Historia BułgariiHistoria Bułgarii
Wycięty detal; tło usunięte. Moneta Izaaka II z XII wieku, wykonana z elektronu, stopu złota i srebra. Nie ustalono jej związku z podatkiem ślubnym.
Moneta Izaaka II

Piotr, Asen i powstanie 1185 roku · Drugie carstwo

Świątynia i początek carstwa

Jak Piotr i Asen gromadzą ludzi do powstania?

9 scen · 4 minuty · Źródła · 16

ZacznijSłuchaj

Cesarz odmawia dwóm braciom. Potem wokół świątyni zbierają się ludzie gotowi do buntu. Prześledź odwrót i powrót z kumańskimi sojusznikami, odrodzenie państwa bułgarskiego i to, co rzeczywiście opowiada Choniates.

Moneta Izaaka II z XII wieku, wykonana z elektronu, stopu złota i srebra. Nie ustalono jej związku z podatkiem ślubnym.

Część 1 · Drugie carstwo

Wesele opłacone przez innych

Izaak II Angelos przygotowuje wesele. Jest cesarzem Bizancjum, wschodniego cesarstwa rzymskiego. Według średniowiecznej relacji ludzie mieszkający w pobliżu Starej Płaniny są niezadowoleni z podatku na wesele. To część majątku, którą muszą oddać władcy.

Dwaj bracia, Piotr i Asen, udają się do cesarza. Chcą służyć w wojsku i otrzymać posiadłość w pobliżu gór. Spotykają się z odmową. Wracają znieważeni.

Posłuchaj sceny · 1

Głos syntetyczny · 0:28
Źródła · 2
  1. Niketas Choniates; Harry J. Magoulias (translator) O City of Byzantium: Annals of Niketas Choniatēs PDF Byzantine Texts in Translation; Wayne State University Press, Detroit · 1984 · 203–206
  2. The Metropolitan Museum of Art Coin Nomisma Isaac II, 22.122.1
Współczesne zdjęcie cerkwi św. Dymitra i otaczających ją fundamentów.

Część 2 · Drugie carstwo

Bracia gromadzą ludzi w świątyni

Ludzie boją się powstać, opowiada średniowieczny autor. Bracia budują świątynię św. Dymitra, czczonego jako patron Salonik. Zgromadzeni w środku ludzie ogłaszają, że święty opuścił Saloniki i pomoże wyzwolić Bułgarów i Wołochów. Wołosi to dawna nazwa społeczności mówiących językami wywodzącymi się z języka starożytnych Rzymian.

Początek powstania datuje się zwykle na 1185 r. Średniowieczna relacja nie podaje dokładnego dnia. Zapisana obietnica nie dowodzi cudu.

Posłuchaj sceny · 2

Głos syntetyczny · 0:32
Źródła · 4
  1. Niketas Choniates; Harry J. Magoulias (translator) O City of Byzantium: Annals of Niketas Choniatēs PDF Byzantine Texts in Translation; Wayne State University Press, Detroit · 1984 · 203–206
  2. Anastasia Dobyčina A “Divine Sanction” on the Revolt: The Cult of St. Demetrius of Thessalonica and the Uprising of Peter and Asen (1185–1186) Studia Ceranea, University of Lodz · 2012 · 2 · 113–126
  3. БДЖ – Пътнически превози ЕООД (institutional publisher; individual author not stated) Цар Иван Асен I, 1187–1196 PDF Поредица Български владетели · 1–2
  4. Marko Pijović Late Medieval Vlachs in the Western Balkans, 13th to 15th centuries: Orality, Society and the Limits of Collective Identities PDF Balcanica Posnaniensia · 2021 · XXVIII/1 · 65–92
Fasada odbudowanej cerkwi św. Dymitra. Nie jest to zachowana bez zmian ściana z 1185 roku.

Część 3 · Drugie carstwo

Cegły nad oknem

Spójrz na cerkiew św. Dymitra pod wzgórzem Trapezica w Wielkim Tyrnowie. Między kamiennymi blokami biegną rzędy cegieł. Nad oknem widać okrągłe ozdoby ceramiczne z wypalonej gliny.

Muzeum wiąże tę świątynię z powstaniem. Nie ma pewności, czy jest to miejsce świątyni braci. Datowanie pozostałości jest sporne.

Zdjęcie przedstawia odbudowany budynek. Nie możemy powiedzieć, że każdy kamień znajdował się tu za czasów braci.

1 · Kamień i cegła
W murze kamienne bloki przeplatają się z cienkimi warstwami cegieł. Widzimy odbudowaną fasadę.
2 · Ceramiczne miseczki
Okrągłe elementy ceramiczne zdobią łuk nad oknem. Muzeum opisuje ten rodzaj dekoracji fasady.
3 · Łuki na ścianie
Te płytkie, łukowate nisze zdobią ścianę. Nie są przejściami.

Posłuchaj sceny · 3

Głos syntetyczny · 0:27
Źródła · 4
  1. Регионален исторически музей – Велико Търново Църквата “Св. Димитър” – Велико Търново Museum object catalogue
  2. Евгени Дерменджиев За патриаршеския комплекс, царския дворец и фортификацията на средновековната крепост на хълма Царевец в предстоличния Търнов PDF Известия на Регионален исторически музей – Велико Търново · 2016 · XXXI · 39–100
  3. Kandi File:Church of St Demetrius, Veliko Tarnovo 2.JPG Wikimedia Commons
  4. Туристическо дружество „Трапезица-1902“ Пътеводител „17 туристически маршрута в община Велико Търново“ / Guidebook “17 tourist routes in Veliko Tarnovo Municipality” PDF ТД „Трапезица-1902“, Велико Търново; издание с подкрепата на община Велико Търново · 2015 · 12–13
Wzgórze Carewec dzisiaj, z odbudowanymi fortyfikacjami i cerkwią patriarchalną.
Kontekst geograficzny bez granic historycznychKontekst geograficzny bez granic historycznych123
Kontekst geograficzny bez granic historycznych

Część 4 · Drugie carstwo

Na dole świątynia, na górze twierdza

Znajdź na mapie cerkiew pod Trapezicą i wzgórze Carewec. To różne miejsca. Carewec jest ufortyfikowanym wzgórzem. Strome zbocza i rzeka Jantra utrudniają zadanie napastnikom. Znajduje się tam kompleks pałacowy, z którego władcy rządzą państwem.

Tyrnowo zostaje stolicą odrodzonego państwa bułgarskiego. Stolica to miasto, z którego rządzi się państwem. Dzisiejsze pozostałości pałacu pochodzą z różnych etapów budowy. Nie wszystko na wzgórzu powstało w roku wybuchu powstania.

Posłuchaj sceny · 4

Głos syntetyczny · 0:31
Źródła · 3
  1. Регионален исторически музей – Велико Търново Църквата “Св. Димитър” – Велико Търново Museum object catalogue
  2. Регионален исторически музей – Велико Търново Архитектурно – музеен резерват „Царевец“ Museum object catalogue
  3. Kirił Marinow Tărnovgrad Viewed by the Others: the Case of Niketas Choniates Studia Ceranea, University of Lodz · 2021 · 11 · 301–320

Część 5 · Drugie carstwo

Zadanie: przekaz czy dowód

Co możemy wywnioskować z relacji Choniatesa o świętym?

  1. Zapisano przekaz, że święty opuścił Saloniki i pomoże.
  2. Udowodniono, że święty osobiście walczył.
  3. Obecny budynek pochodzi z czasów powstania.
Dlaczego?

Choniates przekazuje to, co ogłoszono w świątyni. Zapisana obietnica nie dowodzi, że zdarzył się cud.

Poprawnie · Zapisano przekaz, że święty opuścił Saloniki i pomoże.

  1. Niketas Choniates; Harry J. Magoulias (translator) O City of Byzantium: Annals of Niketas Choniatēs PDF Byzantine Texts in Translation; Wayne State University Press, Detroit · 1984 · 203–206
  2. Anastasia Dobyčina A “Divine Sanction” on the Revolt: The Cult of St. Demetrius of Thessalonica and the Uprising of Peter and Asen (1185–1186) Studia Ceranea, University of Lodz · 2012 · 2 · 113–126

Posłuchaj sceny · 5

Głos syntetyczny · 0:04
Źródła · 2
  1. Niketas Choniates; Harry J. Magoulias (translator) O City of Byzantium: Annals of Niketas Choniatēs PDF Byzantine Texts in Translation; Wayne State University Press, Detroit · 1984 · 203–206
  2. Anastasia Dobyčina A “Divine Sanction” on the Revolt: The Cult of St. Demetrius of Thessalonica and the Uprising of Peter and Asen (1185–1186) Studia Ceranea, University of Lodz · 2012 · 2 · 113–126
Współczesny widok murów i wieży na Carewcu. Zdjęcie obejmuje odbudowane części.

Część 6 · Drugie carstwo

Asen wraca z Kumanami

Wojsko cesarskie rusza do natarcia. Po klęsce bracia wycofują się za Dunaj. Asen pozyskuje jednak za rzeką kumańskich sojuszników. Kumanowie są ludem stepowym. Stepy to rozległe, trawiaste równiny. Asen wraca z nimi, gdy cesarz wycofał już swoje wojsko.

Posłuchaj sceny · 6

Głos syntetyczny · 0:17
Źródła · 2
  1. Niketas Choniates; Harry J. Magoulias (translator) O City of Byzantium: Annals of Niketas Choniatēs PDF Byzantine Texts in Translation; Wayne State University Press, Detroit · 1984 · 203–206
  2. István Vásáry Cumans and Tatars: Oriental Military in the Pre-Ottoman Balkans, 1185–1365 Cambridge University Press, Cambridge; ISBN 9780521837569 · 2005

Część 7 · Drugie carstwo

Zadanie: uporządkuj opowieść

Przed wyprawą cesarza Choniates opisuje Piotra ze złotym wieńcem i w czerwonych butach. Uporządkuj wydarzenia od najwcześniejszego do najpóźniejszego.

  1. Odrzucenie prośby braci
  2. Piotr przyjmuje oznaki władzy
  3. Bracia wycofują się za Dunaj
  4. Asen wraca z kumańskimi sojusznikami
Dlaczego?

Choniates opowiada najpierw o odmowie, potem o oznakach władzy, odwrocie i powrocie z sojusznikami. Kolejność wynika z tekstu i nie wymaga wyboru między spornymi datami.

Prawidłowa kolejność

  1. Odrzucenie prośby braci
  2. Piotr przyjmuje oznaki władzy
  3. Bracia wycofują się za Dunaj
  4. Asen wraca z kumańskimi sojusznikami
  1. Niketas Choniates; Harry J. Magoulias (translator) O City of Byzantium: Annals of Niketas Choniatēs PDF Byzantine Texts in Translation; Wayne State University Press, Detroit · 1984 · 203–206

Posłuchaj sceny · 7

Głos syntetyczny · 0:09
Źródła · 1
  1. Niketas Choniates; Harry J. Magoulias (translator) O City of Byzantium: Annals of Niketas Choniatēs PDF Byzantine Texts in Translation; Wayne State University Press, Detroit · 1984 · 203–206
Rękopis Roe 22, karta 440v według Commons; odpis z 1286 roku. Treść pokazanej karty nie została sprawdzona.

Część 8 · Drugie carstwo

Karta przepisana w 1286 r.

Na zdjęciu widzisz odpis średniowiecznej relacji z 1286 r. Nie ustalono, czy ta karta opowiada o powstaniu. Podany rok dotyczy odpisu.

Autorem jest bizantyński urzędnik i historyk, wrogo nastawiony do powstańców. Zapisuje obietnicę pomocy świętego. Nie dowodzi to cudu. Sen, w którym św. Dymitr wskazuje Asenowi miejsce ognistym mieczem, jest legendą. Stary tekst skłania nas do pytania: co możemy sprawdzić?

Posłuchaj sceny · 8

Głos syntetyczny · 0:29
Źródła · 5
  1. Niketas Choniates; Harry J. Magoulias (translator) O City of Byzantium: Annals of Niketas Choniatēs PDF Byzantine Texts in Translation; Wayne State University Press, Detroit · 1984 · 203–206
  2. Anastasia Dobyčina A “Divine Sanction” on the Revolt: The Cult of St. Demetrius of Thessalonica and the Uprising of Peter and Asen (1185–1186) Studia Ceranea, University of Lodz · 2012 · 2 · 113–126
  3. Исторически музей Приморско Свети Димитър – Покровител на българите Museum Primorsko, news · 2017
  4. Foteini Spingou Classicizing Visions of Constantinople after 1204: Niketas Choniates’ De signis Reconsidered PDF Dumbarton Oaks Papers · 2022 · 76 · 181–220
  5. Unidentified reproduction provider File:Niketas Choniates, Oxford, MS Roe 22.jpg Wikimedia Commons

Część 9 · Drugie carstwo

Zadanie: połącz ślady

Połącz imię lub przedmiot z jego opisem w opowieści.

  1. Niketas Choniates · Autor relacji o powstaniu
  2. Dzisiejsza cerkiew św. Dymitra · Cerkiew pod Trapezicą
  3. Carewec · Ufortyfikowane wzgórze z kompleksem pałacowym
  4. Moneta Izaaka II · Metalowy przedmiot z czasów cesarza
Dlaczego?

Choniates jest autorem. Dzisiejsza cerkiew św. Dymitra znajduje się pod Trapezicą. Pałac jest na Carewcu. Moneta to metalowy przedmiot z czasów panowania Izaaka II, a nie potwierdzona wpłata podatku.

  1. Niketas Choniates; Harry J. Magoulias (translator) O City of Byzantium: Annals of Niketas Choniatēs PDF Byzantine Texts in Translation; Wayne State University Press, Detroit · 1984 · 203–206
  2. Регионален исторически музей – Велико Търново Църквата “Св. Димитър” – Велико Търново Museum object catalogue
  3. Регионален исторически музей – Велико Търново Архитектурно – музеен резерват „Царевец“ Museum object catalogue
  4. The Metropolitan Museum of Art Coin Nomisma Isaac II, 22.122.1

Posłuchaj sceny · 9

Głos syntetyczny · 0:04
Źródła · 4
  1. Niketas Choniates; Harry J. Magoulias (translator) O City of Byzantium: Annals of Niketas Choniatēs PDF Byzantine Texts in Translation; Wayne State University Press, Detroit · 1984 · 203–206
  2. Регионален исторически музей – Велико Търново Църквата “Св. Димитър” – Велико Търново Museum object catalogue
  3. Регионален исторически музей – Велико Търново Архитектурно – музеен резерват „Царевец“ Museum object catalogue
  4. The Metropolitan Museum of Art Coin Nomisma Isaac II, 22.122.1

Nowe znalezisko w twojej kolekcji

Powstanie daje początek drugiemu carstwu bułgarskiemu, państwu rządzonemu przez cara. Zapisana obietnica pomocy świętego nie dowodzi cudu.

Kałojan · AdrianopolKałojan i pojmany cesarzPrześledźcie kolejną zmianę władzy.Cerkiew Bojańska · BojanaTwarze BojanyGeorgi Iwanow · BajkonurNa orbitę, bez dokowania

Osoby z tej historii

Piotr IVAsenIzaak II AngelosNiketas ChoniatesŚwięty DymitrPiotr IV · WładcyIwan Asen I · Władcy

Źródła

  1. Niketas Choniates; Harry J. Magoulias (translator) O City of Byzantium: Annals of Niketas Choniatēs PDF Byzantine Texts in Translation; Wayne State University Press, Detroit · 1984 · 203–206
  2. БДЖ – Пътнически превози ЕООД (institutional publisher; individual author not stated) Цар Иван Асен I, 1187–1196 PDF Поредица Български владетели · 1–2
  3. Евгени Дерменджиев За патриаршеския комплекс, царския дворец и фортификацията на средновековната крепост на хълма Царевец в предстоличния Търнов PDF Известия на Регионален исторически музей – Велико Търново · 2016 · XXXI · 39–100
  4. Anastasia Dobyčina A “Divine Sanction” on the Revolt: The Cult of St. Demetrius of Thessalonica and the Uprising of Peter and Asen (1185–1186) Studia Ceranea, University of Lodz · 2012 · 2 · 113–126
  5. Туристическо дружество „Трапезица-1902“ Пътеводител „17 туристически маршрута в община Велико Търново“ / Guidebook “17 tourist routes in Veliko Tarnovo Municipality” PDF ТД „Трапезица-1902“, Велико Търново; издание с подкрепата на община Велико Търново · 2015 · 12–13
  6. Kirił Marinow Tărnovgrad Viewed by the Others: the Case of Niketas Choniates Studia Ceranea, University of Lodz · 2021 · 11 · 301–320
  7. The Metropolitan Museum of Art Coin Nomisma Isaac II, 22.122.1
  8. Регионален исторически музей – Велико Търново Църквата “Св. Димитър” – Велико Търново Museum object catalogue
  9. Регионален исторически музей – Велико Търново Архитектурно – музеен резерват „Царевец“ Museum object catalogue
  10. Kandi File:Church of St Demetrius, Veliko Tarnovo 2.JPG Wikimedia Commons
  11. Unidentified reproduction provider File:Niketas Choniates, Oxford, MS Roe 22.jpg Wikimedia Commons
  12. Marko Pijović Late Medieval Vlachs in the Western Balkans, 13th to 15th centuries: Orality, Society and the Limits of Collective Identities PDF Balcanica Posnaniensia · 2021 · XXVIII/1 · 65–92
  13. Исторически музей Приморско Свети Димитър – Покровител на българите Museum Primorsko, news · 2017
  14. Foteini Spingou Classicizing Visions of Constantinople after 1204: Niketas Choniates’ De signis Reconsidered PDF Dumbarton Oaks Papers · 2022 · 76 · 181–220
  15. István Vásáry Cumans and Tatars: Oriental Military in the Pre-Ottoman Balkans, 1185–1365 Cambridge University Press, Cambridge; ISBN 9780521837569 · 2005
  16. Institut de recherche et d’histoire des textes (CNRS) United Kingdom, Oxford, Bodleian Library, Roe, 22 (Diktyon 48403) Pinakes: Textes et manuscrits grecs

Ilustracje

Metropolitan Museum of Art · CC0 1.0 · Metropolitan Museum of Art

Moneta Izaaka II z XII wieku, wykonana z elektronu, stopu złota i srebra. Nie ustalono jej związku z podatkiem ślubnym.

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

The Metropolitan Museum of Art · 22.122.1 · Gift of Bashford Dean, 1922 · CC0 1.0. Cut-out detail; background removed.

Metropolitan Museum of Art · CC0 1.0 · Metropolitan Museum of Art

Moneta Izaaka II z XII wieku, wykonana z elektronu, stopu złota i srebra. Nie ustalono jej związku z podatkiem ślubnym.

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

The Metropolitan Museum of Art · 22.122.1 · Gift of Bashford Dean, 1922 · CC0 1.0. Cropped image.

Klearchos Kapoutsis · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons

Współczesne zdjęcie cerkwi św. Dymitra i otaczających ją fundamentów.

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Klearchos Kapoutsis / Wikimedia Commons. CC BY 2.0. Modern photograph of St Demetrius Church and the foundations around it. Processed image.

Kandi · Public domain · Wikimedia Commons

Fasada odbudowanej cerkwi św. Dymitra. Nie jest to zachowana bez zmian ściana z 1185 roku.

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Kandi / Wikimedia Commons. Public domain. Facade of reconstructed St Demetrius Church. This is not an untouched wall from 1185. Processed image.

www.vacacionesbulgaria.com · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Wzgórze Carewec dzisiaj, z odbudowanymi fortyfikacjami i cerkwią patriarchalną.

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

www.vacacionesbulgaria.com / Wikimedia Commons. CC BY-SA 4.0. Tsarevets hill today, with restored fortifications and patriarchal church. Processed image.

Kandi · Public domain · Wikimedia Commons

Współczesny widok murów i wieży na Carewcu. Zdjęcie obejmuje odbudowane części.

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Kandi / Wikimedia Commons. Public domain. Present-day view of walls and a tower on Tsarevets, including reconstructed sections. Processed image.

Nieustalony dostawca reprodukcji · Public domain · Wikimedia Commons

Rękopis Roe 22, karta 440v według Commons; odpis z 1286 roku. Treść pokazanej karty nie została sprawdzona.

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Unidentified reproduction provider / Wikimedia Commons. Public domain. Roe 22, leaf 440v according to Commons; copied in 1286. The content of the pictured leaf has not been checked. Processed image.

Kontekst geograficzny bez granic historycznych

Tom Patterson · Nathaniel Vaughn Kelso · Domena publiczna · Natural Earth

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Tom Patterson · Nathaniel Vaughn Kelso