Na orbitę, bez dokowania

10 kwietnia 1979 r. z Bajkonuru startuje „Sojuz 33”. Na pokładzie są dowódca Nikołaj Rukawisznikow i kosmonauta badacz Georgi Iwanow, pierwszy Bułgar w kosmosie. Czeka ich wizyta na stacji orbitalnej „Salut 6”.

Lot jest częścią programu wspólnych badań kosmicznych „Interkosmos”. Kraje partnerskie przygotowują także własne przyrządy naukowe. Iwanow ma pracować na stacji, a nie tylko dotrzeć na orbitę. W muzealnej gablocie pokazano dziś jego skafander i ubranie robocze. Przypominają one o różnych zadaniach na pokładzie. Jednak praca Iwanowa na stacji nigdy się nie rozpoczyna. Co przerywa lot ku stacji?

Podczas zbliżania główny silnik ma pracować przez 6 sekund. Wyłącza się po 3. Ze stacji zgłoszono płomień skierowany w bok, ku silnikowi rezerwowemu. Wyłącza się również „Igła”, system dokowania.

Portree opisuje uruchomienie silnika w odległości mniejszej niż 4 kilometry od stacji, a Mitewa podaje 3–3,5 kilometra. Opisy te nie muszą sobie przeczyć i nie ustalają dokładnej odległości w chwili awarii. Wiadomo, że dokowanie odwołano. Teraz silnik jest potrzebny do powrotu. Silnik rezerwowy uruchamia się, by wykonać manewr hamowania, ale nie wyłącza się w planowanej chwili. Rukawisznikow wyłącza go ręcznie. Według Portreego następuje strome, balistyczne wejście w atmosferę.

Iwanow nie dociera na stację. Historia bułgarskich przyrządów naukowych trwa jednak także po tym locie. „Spektar-15” to 15-kanałowy spektrometr do badań atmosfery ze stacji „Salut 6”, w tym zanieczyszczeń nad miastami i ośrodkami przemysłowymi. Opracowano go w Bułgarskiej Akademii Nauk w ramach programu pierwszego bułgarskiego kosmonauty.

Inny przyrząd, „Dyga”, to fotometr przeznaczony do obserwacji atmosfery przez iluminator stacji. Mardirosian pisze, że bułgarską aparaturę wykorzystywały kolejne załogi. Nie były to eksperymenty przeprowadzone przez Iwanowa na „Salut 6”. Pierwszy Bułgar w kosmosie wraca bez wizyty na stacji; prace z przyrządami kontynuują inni ludzie na pokładzie.