
Explorer1940 · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Πλήρης αναφορά δημιουργού
Photo: Explorer1940, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Hrelyo’s Tower today. Cut-out detail; background removed.
Από τον Ιωάννη της Ρίλα και τον μεσαιωνικό πύργο στα βιβλία, τις τοιχογραφίες της Αναγέννησης και τα νέα κτίρια μετά την πυρκαγιά. Μια ιστορία για το πώς μια κοινότητα μεταδίδει τη μνήμη της.

Μέρος 1 · Οθωμανική περίοδος
Μετά την πυρκαγιά
Το 1833 μια πυρκαγιά κατέστρεψε τη Μονή της Ρίλα. Ο πέτρινος πύργος του Χρέλιο όμως έμεινε όρθιος. Σήμερα υψώνεται δίπλα σε έναν ναό με ριγωτές αψίδες και ζωγραφισμένους τοίχους. Η γειτνίαση μπορεί να παραπλανήσει: τα κτίρια αυτά δεν είναι της ίδιας εποχής.
Υπάρχει και κάτι ακόμη απρόσμενο. Σύμφωνα με την ιστορική επισκόπηση του Ιλίεφ, η πυρκαγιά άφησε ανέπαφο όχι μόνο τον πύργο, αλλά και τον μεσαιωνικό πέτρινο ναό. Αργότερα ο παλιός ναός κατεδαφίστηκε για να χτιστεί ένας μεγαλύτερος. Έτσι η αυλή άλλαξε τόσο από τη φωτιά όσο και από ανθρώπινη απόφαση. Ο πύργος είναι το παλαιότερο σωζόμενο κτίριο εδώ, αλλά η μονή στο σύνολό της δεν έμεινε ανέπαφη. Τι συνέχισε λοιπόν να ζει;
Πηγές · 3
- Ilija Iliev (translation and introduction); John Thomas and Angela Constantinides Hero (editors), with Giles Constable 6. Rila: Testament of John of Rila
- Rila Monastery, Bulgarian Orthodox Church Hrelov Tower
- Explorer1940 File:Rila Monastery Tower of Hrelyo 02.jpg

Μέρος 2 · Οθωμανική περίοδος
Ένας ερημίτης, έπειτα μια κοινότητα
Η αρχή συνδέεται με τον Ιωάννη της Ρίλα, ερημίτη του 10ου αιώνα. Οι σημερινές στοές δεν ήταν το σπίτι του. Η μνήμη του μεταδόθηκε μέσα από κείμενα, ενώ οι βίοι του συνδυάζουν την αφήγηση της ζωής του με θαύματα. Σε έναν από αυτούς, ένα μικρό ψωμί χορταίνει εννέα κυνηγούς του τσάρου Πέτρου και μένει το μισό. Πρόκειται για αγιολογική παράδοση, όχι για ανεξάρτητα επιβεβαιωμένο γεγονός.
Ένα άλλο κείμενο, η Διαθήκη που αποδίδεται στον Ιωάννη, συμβουλεύει τους μοναχούς να ζουν μαζί, να εργάζονται και να φιλοξενούν ξένους. Έφτασε ως εμάς μέσα από μεταγενέστερα αντίγραφα, όχι ως σωζόμενο ιδιόχειρο χειρόγραφο. Στην τοιχογραφία βλέπουμε μεταγενέστερη απεικόνιση του αγίου, όχι πορτρέτο ζωγραφισμένο όσο ζούσε. Η ιστορία του ερημίτη έγινε μέρος της ζωής μιας κοινότητας.
Πηγές · 4
- Rila Monastery, Bulgarian Orthodox Church About the Monastery
- Ilija Iliev (translation and introduction); John Thomas and Angela Constantinides Hero (editors), with Giles Constable 6. Rila: Testament of John of Rila
- Rila Monastery (online presentation); compiler, translator and precise textual recension not credited The Life of st. John of Rila
- Biso File:Ivan Rilski - fresco from church in rila monastery-bulgaria.JPG


Μέρος 3 · Οθωμανική περίοδος
Μια πέτρα που φέρει όνομα
Τον 14ο αιώνα ο χορηγός Στέφαν Χρέλιο Ντραγκόβολ ανήγειρε έναν αμυντικό πύργο. Η επισκόπηση της μονής αναφέρει το 1334–1335, ενώ η σελίδα για τον ίδιο τον πύργο δίνει το 1335. Το χρονικό διάστημα και το συγκεκριμένο έτος δεν αλληλοαποκλείονται.
Το πέτρινο κτίριο έχει πέντε ορόφους. Στον τελευταίο βρίσκεται το παρεκκλήσι της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος, με τοιχογραφίες του 14ου αιώνα. Η άμυνα και η προσευχή στεγάζονται κάτω από την ίδια στέγη. Η κτητορική επιγραφή από τούβλα, που φαίνεται και σε ξεχωριστό κοντινό πλάνο, συνδέει τον πύργο με τον χορηγό του. Η προσθήκη στο μπροστινό μέρος της γενικής φωτογραφίας είναι μεταγενέστερη: η ορατή μορφή δεν είναι εξ ολοκλήρου μεσαιωνική. Για να κατανοήσουμε τον χώρο, πρέπει να διακρίνουμε τα ιστορικά του στρώματα.
- 1 · Ο πέτρινος πύργος
- Αυτό είναι το μεσαιωνικό πέτρινο τμήμα. Ο πύργος έχει πέντε ορόφους και χρησίμευε για άμυνα.
- 2 · Το παρεκκλήσι βρίσκεται ψηλά
- Στον τελευταίο όροφο βρίσκεται το παρεκκλήσι της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος, με τοιχογραφίες του 14ου αιώνα. Το σημείο δείχνει το πάνω μέρος του πύργου· το εσωτερικό δεν φαίνεται στη φωτογραφία.
- 3 · Η μεταγενέστερη προσθήκη
- Μπροστά στον πύργο φαίνεται μεταγενέστερη προσθήκη με κίονες και καμπάνες. Δεν τη χρονολογούμε μαζί με τη μεσαιωνική τοιχοποιία.
Πηγές · 6
- Rila Monastery, Bulgarian Orthodox Church Hrelov Tower
- Rila Monastery, Bulgarian Orthodox Church About the Monastery
- Ilija Iliev (translation and introduction); John Thomas and Angela Constantinides Hero (editors), with Giles Constable 6. Rila: Testament of John of Rila
- ARD / проект ОБРИР, planning team headed by Петър Янков, Димитър Пеев, Венцислав Величков, Снежана Костадинова; commissioned by Ministry of Environment and Water Природен парк „Рилски манастир“. План за управление PDF
- Explorer1940 File:Rila Monastery Tower of Hrelyo 02.jpg
- Todor Bozhinov / Тодор Божинов File:Hrelyo's Tower Rila Monastery building inscription 1334.jpg


Μέρος 4 · Οθωμανική περίοδος
Η επιστροφή από το Τάρνοβο
Κατά την οθωμανική περίοδο οι συνθήκες για τη μονή άλλαξαν. Ο Ιλίεφ περιγράφει εγκατάλειψη γύρω στα μέσα του 15ου αιώνα και κατόπιν αποκατάσταση της μοναστικής κοινότητας. Το 1466 η Ρίλα συνήψε συμφωνία αλληλοβοήθειας με τη μονή Αγίου Παντελεήμονος του Αγίου Όρους.
Το 1469, με άδεια των οθωμανικών αρχών, τα λείψανα του Ιωάννη της Ρίλα μεταφέρθηκαν από το Τάρνοβο πίσω στη Ρίλα. Για τη μεταφορά γράφει ο Βλαδισλάβ Γραμματικός. Ο χάρτης συνδέει τους δύο τόπους της αφήγησης χωρίς να αναπαριστά την ακριβή διαδρομή.
Φιρμάνια του 1498 και του 1519 επιβεβαίωναν τις κτήσεις της μονής, αλλά δεν εξάλειψαν τις λεηλασίες. Παρά την αβεβαιότητα συνεχιζόταν η εργασία με τα βιβλία. Προς το τέλος του 17ου αιώνα υπήρχε εδώ εργαστήριο βιβλιοδεσίας: τα βιβλία δεν χρειάζεται μόνο να διαβάζονται, αλλά και να βιβλιοδετούνται.
- Μονή της Ρίλα · Κατά προσέγγιση τοποθεσία
- Τάρνοβο — σήμερα Βελίκο Τάρνοβο · Κατά προσέγγιση τοποθεσία
Πηγές · 5
- Ilija Iliev (translation and introduction); John Thomas and Angela Constantinides Hero (editors), with Giles Constable 6. Rila: Testament of John of Rila
- Bulgarian Orthodox Church, Bulgarian Patriarchate Рилски манастир „Св. Иоан Рилски“
- Rila Monastery, Bulgarian Orthodox Church About the Monastery
- Wikimedia contributors Rila Monastery: geographical record
- Wikimedia contributors Veliko Tarnovo: geographical record
Μέρος 5 · Οθωμανική περίοδος
Άσκηση: τι διασώζεται
Τι διασώθηκε σύμφωνα με την αφήγηση από την πυρκαγιά του 1833;
Γιατί;
Ο πύργος δεν ήταν το μόνο κτίριο που διασώθηκε. Ο παλιός ναός αντικαταστάθηκε από μεγαλύτερο μετά την πυρκαγιά.
Σωστό · Ο πύργος και ο μεσαιωνικός πέτρινος ναός.
- Ilija Iliev (translation and introduction); John Thomas and Angela Constantinides Hero (editors), with Giles Constable 6. Rila: Testament of John of Rila
Πηγές · 1
- Ilija Iliev (translation and introduction); John Thomas and Angela Constantinides Hero (editors), with Giles Constable 6. Rila: Testament of John of Rila

Μέρος 6 · Οθωμανική περίοδος
Ζωγραφίζοντας ξανά
Μετά την πυρκαγιά ακολούθησε νέα οικοδόμηση. Η UNESCO δίνει τα έτη 1834–1862 για την ανακατασκευή του συγκροτήματος. Δεν πρόκειται για τη χρονολογία ενός μόνο κτιρίου. Ο κύριος ναός της Γεννήσεως της Θεοτόκου και οι πτέρυγες κατοικίας διαμορφώνουν την αυλή που βλέπουμε σήμερα.
Ο Ζαχάρι Ζωγράφος συμμετείχε στην τοιχογράφηση μέρους του κυρίως ναού, του βασικού εσωτερικού χώρου της εκκλησίας. Το σώμα τεκμηρίωσης της Βουλγαρικής Ακαδημίας Επιστημών δίνει τα έτη 1842–1845· η επιστημονική παρουσίαση της Γιάντσεβα χρονολογεί τοιχογραφίες του Δημήτρη και του Ζαχάρι στον κυρίως ναό στο 1844. Ο Ζαχάρι δεν είναι ο δημιουργός όλων των τοιχογραφιών της μονής.
Στη φωτογραφία της εξωτερικής στοάς βλέπουμε τη Θεοτόκο με το Βρέφος, ανάμεσα σε άλλες μορφές. Δεν έχουμε εξακριβώσει τον δημιουργό αυτού ακριβώς του αποσπάσματος. Δείχνει πώς είναι οργανωμένη η ζωγραφισμένη επιφάνεια, δεν αποδεικνύει όμως ποιος τη ζωγράφισε.
- 1 · Το κέντρο της σύνθεσης
- Στο κέντρο βρίσκονται η Παναγία και το Θείο Βρέφος. Πρόκειται για παρατήρηση της φωτογραφίας, όχι για απόδοση του έργου σε ζωγράφο.
- 2 · Μορφές γύρω από το κέντρο
- Άλλες μορφές περιβάλλουν την κεντρική εικόνα. Δεν ονομάζουμε κάθε σκηνή χωρίς ελεγμένο κατάλογο.
- 3 · Το ζωγραφισμένο πλαίσιο
- Στην άκρη υπάρχει ταινία με επιγραφή. Δεν προτείνουμε νέα ανάγνωση του κειμένου από τη φωτογραφία.
Πηγές · 6
- UNESCO World Heritage Centre Rila Monastery, World Heritage List no. 216
- Александър Куюмджиев; Емануел Мутафов; Иван Ванев; Иванка Гергова; Елена Попова; Елена Генова; Маргарита Куюмджиева; Майя Захариева; Мариела Стойкова; Мина Христемова; Светла Москова; Христо Андреев; Николай Клисаров; Катерина Дюлгерова; Невена Джуркова; Юлия Върбанова Корпус на стенописите от първата половина на ХІХ век в България. ISBN 978-954-8594-73-8 PDF
- Denitsa Yancheva, Institute of Organic Chemistry with Centre of Phytochemistry, BAS Multi-analytical study of solid materials: application of vibrational spectroscopy combined with X-Ray and electron microscopy methods PDF
- Pudelek (Marcin Szala) File:Rila Monastery (Рилски манастир) - fresco.JPG
- Daniel Dimitrov File:Klosterkirche des Rilaklosters.jpg
- Daniel Dimitrov File:Rila Monastery yard.jpg
Μέρος 7 · Οθωμανική περίοδος
Άσκηση: βάλτε τα γεγονότα στη σειρά
Βάλτε τα γεγονότα στη σειρά, από το παλαιότερο στο πιο πρόσφατο.
Γιατί;
Ο πύργος είναι του 14ου αιώνα, τα λείψανα επιστρέφουν τον 15ο αιώνα. Η πυρκαγιά προηγείται της νέας τοιχογράφησης τον 19ο αιώνα.
Σωστή σειρά
- Η κατασκευή του πύργου του Χρέλιο
- Επιστροφή των λειψάνων από το Τάρνοβο
- Η πυρκαγιά στη μονή
- Ο Ντιμίταρ και ο Ζαχάρι ζωγραφίζουν
- Rila Monastery, Bulgarian Orthodox Church About the Monastery
- Ilija Iliev (translation and introduction); John Thomas and Angela Constantinides Hero (editors), with Giles Constable 6. Rila: Testament of John of Rila
- Denitsa Yancheva, Institute of Organic Chemistry with Centre of Phytochemistry, BAS Multi-analytical study of solid materials: application of vibrational spectroscopy combined with X-Ray and electron microscopy methods PDF
Πηγές · 3
- Rila Monastery, Bulgarian Orthodox Church About the Monastery
- Ilija Iliev (translation and introduction); John Thomas and Angela Constantinides Hero (editors), with Giles Constable 6. Rila: Testament of John of Rila
- Denitsa Yancheva, Institute of Organic Chemistry with Centre of Phytochemistry, BAS Multi-analytical study of solid materials: application of vibrational spectroscopy combined with X-Ray and electron microscopy methods PDF

Μέρος 8 · Οθωμανική περίοδος
Τι παραμένει ζωντανό
Εδώ η συνέχεια δεν σημαίνει ότι κάθε τοίχος διασώθηκε. Το συμπέρασμά μας είναι πιο συγκεκριμένο: οι άνθρωποι μετέδωσαν τη μοναστική ζωή, τα βιβλία και τις δεξιότητες, ακόμη και όταν ανακατασκεύαζαν τα κτίρια. Ο πύργος είναι μεσαιωνικός, ενώ ο κύριος ναός χρονολογείται στον 19ο αιώνα.
Στο μουσείο της μονής φυλάσσονται χειρόγραφα, παλαιά έντυπα βιβλία και χαρακτικά. Μια άλλη τοιχογραφία από τις επιλεγμένες φωτογραφίες αφηγείται μια ιστορία για τον Ιωάννη της Ρίλα, με τον άγιο πάνω σε νεκρική κλίνη ανάμεσα σε συγκεντρωμένες μορφές. Η εικόνα είναι μέρος της μνήμης του, όχι φωτογραφική μαρτυρία.
Το 1983 η μονή εγγράφηκε στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς με το κριτήριο vi. Η UNESCO την ερμηνεύει ως σύμβολο της Βουλγαρικής Αναγέννησης. Η αναγνώριση αυτή δεν καθιστά όλα τα κτίρια μεσαιωνικά. Η ιστορία τους βρίσκεται ακριβώς στις διαφορές τους.
Πηγές · 7
- UNESCO World Heritage Centre Rila Monastery, World Heritage List no. 216
- Rila Monastery, Bulgarian Orthodox Church Church History Museum
- Rila Monastery, Bulgarian Orthodox Church About the Monastery
- Ilija Iliev (translation and introduction); John Thomas and Angela Constantinides Hero (editors), with Giles Constable 6. Rila: Testament of John of Rila
- Daniel Dimitrov File:Rila Monastery yard.jpg
- Mark Ahsmann File:John of Rila Burial Fresco in the narthex of the Nativity of Mary Church in Rila Monastery by Mihail Anagnostos 1842.jpg
- Raggatt2000 File:Rila Monastery, August 2013.jpg
Μέρος 9 · Οθωμανική περίοδος
Άσκηση: αντιστοιχίστε
Αντιστοιχίστε κάθε τεκμήριο με την περιγραφή του στην αφήγηση.
Γιατί;
Ο πύργος συνδυάζει άμυνα και προσευχή. Η Διαθήκη καθοδηγεί τους μοναχούς· τα φιρμάνια ρυθμίζουν τις κτήσεις· ο Ζαχάρι εργάζεται στις τοιχογραφίες του κυρίως ναού.
- Rila Monastery, Bulgarian Orthodox Church Hrelov Tower
- Ilija Iliev (translation and introduction); John Thomas and Angela Constantinides Hero (editors), with Giles Constable 6. Rila: Testament of John of Rila
- Александър Куюмджиев; Емануел Мутафов; Иван Ванев; Иванка Гергова; Елена Попова; Елена Генова; Маргарита Куюмджиева; Майя Захариева; Мариела Стойкова; Мина Христемова; Светла Москова; Христо Андреев; Николай Клисаров; Катерина Дюлгерова; Невена Джуркова; Юлия Върбанова Корпус на стенописите от първата половина на ХІХ век в България. ISBN 978-954-8594-73-8 PDF
Πηγές · 3
- Rila Monastery, Bulgarian Orthodox Church Hrelov Tower
- Ilija Iliev (translation and introduction); John Thomas and Angela Constantinides Hero (editors), with Giles Constable 6. Rila: Testament of John of Rila
- Александър Куюмджиев; Емануел Мутафов; Иван Ванев; Иванка Гергова; Елена Попова; Елена Генова; Маргарита Куюмджиева; Майя Захариева; Мариела Стойкова; Мина Христемова; Светла Москова; Христо Андреев; Николай Клисаров; Катерина Дюлгерова; Невена Джуркова; Юлия Върбанова Корпус на стенописите от първата половина на ХІХ век в България. ISBN 978-954-8594-73-8 PDF
Νέο εύρημα στη συλλογή σας
Εδώ η συνέχεια δεν σημαίνει ότι κάθε τοίχος διασώθηκε. Το συμπέρασμά μας είναι πιο συγκεκριμένο: οι άνθρωποι μετέδωσαν τη μοναστική ζωή, τα βιβλία και τις δεξιότητες, ακόμη και όταν ανακατασκεύαζαν τα κτίρια. Ο πύργος είναι μεσαιωνικός, ενώ ο κύριος ναός χρονολογείται στον 19ο αιώνα.
Πρόσωπα αυτής της ιστορίας
Πηγές
- Александър Куюмджиев; Емануел Мутафов; Иван Ванев; Иванка Гергова; Елена Попова; Елена Генова; Маргарита Куюмджиева; Майя Захариева; Мариела Стойкова; Мина Христемова; Светла Москова; Христо Андреев; Николай Клисаров; Катерина Дюлгерова; Невена Джуркова; Юлия Върбанова Корпус на стенописите от първата половина на ХІХ век в България. ISBN 978-954-8594-73-8 PDF
- Ilija Iliev (translation and introduction); John Thomas and Angela Constantinides Hero (editors), with Giles Constable 6. Rila: Testament of John of Rila
- Rila Monastery (online presentation); compiler, translator and precise textual recension not credited The Life of st. John of Rila
- ARD / проект ОБРИР, planning team headed by Петър Янков, Димитър Пеев, Венцислав Величков, Снежана Костадинова; commissioned by Ministry of Environment and Water Природен парк „Рилски манастир“. План за управление PDF
- Rila Monastery, Bulgarian Orthodox Church About the Monastery
- Rila Monastery, Bulgarian Orthodox Church Church History Museum
- Rila Monastery, Bulgarian Orthodox Church Hrelov Tower
- Bulgarian Orthodox Church, Bulgarian Patriarchate Рилски манастир „Св. Иоан Рилски“
- Raggatt2000 File:Rila Monastery, August 2013.jpg
- Mark Ahsmann File:John of Rila Burial Fresco in the narthex of the Nativity of Mary Church in Rila Monastery by Mihail Anagnostos 1842.jpg
- Daniel Dimitrov File:Klosterkirche des Rilaklosters.jpg
- Daniel Dimitrov File:Rila Monastery yard.jpg
- Pudelek (Marcin Szala) File:Rila Monastery (Рилски манастир) - fresco.JPG
- Todor Bozhinov / Тодор Божинов File:Hrelyo's Tower Rila Monastery building inscription 1334.jpg
- Biso File:Ivan Rilski - fresco from church in rila monastery-bulgaria.JPG
- Explorer1940 File:Rila Monastery Tower of Hrelyo 02.jpg
- UNESCO World Heritage Centre Rila Monastery, World Heritage List no. 216
- Wikimedia contributors Rila Monastery: geographical record
- Wikimedia contributors Veliko Tarnovo: geographical record
- Denitsa Yancheva, Institute of Organic Chemistry with Centre of Phytochemistry, BAS Multi-analytical study of solid materials: application of vibrational spectroscopy combined with X-Ray and electron microscopy methods PDF
Εικόνες
Explorer1940 · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Πλήρης αναφορά δημιουργού
Photo: Explorer1940, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Hrelyo’s Tower today. Cut-out detail; background removed.
Explorer1940 · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Πλήρης αναφορά δημιουργού
Photo: Explorer1940, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Hrelyo’s Tower today. Processed image.
Biso · Public domain · Wikimedia Commons
Πλήρης αναφορά δημιουργού
Photo: Biso, Wikimedia Commons, Public domain. Mural image of Ivan of Rila. Processed image.
Todor Bozhinov / Тодор Божинов · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Πλήρης αναφορά δημιουργού
Photo: Todor Bozhinov / Тодор Божинов, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Building inscription on Hrelyo’s Tower. Processed image.
Pudelek · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons
Πλήρης αναφορά δημιουργού
Photo: Pudelek (Marcin Szala), Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Mural in the church gallery. Processed image.
Daniel Dimitrov · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Πλήρης αναφορά δημιουργού
Photo: Daniel Dimitrov, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Residential wings today. Processed image.
Γεωγραφικό πλαίσιο χωρίς ιστορικά σύνορα
Tom Patterson · Nathaniel Vaughn Kelso · Κοινό κτήμα · Natural Earth
Πλήρης αναφορά δημιουργού
Tom Patterson · Nathaniel Vaughn Kelso