Χρονολογία των ηγεμόνων: 668–1946.

Χρονολογία των ηγεμόνων: 668–1946.

Τα έτη ακολουθούν την κύρια χρονολόγηση· άλλες εκδοχές στη σελίδα του ηγεμόνα.

Πρώτο Βασίλειο Βυζαντινή εποχή Δεύτερο Βασίλειο Οθωμανική περίοδος Αναγέννηση

Πρώτο Βουλγαρικό Βασίλειο

681–1018 · Ηγεμόνες: 29

≈ — αμφισβητούμενες ή κατά προσέγγιση χρονολογίες

Μεταγενέστερη καλλιτεχνική απεικόνιση · 19ος αιώνας
Nikolai Pavlovich (1835–1894) · Public domain · Wikimedia Commons

Χαν

Ντούλο

Ασπαρούχ

≈Αμφισβητούμενες χρονολογίες: 668–694

Ίδρυσε τη Βουλγαρία του Δούναβη μετά από πόλεμο με το Βυζάντιο.

Μεταγενέστερη καλλιτεχνική απεικόνιση · 19ος αιώνας
Άγνωστος δημιουργός · Public domain · Wikimedia Commons

Χαν

Ντούλο

Τέρβελ

≈Αμφισβητούμενες χρονολογίες: 694–715

Βοήθησε τον Ιουστινιανό Β΄ να ανακτήσει τον θρόνο και πήρε τον τίτλο του καίσαρα.

Δεν είναι πορτρέτο: Ιππέας της Μάνταρα· αμφισβητούμενη ταυτότητα. Εικόνα του αποσπάσματος όπου αναφέρεται: Κορμέσιος.
Diego Delso · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Χαν

Ντούλο

Κορμέσιος

≈Αμφισβητούμενες χρονολογίες: 715–721

Το όνομά του συνδέεται με τις επιγραφές της Μάνταρα· οι χρονολογίες αμφισβητούνται.

Χαν

Ντούλο

Σεβάρ

≈Αμφισβητούμενες χρονολογίες: 721–737

Ένας από τους τελευταίους ηγεμόνες των Ντούλο· οι χρονολογίες του είναι αβέβαιες.

Χαν

Βοκίλ

Κορμισός

≈Αμφισβητούμενες χρονολογίες: 737–754

Μετά τους Ντούλο, η εξουσία πέρασε στο γένος Βοκίλ.

Χαν

Ουκίλ

Βίνεχ

≈Αμφισβητούμενες χρονολογίες: 754–760

Κυβέρνησε ανάμεσα στον Κορμισός και τον Τέλετς, σε χρόνια συχνών αλλαγών εξουσίας.

Χαν

Ουγκαΐν

Τέλετς

≈Αμφισβητούμενες χρονολογίες: 760–763

Κυβέρνησε για λίγο τον 8ο αιώνα, πριν από τον Σαβίνο.

Χαν

Πρώτο Βασίλειο

Σαβίνος

≈Αμφισβητούμενες χρονολογίες: 763–765

Έφυγε από τη Βουλγαρία και κατέφυγε στο Βυζάντιο.

Χαν

Ουκίλ

Ουμόρ

≈Αμφισβητούμενες χρονολογίες: 765

Σύμφωνα με τον κατάλογο των ηγεμόνων, κυβέρνησε μόνο 40 ημέρες.

Χαν

Πρώτο Βασίλειο

Τόκτου

≈Αμφισβητούμενες χρονολογίες: 765–766

Κυβέρνησε για λίγο τον 8ο αιώνα· οι ακριβείς χρονολογίες αμφισβητούνται.

Χαν

Πρώτο Βασίλειο

Παγάν

≈Αμφισβητούμενες χρονολογίες: 766–767

Ηγεμόνας ανάμεσα στον Τόκτου και τον Τέλεριγκ· οι χρονολογίες παραμένουν αβέβαιες.

Χαν

Πρώτο Βασίλειο

Τέλεριγκ

≈Αμφισβητούμενες χρονολογίες: 767–777

Κατέφυγε στο Βυζάντιο μετά το τέλος της διακυβέρνησής του.

Χαν

Πρώτο Βασίλειο

Καρδάμ

≈Αμφισβητούμενες χρονολογίες: 777–803

Κυβέρνησε πριν από τον Κρούμο· το τέλος της βασιλείας του δεν είναι ακριβώς γνωστό.

Μεταγενέστερη καλλιτεχνική απεικόνιση · 1344–1345
Πρωτότυπο: Constantine Manasses · Public domain · Wikimedia Commons

Χαν

Δυναστεία του Κρούμου

Κρούμος

≈Αμφισβητούμενες χρονολογίες: 803–814

Νίκησε τον στρατό του αυτοκράτορα Νικηφόρου Α΄ το 811.

Αμφισβητούμενη βασιλεία

Πρώτο Βασίλειο

Δούκουμ

≈Αμφισβητούμενες χρονολογίες: 814

Πιθανός ηγεμόνας μετά τον Κρούμο· η αυτοτελής διακυβέρνησή του δεν έχει αποδειχθεί.

Αμφισβητούμενη βασιλεία

Πρώτο Βασίλειο

Δίτσενγκ

≈Αμφισβητούμενες χρονολογίες: 814–815

Μερικές φορές τοποθετείται μετά τον Δούκουμ· η ιδιότητά του ως ηγεμόνα αμφισβητείται.

Μεταγενέστερη καλλιτεχνική απεικόνιση · 12ος αιώνας
John Skylitzes · Public domain · Wikimedia Commons

Χαν

Δυναστεία του Κρούμου

Ομουρτάγ

814–831

Οι λίθινες επιγραφές του μιλούν για οικοδομικά έργα και εξουσία.

Δεν είναι πορτρέτο: Κίονας με επιγραφή για τις εκστρατείες του. Γιος του Ομουρτάγ, κυβέρνησε πριν από τον Πρεσιάν Α΄.
Litev · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Χαν

Δυναστεία του Κρούμου

Μαλαμίρ

831–836

Γιος του Ομουρτάγ, κυβέρνησε πριν από τον Πρεσιάν Α΄.

Δεν είναι πορτρέτο: Επιγραφή των Φιλίππων από τη βασιλεία του. Κυβέρνησε πριν από τον Βόρι Α΄, επί του οποίου η Βουλγαρία ασπάστηκε τον χριστιανισμό.
Anton Lefterov · Public domain · Wikimedia Commons

Χαν

Δυναστεία του Κρούμου

Πρεσιάν Α΄

836–852

Κυβέρνησε πριν από τον Βόρι Α΄, επί του οποίου η Βουλγαρία ασπάστηκε τον χριστιανισμό.

Παραδοσιακή ταύτιση: Βόρις Α΄ · 12ος αιώνας
Constantine of Preslav · Public domain · Wikimedia Commons

Κνιάζ

Δυναστεία του Κρούμου

Βόρις Α΄ Μιχαήλ

852–889

Επί των ημερών του η Βουλγαρία ασπάστηκε τον χριστιανισμό.

Δεν είναι πορτρέτο: Αποκατεστημένο τμήμα των τειχών της Κωνσταντινούπολης. Εικόνα του αποσπάσματος όπου αναφέρεται: Βλαδίμηρος.
en:User:Bigdaddy1204 · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Κνιάζ

Δυναστεία του Κρούμου

Βλαδίμηρος Ρασάτε

889–893

Γιος του Βόρι Α΄, εκθρονίστηκε πριν ανέβει στον θρόνο ο αδελφός του Συμεών.

Μεταγενέστερη καλλιτεχνική απεικόνιση · 12ος αιώνας
Ανώνυμος μεσαιωνικός μικρογράφος; αναπαραγωγή αναρτήθηκε από Кардам · Public domain · Wikimedia Commons

Τσάρος

Δυναστεία του Κρούμου

Συμεών Α΄

≈Αμφισβητούμενες χρονολογίες: 893–927

Επί των ημερών του η Πρεσλάβα έγινε κέντρο γραμμάτων και ο ίδιος πήρε τον τίτλο του τσάρου.

Πορτρέτο εν ζωή, 10ος αιώνας
Άγνωστος δημιουργός · Public domain · Wikimedia Commons

Τσάρος

Δυναστεία του Κρούμου

Πέτρος Α΄

927–969

Μετά τον Συμεών συνήψε μακρόχρονη ειρήνη με το Βυζάντιο.

Μικρογραφία χειρογράφου · μεταγενέστερη απεικόνιση · λεπτομέρεια
Άγνωστος μεσαιωνικός μικρογράφος; Madrid Skylitzes · Public domain · Wikimedia Commons

Τσάρος

Δυναστεία του Κρούμου

Βόρις Β΄

≈Αμφισβητούμενες χρονολογίες: 969–971

Έχασε τον θρόνο μετά την κατάληψη της Πρεσλάβας από το Βυζάντιο το 971.

Δεν είναι πορτρέτο: Μικρογραφία της επιστροφής των γιων του Πέτρου Α΄. 14ος αιώνας· ολόκληρη σκηνή, χωρίς απομόνωση προσώπου.
Άγνωστος μικρογράφος; Manasses Chronicle · Public domain · Wikimedia Commons

Τσάρος

Δυναστεία του Κρούμου

Ρωμανός

977–997

Γιος του Πέτρου Α΄· επί της βασιλείας του ο Σαμουήλ ηγήθηκε του αγώνα κατά του Βυζαντίου.

Δεν είναι πορτρέτο: Η επιγραφή του Σαμουήλ, 992–993. Ανεγέρθηκε στη μνήμη των γονέων και του αδελφού του.
Fyodor Uspensky · Public domain · Wikimedia Commons

Τσάρος

Κομητόπουλοι

Σαμουήλ

997–1014

Αντιστάθηκε για χρόνια στο Βυζάντιο· ο στρατός του ηττήθηκε στο Κλειδί το 1014.

Μικρογραφία χειρογράφου · μεταγενέστερη απεικόνιση · λεπτομέρεια
Άγνωστος μεσαιωνικός μικρογράφος; Madrid Skylitzes · Public domain · Wikimedia Commons

Τσάρος

Κομητόπουλοι

Γαβριήλ Ραδομήρος

1014–1015

Διαδέχτηκε τον πατέρα του Σαμουήλ, αλλά κυβέρνησε λιγότερο από έναν χρόνο.

Μικρογραφία χειρογράφου · μεταγενέστερη απεικόνιση · λεπτομέρεια
Άγνωστος μεσαιωνικός μικρογράφος; Madrid Skylitzes · Public domain · Wikimedia Commons

Τσάρος

Κομητόπουλοι

Ιβάν Βλαδισλάβ

1015–1018

Συνέχισε τον πόλεμο με το Βυζάντιο και σκοτώθηκε στο Δυρράχιο.

Δεν είναι πορτρέτο: Λίθινη επιγραφή που συνδέεται με τον Πρεσιάν Β΄. Μουσειακό έκθεμα, όχι απεικόνιση προσώπου.
Eceheh · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Αμφισβητούμενη βασιλεία

Κομητόπουλοι

Πρεσιάν Β΄

≈Αμφισβητούμενες χρονολογίες: 1018

Συνέχισε την αντίσταση μετά τον πατέρα του Ιβάν Βλαδισλάβ και παραδόθηκε στον Βασίλειο Β΄.

Βυζαντινή κυριαρχία

1018–1185 · Ηγεμόνες: 3

≈ — αμφισβητούμενες ή κατά προσέγγιση χρονολογίες

Μικρογραφία χειρογράφου · 12ος αιώνας · μεταγενέστερη απεικόνιση · λεπτομέρεια
Άγνωστος μεσαιωνικός μικρογράφος; χρονικό του John Skylitzes · Public domain · Wikimedia Commons

Τσάρος

Πέτρος Β΄ Δελεάνος

1040–1041

Ανακηρύχθηκε τσάρος στην εξέγερση κατά του Βυζαντίου το 1040.

Μεσαιωνική μικρογραφία · μεταγενέστερη απεικόνιση · λεπτομέρεια
Άγνωστος εικονογράφος · Public domain · Wikimedia Commons

Τσάρος

Κομητόπουλοι

Αλουσιάνος

1041

Ανέλαβε για λίγο την ηγεσία της εξέγερσης του Πέτρου Δελεάνου.

Εικονογράφηση · 19ος αιώνας · μεταγενέστερη απεικόνιση · λεπτομέρεια
Άγνωστος εικονογράφος · Public domain · Wikimedia Commons

Τσάρος

Βοϊσλαβλιέβιτς

Πέτρος Γ΄ Κωνσταντίνος Μποντίν

1072

Ο Κωνσταντίνος Μποντίν ανακηρύχθηκε τσάρος Πέτρος στην εξέγερση του 1072.

Δεύτερο Βουλγαρικό Βασίλειο

1185–1396 · Ηγεμόνες: 31

≈ — αμφισβητούμενες ή κατά προσέγγιση χρονολογίες

Απεικόνιση σε νόμισμα · 12ος αιώνας · λεπτομέρεια
Classical Numismatic Group, Inc. · CC BY-SA 2.5 · Wikimedia Commons

Τσάρος

Ασενίδες

Πέτρος Δ΄

≈Αμφισβητούμενες χρονολογίες: 1185–1197

Με τον αδελφό του Ασέν ηγήθηκε εξέγερσης που αποκατέστησε το βουλγαρικό κράτος.

Μεταγενέστερη καλλιτεχνική απεικόνιση · 1860
Nikolai Pavlovich · Public domain · Wikimedia Commons

Τσάρος

Ασενίδες

Ιβάν Ασέν Α΄

≈Αμφισβητούμενες χρονολογίες: 1189–1196

Με τον αδελφό του Πέτρο αποκατέστησε το κράτος με κέντρο το Τάρνοβο.

Δεν είναι πορτρέτο: Κατάλοιπα των τειχών της Αδριανούπολης. Νίκησε τον λατινικό στρατό στην Αδριανούπολη το 1205.
Dosseman · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Τσάρος

Ασενίδες

Καλογιάννης

≈Αμφισβητούμενες χρονολογίες: 1197–1207

Νίκησε τον Λατίνο αυτοκράτορα Βαλδουίνο στην Αδριανούπολη το 1205.

Δεν είναι πορτρέτο: Αντίγραφο του Συνοδικού του Μπόριλ. Διαδέχτηκε τον Καλογιάννη· επί των ημερών του συντάχθηκε το Συνοδικό του Βορίλου.
Vaskots7 · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Τσάρος

Ασενίδες

Βορίλος

1207–1218

Διαδέχτηκε τον Καλογιάννη· επί των ημερών του συντάχθηκε το Συνοδικό του Βορίλου.

Απεικόνιση σε νόμισμα · 13ος αιώνας · λεπτομέρεια
Classical Numismatic Group, Inc. · CC BY-SA 2.5 · Wikimedia Commons

Τσάρος

Ασενίδες

Ιβάν Ασέν Β΄

1218–1241

Νίκησε στην Κλοκοτνίτσα το 1230· η επιρροή της Βουλγαρίας επεκτάθηκε.

Τσάρος

Ασενίδες

Καλιμάν Α΄ Ασέν

1241–1246

Διαδέχτηκε τον πατέρα του Ιβάν Ασέν Β΄ όταν ήταν ακόμη παιδί.

Τοιχογραφία · λεπτομέρεια
Άγνωστος μεσαιωνικός ζωγράφος · Public domain · Wikimedia Commons

Τσάρος

Ασενίδες

Μιχαήλ Β΄ Ασέν

1246–1256

Νεότερος γιος του Ιβάν Ασέν Β΄, διαδέχτηκε τον ετεροθαλή αδελφό του Καλιμάν.

Τσάρος

Ασενίδες

Καλιμάν Β΄ Ασέν

1256

Κυβέρνησε για πολύ λίγο μετά τον Μιχαήλ Β΄ Ασέν.

Διεκδικητής του θρόνου

Ρουρικίδες

Ροστισλάβ Μιχαήλοβιτς

≈Αμφισβητούμενες χρονολογίες: 1256

Διεκδίκησε τον βουλγαρικό θρόνο· δεν αναγνωρίστηκε γενικά ως τσάρος του Ταρνόβου.

Απεικόνιση σε νόμισμα · 13ος αιώνας · λεπτομέρεια
Classical Numismatic Group, Inc. · CC BY-SA 2.5 · Wikimedia Commons

Τσάρος

Ασενίδες (εξ αγχιστείας)

Μίτσο Ασέν

1256–1257

Γαμπρός του Ιβάν Ασέν Β΄, αμφισβητούσε τον Κωνσταντίνο Τιχ και αφού έχασε τον θρόνο.

Διεκδικητής του θρόνου

Δεύτερο Βασίλειο

Ιάκωβος Σβετοσλάβ

≈Αμφισβητούμενες χρονολογίες: 1269–1276

Άρχοντας στα βορειοδυτικά, που διεκδίκησε και τον τίτλο του τσάρου.

Τσάρος

Τιχ-Ασέν

Μιχαήλ Ασέν

1277–1279

Ο μικρός γιος του Κωνσταντίνου Τιχ έφερε τον τίτλο του τσάρου υπό την κηδεμονία της Μαρίας.

Τσάρος

Δεύτερο Βασίλειο

Ιβάιλο

≈Αμφισβητούμενες χρονολογίες: 1278–1279

Ηγέτης αγροτικής εξέγερσης που ανέβηκε στον θρόνο.

Τσάρος

Ασενίδες

Ιβάν Ασέν Γ΄

≈Αμφισβητούμενες χρονολογίες: 1279–1280

Γιος του Μίτσο Ασέν, ανέβηκε στον θρόνο με βυζαντινή υποστήριξη.

Δεν είναι πορτρέτο: Νόμισμα της βασιλείας του. Απεικονίζει τον Δάνδολο και τον Άγιο Μάρκο.
CNG Coins · CC BY-SA 2.5 · Wikimedia Commons

Τσάρος

Τερτερίδες

Γεώργιος Α΄ Τερτέρ

≈Αμφισβητούμενες χρονολογίες: 1280–1292

Ίδρυσε τη δυναστεία Τερτέρ· μετά από αυτόν βασίλεψε ο Σμίλετς.

Τσάρος

Σμίλετς

Σμίλετς

1292–1298

Βασίλεψε ανάμεσα σε δύο ηγεμόνες της δυναστείας Τερτέρ.

Τσάρος

Σμίλετς

Ιβάν Σμίλετς

1298–1299

Διαδέχτηκε παιδί τον πατέρα του Σμίλετς· η μητέρα του κυβερνούσε στο όνομά του.

Αμφισβητούμενη βασιλεία

Μπορτζιγκίν

Τσάκα

≈Αμφισβητούμενες χρονολογίες: 1299–1300

Ήρθε στο Τάρνοβο με τον Θεόδωρο Σβετοσλάβ· αμφισβητείται αν ήταν Βούλγαρος τσάρος.

Απεικόνιση σε νόμισμα · 14ος αιώνας · λεπτομέρεια
Άγνωστος χαράκτης νομισμάτων; αναπαραγωγή στο History of Bulgaria, vol. 3 (1982) · Public domain · Wikimedia Commons

Τσάρος

Τερτερίδες

Θεόδωρος Σβετοσλάβ

≈Αμφισβητούμενες χρονολογίες: 1300–1322

Γιος του Γεωργίου Α΄ Τερτέρ, επανέφερε τη δυναστεία του στον θρόνο του Ταρνόβου.

Διεκδικητής του θρόνου

Ασενίδες

Μιχαήλ Ασέν, γιος του Ιβάν Ασέν Γ΄

≈Αμφισβητούμενες χρονολογίες: 1304–1305

Γιος του Ιβάν Ασέν Γ΄, αντίπαλος του Θεοδώρου Σβετοσλάβ για τον θρόνο.

Απεικόνιση σε νόμισμα · 14ος αιώνας · λεπτομέρεια
Classical Numismatic Group, Inc. · CC BY-SA 2.5 · Wikimedia Commons

Τσάρος

Τερτερίδες

Γεώργιος Β΄ Τερτέρ

1322–1323

Γιος του Θεοδώρου Σβετοσλάβ, ο τελευταίος τσάρος της δυναστείας Τερτέρ.

Απεικόνιση σε νόμισμα · 14ος αιώνας · λεπτομέρεια
Classical Numismatic Group, Inc. · CC BY-SA 2.5 · Wikimedia Commons

Τσάρος

Σισμανίδες

Μιχαήλ Σισμάν

1323–1330

Προερχόταν από το Βίντιν· πέθανε μετά τη μάχη του Βελμπάζντ το 1330.

Πίνακας · 19ος αιώνας · μεταγενέστερη απεικόνιση · λεπτομέρεια
Άγνωστος ζωγράφος · Public domain · Wikimedia Commons

Τσάρος

Σισμανίδες

Ιβάν Στέφανος

1330–1331

Γιος του Μιχαήλ Σισμάν, κυβέρνησε για λίγο πριν από τον Ιβάν Αλέξανδρο.

Απεικόνιση σε νόμισμα · 1331–1355 · λεπτομέρεια
Classical Numismatic Group, Inc. · CC BY-SA 2.5 · Wikimedia Commons

Συμβασιλέας

Σρατσιμίρ

Μιχαήλ Ασέν Δ΄

≈Αμφισβητούμενες χρονολογίες: 1332–1355

Γιος του Ιβάν Αλεξάνδρου, στέφθηκε συναυτοκράτορας όσο ζούσε ο πατέρας του.

Συμβασιλέας

Σρατσιμίρ

Ιβάν Ασέν Δ΄

≈Αμφισβητούμενες χρονολογίες: 1337–1349

Γιος του Ιβάν Αλεξάνδρου, έφερε αυτοκρατορικό τίτλο ως συγκυβερνήτης.

Συμβασιλέας

Σρατσιμίρ

Ιβάν Ασέν Ε΄

≈Αμφισβητούμενες χρονολογίες: 1356–1388

Συναυτοκράτορας από την οικογένεια του Ιβάν Αλεξάνδρου· το τέλος της εξουσίας του αμφισβητείται.

Μεταγενέστερη καλλιτεχνική απεικόνιση · τέλη 19ου αιώνα
Alexander Shukshin · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Τσάρος

Σρατσιμίρ

Ιβάν Σρατσιμίρ

≈Αμφισβητούμενες χρονολογίες: 1356–1396

Βασίλεψε στο Βίντιν, ενώ ο ετεροθαλής αδελφός του Ιβάν Σισμάν κυβερνούσε στο Τάρνοβο.

Τσάρος

Σρατσιμίρ

Ιβάν Σισμάν

1371–1395

Τσάρος του Ταρνόβου· μετά την πτώση του το 1393, συνέχισε να κυβερνά από τη Νικόπολη.

Δεν είναι πορτρέτο: Εξωτερικά τείχη και πύργοι. Εικόνα του αποσπάσματος όπου αναφέρεται: Κωνσταντίνος.
Elena Chochkova · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Αμφισβητούμενη βασιλεία

Σρατσιμίρ

Κωνσταντίνος Β΄ Ασέν

≈Αμφισβητούμενες χρονολογίες: 1397–1422

Γιος του Ιβάν Σρατσιμίρ· αμφισβητείται αν κυβέρνησε το Βίντιν μετά την οθωμανική κατάκτηση.

Αναγέννηση και Απελευθέρωση

18ος–19ος αιώνας · Ηγεμόνες: 1

≈ — αμφισβητούμενες ή κατά προσέγγιση χρονολογίες

20ός αιώνας

1901–2000 · Ηγεμόνες: 3

≈ — αμφισβητούμενες ή κατά προσέγγιση χρονολογίες

Φωτογραφία · 1912 · λεπτομέρεια
Άγνωστος φωτογράφος · Public domain · Wikimedia Commons

Τσάρος

Σαξονία-Κόμπουργκ-Γκότα

Φερδινάνδος Α΄

1887–1918

Ηγεμόνας από το 1887· έγινε τσάρος με την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας το 1908.

Φωτογραφικό πορτρέτο · 1918–1919
Dimitar Karastoyanov · Public domain · Wikimedia Commons

Τσάρος

Σαξονία-Κόμπουργκ-Γκότα

Βόρις Γ΄

1918–1943

Διαδέχτηκε τον Φερδινάνδο στο τέλος του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου· πέθανε στη διάρκεια του Β΄.

Τσάρος

Σαξονία-Κόμπουργκ-Γκότα

Συμεών Β΄

1943–1946

Έγινε τσάρος στα έξι του· αντιβασιλείς κυβερνούσαν ως την ανακήρυξη της δημοκρατίας.