monastery.s4-return-from-tarnovo","duration":58.752,"src":"/audio/tr/rila-monastery/s4-return-from-tarnovo.772471d8.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.rila.iliev2000"},{"id":"src.rila.patriarchate"},{"id":"src.rila.monastery.about"},{"id":"src.rila.wikidata.rila"},{"id":"src.rila.wikidata.tarnovo"}]},{"id":"rila-monastery.a1-fire","number":5,"kind":"activity","title":"Görev: ne ayakta kaldı","body":"","images":[],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":{"id":"q.rila.fire","kind":"single_choice","prompt":"Anlatıya göre 1833 yangınından ne sağ çıktı?","sourceIds":["src.rila.iliev2000"],"items":[{"id":"opt-both","label":"Kule ve Orta Çağ'dan kalma taş kilise."},{"id":"opt-tower","label":"Yalnızca kule.","whyWrong":"Yangın eski taş kiliseyi de korudu."},{"id":"opt-current","label":"Bugünkü konut kanatları.","whyWrong":"Anlatı, zarar görmemiş bir kompleks değil, yıkım ve ardından yeniden inşayı anlatıyor."}],"explanation":"Kule ayakta kalan tek yapı değildi. Eski kilisenin yerine yangından sonra daha büyüğü yapıldı.","correctItemId":"opt-both","sources":[{"id":"src.rila.iliev2000"}]},"audio":{"durationSeconds":4.5776666666666666,"source":"synthetic_tts","voice":"tr_TR-fettah-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.tr.rila-monastery.rila-monastery.a1-fire","duration":4.693,"src":"/audio/tr/rila-monastery/a1-fire.fbe63c55.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.rila.iliev2000"}]},{"id":"rila-monastery.s5-painting-again","number":6,"kind":"artifact","title":"Yeniden resmetmek","body":"Yangından sonra yeni inşaat başladı. UNESCO kompleksin yeniden inşası için 1834–1862 tarihlerini verir. Bu, tek bir binanın tarihi değildir. Bugün gördüğümüz avluyu Meryem'in Doğuşu ana kilisesi ve yaşam kanatları şekillendirir.\n\nZahari Zograf, kilisenin ana iç mekânı olan naosun bir bölümünün resimlenmesine katıldı. Bulgaristan Bilimler Akademisi'nin çalışması 1842–1845 tarihlerini verir; Yançeva'nın bilimsel sunumu, naosta Dimitar ve Zahari'ye ait duvar resimlerini 1844'e tarihler. Zahari, manastırdaki bütün duvar resimlerinin sanatçısı değildir.\n\nDış galerinin fotoğrafında, çevrelerinde başka figürler bulunan Meryem ve Çocuk İsa'yı görüyoruz. Tam olarak bu parçanın sanatçısını belirleyemedik. Parça, resimli yüzeyin nasıl düzenlendiğini gösterir; sanatçının kimliğini kanıtlamaz.","images":[{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-rila-fresco-480.0d38ef42.avif","w":480},{"src":"/media/asset-rila-fresco-960.0d38ef42.avif","w":960},{"src":"/media/asset-rila-fresco-1600.0d38ef42.avif","w":1600}],"dominant":"#8c6757","h":1817,"w":2400,"webp":[{"src":"/media/asset-rila-fresco-960.0d38ef42.webp","w":960}],"src":"/media/asset-rila-fresco-960.0d38ef42.webp","id":"asset.rila.fresco","alt":"Başka figürlerin de yer aldığı dairesel bir kompozisyonun ortasında Meryem ve Çocuk İsa.","objectCaption":"Başka figürlerin de yer aldığı dairesel bir kompozisyonun ortasında Meryem ve Çocuk İsa.","caption":"","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Görseller","source":"Kaynağı aç","full":"Tam kaynak bilgisi"},"fit":"contain","credit":"Pudelek (Marcin Szala) · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 3.0","attribution":"Photo: Pudelek (Marcin Szala), Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Mural in the church gallery. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Pudelek (Marcin Szala), Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Mural in the church gallery. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Rila_Monastery_(%D0%A0%D0%B8%D0%BB%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%80)_-_fresco.JPG","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0"}],"hotspots":[{"id":"h-rila-centre","x":0.51,"y":0.48,"title":"Kompozisyonun merkezi","body":"Ortada Meryem ve Çocuk İsa var. Bu, fotoğrafa dayalı bir gözlemdir; resmi bir sanatçıya atfetmez.","sourceIds":["src.rila.photo.fresco"],"certainty":"source_reported"},{"id":"h-rila-surround","x":0.23,"y":0.38,"title":"Merkezin çevresindeki figürler","body":"Merkezdeki tasvirin çevresinde başka figürler bulunur. Doğrulanmış bir katalog olmadan her sahneyi adlandırmıyoruz.","sourceIds":["src.rila.photo.fresco"],"certainty":"source_reported"},{"id":"h-rila-painted-border","x":0.51,"y":0.07,"title":"Boyalı çerçeve","body":"Kenarda yazılı bir şerit var. Fotoğraftaki metin için yeni bir okuma önermiyoruz.","sourceIds":["src.rila.photo.fresco"],"certainty":"source_reported"}],"places":[],"map":null,"activity":null,"audio":{"durationSeconds":58.947208333333336,"source":"synthetic_tts","voice":"tr_TR-fettah-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.tr.rila-monastery.rila-monastery.s5-painting-again","duration":59.051,"src":"/audio/tr/rila-monastery/s5-painting-again.fa90ee35.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.rila.unesco"},{"id":"src.rila.corpus2018"},{"id":"src.rila.yancheva"},{"id":"src.rila.photo.fresco"},{"id":"src.rila.photo.church"},{"id":"src.rila.photo.courtyard"}]},{"id":"rila-monastery.a2-timeline","number":7,"kind":"activity","title":"Görev: zaman sırasına koyun","body":"","images":[],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":{"id":"q.rila.timeline","kind":"sequence","prompt":"Olayları en eskiden en yeniye doğru sıralayın.","sourceIds":["src.rila.monastery.about","src.rila.iliev2000","src.rila.yancheva"],"items":[{"id":"ev-tower","label":"Hrelyo Kulesi’nin inşası"},{"id":"ev-return","label":"Kutsal emanetler Tırnovo’dan geri gelir"},{"id":"ev-fire","label":"Manastır yangını"},{"id":"ev-zograf","label":"Dimitar ve Zahari kiliseyi resimler"}],"explanation":"Kule XIV. yüzyıldandır; kutsal emanetler XV. yüzyılda geri getirilir. Yangın XIX. yüzyıldaki yeni resimlerden öncedir.","correctOrderIds":["ev-tower","ev-return","ev-fire","ev-zograf"],"sources":[{"id":"src.rila.monastery.about"},{"id":"src.rila.iliev2000"},{"id":"src.rila.yancheva"}]},"audio":{"durationSeconds":3.834625,"source":"synthetic_tts","voice":"tr_TR-fettah-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.tr.rila-monastery.rila-monastery.a2-timeline","duration":3.925,"src":"/audio/tr/rila-monastery/a2-timeline.f285e59c.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.rila.monastery.about"},{"id":"src.rila.iliev2000"},{"id":"src.rila.yancheva"}]},{"id":"rila-monastery.s6-what-continued","number":8,"kind":"narrative","title":"Yaşamaya devam eden ne","body":"Burada süreklilik, her duvarın ayakta kaldığı anlamına gelmiyor. Vardığımız sonuç daha somut: İnsanlar binaları yeniden inşa ederken bile manastır yaşamını, kitapları ve becerileri aktardı. Kule Orta Çağ'dan, ana kilise ise XIX. yüzyıldandır.\n\nManastır müzesinde el yazmaları, erken dönem basılı kitaplar ve baskılar korunuyor. Seçilen fotoğraflardan birindeki başka bir duvar resmi, toplanmış figürlerin arasında bir döşek üzerinde yatan azizle Rilalı İvan'a dair bir anlatıyı gösterir. Görsel onun anısının bir parçasıdır, olaya tanıklık eden bir fotoğraf değildir.\n\nManastır 1983'te altıncı kriter uyarınca Dünya Mirası Listesi'ne girdi. UNESCO onu Bulgar Uyanışı'nın bir simgesi olarak yorumlar. Bu tanınma bütün binaları Orta Çağ'a ait kılmaz. Tarihleri tam da bu farklılıklardadır.","images":[{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-rila-courtyard-480.a82c3fe7.avif","w":480},{"src":"/media/asset-rila-courtyard-960.a82c3fe7.avif","w":960},{"src":"/media/asset-rila-courtyard-1600.a82c3fe7.avif","w":1600}],"dominant":"#858385","h":1200,"w":1600,"webp":[{"src":"/media/asset-rila-courtyard-960.a82c3fe7.webp","w":960}],"src":"/media/asset-rila-courtyard-960.a82c3fe7.webp","id":"asset.rila.courtyard","alt":"Taş avluya bakan kemerli katlar ve ahşap galeriler.","objectCaption":"Taş avluya bakan kemerli katlar ve ahşap galeriler.","caption":"","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Görseller","source":"Kaynağı aç","full":"Tam kaynak bilgisi"},"fit":"cover","credit":"Daniel Dimitrov · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Photo: Daniel Dimitrov, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Residential wings today. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Daniel Dimitrov, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Residential wings today. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Rila_Monastery_yard.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0"}],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":null,"audio":{"durationSeconds":56.78775,"source":"synthetic_tts","voice":"tr_TR-fettah-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.tr.rila-monastery.rila-monastery.s6-what-continued","duration":56.917,"src":"/audio/tr/rila-monastery/s6-what-continued.c236a910.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.rila.unesco"},{"id":"src.rila.monastery.museum"},{"id":"src.rila.monastery.about"},{"id":"src.rila.iliev2000"},{"id":"src.rila.photo.courtyard"},{"id":"src.rila.photo.burial"},{"id":"src.rila.photo.arcades"}]},{"id":"rila-monastery.a3-matching","number":9,"kind":"activity","title":"Görev: eşleştirin","body":"","images":[],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":{"id":"q.rila.matching","kind":"matching","prompt":"Her kanıtı anlatıdaki açıklamasıyla eşleştirin.","sourceIds":["src.rila.monastery.tower","src.rila.iliev2000","src.rila.corpus2018"],"items":[{"id":"m-tower","label":"Hrelyo Kulesi","pairedLabel":"Savunma yapısı ve tepesinde şapel"},{"id":"m-testament","label":"İvan'a atfedilen Vasiyet","pairedLabel":"Ortak manastır yaşamına dair öğütler"},{"id":"m-firman","label":"1498 ve 1519 fermanları","pairedLabel":"Manastır mülklerinin doğrulanması"},{"id":"m-zograf","label":"Zahari'nin naostaki çalışması","pairedLabel":"Bulgar Uyanışı döneminin duvar resimleri"}],"explanation":"Kule savunma ve ibadeti birleştirir. Vasiyet keşişlere öğüt verir; fermanlar mülkleri düzenler; Zahari naostaki duvar resimleri üzerinde çalışır.","sources":[{"id":"src.rila.monastery.tower"},{"id":"src.rila.iliev2000"},{"id":"src.rila.corpus2018"}],"columns":["Öğe","Açıklama"]},"audio":{"durationSeconds":3.753375,"source":"synthetic_tts","voice":"tr_TR-fettah-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.tr.rila-monastery.rila-monastery.a3-matching","duration":3.883,"src":"/audio/tr/rila-monastery/a3-matching.146e4ea3.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.rila.monastery.tower"},{"id":"src.rila.iliev2000"},{"id":"src.rila.corpus2018"}]}],"minutes":6,"sources":[{"year":2018,"url":"https://www.uni-vt.bg/userinfo/748/pub/21998/40kapinovski.pdf","institutionOrAuthor":"Александър Куюмджиев; Емануел Мутафов; Иван Ванев; Иванка Гергова; Елена Попова; Елена Генова; Маргарита Куюмджиева; Майя Захариева; Мариела Стойкова; Мина Христемова; Светла Москова; Христо Андреев; Николай Клисаров; Катерина Дюлгерова; Невена Джуркова; Юлия Върбанова","id":"src.rila.corpus2018","title":"Корпус на стенописите от първата половина на ХІХ век в България. ISBN 978-954-8594-73-8","accessedOn":"2026-10-28","authors":["Александър Куюмджиев","Емануел Мутафов","Иван Ванев","Иванка Гергова","Елена Попова","Елена Генова","Маргарита Куюмджиева","Майя Захариева","Мариела Стойкова","Мина Христемова","Светла Москова","Христо Андреев","Николай Клисаров","Катерина Дюлгерова","Невена Джуркова","Юлия Върбанова"],"container":"Sofia: Institute of Art Studies, Bulgarian Academy of Sciences; Corpora of Pre-modern Christian Orthodox Mural Painting, Bulgaria 3","pages":"840","accessed":"2026-10-28","isPdf":true,"fieldLanguages":{"institutionOrAuthor":"bg","title":"bg"}},{"year":2000,"url":"https://www.pravoslavieto.com/docs/eng/Testament_of_John_of_Rila.htm","institutionOrAuthor":"Ilija Iliev (translation and introduction); John Thomas and Angela Constantinides Hero (editors), with Giles Constable","id":"src.rila.iliev2000","title":"6. Rila: Testament of John of Rila","accessedOn":"2026-10-28","authors":["Ilija Iliev (translation and introduction)","John Thomas and Angela Constantinides Hero (editors), with Giles Constable"],"container":"Byzantine Monastic Foundation Documents: A Complete Translation of the Surviving Founders’ Typika and Testaments. Dumbarton Oaks Studies 35. Washington, DC: Dumbarton Oaks Research Library and Collection","volume":"1","pages":"125–134","accessed":"2026-10-28"},{"year":null,"url":"https://rilskimanastir.org/en/st-john-of-rila/zhitie-na-sv-ioan-rilski/","institutionOrAuthor":"Rila Monastery (online presentation); compiler, translator and precise textual recension not credited","id":"src.rila.life.hagiography","title":"The Life of st. John of Rila","accessedOn":"2026-10-28","authors":["Rila Monastery (online presentation)","compiler, translator and precise textual recension not credited"],"container":"Rila Monastery official website; medieval Life in modern translation","accessed":"2026-10-28"},{"year":2004,"url":"https://www.strategy.bg/files/pris/04pr017p3.pdf","institutionOrAuthor":"ARD / проект ОБРИР, planning team headed by Петър Янков, Димитър Пеев, Венцислав Величков, Снежана Костадинова; commissioned by Ministry of Environment and Water","id":"src.rila.management2004","title":"Природен парк „Рилски манастир“. План за управление","accessedOn":"2026-10-28","authors":["ARD / проект ОБРИР, planning team headed by Петър Янков, Димитър Пеев, Венцислав Величков, Снежана Костадинова","commissioned by Ministry of Environment and Water"],"container":"Bulgarian government strategy portal; ARD/ОБРИР park management plan draft","pages":"126","accessed":"2026-10-28","isPdf":true,"fieldLanguages":{"institutionOrAuthor":"bg","title":"bg","container":"bg"}},{"year":null,"url":"https://rilskimanastir.org/en/about/","institutionOrAuthor":"Rila Monastery, Bulgarian Orthodox Church","id":"src.rila.monastery.about","title":"About the Monastery","accessedOn":"2026-10-28","authors":["Rila Monastery, Bulgarian Orthodox Church"],"container":"Rila Monastery official website","accessed":"2026-10-28"},{"year":null,"url":"https://rilskimanastir.org/en/museums/tc-rkovno-istoricheski-muzei/","institutionOrAuthor":"Rila Monastery, Bulgarian Orthodox Church","id":"src.rila.monastery.museum","title":"Church History Museum","accessedOn":"2026-10-28","authors":["Rila Monastery, Bulgarian Orthodox Church"],"container":"Rila Monastery official website","accessed":"2026-10-28"},{"year":null,"url":"https://rilskimanastir.org/en/museums/khrel-ova-kula/","institutionOrAuthor":"Rila Monastery, Bulgarian Orthodox Church","id":"src.rila.monastery.tower","title":"Hrelov Tower","accessedOn":"2026-10-28","authors":["Rila Monastery, Bulgarian Orthodox Church"],"container":"Rila Monastery official website","accessed":"2026-10-28"},{"year":null,"url":"https://bg-patriarshia.bg/rilsky-monastery","institutionOrAuthor":"Bulgarian Orthodox Church, Bulgarian Patriarchate","id":"src.rila.patriarchate","title":"Рилски манастир „Св. Иоан Рилски“","accessedOn":"2026-10-28","authors":["Bulgarian Orthodox Church, Bulgarian Patriarchate"],"container":"Bulgarian Patriarchate official website","accessed":"2026-10-28","fieldLanguages":{"title":"bg"}},{"year":null,"url":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Rila_Monastery,_August_2013.jpg","institutionOrAuthor":"Raggatt2000","id":"src.rila.photo.arcades","title":"File:Rila Monastery, August 2013.jpg","accessedOn":"2026-10-28","authors":["Raggatt2000"],"container":"Wikimedia Commons","accessed":"2026-10-28"},{"year":null,"url":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:John_of_Rila_Burial_Fresco_in_the_narthex_of_the_Nativity_of_Mary_Church_in_Rila_Monastery_by_Mihail_Anagnostos_1842.jpg","institutionOrAuthor":"Mark Ahsmann","id":"src.rila.photo.burial","title":"File:John of Rila Burial Fresco in the narthex of the Nativity of Mary Church in Rila Monastery by Mihail Anagnostos 1842.jpg","accessedOn":"2026-10-28","authors":["Mark Ahsmann"],"container":"Wikimedia Commons","accessed":"2026-10-28"},{"year":null,"url":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Klosterkirche_des_Rilaklosters.jpg","institutionOrAuthor":"Daniel Dimitrov","id":"src.rila.photo.church","title":"File:Klosterkirche des Rilaklosters.jpg","accessedOn":"2026-10-28","authors":["Daniel Dimitrov"],"container":"Wikimedia Commons","accessed":"2026-10-28"},{"year":null,"url":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Rila_Monastery_yard.jpg","institutionOrAuthor":"Daniel Dimitrov","id":"src.rila.photo.courtyard","title":"File:Rila Monastery yard.jpg","accessedOn":"2026-10-28","authors":["Daniel Dimitrov"],"container":"Wikimedia Commons","accessed":"2026-10-28"},{"year":null,"url":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Rila_Monastery_(%D0%A0%D0%B8%D0%BB%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%80)_-_fresco.JPG","institutionOrAuthor":"Pudelek (Marcin Szala)","id":"src.rila.photo.fresco","title":"File:Rila Monastery (Рилски манастир) - fresco.JPG","accessedOn":"2026-10-28","authors":["Pudelek (Marcin Szala)"],"container":"Wikimedia Commons","accessed":"2026-10-28"},{"year":null,"url":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Hrelyo%27s_Tower_Rila_Monastery_building_inscription_1334.jpg","institutionOrAuthor":"Todor Bozhinov / Тодор Божинов","id":"src.rila.photo.inscription","title":"File:Hrelyo's Tower Rila Monastery building inscription 1334.jpg","accessedOn":"2026-10-28","authors":["Todor Bozhinov / Тодор Божинов"],"container":"Wikimedia Commons","accessed":"2026-10-28"},{"year":null,"url":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ivan_Rilski_-_fresco_from_church_in_rila_monastery-bulgaria.JPG","institutionOrAuthor":"Biso","id":"src.rila.photo.john","title":"File:Ivan Rilski - fresco from church in rila monastery-bulgaria.JPG","accessedOn":"2026-10-28","authors":["Biso"],"container":"Wikimedia Commons","accessed":"2026-10-28"},{"year":null,"url":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Rila_Monastery_Tower_of_Hrelyo_02.jpg","institutionOrAuthor":"Explorer1940","id":"src.rila.photo.tower","title":"File:Rila Monastery Tower of Hrelyo 02.jpg","accessedOn":"2026-10-28","authors":["Explorer1940"],"container":"Wikimedia Commons","accessed":"2026-10-28"},{"year":null,"url":"https://whc.unesco.org/en/list/216/","institutionOrAuthor":"UNESCO World Heritage Centre","id":"src.rila.unesco","title":"Rila Monastery, World Heritage List no. 216","accessedOn":"2026-10-28","authors":["UNESCO World Heritage Centre"],"container":"UNESCO World Heritage List","accessed":"2026-10-28"},{"year":null,"url":"https://www.wikidata.org/wiki/Q207945","institutionOrAuthor":"Wikimedia contributors","id":"src.rila.wikidata.rila","title":"Rila Monastery: geographical record","accessedOn":"2026-10-28","authors":["Wikimedia contributors"],"container":"Wikimedia geographical database","accessed":"2026-10-28"},{"year":null,"url":"https://www.wikidata.org/wiki/Q173474","institutionOrAuthor":"Wikimedia contributors","id":"src.rila.wikidata.tarnovo","title":"Veliko Tarnovo: geographical record","accessedOn":"2026-10-28","authors":["Wikimedia contributors"],"container":"Wikimedia geographical database","accessed":"2026-10-28"},{"year":null,"url":"https://www.orgchm.bas.bg/dokumenti/novini/konferencii/bike/TE2_Sofia_Denitsa%20Yancheva.pdf","institutionOrAuthor":"Denitsa Yancheva, Institute of Organic Chemistry with Centre of Phytochemistry, BAS","id":"src.rila.yancheva","title":"Multi-analytical study of solid materials: application of vibrational spectroscopy combined with X-Ray and electron microscopy methods","accessedOn":"2026-10-28","authors":["Denitsa Yancheva, Institute of Organic Chemistry with Centre of Phytochemistry, BAS"],"container":"Bulgarian Academy of Sciences, scientific presentation","pages":"slides 8, 14","accessed":"2026-10-28","isPdf":true}],"credits":[{"id":"asset.rila.tower-cutout","src":"/media/asset-rila-tower-cutout-960.023657ec.webp","alt":"Kesilmiş ayrıntı; arka plan kaldırıldı. Önünde daha sonra eklenmiş bir yapı bulunan taş kule ve sağda ana kilisenin bir bölümü.","w":1294,"h":2009,"caption":"","credit":"Explorer1940 · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Photo: Explorer1940, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Hrelyo’s Tower today. Cut-out detail; background removed.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Explorer1940, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Hrelyo’s Tower today. Cut-out detail; background removed.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Rila_Monastery_Tower_of_Hrelyo_02.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0","creditLabels":{"title":"Görseller","source":"Kaynağı aç","full":"Tam kaynak bilgisi"}},{"id":"asset.rila.tower","src":"/media/asset-rila-tower-960.e580f640.webp","alt":"Önünde daha sonra eklenmiş bir yapı bulunan taş kule ve sağda ana kilisenin bir bölümü.","w":1800,"h":2400,"caption":"","credit":"Explorer1940 · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Photo: Explorer1940, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Hrelyo’s Tower today. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Explorer1940, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Hrelyo’s Tower today. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Rila_Monastery_Tower_of_Hrelyo_02.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0","creditLabels":{"title":"Görseller","source":"Kaynağı aç","full":"Tam kaynak bilgisi"}},{"id":"asset.rila.john","src":"/media/asset-rila-john-960.2aea3396.webp","alt":"Mavi zemin üzerinde uzun beyaz sakallı ve haleli Rilalı İvan tasviri.","w":1200,"h":1600,"caption":"","credit":"Biso · Public domain · Wikimedia Commons","license":"Public domain","attribution":"Photo: Biso, Wikimedia Commons, Public domain. Mural image of Ivan of Rila. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Biso, Wikimedia Commons, Public domain. Mural image of Ivan of Rila. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ivan_Rilski_-_fresco_from_church_in_rila_monastery-bulgaria.JPG","licenseUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/Template:PD-self","creditLabels":{"title":"Görseller","source":"Kaynağı aç","full":"Tam kaynak bilgisi"}},{"id":"asset.rila.inscription","src":"/media/asset-rila-inscription-960.4896c628.webp","alt":"Bir kemerin üzerindeki dikdörtgen panoda tuğladan harfler; kitabenin bir bölümü gölgede.","w":2400,"h":1869,"caption":"","credit":"Todor Bozhinov / Тодор Божинов · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Photo: Todor Bozhinov / Тодор Божинов, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Building inscription on Hrelyo’s Tower. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Todor Bozhinov / Тодор Божинов, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Building inscription on Hrelyo’s Tower. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Hrelyo%27s_Tower_Rila_Monastery_building_inscription_1334.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0","creditLabels":{"title":"Görseller","source":"Kaynağı aç","full":"Tam kaynak bilgisi"}},{"id":"asset.rila.fresco","src":"/media/asset-rila-fresco-960.0d38ef42.webp","alt":"Başka figürlerin de yer aldığı dairesel bir kompozisyonun ortasında Meryem ve Çocuk İsa.","w":2400,"h":1817,"caption":"","credit":"Pudelek (Marcin Szala) · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 3.0","attribution":"Photo: Pudelek (Marcin Szala), Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Mural in the church gallery. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Pudelek (Marcin Szala), Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Mural in the church gallery. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Rila_Monastery_(%D0%A0%D0%B8%D0%BB%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%80)_-_fresco.JPG","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0","creditLabels":{"title":"Görseller","source":"Kaynağı aç","full":"Tam kaynak bilgisi"}},{"id":"asset.rila.courtyard","src":"/media/asset-rila-courtyard-960.a82c3fe7.webp","alt":"Taş avluya bakan kemerli katlar ve ahşap galeriler.","w":1600,"h":1200,"caption":"","credit":"Daniel Dimitrov · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Photo: Daniel Dimitrov, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Residential wings today. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Daniel Dimitrov, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Residential wings today. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Rila_Monastery_yard.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0","creditLabels":{"title":"Görseller","source":"Kaynağı aç","full":"Tam kaynak bilgisi"}},{"id":"map-relief","src":"/assets/maps/relief@3x.jpg?v=075869a7dd","thumb":"/media/map/map-relief-2x-1024.4c826249.avif","alt":"Tarihî sınırlar olmadan coğrafi bağlam","w":3072,"h":1987,"caption":"","kindLabel":"Tarihî sınırlar olmadan coğrafi bağlam","visibleKind":"Tarihî sınırlar olmadan coğrafi bağlam","credit":"Tom Patterson · Nathaniel Vaughn Kelso · Kamu malı · Natural Earth","license":"Kamu malı","attribution":"Tom Patterson · Nathaniel Vaughn Kelso","attributionParts":null,"sourceUrl":"https://www.naturalearthdata.com/downloads/10m-raster-data/10m-gray-earth/","licenseUrl":"https://www.naturalearthdata.com/about/terms-of-use/","creditLabels":{"title":"Görseller","source":"Kaynağı aç","full":"Tam kaynak bilgisi"}}],"places":[{"note":"Rila Manastırı, Hrelyo’nun Orta Çağ kulesiyle 19. yüzyılda yeniden yapılan kilise ve kanatları bir araya getirir. Neofit Rilski burada bilgin ve öğretmen olarak çalıştı.","precision":"approximate","id":"place.rila.monastery","name":"Rila Manastırı","latitude":42.134379,"longitude":23.339551,"accuracy":"approximate","radiusMeters":100,"sourceIds":["src.gabrovo.bta-rila-2023","src.gabrovo.krasteva-2024","src.gabrovo.osm","src.rila.iliev2000","src.rila.wikidata.rila"],"short":"Rila Manastırı","guideUrl":null,"slug":"rila.monastery","url":"/tr/map/#rila.monastery"},{"note":"Tırnovo, Çar İvan Aleksandır’la bağlantılı Orta Çağ başkentidir. Rilalı İvan’ın kutsal kalıntıları 1469’da buradan Rila Manastırı’na geri götürüldü.","precision":"approximate","id":"place.tetra.tarnovo","name":"Tırnovo — günümüzde Veliko Tırnovo","latitude":43.078652,"longitude":25.628291,"accuracy":"approximate","radiusMeters":5000,"sourceIds":["src.rila.iliev2000","src.rila.wikidata.tarnovo","src.tetra.coordinates","src.tetra.nomination","src.ivr.wikidata.tarnovo","src.ivr.bakalova1981","src.kal.coordinates.tarnovo","src.tar.coord.tarnovo","src.tar.constitution"],"short":"Tırnovo","guideUrl":null,"slug":"tetra.tarnovo","url":"/tr/map/#tetra.tarnovo"}],"find":{"id":"dig.rila.tower","storyId":"story.rila-monastery","assetId":"asset.rila.tower","epochId":"epoch.tsardom2","dateFrom":1334,"dateTo":1335,"dateLabel":"1334–1335","title":"Hrelyo Kulesi","description":"En üst katında şapel bulunan Orta Çağ savunma kulesi.","checked":true,"sourceIds":["src.rila.monastery.about","src.rila.monastery.tower"],"ageOptions":[{"id":"correct","dateFrom":1334,"dateTo":1335,"isCorrect":true},{"id":"option-0","dateFrom":1234,"dateTo":1235,"isCorrect":false},{"id":"option-1","dateFrom":1434,"dateTo":1435,"isCorrect":false}],"image":{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-rila-tower-480.e580f640.avif","w":480},{"src":"/media/asset-rila-tower-960.e580f640.avif","w":960},{"src":"/media/asset-rila-tower-1600.e580f640.avif","w":1600}],"dominant":"#918d8c","h":2400,"w":1800,"webp":[{"src":"/media/asset-rila-tower-960.e580f640.webp","w":960}],"src":"/media/asset-rila-tower-960.e580f640.webp","id":"asset.rila.tower","alt":"Önünde daha sonra eklenmiş bir yapı bulunan taş kule ve sağda ana kilisenin bir bölümü.","objectCaption":"Hrelyo Kulesi","caption":"","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Görseller","source":"Kaynağı aç","full":"Tam kaynak bilgisi"},"fit":"cover","credit":"Explorer1940 · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Photo: Explorer1940, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Hrelyo’s Tower today. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Explorer1940, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Hrelyo’s Tower today. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Rila_Monastery_Tower_of_Hrelyo_02.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0"}},"next":[{"storyId":"story.melnik","title":"Melnik: Duvarlar, Kum ve Şarap","topic":"Melnik","eyebrow":"Melnik","url":"/tr/stories/melnik/","reason":"İnsanların başka bir dönemde nasıl yaşayıp çalıştığını görün.","image":{"alpha":true,"avif":[{"src":"/media/asset-mel-bolyar-facade-cutout-480.3c4b7766.avif","w":480},{"src":"/media/asset-mel-bolyar-facade-cutout-960.3c4b7766.avif","w":960},{"src":"/media/asset-mel-bolyar-facade-cutout-1600.3c4b7766.avif","w":1600},{"src":"/media/asset-mel-bolyar-facade-cutout-2400.3c4b7766.avif","w":2400}],"dominant":"#725e51","h":1905,"w":2400,"webp":[{"src":"/media/asset-mel-bolyar-facade-cutout-960.3c4b7766.webp","w":960}],"src":"/media/asset-mel-bolyar-facade-cutout-960.3c4b7766.webp","id":"asset.mel.bolyar.facade-cutout","alt":"Kesilmiş ayrıntı; arka plan kaldırıldı. Boyar Evi’nin günümüze ulaşan cephesi: altta taş duvar, tuğla süslemeler ve pencere açıklıkları.","objectCaption":"Boyar duvarı","caption":"","kindLabel":"Fotoğraf","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Görseller","source":"Kaynağı aç","full":"Tam kaynak bilgisi"},"fit":"contain","credit":"Klearchos Kapoutsis from Paleo Faliro, Greece. · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY 2.0","attribution":"Photo: Klearchos Kapoutsis from Paleo Faliro, Greece., Wikimedia Commons, CC BY 2.0. Cut-out detail; background removed. Site today","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Klearchos Kapoutsis from Paleo Faliro, Greece., Wikimedia Commons, CC BY 2.0. Cut-out detail; background removed. Site today","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:The_%27Byzantine_House%27,_Melnik_1.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by/2.0"},"minutes":3,"sceneCount":9},{"storyId":"story.boyana-church","title":"Boyana'nın yüzleri","topic":"Boyana Kilisesi","eyebrow":"Boyana Kilisesi · Boyana","url":"/tr/stories/boyana-church/","reason":"","image":{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-boyana-exterior-480.b8b98199.avif","w":480},{"src":"/media/asset-boyana-exterior-960.b8b98199.avif","w":960},{"src":"/media/asset-boyana-exterior-1600.b8b98199.avif","w":1600}],"dominant":"#63624f","h":1200,"w":1600,"webp":[{"src":"/media/asset-boyana-exterior-960.b8b98199.webp","w":960}],"src":"/media/asset-boyana-exterior-960.b8b98199.webp","id":"asset.boyana.exterior","alt":"Ağaçlar arasında Boyana Kilisesi'nin tuğla cepheleri, iki kubbeli bölümü ve taş kaidesi.","objectCaption":"Boyana Kilisesi","caption":"","kindLabel":"Fotoğraf","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Görseller","source":"Kaynağı aç","full":"Tam kaynak bilgisi"},"fit":"cover","credit":"Aleksander Dragnes · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY 2.0","attribution":"Source: Aleksander Dragnes / Wikimedia Commons, CC BY 2.0 Processed image. Site today","attributionParts":[{"text":"Source: Aleksander Dragnes / Wikimedia Commons, CC BY 2.0 Processed image. Site today","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Boyana_Church_1.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by/2.0"},"minutes":5,"sceneCount":9},{"storyId":"story.ivan-alexander-gospels","title":"Sayfalar arasındaki çar","topic":"İvan Aleksandır'ın Dört İncil'i","eyebrow":"İvan Aleksandır'ın Dört İncil'i · Londra","url":"/tr/stories/ivan-alexander-gospels/","reason":"","image":{"alpha":true,"avif":[{"src":"/media/asset-tetra-cover-cutout-480.f4a95879.avif","w":480},{"src":"/media/asset-tetra-cover-cutout-960.f4a95879.avif","w":960},{"src":"/media/asset-tetra-cover-cutout-1314.f4a95879.avif","w":1314}],"dominant":"#83524c","h":1398,"w":1314,"webp":[{"src":"/media/asset-tetra-cover-cutout-960.f4a95879.webp","w":960}],"src":"/media/asset-tetra-cover-cutout-960.f4a95879.webp","id":"asset.tetra.cover-cutout","alt":"Kesilmiş ayrıntı; arka plan kaldırıldı. Kırmızımsı kahverengi, kapalı bir cilt kapağı; solda sırtı, sağda ölçüm ölçeği.","objectCaption":"Cildin üst kapağı","caption":"","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Görseller","source":"Kaynağı aç","full":"Tam kaynak bilgisi"},"fit":"contain","credit":"Belirtilmemiş · CC0 · Britanya Kütüphanesi aracılığıyla Wikimedia Commons","license":"CC0","attribution":"Cildin günümüze ulaşan üst kapağı. Britanya Kütüphanesi, Add MS 39627; Wikimedia Commons aracılığıyla, CC0. Kesilmiş ayrıntı; arka plan kaldırıldı.","attributionParts":[{"text":"Cildin günümüze ulaşan üst kapağı. Britanya Kütüphanesi, Add MS 39627; Wikimedia Commons aracılığıyla, CC0. Kesilmiş ayrıntı; arka plan kaldırıldı.","lang":"tr"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:The_Gospels_of_Tsar_Ivan_Alexander,_with_added_Menologion_-in_Slavonic-_-_Upper_cover_(Add_Ms_39627).jpg","licenseUrl":"http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/deed.en"},"minutes":5,"sceneCount":9}],"people":[{"id":"person.peter-i","name":"Petır","url":"/tr/people/peter-i/"},{"id":"person.ivan-rilski","name":"Rilalı İvan","url":"/tr/people/ivan-rilski/"},{"id":"person.zahari-zograf","name":"Zahari Zograf","url":"/tr/people/zahari-zograf/"},{"id":"person.hrelyo","name":"Hrelyo","url":"/tr/people/hrelyo/"},{"id":"person.vladislav-grammarian","name":"Vladislav Gramatik","url":"/tr/people/vladislav-grammarian/"},{"id":"person.dimitar-zograf","name":"Dimitar Zograf","url":"/tr/people/dimitar-zograf/"},{"id":"person.mary","name":"Meryem","url":"/tr/people/mary/"}],"rulers":[],"status":"draft","fact":{"id":"fact.discover.rila-monastery","storyId":"story.rila-monastery","factId":"F12","text":"Hrelyo Kulesi’nin en üst katında İsa’nın Başkalaşımı Şapeli bulunur.","sourceIds":["src.rila.monastery.tower"]},"collectionFind":{"number":9,"total":59,"title":"Hrelyo Kulesi","dateLabel":"14. yy.","image":{"alpha":true,"avif":[{"src":"/media/asset-rila-tower-cutout-480.023657ec.avif","w":480},{"src":"/media/asset-rila-tower-cutout-960.023657ec.avif","w":960},{"src":"/media/asset-rila-tower-cutout-1294.023657ec.avif","w":1294}],"dominant":"#887d77","h":2009,"w":1294,"webp":[{"src":"/media/asset-rila-tower-cutout-960.023657ec.webp","w":960}],"src":"/media/asset-rila-tower-cutout-960.023657ec.webp","id":"asset.rila.tower-cutout","alt":"Kesilmiş ayrıntı; arka plan kaldırıldı. Önünde daha sonra eklenmiş bir yapı bulunan taş kule ve sağda ana kilisenin bir bölümü.","objectCaption":"Hrelyo Kulesi","caption":"","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Görseller","source":"Kaynağı aç","full":"Tam kaynak bilgisi"},"fit":"contain","credit":"Explorer1940 · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Photo: Explorer1940, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Hrelyo’s Tower today. Cut-out detail; background removed.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Explorer1940, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Hrelyo’s Tower today. Cut-out detail; background removed.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Rila_Monastery_Tower_of_Hrelyo_02.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0"}},"ui":{"web.learnPromo":"Bu öyküleri Bulgarca okuyun — dili öğrenin","web.travelPromo":"Burayı ziyaret edin — Bulgaristan gezi rehberi","web.autoAdvance":"Sonraki sahneye otomatik geçiş","web.repeatActivities":"Etkinlikleri tekrarla","web.shortcuts":"Klavye kısayolları","web.sceneNavigation":"Önceki / sonraki sahne","web.findCount":"{total} buluntudan {count} tanesi bulundu","web.resumeNarration":"{time} konumundan sürdür","web.activityLabel":"Etkinlik","web.skippedActivities":"Etkinlikler · {count} — başla","web.placesCount":"yer: {count}","web.moreAnswers":"Diğer yanıtlar aşağıda","web.playerSceneOf":"Sahne {scene} / {total}: {title}","web.closeStory":"Hikâyeyi kapat","web.imageFit":"Görselin tamamını göster","web.activityOf":"Etkinlik · {scene} / {total}","web.activityMoved":"Taşındı: {total} konumdan {scene}. konuma","web.activityIncomplete":"Tüm çiftleri eşleştirin","web.seekTen":"10 saniye geri / ileri","web.activityFromScene":"{scene}. sahneden","web.nextStory":"Sonraki hikâye","web.transcriptRevised":"metin netleştirildi","action.close":"Kapat","action.next":"İleri","action.retry":"Yeniden dene","activity.check":"Kontrol et","answer.correct":"Doğru","answer.incorrect":"Yanlış","audio.backTen":"10 saniye geri","audio.pause":"Duraklat","audio.play":"Anlatımı oynat","audio.seek":"Anlatım konumu","audio.speed":"Anlatım hızı","audio.synthetic":"Sentetik ses","audio.unavailable":"Ses kullanılamıyor. Metni okuyabilirsin.","bookmark.add":"Hikâyeyi kaydet","bookmark.inSaved":"Kaydedilenlerde","bookmark.remove":"Kayıtlı hikâyeyi kaldır","bookmark.removed":"Yer imi kaldırıldı","credit.title":"Görseller","discover.audioMinutes %lld":"%lld dk","discover.mapLabel":"Tarihî sınırlar olmadan coğrafi bağlam","player.approximate":"Yaklaşık konum","player.back":"Geri","player.completed":"Koleksiyonunuza yeni bir buluntu","player.counter %lld %lld":"%1$lld / %2$lld","player.details %lld":"Ayrıntılar (%lld)","player.explanation":"Neden böyle?","player.finish":"Bitir","player.firstCorrect":"✓ İlk denemede doğru","player.firstOther":"İlk deneme kaydedildi. Tekrar denemek alıştırmadır.","player.interpretation":"Yorum","player.matchHint":"Soldaki terime, ardından sağdaki anlama dokun. Bağlantıyı kaldırmak için bağlı öğeye dokun.","player.moveDown":"Aşağı taşı","player.moveUp":"Yukarı taşı","player.nextDetail":"Sonraki ayrıntı","player.previousDetail":"Önceki ayrıntı","player.related":"İlgili hikâyeler","player.scene %lld":"Bölüm %lld","player.sequenceHint":"En eskiden en yeniye sıralayın.","player.showAll":"Tümünü göster","player.skip":"Atla","player.sources %lld":"Kaynaklar · %lld","player.summary %lld %lld":"İlk denemede doğru: %1$lld / %2$lld","player.unpair":"Çifti ayır","player.vitrine":"Buluntulara git","sources.title":"Kaynaklar","story.listen":"Dinle","story.sceneCount %lld":{"other":"%lld sahne","one":"%lld sahne"},"story.start":"Başla","answer.chosen":"Seçtiğiniz yanıt","answer.skipped":"Etkinlik atlandı","answer.revealed":"Yanıt gösterildi","answer.correctOrder":"Doğru sıralama","answer.correctPairs":"Doğru eşleştirmeler","answer.yours.correct":"Yanıtınız · doğru","answer.yours.incorrect":"Yanıtınız · yanlış","audio.stop":"Dinlemeyi durdur","Search.search.group.places":"Yerler","Atlas.zoomIn":"Yakınlaştır","Atlas.zoomOut":"Uzaklaştır"},"promos":{"learn":{"icon":"/media/promo/learn-160.webp","name":"Bulgarca Öğren","url":"https://bulgaria.zydeno.com/tr/learn-bulgarian/"},"travel":{"icon":"/media/promo/travel-160.webp","name":"Bulgaristan Gezi Rehberi","url":"https://bulgaria.zydeno.com/tr/travel-guide-bulgaria/"}}}