{"version":2,"locale":"tr","id":"story.varna-necropolis","hasFind":true,"slug":"varna-necropolis","url":"/tr/stories/varna-necropolis/","topic":"Varna Nekropolü","title":"Göl kıyısındaki altın","summary":"1972'de Varna'da bir kepçe operatörü altı bin yıldan daha eski altınlar bulur. Asalı adamın mezarı, insan kalıntısı bulunmayan mezarlar ve zenginliğin kaynağı üzerine bir anlatı.","cover":{"title":"Göl kıyısındaki altın","subtitle":"Varna’nın Kalkolitik Çağ mezarlığı","hook":"Bazı mezarlarda neden kemik yok?","summary":"1972'de Varna'da bir kepçe operatörü altı bin yıldan daha eski altınlar bulur. Asalı adamın mezarı, insan kalıntısı bulunmayan mezarlar ve zenginliğin kaynağı üzerine bir anlatı.","takeaway":"Varna, en eski büyük altın koleksiyonlarından biriyle tanınıyor. Altınların toplam ağırlığı altı kilogramdan fazla. Ustalar bilezikler, boncuklar ve küçük süsler yapmış. Ama buradaki her nesne en eski altın eser değil. Aynı gölün kıyısında bile daha eski altın buluntular var. Varna’yı öne çıkaran, altının miktarı ve işçiliği."},"sortYear":-4500,"firstActivity":5,"epoch":{"id":"epoch.chalcolithic","styleId":"chalcolithic","sortOrder":8,"title":"Kalkolitik Çağ","dateLabel":"MÖ 5. binyıl · yaklaşık","eraShort":"Kalkolitik Çağ","slug":"chalcolithic","fill":"#A2593A","ink":"#F6EEEA","raised":"#8C4D33","dark":"#8A5B46"},"epochId":"epoch.chalcolithic","placeShort":"Varna","date":"yak. MÖ 4600–4350","image":{"alpha":true,"avif":[{"src":"/media/asset-varna-bull-appliques-cutout-480.ae2e5280.avif","w":480},{"src":"/media/asset-varna-bull-appliques-cutout-960.ae2e5280.avif","w":960},{"src":"/media/asset-varna-bull-appliques-cutout-1396.ae2e5280.avif","w":1396}],"dominant":"#a6835c","h":1166,"w":1396,"webp":[{"src":"/media/asset-varna-bull-appliques-cutout-960.ae2e5280.webp","w":960}],"src":"/media/asset-varna-bull-appliques-cutout-960.ae2e5280.webp","id":"asset.varna.bull-appliques-cutout","alt":"Kesilmiş ayrıntı; arka plan kaldırıldı. Buluntuların müze fotoğrafı. Kenarları noktalı bezemeli ve arkasında halka bulunan iki yassı altın boğa figürü.","objectCaption":"Altın boğa aplikleri","caption":"","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Görseller","source":"Kaynağı aç","full":"Tam kaynak bilgisi"},"fit":"contain","credit":"CryolophosaurusEllioti · CC BY 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY 4.0","attribution":"Photo: CryolophosaurusEllioti, Wikimedia Commons, CC BY 4.0. Museum photograph of finds. Cut-out detail; background removed.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"CryolophosaurusEllioti, Wikimedia Commons, CC BY 4.0. Museum photograph of finds. Cut-out detail; background removed.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Bull-shaped_appliqu%C3%A9s_-_Varna_Regional_Museum_of_History_I.1633-1634.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by/4.0"},"scenes":[{"id":"varna-necropolis.s1-cable-trench","number":1,"kind":"narrative","title":"Kablo için açılan bir hendek","body":"1972 sonbaharı. Varna'nın Batı Sanayi Bölgesi'nde yer altı elektrik kablosu için bir hendek kazılıyor. Kepçe operatörü Rayço Marinov toprakta metal nesneler ve çakmak taşından aletler görüyor. Bunları toplayıp yakındaki Dalgopol'deki müzeye götürüyor. Oradan Varna'ya haber veriliyor ve ekim sonunda Varnalı arkeologlar buluntuları teslim alıyor.\n\nKasımda kazılar başlıyor. Bilimsel başkan, daha sonra Varna Arkeoloji Müzesi'nin müdürü olacak İvan İvanov. Sanayi bölgesinin altında Bakır Çağı'ndan kalma bir mezarlık olduğu ortaya çıkıyor. Araştırmanın ilk aşaması 1991'e kadar on üç sezon sürüyor. Kazılar 2021'de yeniden başladı.","images":[{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-varna-museum-entrance-480.fec5fb5e.avif","w":480},{"src":"/media/asset-varna-museum-entrance-960.fec5fb5e.avif","w":960},{"src":"/media/asset-varna-museum-entrance-1600.fec5fb5e.avif","w":1600}],"dominant":"#868a8e","h":1200,"w":1600,"webp":[{"src":"/media/asset-varna-museum-entrance-960.fec5fb5e.webp","w":960}],"src":"/media/asset-varna-museum-entrance-960.fec5fb5e.webp","id":"asset.varna.museum.entrance","alt":"Varna Arkeoloji Müzesi, 2024; buluntu yeri değildir. Eski Kız Lisesi binasının ana giriş ve merdivenlerini gösteren cephe.","objectCaption":"Varna Arkeoloji Müzesi, 2024; buluntu yeri değildir. Eski Kız Lisesi binasının ana giriş ve merdivenlerini gösteren cephe.","caption":"","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Görseller","source":"Kaynağı aç","full":"Tam kaynak bilgisi"},"fit":"cover","credit":"Wikipek · CC0 · Wikimedia Commons","license":"CC0","attribution":"Photo: Wikipek, Wikimedia Commons, CC0. Varna Archaeological Museum, 2024; not the discovery site. Resized version. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Wikipek, Wikimedia Commons, CC0. Varna Archaeological Museum, 2024; not the discovery site. Resized version. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Varna_Archaeological_Museum,_main_entrance.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/deed.en"}],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":null,"audio":{"durationSeconds":43.796166666666664,"source":"synthetic_tts","voice":"tr_TR-fettah-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.tr.varna-necropolis.varna-necropolis.s1-cable-trench","duration":43.904,"src":"/audio/tr/varna-necropolis/s1-cable-trench.1afab445.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.visitvarna.discovery"},{"id":"src.chapman2006"},{"id":"src.varna.krauss2017"},{"id":"src.rimv.necropolis2024"},{"id":"src.varna.higham2018"}]},{"id":"varna-necropolis.s2-cemetery-by-the-lake","number":2,"kind":"map","title":"Gölün üzerindeki mezarlık","body":"Varna Gölü kıyısında eski bir mezarlık bulunuyor. Altı bin yılı aşkın geçmişiyle Kalkolitik Çağ’a ait. Arkeologlar yüzlerce mezar buldu. Araştırmalardaki sayılar birbirinden farklı. Burada altın herkese düşmüyordu. Bazı mezarlarda çok hediye var, bazılarında çok az. Buluntular bugün Varna Arkeoloji Müzesi’nde görülebilir.\n\nBuluntular 1983’ten beri Varna Arkeoloji Müzesi binasında sergilenmektedir.","images":[],"hotspots":[],"places":[{"note":"1972’de keşfedilen, altın nesneler içeren eski mezarların bulunduğu yer.","precision":"approximate","id":"place.varna-necropolis","name":"Varna’nın Kalkolitik Çağ mezarlığı","latitude":43.21445,"longitude":27.87157,"accuracy":"approximate","sourceIds":["src.osm","src.wikidata","src.visitvarna.discovery","src.varna.krauss2017","src.rimv.necropolis2024"],"short":"Varna","radiusMeters":600,"guideUrl":null,"slug":"varna-necropolis","url":"/tr/map/#varna-necropolis"},{"note":"Varna Arkeoloji Müzesi, nekropol buluntularını sergileyerek mezarlar arasında karşılaştırma yapmayı sağlar.","precision":"exact","id":"place.varna-archaeological-museum","name":"Varna Arkeoloji Müzesi","latitude":43.20756,"longitude":27.91522,"accuracy":"verified_point","sourceIds":["src.osm","src.rimv.archmuseum"],"short":"Varna","guideUrl":"https://travel-guide-bulgaria.zydeno.com/tr/places/varna-archaeological-museum/","slug":"varna-archaeological-museum","url":"/tr/map/#varna-archaeological-museum"}],"map":{"light":{"src":"/assets/maps/relief@3x.jpg?v=075869a7dd","w":3072,"h":1987,"avif":[],"webp":[],"responsive":[{"src":"/media/map/map-relief-2x-1024.4c826249.avif","w":1024},{"src":"/media/map/map-relief-3x-1536.8876519a.avif","w":1536},{"src":"/media/map/map-relief-2x-2048.4c826249.avif","w":2048},{"src":"/media/map/map-relief-3x-3072.8876519a.avif","w":3072}]},"dark":{"src":"/assets/maps/relief-dark@3x.jpg?v=0941a59d06","w":3072,"h":1987,"avif":[],"webp":[],"responsive":[{"src":"/media/map/map-relief-dark-2x-1024.73ab39a9.avif","w":1024},{"src":"/media/map/map-relief-dark-3x-1536.4f3ca147.avif","w":1536},{"src":"/media/map/map-relief-dark-2x-2048.73ab39a9.avif","w":2048},{"src":"/media/map/map-relief-dark-3x-3072.4f3ca147.avif","w":3072}]},"places":[{"note":"1972’de keşfedilen, altın nesneler içeren eski mezarların bulunduğu yer.","precision":"approximate","id":"place.varna-necropolis","name":"Varna’nın Kalkolitik Çağ mezarlığı","latitude":43.21445,"longitude":27.87157,"accuracy":"approximate","sourceIds":["src.osm","src.wikidata","src.visitvarna.discovery","src.varna.krauss2017","src.rimv.necropolis2024"],"short":"Varna","radiusMeters":600,"guideUrl":null,"slug":"varna-necropolis","url":"/tr/map/#varna-necropolis","number":1,"x":79.64462,"y":37.17734,"inside":true,"viewX":74.78559380645162,"viewY":47.6589513419355},{"note":"Varna Arkeoloji Müzesi, nekropol buluntularını sergileyerek mezarlar arasında karşılaştırma yapmayı sağlar.","precision":"exact","id":"place.varna-archaeological-museum","name":"Varna Arkeoloji Müzesi","latitude":43.20756,"longitude":27.91522,"accuracy":"verified_point","sourceIds":["src.osm","src.rimv.archmuseum"],"short":"Varna","guideUrl":"https://travel-guide-bulgaria.zydeno.com/tr/places/varna-archaeological-museum/","slug":"varna-archaeological-museum","url":"/tr/map/#varna-archaeological-museum","number":2,"x":80.19025,"y":37.36007,"inside":true,"viewX":83.78559380645162,"viewY":53.6589513419355}],"extent":[0,0,1,1],"orientation":[{"name":"Sofya","kind":"town","x":22.774,"y":50.826,"viewX":4.3394064516128985,"viewY":65.15565290322583},{"name":"Filibe","kind":"town","x":40.566,"y":65.549,"viewX":26.378529032258065,"viewY":84.02958903225807},{"name":"Varna","kind":"town","x":80.184,"y":37.187,"viewX":75.45372903225807,"viewY":47.67133483870968},{"name":"Burgaz","kind":"town","x":74.532,"y":55.892,"viewX":68.45254193548386,"viewY":71.64993806451615},{"name":"Rusçuk","kind":"town","x":55.821,"y":20.617,"viewX":45.275045161290315,"viewY":26.42966387096775},{"name":"Veliko Tırnovo","kind":"town","x":51.465,"y":40.853,"viewX":39.879225806451615,"viewY":52.370910322580656},{"name":"Plevne","kind":"town","x":38.834,"y":31.796,"viewX":24.233083870967743,"viewY":40.7604206451613},{"name":"Eski Zağra","kind":"town","x":51.681,"y":57.962,"viewX":40.14678709677419,"viewY":74.30354451612905},{"name":"Şumnu","kind":"town","x":67.951,"y":35.671,"viewX":60.30059354838709,"viewY":45.7279206451613},{"name":"Vidin","kind":"town","x":17.099,"y":16.308,"viewX":-2.69027096774194,"viewY":20.905803870967745},{"name":"Blagoevgrad","kind":"town","x":19.929,"y":68.531,"viewX":0.8152774193548336,"viewY":87.85232064516131},{"name":"Hasköy","kind":"town","x":50.694,"y":70.78,"viewX":38.92418064516129,"viewY":90.73539354838711},{"name":"Smolyan","kind":"town","x":40.014,"y":80.031,"viewX":25.69476129032258,"viewY":102.59457870967745},{"name":"İslimye","kind":"town","x":60.286,"y":51.247,"viewX":50.80588387096775,"viewY":65.69534774193549},{"name":"Dobriç","kind":"town","x":79.091,"y":27.65,"viewX":74.09981935483869,"viewY":35.445516129032264},{"name":"Pernik","kind":"town","x":19.223,"y":53.257,"viewX":-0.05925161290323235,"viewY":68.27203806451614},{"name":"Yanbolu","kind":"town","x":62.544,"y":56.432,"viewX":53.60289032258064,"viewY":72.34218322580647},{"name":"Pazarcık","kind":"town","x":35.42,"y":64.052,"viewX":20.004129032258064,"viewY":82.11053161290324},{"name":"İvraca","kind":"town","x":25.661,"y":37.29,"viewX":7.915561290322577,"viewY":47.8033741935484},{"name":"Gabrovo","kind":"town","x":47.734,"y":46.177,"viewX":35.2576,"viewY":59.19593483870968},{"name":"Kırcaali","kind":"town","x":48.471,"y":78.573,"viewX":36.17052903225806,"viewY":100.72551677419357},{"name":"Köstendil","kind":"town","x":14.889,"y":61.673,"viewX":-5.427819354838715,"viewY":79.06080709677421},{"name":"Montana","kind":"town","x":21.563,"y":31.916,"viewX":2.8393290322580587,"viewY":40.914252903225815},{"name":"Lofça","kind":"town","x":40.178,"y":39.23,"viewX":25.897909677419346,"viewY":50.29032903225807},{"name":"Silistre","kind":"town","x":72.008,"y":13.056,"viewX":65.32603870967742,"viewY":16.736949677419354},{"name":"Eski Cuma","kind":"town","x":63.402,"y":36.202,"viewX":54.66570322580645,"viewY":46.40862838709678},{"name":"Razgrad","kind":"town","x":62.709,"y":28.698,"viewX":53.80727741935484,"viewY":36.78898451612904},{"name":"Kazanlık","kind":"town","x":48.661,"y":52.884,"viewX":36.405883870967735,"viewY":67.79387612903227},{"name":"Tuna","kind":"nature","x":46.384,"y":23.924,"viewX":33.58534193548387,"viewY":30.66902451612904},{"name":"Karadeniz","kind":"nature","x":86.25,"y":45.496,"viewX":82.96774193548387,"viewY":58.322936774193565},{"name":"Balkan Dağları","kind":"nature","x":41.25,"y":49.45,"viewX":27.2258064516129,"viewY":63.39170967741937},{"name":"Rila","kind":"nature","x":25.625,"y":65.69,"viewX":7.870967741935477,"viewY":84.21034193548388},{"name":"Pirin","kind":"nature","x":24.125,"y":75.565,"viewX":6.012903225806446,"viewY":96.86945483870969},{"name":"Rodoplar","kind":"nature","x":38.75,"y":79.447,"viewX":24.129032258064516,"viewY":101.84592838709679},{"name":"Istranca","kind":"nature","x":76.25,"y":67.774,"viewX":70.5806451612903,"viewY":86.88189548387099}],"crop":{"sx":0.8072916666666666,"sy":0.7800704579768494,"x":0.19270833333333337,"y":0},"credit":{"id":"map-relief"}},"activity":null,"audio":{"durationSeconds":21.179916666666667,"source":"synthetic_tts","voice":"tr_TR-fettah-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.tr.varna-necropolis.varna-necropolis.s2-cemetery-by-the-lake","duration":21.291,"src":"/audio/tr/varna-necropolis/s2-cemetery-by-the-lake.5f0a9c12.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.chapman2006"},{"id":"src.rimv.necropolis2024"},{"id":"src.varna.krauss2017"},{"id":"src.varna.higham2018"},{"id":"src.visitvarna.discovery"},{"id":"src.rimv.archmuseum"}]},{"id":"varna-necropolis.s3-grave-43","number":3,"kind":"artifact","title":"Asalı adam","body":"43 numaralı mezar, nekropoldeki en zengin gömüdür. Burada sırtüstü yatırılmış, yaklaşık 1,70 m boyunda bir adam yatıyor. Antropologlar yaşı konusunda hemfikir değil: Bir araştırmaya göre 40–50, diğerine göre 60 yaşın üzerindeydi.\n\nSağ elinde taş bir balta tutuyor. Baltanın sapı altın borucuk ve halkaların içine geçirilmişti. Her iki ön kolunda ağır altın bilezikler, başının çevresinde bir baş süsüne ait yuvarlak altın aplikler, leğen kemiğinin yanında ise altından bir penis kılıfı var. Altın nesnelerin yaklaşık üçte biri 43 numaralı mezardan geliyor.\n\nMezarın tanımını yapan yazarlar, buraya toplumun bir önderi ve rahibinin gömüldüğünü öne sürüyor. Bu, kesinleşmiş bir bilgi değil, bir yorumdur.","images":[{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-varna-grave43-museum-480.a9d9817d.avif","w":480},{"src":"/media/asset-varna-grave43-museum-960.a9d9817d.avif","w":960},{"src":"/media/asset-varna-grave43-museum-1600.a9d9817d.avif","w":1600},{"src":"/media/asset-varna-grave43-museum-2400.a9d9817d.avif","w":2400}],"dominant":"#75634d","h":1600,"w":2400,"webp":[{"src":"/media/asset-varna-grave43-museum-960.a9d9817d.webp","w":960}],"src":"/media/asset-varna-grave43-museum-960.a9d9817d.webp","id":"asset.varna.grave43.museum","alt":"43 numaralı mezarın müzedeki düzenlemesi; kazı fotoğrafı değildir. Sergilenen iskeletin yanında altın bilezikler, kafatasının çevresinde altın aplikler ve sapında altın tüpler bulunan taş bir balta asa var.","objectCaption":"43 numaralı mezarın müzedeki düzenlemesi; kazı fotoğrafı değildir. Sergilenen iskeletin yanında altın bilezikler, kafatasının çevresinde altın aplikler ve sapında altın tüpler bulunan taş bir balta asa var.","caption":"","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Görseller","source":"Kaynağı aç","full":"Tam kaynak bilgisi"},"fit":"contain","credit":"Gabriele Burchielli · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY 2.0","attribution":"Photo: Gabriele Burchielli, Wikimedia Commons, CC BY 2.0. Museum arrangement of grave 43; not an excavation photograph. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Gabriele Burchielli, Wikimedia Commons, CC BY 2.0. Museum arrangement of grave 43; not an excavation photograph. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Grave_43_(Varna_Archaeology_Museum)_(36755886415).jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by/2.0"}],"hotspots":[{"id":"h43-sceptre","x":0.21,"y":0.36,"title":"Asa","body":"Sapı altın tüpler ve halkaların içine geçirilmiş taş bir balta. Adam baltayı sağ elinde tutuyor. Müze fotoğrafında altın tüpler şeffaf bir destek üzerine yerleştirilmiş.","sourceIds":["src.chapman2006","src.photo.varna-grave43"],"certainty":"source_reported"},{"id":"h43-bracelets","x":0.1,"y":0.8,"title":"Altın bilezikler","body":"Her iki ön kolda birer kalın altın bilezik, el bileklerinde ise halka biçimli altın bilezikler var.","sourceIds":["src.chapman2006"],"certainty":"source_reported"},{"id":"h43-spondylus","x":0.84,"y":0.77,"title":"Onarılmış bilezik","body":"43 numaralı mezarın tanımında, ikiye kırılmış ve altın levhalarla onarılmış bir Spondylus bileziğinden söz edilir. Fotoğraftaki nesne muhtemelen bu bileziktir.","sourceIds":["src.chapman2006"],"certainty":"editorial_identification"},{"id":"h43-head","x":0.5,"y":0.04,"title":"Başın çevresindeki aplikler","body":"Baş süsünün parçası olarak tanımlanan yuvarlak altın aplikler. Altın küpeler de bulunmuştur.","sourceIds":["src.chapman2006"],"certainty":"source_reported"}],"places":[],"map":null,"activity":null,"audio":{"durationSeconds":50.51833333333333,"source":"synthetic_tts","voice":"tr_TR-fettah-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.tr.varna-necropolis.varna-necropolis.s3-grave-43","duration":50.645,"src":"/audio/tr/varna-necropolis/s3-grave-43.47452091.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.chapman2006"},{"id":"src.varna.krauss2017"},{"id":"src.photo.varna-grave43"}]},{"id":"varna-necropolis.s4-symbolic-graves","number":4,"kind":"artifact","title":"İnsan kalıntısı bulunmayan mezarlar","body":"Bazı mezarlarda hediyeler var, ama insan kemiği yok. Bunlara sembolik mezar diyoruz. Birinde asa, bakır aletler ve altın bulunmuş. Diğerlerinde altınla süslü kil başlar var. Bir yoruma göre bu başlar daha büyük figürlerin parçalarıydı. Eskiden maske oldukları düşünülüyordu. Bu hediyeler kimin için bırakıldı? Henüz kesin olarak bilmiyoruz.","images":[{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-varna-grave4-offerings-480.baf345bf.avif","w":480},{"src":"/media/asset-varna-grave4-offerings-960.baf345bf.avif","w":960},{"src":"/media/asset-varna-grave4-offerings-1600.baf345bf.avif","w":1600},{"src":"/media/asset-varna-grave4-offerings-2400.baf345bf.avif","w":2400}],"dominant":"#3e3832","h":1600,"w":2400,"webp":[{"src":"/media/asset-varna-grave4-offerings-960.baf345bf.webp","w":960}],"src":"/media/asset-varna-grave4-offerings-960.baf345bf.webp","id":"asset.varna.grave4.offerings","alt":"Buluntuların müze fotoğrafı. Sapı altın kaplamalı taş balta asa, altın bilezikler, altın aplikler, bakır aletler ve boncuklar.","objectCaption":"Buluntuların müze fotoğrafı. Sapı altın kaplamalı taş balta asa, altın bilezikler, altın aplikler, bakır aletler ve boncuklar.","caption":"","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Görseller","source":"Kaynağı aç","full":"Tam kaynak bilgisi"},"fit":"contain","credit":"Gabriele Burchielli · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY 2.0","attribution":"Photo: Gabriele Burchielli, Wikimedia Commons, CC BY 2.0. Museum photograph of finds. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Gabriele Burchielli, Wikimedia Commons, CC BY 2.0. Museum photograph of finds. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Grave_offerings_from_Grave_4_(Varna_Archaeology_Museum)_(36616793851).jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by/2.0"},{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-varna-symbolic-grave-clay-face-480.df5e3c44.avif","w":480},{"src":"/media/asset-varna-symbolic-grave-clay-face-960.df5e3c44.avif","w":960},{"src":"/media/asset-varna-symbolic-grave-clay-face-1600.df5e3c44.avif","w":1600}],"dominant":"#5a5750","h":2104,"w":1920,"webp":[{"src":"/media/asset-varna-symbolic-grave-clay-face-960.df5e3c44.webp","w":960}],"src":"/media/asset-varna-symbolic-grave-clay-face-960.df5e3c44.webp","id":"asset.varna.symbolic-grave.clay-face","alt":"Buluntuların müze fotoğrafı. İnsan yüzü betimlenen oval bir kil nesne; alnın üzerinde altın bir taç, ağız ve kulakların yerinde altın nesneler.","objectCaption":"Buluntuların müze fotoğrafı. İnsan yüzü betimlenen oval bir kil nesne; alnın üzerinde altın bir taç, ağız ve kulakların yerinde altın nesneler.","caption":"","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Görseller","source":"Kaynağı aç","full":"Tam kaynak bilgisi"},"fit":"contain","credit":"Zde · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Photo: Zde, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Museum photograph of finds. Resized version. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Zde, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Museum photograph of finds. Resized version. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Face_and_funeral_golden_jewelry,_4600-4200_BC,_AM_Varna,_Varm21.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0"},{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-varna-symbolic-grave2-replica-480.e54585b0.avif","w":480},{"src":"/media/asset-varna-symbolic-grave2-replica-960.e54585b0.avif","w":960},{"src":"/media/asset-varna-symbolic-grave2-replica-1600.e54585b0.avif","w":1600}],"dominant":"#927866","h":1280,"w":1920,"webp":[{"src":"/media/asset-varna-symbolic-grave2-replica-960.e54585b0.webp","w":960}],"src":"/media/asset-varna-symbolic-grave2-replica-960.e54585b0.webp","id":"asset.varna.symbolic-grave2.replica","alt":"Sofya Ulusal Tarih Müzesi'nde 2 numaralı sembolik mezarın replikası. Altın taç, yuvarlak altın levhalar ve halkalarla süslü, ezilmiş kil baş.","objectCaption":"Sofya Ulusal Tarih Müzesi'nde 2 numaralı sembolik mezarın replikası. Altın taç, yuvarlak altın levhalar ve halkalarla süslü, ezilmiş kil baş.","caption":"","kind":"reconstruction","creditLabels":{"title":"Görseller","source":"Kaynağı aç","full":"Tam kaynak bilgisi"},"fit":"contain","credit":"Ann Wuyts · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY 2.0","attribution":"Photo: Ann Wuyts, Wikimedia Commons, CC BY 2.0. Replica of symbolic grave 2, National History Museum, Sofia. Resized version. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Ann Wuyts, Wikimedia Commons, CC BY 2.0. Replica of symbolic grave 2, National History Museum, Sofia. Resized version. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Sofia_-_Symbolical_Burial_from_the_Varna_Necropolis.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by/2.0"},{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-varna-bull-appliques-480.c0f9ca9d.avif","w":480},{"src":"/media/asset-varna-bull-appliques-960.c0f9ca9d.avif","w":960},{"src":"/media/asset-varna-bull-appliques-1600.c0f9ca9d.avif","w":1600}],"dominant":"#847a64","h":2400,"w":1760,"webp":[{"src":"/media/asset-varna-bull-appliques-960.c0f9ca9d.webp","w":960}],"src":"/media/asset-varna-bull-appliques-960.c0f9ca9d.webp","id":"asset.varna.bull-appliques","alt":"Buluntuların müze fotoğrafı. Kenarları noktalı bezemeli ve arkasında halka bulunan iki yassı altın boğa figürü.","objectCaption":"Altın boğa aplikleri","caption":"","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Görseller","source":"Kaynağı aç","full":"Tam kaynak bilgisi"},"fit":"contain","credit":"CryolophosaurusEllioti · CC BY 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY 4.0","attribution":"Photo: CryolophosaurusEllioti, Wikimedia Commons, CC BY 4.0. Museum photograph of finds. Cropped image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"CryolophosaurusEllioti, Wikimedia Commons, CC BY 4.0. Museum photograph of finds. Cropped image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Bull-shaped_appliqu%C3%A9s_-_Varna_Regional_Museum_of_History_I.1633-1634.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by/4.0"}],"hotspots":[{"id":"h4-sceptre","x":0.38,"y":0.55,"title":"Sahipsiz bir asa","body":"Sapı altınla kaplanmış taş bir balta. 43 numaralı mezarda benzer bir nesne var, ancak 4 numaralı mezarda insan kalıntısı bulunmadı.","sourceIds":["src.varna.krauss2017"],"certainty":"source_reported"},{"id":"h4-armrings","x":0.86,"y":0.2,"title":"Altın bilezikler","body":"4 numaralı sembolik mezardan altın bilezikler.","sourceIds":["src.varna.krauss2017"],"certainty":"source_reported"},{"id":"h4-copper","x":0.17,"y":0.12,"title":"Bakır aletler","body":"4 numaralı mezarda bakır keserler, bir kazma ve bir balta var. Krauß ve çalışma arkadaşlarının önerdiği sıralamada bakır süsler yavaş yavaş yerini altına bırakır; geç evrelerde de bakır iğnelere rastlanır.","sourceIds":["src.varna.krauss2017"],"certainty":"source_reported"},{"id":"h4-applique","x":0.88,"y":0.86,"title":"Altın aplik","body":"Kenarında küçük delikler bulunan kabartmalı altın aplik.","sourceIds":["src.varna.krauss2017","src.chapman2006"],"certainty":"interpretation"}],"places":[],"map":null,"activity":null,"audio":{"durationSeconds":22.654416666666666,"source":"synthetic_tts","voice":"tr_TR-fettah-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.tr.varna-necropolis.varna-necropolis.s4-symbolic-graves","duration":22.784,"src":"/audio/tr/varna-necropolis/s4-symbolic-graves.98c326d7.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.chapman2006"},{"id":"src.varna.krauss2017"},{"id":"src.rimv.necropolis2024"},{"id":"src.varna.higham2018"}]},{"id":"varna-necropolis.a1-symbolic-graves","number":5,"kind":"activity","title":"Etkinlik: sembolik mezar nedir?","body":"","images":[],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":{"id":"q.varna.symbolic-graves","kind":"single_choice","prompt":"Sembolik mezarlarda ne eksik?","sourceIds":["src.chapman2006","src.varna.krauss2017"],"items":[{"id":"opt-no-bones","label":"İçlerinde insan kemiği yoktur."},{"id":"opt-children","label":"Mezarlar çocuklar için yapılmıştır.","whyWrong":"Bu mezarlarda ne yetişkinlere ne de çocuklara ait insan kemiği vardır."},{"id":"opt-no-gold","label":"İçlerinde hiç altın bulunmaz.","whyWrong":"Altın buluntuların sayıca yaklaşık üçte birlik bir bölümü daha 1, 4, 36, 41 ve 63a numaralı sembolik mezar ve depolardan birlikte gelir."},{"id":"opt-bronze-age","label":"Binlerce yıl sonra, Tunç Çağı'nda yapılmışlardır.","whyWrong":"Sembolik mezarlar yaklaşık MÖ 4600–4350 yıllarına tarihlenen aynı Bakır Çağı mezarlığının parçasıdır."}],"explanation":"Sembolik mezarlar, insan kalıntısı bulunmamış bağlamlardır. Sayıları yayına göre değişir.","correctItemId":"opt-no-bones","sources":[{"id":"src.chapman2006"},{"id":"src.varna.krauss2017"}]},"audio":{"durationSeconds":2.662,"source":"synthetic_tts","voice":"tr_TR-fettah-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.tr.varna-necropolis.varna-necropolis.a1-symbolic-graves","duration":2.773,"src":"/audio/tr/varna-necropolis/a1-symbolic-graves.06420ec8.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.chapman2006"},{"id":"src.varna.krauss2017"}]},{"id":"varna-necropolis.s5-where-wealth-came-from","number":6,"kind":"narrative","title":"Güneyden deniz kabuğu, batıdan tuz","body":"Mezarlarda Akdeniz yumuşakçalarının kabukları da var. Bunlar uzak yerlerle bağlantıları gösteriyor. Batıda, Provadiya yakınlarında insanlar kil kaplarda tuzlu su kaynatıyordu. Böylece takas için tuz elde ediyorlardı. Tuz bölgeye zenginlik getirmiş olabilir. Ama Varna’nın altınıyla doğrudan bağlantısı henüz kanıtlanmış değil.","images":[{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-provadia-salt-production-480.08589034.avif","w":480},{"src":"/media/asset-provadia-salt-production-960.08589034.avif","w":960},{"src":"/media/asset-provadia-salt-production-1600.08589034.avif","w":1600}],"dominant":"#8f9493","h":900,"w":1600,"webp":[{"src":"/media/asset-provadia-salt-production-960.08589034.webp","w":960}],"src":"/media/asset-provadia-salt-production-960.08589034.webp","id":"asset.provadia.salt-production","alt":"Arkeolojik alanın günümüzdeki görünümü. Bulutlu gökyüzü altında çukurlar ve seramik kalıntıları bulunan kazı alanı.","objectCaption":"Arkeolojik alanın günümüzdeki görünümü. Bulutlu gökyüzü altında çukurlar ve seramik kalıntıları bulunan kazı alanı.","caption":"","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Görseller","source":"Kaynağı aç","full":"Tam kaynak bilgisi"},"fit":"cover","credit":"Wikipek · CC0 · Wikimedia Commons","license":"CC0","attribution":"Photo: Wikipek, Wikimedia Commons, CC0. The archaeological site today. Resized version. Cropped image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Wikipek, Wikimedia Commons, CC0. The archaeological site today. Resized version. Cropped image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Solnitsata,_prehistoric_salt_production,_5500_-_4200_B.C._1.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/deed.en"},{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-provadia-panorama-480.38d5ccf0.avif","w":480},{"src":"/media/asset-provadia-panorama-960.38d5ccf0.avif","w":960},{"src":"/media/asset-provadia-panorama-1600.38d5ccf0.avif","w":1600}],"dominant":"#88929b","h":561,"w":1600,"webp":[{"src":"/media/asset-provadia-panorama-960.38d5ccf0.webp","w":960}],"src":"/media/asset-provadia-panorama-960.38d5ccf0.webp","id":"asset.provadia.panorama","alt":"Arkeolojik alanın günümüzdeki görünümü. Solnitsata kazıları ve modern binaların bulunduğu vadinin yukarıdan görünümü.","objectCaption":"Arkeolojik alanın günümüzdeki görünümü. Solnitsata kazıları ve modern binaların bulunduğu vadinin yukarıdan görünümü.","caption":"","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Görseller","source":"Kaynağı aç","full":"Tam kaynak bilgisi"},"fit":"cover","credit":"Pl71 · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Photo: Pl71, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. The archaeological site today. Resized version. Cropped image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Pl71, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. The archaeological site today. Resized version. Cropped image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%9F%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D1%8F_-_%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0%D1%82%D0%B0.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0"}],"hotspots":[],"places":[{"note":"Provadiya-Solnitsata, tarih öncesi bir tuz üretim merkeziydi; Varna nekropolü dönemindeki ticaret ve zenginliği anlamaya yardımcı olur.","precision":"approximate","id":"place.provadia-solnitsata","name":"Provadiya–Solnitsata","latitude":43.12839,"longitude":27.47251,"accuracy":"approximate","sourceIds":["src.osm","src.wikidata","src.varna.nikolov2016"],"short":"Provadiya–Solnitsata","radiusMeters":1000,"guideUrl":"https://travel-guide-bulgaria.zydeno.com/tr/place/#provadiya-solnitsata-solnitsata","slug":"provadia-solnitsata","url":"/tr/map/#provadia-solnitsata"},{"note":"1972’de keşfedilen, altın nesneler içeren eski mezarların bulunduğu yer.","precision":"approximate","id":"place.varna-necropolis","name":"Varna’nın Kalkolitik Çağ mezarlığı","latitude":43.21445,"longitude":27.87157,"accuracy":"approximate","sourceIds":["src.osm","src.wikidata","src.visitvarna.discovery","src.varna.krauss2017","src.rimv.necropolis2024"],"short":"Varna","radiusMeters":600,"guideUrl":null,"slug":"varna-necropolis","url":"/tr/map/#varna-necropolis"}],"map":null,"activity":null,"audio":{"durationSeconds":21.400541666666665,"source":"synthetic_tts","voice":"tr_TR-fettah-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.tr.varna-necropolis.varna-necropolis.s5-where-wealth-came-from","duration":21.504,"src":"/audio/tr/varna-necropolis/s5-where-wealth-came-from.7ffaf04f.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.chapman2006"},{"id":"src.windler2019"},{"id":"src.varna.krauss2017"},{"id":"src.varna.nikolov2016"}]},{"id":"varna-necropolis.a2-timeline","number":7,"kind":"activity","title":"Etkinlik: zamanda sıralayın","body":"","images":[],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":{"id":"q.varna.timeline","kind":"sequence","prompt":"Olayları en eskiden başlayarak sıralayın.","sourceIds":["src.visitvarna.discovery","src.varna.krauss2017","src.varna.higham2018"],"items":[{"id":"ev-burials","label":"Varna Gölü kıyısındaki gömüler"},{"id":"ev-cable","label":"Hendekte nesneler bulunur"},{"id":"ev-dig-start","label":"Arkeolojik kazıların başlaması"},{"id":"ev-museum","label":"Buluntular müzede sergilenir"},{"id":"ev-last-season","label":"İlk kazı aşaması sona erer"}],"explanation":"Önce insanlar eski mezarlığı kullandı. Çok sonra bir kepçe operatörü nesneler buldu. Ardından kazılar başladı, buluntular müzede sergilendi. İlk kazı aşaması, müze sergisi açıldıktan sonra sona erdi.","correctOrderIds":["ev-burials","ev-cable","ev-dig-start","ev-museum","ev-last-season"],"sources":[{"id":"src.visitvarna.discovery"},{"id":"src.varna.krauss2017"},{"id":"src.varna.higham2018"}]},"audio":{"durationSeconds":3.358625,"source":"synthetic_tts","voice":"tr_TR-fettah-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.tr.varna-necropolis.varna-necropolis.a2-timeline","duration":3.456,"src":"/audio/tr/varna-necropolis/a2-timeline.6fc8780a.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.visitvarna.discovery"},{"id":"src.varna.krauss2017"},{"id":"src.varna.higham2018"}]},{"id":"varna-necropolis.s6-oldest-gold","number":8,"kind":"narrative","title":"En eski altın mı?","body":"Varna, en eski büyük altın koleksiyonlarından biriyle tanınıyor. Altınların toplam ağırlığı altı kilogramdan fazla. Ustalar bilezikler, boncuklar ve küçük süsler yapmış. Ama buradaki her nesne en eski altın eser değil. Aynı gölün kıyısında bile daha eski altın buluntular var. Varna’yı öne çıkaran, altının miktarı ve işçiliği.","images":[{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-varna-gold-objects-480.89de99c4.avif","w":480},{"src":"/media/asset-varna-gold-objects-960.89de99c4.avif","w":960},{"src":"/media/asset-varna-gold-objects-1600.89de99c4.avif","w":1600}],"dominant":"#4c4942","h":1120,"w":1600,"webp":[{"src":"/media/asset-varna-gold-objects-960.89de99c4.webp","w":960}],"src":"/media/asset-varna-gold-objects-960.89de99c4.webp","id":"asset.varna.gold-objects","alt":"Buluntuların müze fotoğrafı. Vitrinde sapı altın kaplamalı bir balta asa, dikdörtgen altın levha, bilezikler, aplikler ve boncuklar.","objectCaption":"Buluntuların müze fotoğrafı. Vitrinde sapı altın kaplamalı bir balta asa, dikdörtgen altın levha, bilezikler, aplikler ve boncuklar.","caption":"","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Görseller","source":"Kaynağı aç","full":"Tam kaynak bilgisi"},"fit":"contain","credit":"Zde · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Photo: Zde, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Museum photograph of finds. Resized version. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Zde, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Museum photograph of finds. Resized version. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Gold_treasure,_4600-4200_BC,_AM_Varna,_Varm24.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0"},{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-varna-bracelets-sceptre-480.f2ae221e.avif","w":480},{"src":"/media/asset-varna-bracelets-sceptre-960.f2ae221e.avif","w":960},{"src":"/media/asset-varna-bracelets-sceptre-1600.f2ae221e.avif","w":1600}],"dominant":"#968772","h":1310,"w":1600,"webp":[{"src":"/media/asset-varna-bracelets-sceptre-960.f2ae221e.webp","w":960}],"src":"/media/asset-varna-bracelets-sceptre-960.f2ae221e.webp","id":"asset.varna.bracelets-sceptre","alt":"Buluntuların müze fotoğrafı. Gri zemin üzerinde iki altın bilezik, çekiç biçimli altın bir nesne ve yivli altın bir kaplama.","objectCaption":"Buluntuların müze fotoğrafı. Gri zemin üzerinde iki altın bilezik, çekiç biçimli altın bir nesne ve yivli altın bir kaplama.","caption":"","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Görseller","source":"Kaynağı aç","full":"Tam kaynak bilgisi"},"fit":"contain","credit":"CryolophosaurusEllioti · CC BY 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY 4.0","attribution":"Photo: CryolophosaurusEllioti, Wikimedia Commons, CC BY 4.0. Museum photograph of finds. Cropped image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"CryolophosaurusEllioti, Wikimedia Commons, CC BY 4.0. Museum photograph of finds. Cropped image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Gold_Bracelets_and_Scepter_-_Varna_Regional_Museum_of_History_I.1631-1632,_1641-1649.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by/4.0"},{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-varna-ram-horn-appliques-480.ff04706b.avif","w":480},{"src":"/media/asset-varna-ram-horn-appliques-960.ff04706b.avif","w":960},{"src":"/media/asset-varna-ram-horn-appliques-1027.ff04706b.avif","w":1027}],"dominant":"#786755","h":1600,"w":1027,"webp":[{"src":"/media/asset-varna-ram-horn-appliques-960.ff04706b.webp","w":960}],"src":"/media/asset-varna-ram-horn-appliques-960.ff04706b.webp","id":"asset.varna.ram-horn-appliques","alt":"Buluntuların müze fotoğrafı. Sıralar hâlinde dizilmiş, kıvrık boynuz biçiminde yaklaşık otuz küçük altın aplik.","objectCaption":"Buluntuların müze fotoğrafı. Sıralar hâlinde dizilmiş, kıvrık boynuz biçiminde yaklaşık otuz küçük altın aplik.","caption":"","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Görseller","source":"Kaynağı aç","full":"Tam kaynak bilgisi"},"fit":"contain","credit":"CryolophosaurusEllioti · CC BY 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY 4.0","attribution":"Photo: CryolophosaurusEllioti, Wikimedia Commons, CC BY 4.0. Museum photograph of finds. Cropped image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"CryolophosaurusEllioti, Wikimedia Commons, CC BY 4.0. Museum photograph of finds. Cropped image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ram-horn-shaped_appliqu%C3%A9s_-_Varna_Regional_Museum_of_History_I.1657-1686.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by/4.0"}],"hotspots":[],"places":[{"note":"Varna Arkeoloji Müzesi, nekropol buluntularını sergileyerek mezarlar arasında karşılaştırma yapmayı sağlar.","precision":"exact","id":"place.varna-archaeological-museum","name":"Varna Arkeoloji Müzesi","latitude":43.20756,"longitude":27.91522,"accuracy":"verified_point","sourceIds":["src.osm","src.rimv.archmuseum"],"short":"Varna","guideUrl":"https://travel-guide-bulgaria.zydeno.com/tr/places/varna-archaeological-museum/","slug":"varna-archaeological-museum","url":"/tr/map/#varna-archaeological-museum"}],"map":null,"activity":null,"audio":{"durationSeconds":21.969416666666667,"source":"synthetic_tts","voice":"tr_TR-fettah-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.tr.varna-necropolis.varna-necropolis.s6-oldest-gold","duration":22.059,"src":"/audio/tr/varna-necropolis/s6-oldest-gold.89461018.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.chapman2006"},{"id":"src.varna.higham2018"},{"id":"src.leusch2015"},{"id":"src.varna.krauss2017"},{"id":"src.visitvarna.discovery"},{"id":"src.rimv.necropolis2024"}]},{"id":"varna-necropolis.a3-matching","number":9,"kind":"activity","title":"Etkinlik: eşleştirin","body":"","images":[],"hotspots":[],"places":[],"map":null,"activity":{"id":"q.varna.matching","kind":"matching","prompt":"Buluntuları açıklamalarıyla eşleştirin.","sourceIds":["src.varna.krauss2017","src.windler2019","src.chapman2006","src.varna.nikolov2016"],"items":[{"id":"m-grave43","label":"43 numaralı mezar","pairedLabel":"Altın nesnelerin yaklaşık üçte biri"},{"id":"m-spondylus","label":"Spondylus","pairedLabel":"Akdeniz’de yaşayan yumuşakça"},{"id":"m-solnitsata","label":"Provadiya–Solnitsata","pairedLabel":"Tuzlu sudan tuz üretimi"},{"id":"m-clay-heads","label":"Kil başlar","pairedLabel":"Muhtemelen figürlerin parçaları"}],"explanation":"43 numaralı mezarda çok sayıda altın nesne var. Spondylus, Akdeniz’de yaşayan bir yumuşakça. Provadiya-Solnitsata’da tuz üretiliyordu. Kil başlar figürlerin parçaları olabilir. Tuz ile Varna’nın zenginliği arasındaki bağlantı bir varsayım.","sources":[{"id":"src.varna.krauss2017"},{"id":"src.windler2019"},{"id":"src.chapman2006"},{"id":"src.varna.nikolov2016"}],"columns":["Öğe","Açıklama"]},"audio":{"durationSeconds":3.254125,"source":"synthetic_tts","voice":"tr_TR-fettah-medium","provider":"Piper","assetId":"audio.tr.varna-necropolis.varna-necropolis.a3-matching","duration":3.371,"src":"/audio/tr/varna-necropolis/a3-matching.7984cade.m4a"},"textRevised":false,"sources":[{"id":"src.varna.krauss2017"},{"id":"src.windler2019"},{"id":"src.chapman2006"},{"id":"src.varna.nikolov2016"}]}],"minutes":4,"sources":[{"year":2006,"url":"https://doi.org/10.1177/1461957107086121","institutionOrAuthor":"Chapman J., Higham T., Slavchev V., Gaydarska B., Honch N.","id":"src.chapman2006","title":"The social context of the emergence, development and abandonment of the Varna Cemetery, Bulgaria","accessedOn":"2026-10-28","supports":{"tr":"Chapman ve çalışma arkadaşları (2006), ilk kazılar için 294 mezar bildirir. Bu, bugünkü toplam değildir."},"doi":"10.1177/1461957107086121","container":"European Journal of Archaeology","volume":"9","issue":"2–3","pages":"159–183","authors":["Chapman J.","Higham T.","Slavchev V.","Gaydarska B.","Honch N."],"accessed":"2026-10-28"},{"year":2015,"url":"https://doi.org/10.1017/S0959774314001140","institutionOrAuthor":"Leusch V., Armbruster B., Pernicka E., Slavčev V.","id":"src.leusch2015","title":"On the invention of gold metallurgy: the gold objects from the Varna I cemetery (Bulgaria) – technological consequence and inventive creativity","accessedOn":"2026-10-28","doi":"10.1017/S0959774314001140","container":"Cambridge Archaeological Journal","volume":"25","issue":"1","pages":"353–376","authors":["Leusch V.","Armbruster B.","Pernicka E.","Slavčev V."],"accessed":"2026-10-28"},{"year":2017,"url":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Grave_43_(Varna_Archaeology_Museum)_(36755886415).jpg","institutionOrAuthor":"Gabriele Burchielli","id":"src.photo.varna-grave43","title":"Grave 43 (Varna Archaeology Museum)","accessedOn":"2026-10-28","container":"Wikimedia Commons / Flickr","license":"CC BY 2.0","authors":["Gabriele Burchielli"],"accessed":"2026-10-28"},{"year":null,"url":"https://www.museumvarna.com/ekspozitsii/arheologicheski-muzey/","institutionOrAuthor":"Регионален исторически музей – Варна (Varna Regional Museum of History)","id":"src.rimv.archmuseum","title":"Археологически музей (museum web page)","accessedOn":"2026-10-28","authors":["Регионален исторически музей – Варна (Varna Regional Museum of History)"],"accessed":"2026-10-28","container":""},{"year":2024,"url":"https://www.museumvarna.com/en/fundraising-campaign-for-the-varna-necropolis/","institutionOrAuthor":"Varna Regional Museum of History","id":"src.rimv.necropolis2024","title":"Fundraising Campaign for the Varna Necropolis","accessedOn":"2026-10-28","supports":{"tr":"Varna Müzesi, ilk aşamada (1972–1991) 47’si sembolik 301 mezar bildirir. Kazılar 2021’de yeniden başladı."},"authors":["Varna Regional Museum of History"],"accessed":"2026-10-28","container":""},{"year":2018,"url":"https://ora.ox.ac.uk/objects/uuid:ae9cab49-b9c0-4da1-a022-fcd84fb77d99","institutionOrAuthor":"Higham T., Slavchev V., Gaydarska B., Chapman J.","id":"src.varna.higham2018","title":"AMS dating of the Late Copper Age Varna cemetery, Bulgaria","accessedOn":"2026-10-28","supports":{"tr":"Higham ve çalışma arkadaşları (2018), 49’u insan kalıntısı içermeyen 315 mezar bildirir. Bunlar yayındaki sayılardır, güncel toplam değildir."},"doi":"10.1017/RDC.2018.9","container":"Radiocarbon","volume":"60","issue":"2","pages":"493–516","authors":["Higham T.","Slavchev V.","Gaydarska B.","Chapman J."],"accessed":"2026-10-28"},{"year":2017,"url":"https://doi.org/10.4312/dp.44.17","institutionOrAuthor":"Krauß R., Schmid C., Kirschenheuter D., Abele J., Slavchev V., Weninger B.","id":"src.varna.krauss2017","title":"Chronology and development of the Chalcolithic necropolis of Varna I","accessedOn":"2026-10-28","doi":"10.4312/dp.44.17","container":"Documenta Praehistorica","volume":"44","pages":"282–305","authors":["Krauß R.","Schmid C.","Kirschenheuter D.","Abele J.","Slavchev V.","Weninger B."],"accessed":"2026-10-28"},{"year":2016,"url":"https://doi.org/10.4000/mediterranee.8246","institutionOrAuthor":"Nikolov V.","id":"src.varna.nikolov2016","title":"The prehistoric salt-production and urban center of Provadia-Solnitsata, Northeastern Bulgaria","accessedOn":"2026-10-28","doi":"10.4000/mediterranee.8246","container":"Méditerranée","volume":"126","pages":"71–78","authors":["Nikolov V."],"accessed":"2026-10-28"},{"year":null,"url":"https://visit.varna.bg/bg/za-otkritieto.html","institutionOrAuthor":"Община Варна, официален туристически портал visit.varna.bg","id":"src.visitvarna.discovery","title":"За откритието на Варненския халколитен некропол","accessedOn":"2026-10-28","authors":["Община Варна, официален туристически портал visit.varna.bg"],"accessed":"2026-10-28","fieldLanguages":{"institutionOrAuthor":"bg","title":"bg"},"container":""},{"year":2019,"url":"https://doi.org/10.5334/joad.59","institutionOrAuthor":"Windler A.","id":"src.windler2019","title":"The use of Spondylus gaederopus during the Neolithic of Europe","accessedOn":"2026-10-28","doi":"10.5334/joad.59","container":"Journal of Open Archaeology Data","volume":"7","authors":["Windler A."],"accessed":"2026-10-28"},{"year":null,"url":"https://www.museumvarna.com/za-nas/stani-daritel-kampanii/stani-daritel-kampania-varnenski-nekropol/","institutionOrAuthor":"Регионален исторически музей – Варна (Varna Regional Museum of History)","id":"src.varna.rimv-necropolis-legacy","title":"Стани ДАРИТЕЛ – подкрепи кампания „Варненски некропол“ (museum web page)","accessedOn":"2026-10-28","authors":["Регионален исторически музей – Варна (Varna Regional Museum of History)"],"accessed":"2026-10-28","container":""},{"year":2016,"url":"","institutionOrAuthor":"Slavchev V., Dimitrov K., Etzel M.","id":"src.slavchev2016","title":"Die Komplexe 2, 3 und 15 mit Gesichtsdarstellungen aus dem kupferzeitlichen Gräberfeld von Varna","accessedOn":"2026-10-28","container":"Der Schwarzmeerraum vom Neolithikum bis in die Früheisenzeit (6000–600 v. Chr.): Kulturelle Interferenzen in der zirkumpontischen Zone und Kontakte mit ihren Nachbargebieten, eds V. Nikolov and W. Schier. Prähistorische Archäologie in Südosteuropa","volume":"30","pages":"141–164","authors":["Slavchev V.","Dimitrov K.","Etzel M."],"accessed":"2026-10-28","doi":""}],"credits":[{"id":"asset.varna.bull-appliques-cutout","src":"/media/asset-varna-bull-appliques-cutout-960.ae2e5280.webp","alt":"Kesilmiş ayrıntı; arka plan kaldırıldı. Buluntuların müze fotoğrafı. Kenarları noktalı bezemeli ve arkasında halka bulunan iki yassı altın boğa figürü.","w":1396,"h":1166,"caption":"","credit":"CryolophosaurusEllioti · CC BY 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY 4.0","attribution":"Photo: CryolophosaurusEllioti, Wikimedia Commons, CC BY 4.0. Museum photograph of finds. Cut-out detail; background removed.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"CryolophosaurusEllioti, Wikimedia Commons, CC BY 4.0. Museum photograph of finds. Cut-out detail; background removed.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Bull-shaped_appliqu%C3%A9s_-_Varna_Regional_Museum_of_History_I.1633-1634.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by/4.0","creditLabels":{"title":"Görseller","source":"Kaynağı aç","full":"Tam kaynak bilgisi"}},{"id":"asset.varna.museum.entrance","src":"/media/asset-varna-museum-entrance-960.fec5fb5e.webp","alt":"Varna Arkeoloji Müzesi, 2024; buluntu yeri değildir. Eski Kız Lisesi binasının ana giriş ve merdivenlerini gösteren cephe.","w":1600,"h":1200,"caption":"","credit":"Wikipek · CC0 · Wikimedia Commons","license":"CC0","attribution":"Photo: Wikipek, Wikimedia Commons, CC0. Varna Archaeological Museum, 2024; not the discovery site. Resized version. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Wikipek, Wikimedia Commons, CC0. Varna Archaeological Museum, 2024; not the discovery site. Resized version. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Varna_Archaeological_Museum,_main_entrance.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/deed.en","creditLabels":{"title":"Görseller","source":"Kaynağı aç","full":"Tam kaynak bilgisi"}},{"id":"asset.varna.grave43.museum","src":"/media/asset-varna-grave43-museum-960.a9d9817d.webp","alt":"43 numaralı mezarın müzedeki düzenlemesi; kazı fotoğrafı değildir. Sergilenen iskeletin yanında altın bilezikler, kafatasının çevresinde altın aplikler ve sapında altın tüpler bulunan taş bir balta asa var.","w":2400,"h":1600,"caption":"","credit":"Gabriele Burchielli · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY 2.0","attribution":"Photo: Gabriele Burchielli, Wikimedia Commons, CC BY 2.0. Museum arrangement of grave 43; not an excavation photograph. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Gabriele Burchielli, Wikimedia Commons, CC BY 2.0. Museum arrangement of grave 43; not an excavation photograph. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Grave_43_(Varna_Archaeology_Museum)_(36755886415).jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by/2.0","creditLabels":{"title":"Görseller","source":"Kaynağı aç","full":"Tam kaynak bilgisi"}},{"id":"asset.varna.grave4.offerings","src":"/media/asset-varna-grave4-offerings-960.baf345bf.webp","alt":"Buluntuların müze fotoğrafı. Sapı altın kaplamalı taş balta asa, altın bilezikler, altın aplikler, bakır aletler ve boncuklar.","w":2400,"h":1600,"caption":"","credit":"Gabriele Burchielli · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY 2.0","attribution":"Photo: Gabriele Burchielli, Wikimedia Commons, CC BY 2.0. Museum photograph of finds. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Gabriele Burchielli, Wikimedia Commons, CC BY 2.0. Museum photograph of finds. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Grave_offerings_from_Grave_4_(Varna_Archaeology_Museum)_(36616793851).jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by/2.0","creditLabels":{"title":"Görseller","source":"Kaynağı aç","full":"Tam kaynak bilgisi"}},{"id":"asset.varna.symbolic-grave.clay-face","src":"/media/asset-varna-symbolic-grave-clay-face-960.df5e3c44.webp","alt":"Buluntuların müze fotoğrafı. İnsan yüzü betimlenen oval bir kil nesne; alnın üzerinde altın bir taç, ağız ve kulakların yerinde altın nesneler.","w":1920,"h":2104,"caption":"","credit":"Zde · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Photo: Zde, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Museum photograph of finds. Resized version. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Zde, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Museum photograph of finds. Resized version. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Face_and_funeral_golden_jewelry,_4600-4200_BC,_AM_Varna,_Varm21.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0","creditLabels":{"title":"Görseller","source":"Kaynağı aç","full":"Tam kaynak bilgisi"}},{"id":"asset.varna.symbolic-grave2.replica","src":"/media/asset-varna-symbolic-grave2-replica-960.e54585b0.webp","alt":"Sofya Ulusal Tarih Müzesi'nde 2 numaralı sembolik mezarın replikası. Altın taç, yuvarlak altın levhalar ve halkalarla süslü, ezilmiş kil baş.","w":1920,"h":1280,"caption":"","credit":"Ann Wuyts · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY 2.0","attribution":"Photo: Ann Wuyts, Wikimedia Commons, CC BY 2.0. Replica of symbolic grave 2, National History Museum, Sofia. Resized version. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Ann Wuyts, Wikimedia Commons, CC BY 2.0. Replica of symbolic grave 2, National History Museum, Sofia. Resized version. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Sofia_-_Symbolical_Burial_from_the_Varna_Necropolis.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by/2.0","creditLabels":{"title":"Görseller","source":"Kaynağı aç","full":"Tam kaynak bilgisi"}},{"id":"asset.varna.bull-appliques","src":"/media/asset-varna-bull-appliques-960.c0f9ca9d.webp","alt":"Buluntuların müze fotoğrafı. Kenarları noktalı bezemeli ve arkasında halka bulunan iki yassı altın boğa figürü.","w":1760,"h":2400,"caption":"","credit":"CryolophosaurusEllioti · CC BY 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY 4.0","attribution":"Photo: CryolophosaurusEllioti, Wikimedia Commons, CC BY 4.0. Museum photograph of finds. Cropped image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"CryolophosaurusEllioti, Wikimedia Commons, CC BY 4.0. Museum photograph of finds. Cropped image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Bull-shaped_appliqu%C3%A9s_-_Varna_Regional_Museum_of_History_I.1633-1634.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by/4.0","creditLabels":{"title":"Görseller","source":"Kaynağı aç","full":"Tam kaynak bilgisi"}},{"id":"asset.provadia.salt-production","src":"/media/asset-provadia-salt-production-960.08589034.webp","alt":"Arkeolojik alanın günümüzdeki görünümü. Bulutlu gökyüzü altında çukurlar ve seramik kalıntıları bulunan kazı alanı.","w":1600,"h":900,"caption":"","credit":"Wikipek · CC0 · Wikimedia Commons","license":"CC0","attribution":"Photo: Wikipek, Wikimedia Commons, CC0. The archaeological site today. Resized version. Cropped image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Wikipek, Wikimedia Commons, CC0. The archaeological site today. Resized version. Cropped image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Solnitsata,_prehistoric_salt_production,_5500_-_4200_B.C._1.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/deed.en","creditLabels":{"title":"Görseller","source":"Kaynağı aç","full":"Tam kaynak bilgisi"}},{"id":"asset.provadia.panorama","src":"/media/asset-provadia-panorama-960.38d5ccf0.webp","alt":"Arkeolojik alanın günümüzdeki görünümü. Solnitsata kazıları ve modern binaların bulunduğu vadinin yukarıdan görünümü.","w":1600,"h":561,"caption":"","credit":"Pl71 · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Photo: Pl71, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. The archaeological site today. Resized version. Cropped image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Pl71, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. The archaeological site today. Resized version. Cropped image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%9F%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D1%8F_-_%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0%D1%82%D0%B0.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0","creditLabels":{"title":"Görseller","source":"Kaynağı aç","full":"Tam kaynak bilgisi"}},{"id":"asset.varna.gold-objects","src":"/media/asset-varna-gold-objects-960.89de99c4.webp","alt":"Buluntuların müze fotoğrafı. Vitrinde sapı altın kaplamalı bir balta asa, dikdörtgen altın levha, bilezikler, aplikler ve boncuklar.","w":1600,"h":1120,"caption":"","credit":"Zde · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 4.0","attribution":"Photo: Zde, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Museum photograph of finds. Resized version. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Zde, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Museum photograph of finds. Resized version. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Gold_treasure,_4600-4200_BC,_AM_Varna,_Varm24.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0","creditLabels":{"title":"Görseller","source":"Kaynağı aç","full":"Tam kaynak bilgisi"}},{"id":"asset.varna.bracelets-sceptre","src":"/media/asset-varna-bracelets-sceptre-960.f2ae221e.webp","alt":"Buluntuların müze fotoğrafı. Gri zemin üzerinde iki altın bilezik, çekiç biçimli altın bir nesne ve yivli altın bir kaplama.","w":1600,"h":1310,"caption":"","credit":"CryolophosaurusEllioti · CC BY 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY 4.0","attribution":"Photo: CryolophosaurusEllioti, Wikimedia Commons, CC BY 4.0. Museum photograph of finds. Cropped image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"CryolophosaurusEllioti, Wikimedia Commons, CC BY 4.0. Museum photograph of finds. Cropped image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Gold_Bracelets_and_Scepter_-_Varna_Regional_Museum_of_History_I.1631-1632,_1641-1649.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by/4.0","creditLabels":{"title":"Görseller","source":"Kaynağı aç","full":"Tam kaynak bilgisi"}},{"id":"asset.varna.ram-horn-appliques","src":"/media/asset-varna-ram-horn-appliques-960.ff04706b.webp","alt":"Buluntuların müze fotoğrafı. Sıralar hâlinde dizilmiş, kıvrık boynuz biçiminde yaklaşık otuz küçük altın aplik.","w":1027,"h":1600,"caption":"","credit":"CryolophosaurusEllioti · CC BY 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY 4.0","attribution":"Photo: CryolophosaurusEllioti, Wikimedia Commons, CC BY 4.0. Museum photograph of finds. Cropped image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"CryolophosaurusEllioti, Wikimedia Commons, CC BY 4.0. Museum photograph of finds. Cropped image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ram-horn-shaped_appliqu%C3%A9s_-_Varna_Regional_Museum_of_History_I.1657-1686.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by/4.0","creditLabels":{"title":"Görseller","source":"Kaynağı aç","full":"Tam kaynak bilgisi"}},{"id":"map-relief","src":"/assets/maps/relief@3x.jpg?v=075869a7dd","thumb":"/media/map/map-relief-2x-1024.4c826249.avif","alt":"Tarihî sınırlar olmadan coğrafi bağlam","w":3072,"h":1987,"caption":"","kindLabel":"Tarihî sınırlar olmadan coğrafi bağlam","visibleKind":"Tarihî sınırlar olmadan coğrafi bağlam","credit":"Tom Patterson · Nathaniel Vaughn Kelso · Kamu malı · Natural Earth","license":"Kamu malı","attribution":"Tom Patterson · Nathaniel Vaughn Kelso","attributionParts":null,"sourceUrl":"https://www.naturalearthdata.com/downloads/10m-raster-data/10m-gray-earth/","licenseUrl":"https://www.naturalearthdata.com/about/terms-of-use/","creditLabels":{"title":"Görseller","source":"Kaynağı aç","full":"Tam kaynak bilgisi"}}],"places":[{"note":"Provadiya-Solnitsata, tarih öncesi bir tuz üretim merkeziydi; Varna nekropolü dönemindeki ticaret ve zenginliği anlamaya yardımcı olur.","precision":"approximate","id":"place.provadia-solnitsata","name":"Provadiya–Solnitsata","latitude":43.12839,"longitude":27.47251,"accuracy":"approximate","sourceIds":["src.osm","src.wikidata","src.varna.nikolov2016"],"short":"Provadiya–Solnitsata","radiusMeters":1000,"guideUrl":"https://travel-guide-bulgaria.zydeno.com/tr/place/#provadiya-solnitsata-solnitsata","slug":"provadia-solnitsata","url":"/tr/map/#provadia-solnitsata"},{"note":"Varna Arkeoloji Müzesi, nekropol buluntularını sergileyerek mezarlar arasında karşılaştırma yapmayı sağlar.","precision":"exact","id":"place.varna-archaeological-museum","name":"Varna Arkeoloji Müzesi","latitude":43.20756,"longitude":27.91522,"accuracy":"verified_point","sourceIds":["src.osm","src.rimv.archmuseum"],"short":"Varna","guideUrl":"https://travel-guide-bulgaria.zydeno.com/tr/places/varna-archaeological-museum/","slug":"varna-archaeological-museum","url":"/tr/map/#varna-archaeological-museum"},{"note":"1972’de keşfedilen, altın nesneler içeren eski mezarların bulunduğu yer.","precision":"approximate","id":"place.varna-necropolis","name":"Varna’nın Kalkolitik Çağ mezarlığı","latitude":43.21445,"longitude":27.87157,"accuracy":"approximate","sourceIds":["src.osm","src.wikidata","src.visitvarna.discovery","src.varna.krauss2017","src.rimv.necropolis2024"],"short":"Varna","radiusMeters":600,"guideUrl":null,"slug":"varna-necropolis","url":"/tr/map/#varna-necropolis"}],"find":{"id":"dig.varna.grave4.offerings","storyId":"story.varna-necropolis","assetId":"asset.varna.grave4.offerings","epochId":"epoch.chalcolithic","dateFrom":-4600,"dateTo":-4340,"dateLabel":"MÖ 4600–4340","title":"4 numaralı mezarın sunuları","description":"İnsan kalıntısı bulunmayan sembolik mezarın sunuları.","checked":true,"sourceIds":["src.varna.krauss2017","src.varna.higham2018","src.rimv.necropolis2024"],"ageOptions":[{"id":"correct","dateFrom":-4600,"dateTo":-4340,"isCorrect":true},{"id":"option-0","dateFrom":-5100,"dateTo":-4840,"isCorrect":false},{"id":"option-1","dateFrom":-4100,"dateTo":-3840,"isCorrect":false}],"image":{"alpha":false,"avif":[{"src":"/media/asset-varna-grave4-offerings-480.baf345bf.avif","w":480},{"src":"/media/asset-varna-grave4-offerings-960.baf345bf.avif","w":960},{"src":"/media/asset-varna-grave4-offerings-1600.baf345bf.avif","w":1600},{"src":"/media/asset-varna-grave4-offerings-2400.baf345bf.avif","w":2400}],"dominant":"#3e3832","h":1600,"w":2400,"webp":[{"src":"/media/asset-varna-grave4-offerings-960.baf345bf.webp","w":960}],"src":"/media/asset-varna-grave4-offerings-960.baf345bf.webp","id":"asset.varna.grave4.offerings","alt":"Buluntuların müze fotoğrafı. Sapı altın kaplamalı taş balta asa, altın bilezikler, altın aplikler, bakır aletler ve boncuklar.","objectCaption":"Buluntuların müze fotoğrafı. Sapı altın kaplamalı taş balta asa, altın bilezikler, altın aplikler, bakır aletler ve boncuklar.","caption":"","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Görseller","source":"Kaynağı aç","full":"Tam kaynak bilgisi"},"fit":"contain","credit":"Gabriele Burchielli · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY 2.0","attribution":"Photo: Gabriele Burchielli, Wikimedia Commons, CC BY 2.0. Museum photograph of finds. Processed image.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Gabriele Burchielli, Wikimedia Commons, CC BY 2.0. Museum photograph of finds. Processed image.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Grave_offerings_from_Grave_4_(Varna_Archaeology_Museum)_(36616793851).jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by/2.0"}},"next":[{"storyId":"story.valchitran-treasure","title":"Bağdaki altın","topic":"Valçitran Hazinesi","eyebrow":"Valçitran Hazinesi · Plevne bölgesi","url":"/tr/stories/valchitran-treasure/","reason":"İnsanların başka bir dönemde nasıl yaşayıp çalıştığını görün.","image":{"alpha":true,"avif":[{"src":"/media/asset-valch-bowl-cutout-480.3fc7614e.avif","w":480},{"src":"/media/asset-valch-bowl-cutout-781.3fc7614e.avif","w":781}],"dominant":"#a17a4a","h":458,"w":781,"webp":[{"src":"/media/asset-valch-bowl-cutout-781.3fc7614e.webp","w":781}],"src":"/media/asset-valch-bowl-cutout-781.3fc7614e.webp","id":"asset.valch.bowl-cutout","alt":"Kesilmiş ayrıntı; arka plan kaldırıldı. İki kulplu büyük kâse. Eserlerin fotoğrafı, keşif anı değil.","objectCaption":"Altın kâse","caption":"","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Görseller","source":"Kaynağı aç","full":"Tam kaynak bilgisi"},"fit":"contain","credit":"Николай Генов / Nikolay Genov · CC BY 3.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY 3.0","attribution":"Photo: Николай Генов / Nikolay Genov, Wikimedia Commons, CC BY 3.0. Photograph of objects, not the discovery. Cut-out detail; background removed.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Николай Генов / Nikolay Genov, Wikimedia Commons, CC BY 3.0. Photograph of objects, not the discovery. Cut-out detail; background removed.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Vulchitrun_bowl.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by/3.0"},"minutes":3,"sceneCount":9},{"storyId":"story.kazanlak-tomb","title":"Kubbenin altındaki eller","topic":"Kazanlık Mezarı","eyebrow":"Kazanlık Mezarı · Kazanlık","url":"/tr/stories/kazanlak-tomb/","reason":"","image":{"alpha":true,"avif":[{"src":"/media/asset-kazan-jug-cutout-480.02e7401c.avif","w":480},{"src":"/media/asset-kazan-jug-cutout-960.02e7401c.avif","w":960},{"src":"/media/asset-kazan-jug-cutout-1349.02e7401c.avif","w":1349}],"dominant":"#67503a","h":1843,"w":1349,"webp":[{"src":"/media/asset-kazan-jug-cutout-960.02e7401c.webp","w":960}],"src":"/media/asset-kazan-jug-cutout-960.02e7401c.webp","id":"asset.kazan.jug-cutout","alt":"Kesilmiş ayrıntı; arka plan kaldırıldı. Yaldız süslemeli gümüş sürahi, müze sergisi","objectCaption":"Gümüş sürahi","caption":"Yaldız süslemeli gümüş sürahi, müze sergisi","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Görseller","source":"Kaynağı aç","full":"Tam kaynak bilgisi"},"fit":"contain","credit":"SashaCoachman · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 3.0","attribution":"Photo: SashaCoachman; Wikimedia Commons; CC BY-SA 3.0. Cut-out detail; background removed.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"SashaCoachman; Wikimedia Commons; CC BY-SA 3.0. Cut-out detail; background removed.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Jug.JPG","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0"},"minutes":5,"sceneCount":9},{"storyId":"story.panagyurishte-treasure","title":"Kil ocağından çıkan altın","topic":"Panagyurişte Hazinesi","eyebrow":"Panagyurişte Hazinesi · Panagürişte","url":"/tr/stories/panagyurishte-treasure/","reason":"","image":{"alpha":true,"avif":[{"src":"/media/asset-panag-ram-cutout-480.cb11f93e.avif","w":480},{"src":"/media/asset-panag-ram-cutout-960.cb11f93e.avif","w":960},{"src":"/media/asset-panag-ram-cutout-1600.cb11f93e.avif","w":1600}],"dominant":"#926643","h":1740,"w":2077,"webp":[{"src":"/media/asset-panag-ram-cutout-960.cb11f93e.webp","w":960}],"src":"/media/asset-panag-ram-cutout-960.cb11f93e.webp","id":"asset.panag.ram-cutout","alt":"Kesilmiş ayrıntı; arka plan kaldırıldı. Yandan görülen altın koç başlı riton; boynunda Dionysos, Eriope ve iki mainad, kulpunda bir aslan var.","objectCaption":"Koç başlı riton","caption":"Koç başlı riton. Boyunda Dionysos, Eriope ve iki mainad tasvir edilmiştir. Müze sergisi. Fotoğraflanan nesnenin orijinal mi yoksa müze kopyası mı olduğu doğrulanmadı.","kindLabel":"Fotoğraf","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Görseller","source":"Kaynağı aç","full":"Tam kaynak bilgisi"},"fit":"contain","credit":"Apostoloff · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY-SA 3.0","attribution":"Photo: Apostoloff, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0 Cut-out detail; background removed. Museum display; original or replica unconfirmed","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"Apostoloff, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0 Cut-out detail; background removed. Museum display; original or replica unconfirmed","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:National_History_Museum,_Sofia,_Bulgaria_20090405_333.JPG","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0"},"minutes":5,"sceneCount":9}],"people":[{"id":"person.ivan-ivanov","name":"İvan İvanov","url":"/tr/people/ivan-ivanov/"},{"id":"person.raycho-marinov","name":"Rayço Marinov","url":"/tr/people/raycho-marinov/"},{"id":"person.petko-momchilov","name":"Petko Momçilov","url":"/tr/people/petko-momchilov/"}],"rulers":[],"status":"draft","fact":{"id":"fact.discover.varna-necropolis","storyId":"story.varna-necropolis","factId":"F01","text":"Varna nekropolü, 1972’de yeraltına elektrik kablosu döşenirken bulundu.","sourceIds":["src.visitvarna.discovery","src.chapman2006"]},"collectionFind":{"number":13,"total":59,"title":"Altın boğa aplikleri","dateLabel":"MÖ 46.–44. yy.","image":{"alpha":true,"avif":[{"src":"/media/asset-varna-bull-appliques-cutout-480.ae2e5280.avif","w":480},{"src":"/media/asset-varna-bull-appliques-cutout-960.ae2e5280.avif","w":960},{"src":"/media/asset-varna-bull-appliques-cutout-1396.ae2e5280.avif","w":1396}],"dominant":"#a6835c","h":1166,"w":1396,"webp":[{"src":"/media/asset-varna-bull-appliques-cutout-960.ae2e5280.webp","w":960}],"src":"/media/asset-varna-bull-appliques-cutout-960.ae2e5280.webp","id":"asset.varna.bull-appliques-cutout","alt":"Kesilmiş ayrıntı; arka plan kaldırıldı. Buluntuların müze fotoğrafı. Kenarları noktalı bezemeli ve arkasında halka bulunan iki yassı altın boğa figürü.","objectCaption":"Altın boğa aplikleri","caption":"","kind":"photo","creditLabels":{"title":"Görseller","source":"Kaynağı aç","full":"Tam kaynak bilgisi"},"fit":"contain","credit":"CryolophosaurusEllioti · CC BY 4.0 · Wikimedia Commons","license":"CC BY 4.0","attribution":"Photo: CryolophosaurusEllioti, Wikimedia Commons, CC BY 4.0. Museum photograph of finds. Cut-out detail; background removed.","attributionParts":[{"text":"Photo: ","lang":"en"},{"text":"CryolophosaurusEllioti, Wikimedia Commons, CC BY 4.0. Museum photograph of finds. Cut-out detail; background removed.","lang":"en"}],"sourceUrl":"https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Bull-shaped_appliqu%C3%A9s_-_Varna_Regional_Museum_of_History_I.1633-1634.jpg","licenseUrl":"https://creativecommons.org/licenses/by/4.0"}},"ui":{"web.learnPromo":"Bu öyküleri Bulgarca okuyun — dili öğrenin","web.travelPromo":"Burayı ziyaret edin — Bulgaristan gezi rehberi","web.autoAdvance":"Sonraki sahneye otomatik geçiş","web.repeatActivities":"Etkinlikleri tekrarla","web.shortcuts":"Klavye kısayolları","web.sceneNavigation":"Önceki / sonraki sahne","web.findCount":"{total} buluntudan {count} tanesi bulundu","web.resumeNarration":"{time} konumundan sürdür","web.activityLabel":"Etkinlik","web.skippedActivities":"Etkinlikler · {count} — başla","web.placesCount":"yer: {count}","web.moreAnswers":"Diğer yanıtlar aşağıda","web.playerSceneOf":"Sahne {scene} / {total}: {title}","web.closeStory":"Hikâyeyi kapat","web.imageFit":"Görselin tamamını göster","web.activityOf":"Etkinlik · {scene} / {total}","web.activityMoved":"Taşındı: {total} konumdan {scene}. konuma","web.activityIncomplete":"Tüm çiftleri eşleştirin","web.seekTen":"10 saniye geri / ileri","web.activityFromScene":"{scene}. sahneden","web.nextStory":"Sonraki hikâye","web.transcriptRevised":"metin netleştirildi","action.close":"Kapat","action.next":"İleri","action.retry":"Yeniden dene","activity.check":"Kontrol et","answer.correct":"Doğru","answer.incorrect":"Yanlış","audio.backTen":"10 saniye geri","audio.pause":"Duraklat","audio.play":"Anlatımı oynat","audio.seek":"Anlatım konumu","audio.speed":"Anlatım hızı","audio.synthetic":"Sentetik ses","audio.unavailable":"Ses kullanılamıyor. Metni okuyabilirsin.","bookmark.add":"Hikâyeyi kaydet","bookmark.inSaved":"Kaydedilenlerde","bookmark.remove":"Kayıtlı hikâyeyi kaldır","bookmark.removed":"Yer imi kaldırıldı","credit.title":"Görseller","discover.audioMinutes %lld":"%lld dk","discover.mapLabel":"Tarihî sınırlar olmadan coğrafi bağlam","player.approximate":"Yaklaşık konum","player.back":"Geri","player.completed":"Koleksiyonunuza yeni bir buluntu","player.counter %lld %lld":"%1$lld / %2$lld","player.details %lld":"Ayrıntılar (%lld)","player.explanation":"Neden böyle?","player.finish":"Bitir","player.firstCorrect":"✓ İlk denemede doğru","player.firstOther":"İlk deneme kaydedildi. Tekrar denemek alıştırmadır.","player.interpretation":"Yorum","player.matchHint":"Soldaki terime, ardından sağdaki anlama dokun. Bağlantıyı kaldırmak için bağlı öğeye dokun.","player.moveDown":"Aşağı taşı","player.moveUp":"Yukarı taşı","player.nextDetail":"Sonraki ayrıntı","player.previousDetail":"Önceki ayrıntı","player.related":"İlgili hikâyeler","player.scene %lld":"Bölüm %lld","player.sequenceHint":"En eskiden en yeniye sıralayın.","player.showAll":"Tümünü göster","player.skip":"Atla","player.sources %lld":"Kaynaklar · %lld","player.summary %lld %lld":"İlk denemede doğru: %1$lld / %2$lld","player.unpair":"Çifti ayır","player.vitrine":"Buluntulara git","sources.title":"Kaynaklar","story.listen":"Dinle","story.sceneCount %lld":{"other":"%lld sahne","one":"%lld sahne"},"story.start":"Başla","answer.chosen":"Seçtiğiniz yanıt","answer.skipped":"Etkinlik atlandı","answer.revealed":"Yanıt gösterildi","answer.correctOrder":"Doğru sıralama","answer.correctPairs":"Doğru eşleştirmeler","answer.yours.correct":"Yanıtınız · doğru","answer.yours.incorrect":"Yanıtınız · yanlış","audio.stop":"Dinlemeyi durdur","Search.search.group.places":"Yerler","Atlas.zoomIn":"Yakınlaştır","Atlas.zoomOut":"Uzaklaştır"},"promos":{"learn":{"icon":"/media/promo/learn-160.webp","name":"Bulgarca Öğren","url":"https://bulgaria.zydeno.com/tr/learn-bulgarian/"},"travel":{"icon":"/media/promo/travel-160.webp","name":"Bulgaristan Gezi Rehberi","url":"https://bulgaria.zydeno.com/tr/travel-guide-bulgaria/"}}}