Ο Ιωάννης της Ρίλα αποσύρθηκε από την καθημερινή ζωή για να προσευχηθεί. Οι Βίοι του αφηγούνται συναντήσεις και θαύματα, αλλά ανήκουν στη θρησκευτική λογοτεχνία. Η Διαθήκη που του αποδίδεται, με συμβουλές προς μοναχούς, σώζεται σε μεταγενέστερα αντίγραφα και δεν θεωρείται αυτόγραφό του. Έζησε ως ερημίτης τον δέκατο αιώνα. Μνημονεύεται σε Βίους αγίων και στη μοναστική παράδοση. Τα λείψανά του επέστρεψαν από το Τάρνοβο στη Ρίλα το 1469. Η μνήμη του συνδέει την κοινότητα, τη μεταφορά λειψάνων και τα μεταγενέστερα κτίρια.