
CryolophosaurusEllioti · CC BY 4.0 · Wikimedia Commons
Πλήρης αναφορά δημιουργού
Photo: CryolophosaurusEllioti, Wikimedia Commons, CC BY 4.0. Museum photograph of finds. Cut-out detail; background removed.
Νεκρόπολη της Βάρνας · Χαλκολιθική εποχή
Ο χρυσός δίπλα στη λίμνη
Γιατί ορισμένοι τάφοι δεν έχουν οστά;
Το 1972 ένας χειριστής εκσκαφέα στη Βάρνα ξεθάβει χρυσό ηλικίας άνω των έξι χιλιάδων ετών. Μια ιστορία για τον τάφο του άνδρα με το σκήπτρο, τους τάφους χωρίς ανθρώπινα κατάλοιπα και την προέλευση του πλούτου.

Μέρος 1 · Χαλκολιθική εποχή
Ένα όρυγμα για καλώδιο
Φθινόπωρο του 1972. Στη Δυτική Βιομηχανική Ζώνη της Βάρνας ανοίγουν μια τάφρο για υπόγειο ηλεκτρικό καλώδιο. Ο χειριστής του εκσκαφέα Ράιτσο Μαρίνοφ βλέπει στο χώμα μεταλλικά αντικείμενα και εργαλεία από πυριτόλιθο. Τα μαζεύει και τα πηγαίνει στο μουσείο της κοντινής Ντάλγκοπολ. Από εκεί ειδοποιούν τη Βάρνα και στα τέλη Οκτωβρίου αρχαιολόγοι της Βάρνας παραλαμβάνουν τα ευρήματα.
Τον Νοέμβριο αρχίζουν οι ανασκαφές. Επιστημονικός υπεύθυνος είναι ο Ιβάν Ιβάνοφ, αργότερα διευθυντής του Αρχαιολογικού Μουσείου της Βάρνας. Κάτω από τη βιομηχανική ζώνη αποκαλύπτεται ένα νεκροταφείο της Χαλκολιθικής εποχής. Η πρώτη φάση των ερευνών καλύπτει δεκατρείς ανασκαφικές περιόδους έως το 1991. Οι ανασκαφές επαναλήφθηκαν το 2021.
Πηγές · 5
- Община Варна, официален туристически портал visit.varna.bg За откритието на Варненския халколитен некропол
- Chapman J., Higham T., Slavchev V., Gaydarska B., Honch N. The social context of the emergence, development and abandonment of the Varna Cemetery, Bulgaria
- Krauß R., Schmid C., Kirschenheuter D., Abele J., Slavchev V., Weninger B. Chronology and development of the Chalcolithic necropolis of Varna I
- Varna Regional Museum of History Fundraising Campaign for the Varna Necropolis
- Higham T., Slavchev V., Gaydarska B., Chapman J. AMS dating of the Late Copper Age Varna cemetery, Bulgaria


Μέρος 2 · Χαλκολιθική εποχή
Ένα νεκροταφείο πάνω από τη λίμνη
Δίπλα στη λίμνη της Βάρνας βρίσκεται ένα αρχαίο νεκροταφείο. Ανήκει στη Χαλκολιθική εποχή, πριν από έξι χιλιάδες και πλέον χρόνια. Οι αρχαιολόγοι βρήκαν εκατοντάδες τάφους. Οι μελέτες δεν συμφωνούν στον αριθμό τους. Ο χρυσός δεν ήταν για όλους εδώ. Μερικοί τάφοι έχουν πολλά δώρα, άλλοι ελάχιστα. Σήμερα τα ευρήματα εκτίθενται στο αρχαιολογικό μουσείο της Βάρνας.
Τα ευρήματα εκτίθενται στο κτίριο του Αρχαιολογικού Μουσείου της Βάρνας από το 1983.
- Νεκρόπολη της Χαλκολιθικής εποχής στη Βάρνα · Κατά προσέγγιση τοποθεσία
- Αρχαιολογικό Μουσείο Βάρνας
Πηγές · 6
- Chapman J., Higham T., Slavchev V., Gaydarska B., Honch N. The social context of the emergence, development and abandonment of the Varna Cemetery, Bulgaria
- Varna Regional Museum of History Fundraising Campaign for the Varna Necropolis
- Krauß R., Schmid C., Kirschenheuter D., Abele J., Slavchev V., Weninger B. Chronology and development of the Chalcolithic necropolis of Varna I
- Higham T., Slavchev V., Gaydarska B., Chapman J. AMS dating of the Late Copper Age Varna cemetery, Bulgaria
- Община Варна, официален туристически портал visit.varna.bg За откритието на Варненския халколитен некропол
- Регионален исторически музей – Варна (Varna Regional Museum of History) Археологически музей (museum web page)

Μέρος 3 · Χαλκολιθική εποχή
Ο άνθρωπος με το σκήπτρο
Ο τάφος 43 είναι η πλουσιότερη ταφή της νεκρόπολης. Σε αυτόν κείται ένας άνδρας, τοποθετημένος ανάσκελα, ύψους περίπου 1,70 μ. Οι ανθρωπολόγοι δεν συμφωνούν για την ηλικία του: μία μελέτη την υπολογίζει στα 40–50 χρόνια, μια άλλη πάνω από τα 60.
Στο δεξί του χέρι κρατά ένα λίθινο τσεκούρι. Η λαβή του είχε τοποθετηθεί μέσα σε χρυσούς σωληνίσκους και δακτυλίους. Στους δύο πήχεις υπάρχουν ογκώδη χρυσά βραχιόλια, γύρω από το κεφάλι στρογγυλά χρυσά ελάσματα από κόσμημα κεφαλής και στη λεκάνη μια χρυσή θήκη για το πέος. Περίπου το ένα τρίτο των χρυσών ευρημάτων, ως προς τον αριθμό, προέρχεται από τον τάφο 43.
Οι συγγραφείς της περιγραφής υποθέτουν ότι εδώ τάφηκε ένας ηγέτης και ιερέας της κοινότητας. Πρόκειται για ερμηνεία, όχι για εξακριβωμένο γεγονός.
- 1 · Σκήπτρο
- Λίθινος πέλεκυς με τη λαβή του περασμένη μέσα από χρυσούς σωληνίσκους και δακτυλίους. Ο άνδρας τον κρατά στο δεξί χέρι. Στη μουσειακή φωτογραφία οι χρυσοί σωληνίσκοι είναι τοποθετημένοι σε διαφανές στήριγμα.
- 2 · Χρυσά βραχιόλια
- Ένα ογκώδες χρυσό βραχιόλι σε κάθε πήχη και χρυσά βραχιόλια σε σχήμα δακτυλίου στους καρπούς.
- 3 · Επισκευασμένο βραχιόλι
- Στην περιγραφή του τάφου 43 αναφέρεται βραχιόλι από όστρεο Spondylus, σπασμένο στα δύο και επισκευασμένο με χρυσά ελάσματα. Το αντικείμενο στη φωτογραφία είναι πιθανότατα αυτό το βραχιόλι.
- 4 · Ελάσματα γύρω από το κεφάλι
- Στρογγυλά χρυσά ελάσματα που περιγράφονται ως μέρος διακοσμητικού κεφαλής. Βρέθηκαν επίσης χρυσά σκουλαρίκια.
Πηγές · 3
- Chapman J., Higham T., Slavchev V., Gaydarska B., Honch N. The social context of the emergence, development and abandonment of the Varna Cemetery, Bulgaria
- Krauß R., Schmid C., Kirschenheuter D., Abele J., Slavchev V., Weninger B. Chronology and development of the Chalcolithic necropolis of Varna I
- Gabriele Burchielli Grave 43 (Varna Archaeology Museum)




Μέρος 4 · Χαλκολιθική εποχή
Τάφοι χωρίς ανθρώπινα λείψανα
Μερικοί τάφοι έχουν δώρα, αλλά όχι ανθρώπινα οστά. Τους ονομάζουμε συμβολικούς τάφους. Ένας περιείχε σκήπτρο, χάλκινα εργαλεία και χρυσό. Σε άλλους βρέθηκαν πήλινα κεφάλια με χρυσά στολίδια. Σύμφωνα με μια ερμηνεία, τα κεφάλια ανήκαν σε μεγαλύτερες μορφές. Παλιά θεωρούνταν μάσκες. Για ποιον άφησαν αυτά τα δώρα; Ακόμη δεν ξέρουμε με βεβαιότητα.
- 1 · Σκήπτρο χωρίς κάτοχο
- Λίθινος πέλεκυς με λαβή επενδεδυμένη με χρυσό. Παρόμοιο αντικείμενο υπάρχει στον τάφο 43, αλλά στον τάφο 4 δεν βρέθηκαν ανθρώπινα κατάλοιπα.
- 2 · Χρυσά βραχιόλια
- Χρυσά βραχιόλια από τον συμβολικό τάφο 4.
- 3 · Χάλκινα εργαλεία
- Στον τάφο 4 υπάρχουν χάλκινες αξίνες, μια σκαπάνη και ένας πέλεκυς. Στη χρονολογική ακολουθία που πρότειναν ο Krauß και οι συνεργάτες του, τα χάλκινα κοσμήματα σταδιακά δίνουν τη θέση τους στα χρυσά· χάλκινες περόνες απαντούν και στις ύστερες φάσεις.
- 4 · Χρυσό έλασμα
- Κυρτό χρυσό έλασμα με μικρές οπές κατά μήκος της άκρης.Ερμηνεία
Πηγές · 4
- Chapman J., Higham T., Slavchev V., Gaydarska B., Honch N. The social context of the emergence, development and abandonment of the Varna Cemetery, Bulgaria
- Krauß R., Schmid C., Kirschenheuter D., Abele J., Slavchev V., Weninger B. Chronology and development of the Chalcolithic necropolis of Varna I
- Varna Regional Museum of History Fundraising Campaign for the Varna Necropolis
- Higham T., Slavchev V., Gaydarska B., Chapman J. AMS dating of the Late Copper Age Varna cemetery, Bulgaria
Μέρος 5 · Χαλκολιθική εποχή
Άσκηση: τι είναι ο συμβολικός τάφος
Τι λείπει από τους συμβολικούς τάφους;
Γιατί;
Οι συμβολικοί τάφοι είναι σύνολα στα οποία δεν βρέθηκαν ανθρώπινα κατάλοιπα. Ο αριθμός τους διαφέρει ανάλογα με τη δημοσίευση.
Σωστό · Δεν περιέχουν ανθρώπινα οστά.
- Chapman J., Higham T., Slavchev V., Gaydarska B., Honch N. The social context of the emergence, development and abandonment of the Varna Cemetery, Bulgaria
- Krauß R., Schmid C., Kirschenheuter D., Abele J., Slavchev V., Weninger B. Chronology and development of the Chalcolithic necropolis of Varna I
Πηγές · 2
- Chapman J., Higham T., Slavchev V., Gaydarska B., Honch N. The social context of the emergence, development and abandonment of the Varna Cemetery, Bulgaria
- Krauß R., Schmid C., Kirschenheuter D., Abele J., Slavchev V., Weninger B. Chronology and development of the Chalcolithic necropolis of Varna I


Μέρος 6 · Χαλκολιθική εποχή
Κοχύλι από τον νότο, αλάτι από τη δύση
Οι τάφοι έχουν και κοχύλια μεσογειακών μαλακίων. Δείχνουν επαφές με μακρινούς τόπους. Δυτικά, κοντά στην Προβάντια, οι άνθρωποι έβραζαν άλμη σε πήλινα σκεύη. Έτσι έπαιρναν αλάτι για ανταλλαγή. Ίσως το αλάτι έφερε πλούτο στην περιοχή. Αλλά η άμεση σύνδεση με τον χρυσό της Βάρνας παραμένει αναπόδεικτη.
- Προβάντια–Σολνιτσάτα · Κατά προσέγγιση τοποθεσία
- Νεκρόπολη της Χαλκολιθικής εποχής στη Βάρνα · Κατά προσέγγιση τοποθεσία
Πηγές · 4
- Chapman J., Higham T., Slavchev V., Gaydarska B., Honch N. The social context of the emergence, development and abandonment of the Varna Cemetery, Bulgaria
- Windler A. The use of Spondylus gaederopus during the Neolithic of Europe
- Krauß R., Schmid C., Kirschenheuter D., Abele J., Slavchev V., Weninger B. Chronology and development of the Chalcolithic necropolis of Varna I
- Nikolov V. The prehistoric salt-production and urban center of Provadia-Solnitsata, Northeastern Bulgaria
Μέρος 7 · Χαλκολιθική εποχή
Άσκηση: βάλτε σε χρονολογική σειρά
Βάλτε πρώτο το παλαιότερο γεγονός.
Γιατί;
Πρώτα οι άνθρωποι χρησιμοποιούσαν το αρχαίο νεκροταφείο. Πολύ αργότερα, ένας χειριστής εκσκαφέα βρήκε αντικείμενα. Ακολούθησαν οι ανασκαφές και η έκθεση στο μουσείο. Η πρώτη φάση ανασκαφών έληξε μετά το άνοιγμα της έκθεσης.
Σωστή σειρά
- Ταφές κοντά στη λίμνη της Βάρνας
- Εύρεση αντικειμένων σε όρυγμα
- Αρχίζουν οι αρχαιολογικές ανασκαφές
- Τα ευρήματα εκτίθενται στο μουσείο
- Λήξη της πρώτης φάσης ανασκαφών
- Община Варна, официален туристически портал visit.varna.bg За откритието на Варненския халколитен некропол
- Krauß R., Schmid C., Kirschenheuter D., Abele J., Slavchev V., Weninger B. Chronology and development of the Chalcolithic necropolis of Varna I
- Higham T., Slavchev V., Gaydarska B., Chapman J. AMS dating of the Late Copper Age Varna cemetery, Bulgaria
Πηγές · 3
- Община Варна, официален туристически портал visit.varna.bg За откритието на Варненския халколитен некропол
- Krauß R., Schmid C., Kirschenheuter D., Abele J., Slavchev V., Weninger B. Chronology and development of the Chalcolithic necropolis of Varna I
- Higham T., Slavchev V., Gaydarska B., Chapman J. AMS dating of the Late Copper Age Varna cemetery, Bulgaria



Μέρος 8 · Χαλκολιθική εποχή
Ο αρχαιότερος χρυσός;
Η Βάρνα έχει μία από τις αρχαιότερες μεγάλες συλλογές χρυσού. Συνολικά, ο χρυσός ζυγίζει πάνω από έξι κιλά. Οι τεχνίτες έφτιαχναν βραχιόλια, χάντρες και μικρά στολίδια. Όμως δεν είναι κάθε αντικείμενο το αρχαιότερο χρυσό εύρημα. Υπάρχουν παλαιότερα, ακόμη και δίπλα στην ίδια λίμνη. Η Βάρνα ξεχωρίζει για την ποσότητα και τη δεξιοτεχνία.
Πηγές · 6
- Chapman J., Higham T., Slavchev V., Gaydarska B., Honch N. The social context of the emergence, development and abandonment of the Varna Cemetery, Bulgaria
- Higham T., Slavchev V., Gaydarska B., Chapman J. AMS dating of the Late Copper Age Varna cemetery, Bulgaria
- Leusch V., Armbruster B., Pernicka E., Slavčev V. On the invention of gold metallurgy: the gold objects from the Varna I cemetery (Bulgaria) – technological consequence and inventive creativity
- Krauß R., Schmid C., Kirschenheuter D., Abele J., Slavchev V., Weninger B. Chronology and development of the Chalcolithic necropolis of Varna I
- Община Варна, официален туристически портал visit.varna.bg За откритието на Варненския халколитен некропол
- Varna Regional Museum of History Fundraising Campaign for the Varna Necropolis
Μέρος 9 · Χαλκολιθική εποχή
Άσκηση: αντιστοιχίστε
Αντιστοιχίστε τα ευρήματα με τις περιγραφές.
Γιατί;
Ο τάφος 43 έχει πολλά χρυσά αντικείμενα. Ο σπόνδυλος είναι μεσογειακό μαλάκιο. Στην Προβάντια-Σολνίτσατα παρήγαν αλάτι. Τα πήλινα κεφάλια ίσως ανήκαν σε μορφές. Η σύνδεση του αλατιού με τον πλούτο της Βάρνας παραμένει υπόθεση.
- Krauß R., Schmid C., Kirschenheuter D., Abele J., Slavchev V., Weninger B. Chronology and development of the Chalcolithic necropolis of Varna I
- Windler A. The use of Spondylus gaederopus during the Neolithic of Europe
- Chapman J., Higham T., Slavchev V., Gaydarska B., Honch N. The social context of the emergence, development and abandonment of the Varna Cemetery, Bulgaria
- Nikolov V. The prehistoric salt-production and urban center of Provadia-Solnitsata, Northeastern Bulgaria
Πηγές · 4
- Krauß R., Schmid C., Kirschenheuter D., Abele J., Slavchev V., Weninger B. Chronology and development of the Chalcolithic necropolis of Varna I
- Windler A. The use of Spondylus gaederopus during the Neolithic of Europe
- Chapman J., Higham T., Slavchev V., Gaydarska B., Honch N. The social context of the emergence, development and abandonment of the Varna Cemetery, Bulgaria
- Nikolov V. The prehistoric salt-production and urban center of Provadia-Solnitsata, Northeastern Bulgaria
Νέο εύρημα στη συλλογή σας
Η Βάρνα έχει μία από τις αρχαιότερες μεγάλες συλλογές χρυσού. Συνολικά, ο χρυσός ζυγίζει πάνω από έξι κιλά. Οι τεχνίτες έφτιαχναν βραχιόλια, χάντρες και μικρά στολίδια. Όμως δεν είναι κάθε αντικείμενο το αρχαιότερο χρυσό εύρημα. Υπάρχουν παλαιότερα, ακόμη και δίπλα στην ίδια λίμνη. Η Βάρνα ξεχωρίζει για την ποσότητα και τη δεξιοτεχνία.
Πρόσωπα αυτής της ιστορίας
Πηγές
- Chapman J., Higham T., Slavchev V., Gaydarska B., Honch N. The social context of the emergence, development and abandonment of the Varna Cemetery, Bulgaria
- Leusch V., Armbruster B., Pernicka E., Slavčev V. On the invention of gold metallurgy: the gold objects from the Varna I cemetery (Bulgaria) – technological consequence and inventive creativity
- Gabriele Burchielli Grave 43 (Varna Archaeology Museum)
- Регионален исторически музей – Варна (Varna Regional Museum of History) Археологически музей (museum web page)
- Varna Regional Museum of History Fundraising Campaign for the Varna Necropolis
- Higham T., Slavchev V., Gaydarska B., Chapman J. AMS dating of the Late Copper Age Varna cemetery, Bulgaria
- Krauß R., Schmid C., Kirschenheuter D., Abele J., Slavchev V., Weninger B. Chronology and development of the Chalcolithic necropolis of Varna I
- Nikolov V. The prehistoric salt-production and urban center of Provadia-Solnitsata, Northeastern Bulgaria
- Община Варна, официален туристически портал visit.varna.bg За откритието на Варненския халколитен некропол
- Windler A. The use of Spondylus gaederopus during the Neolithic of Europe
- Регионален исторически музей – Варна (Varna Regional Museum of History) Стани ДАРИТЕЛ – подкрепи кампания „Варненски некропол“ (museum web page)
- Slavchev V., Dimitrov K., Etzel M. Die Komplexe 2, 3 und 15 mit Gesichtsdarstellungen aus dem kupferzeitlichen Gräberfeld von Varna
Εικόνες
CryolophosaurusEllioti · CC BY 4.0 · Wikimedia Commons
Πλήρης αναφορά δημιουργού
Photo: CryolophosaurusEllioti, Wikimedia Commons, CC BY 4.0. Museum photograph of finds. Cut-out detail; background removed.
Wikipek · CC0 · Wikimedia Commons
Πλήρης αναφορά δημιουργού
Photo: Wikipek, Wikimedia Commons, CC0. Varna Archaeological Museum, 2024; not the discovery site. Resized version. Processed image.
Gabriele Burchielli · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons
Πλήρης αναφορά δημιουργού
Photo: Gabriele Burchielli, Wikimedia Commons, CC BY 2.0. Museum arrangement of grave 43; not an excavation photograph. Processed image.
Gabriele Burchielli · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons
Πλήρης αναφορά δημιουργού
Photo: Gabriele Burchielli, Wikimedia Commons, CC BY 2.0. Museum photograph of finds. Processed image.
Zde · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Πλήρης αναφορά δημιουργού
Photo: Zde, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Museum photograph of finds. Resized version. Processed image.
Ann Wuyts · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons
Πλήρης αναφορά δημιουργού
Photo: Ann Wuyts, Wikimedia Commons, CC BY 2.0. Replica of symbolic grave 2, National History Museum, Sofia. Resized version. Processed image.
CryolophosaurusEllioti · CC BY 4.0 · Wikimedia Commons
Πλήρης αναφορά δημιουργού
Photo: CryolophosaurusEllioti, Wikimedia Commons, CC BY 4.0. Museum photograph of finds. Cropped image.
Wikipek · CC0 · Wikimedia Commons
Πλήρης αναφορά δημιουργού
Photo: Wikipek, Wikimedia Commons, CC0. The archaeological site today. Resized version. Cropped image.
Pl71 · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Πλήρης αναφορά δημιουργού
Photo: Pl71, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. The archaeological site today. Resized version. Cropped image.
Zde · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Πλήρης αναφορά δημιουργού
Photo: Zde, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Museum photograph of finds. Resized version. Processed image.
CryolophosaurusEllioti · CC BY 4.0 · Wikimedia Commons
Πλήρης αναφορά δημιουργού
Photo: CryolophosaurusEllioti, Wikimedia Commons, CC BY 4.0. Museum photograph of finds. Cropped image.
CryolophosaurusEllioti · CC BY 4.0 · Wikimedia Commons
Πλήρης αναφορά δημιουργού
Photo: CryolophosaurusEllioti, Wikimedia Commons, CC BY 4.0. Museum photograph of finds. Cropped image.
Γεωγραφικό πλαίσιο χωρίς ιστορικά σύνορα
Tom Patterson · Nathaniel Vaughn Kelso · Κοινό κτήμα · Natural Earth
Πλήρης αναφορά δημιουργού
Tom Patterson · Nathaniel Vaughn Kelso