Historia Bułgarii
Zdjęcie
Aleksander Dragnes · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons
Pełne informacje o autorstwie
Source: Aleksander Dragnes / Wikimedia Commons, CC BY 2.0 Processed image. Site today
Dwie pary portretowe, model cerkwi i chleb na malowanym stole: jak przyglądać się malowidłom Bojany.
Część 1 · Drugie carstwo
Twarze z 1259 roku
W 1259 roku artyści w cerkwi pod Sofią malują ludzi żyjących w ich czasach. Są wśród nich Kałojan i Desisława. Spójrz na ich twarze, potem na ręce i stroje. To znane z imienia osoby przedstawione w malarstwie religijnym. Co sprawia, że ich obecność wydaje się tak namacalna?
Narodowe Muzeum Historyczne podkreśla portretowy charakter postaci świeckich, a UNESCO mówi o żywotności w ramach kanonu bizantyjskiego. Nie oglądamy więc zerwania ze średniowieczną tradycją, lecz ekspresję w jej obrębie. Data nie jest domysłem opartym na stylu: inskrypcja fundacyjna w narteksie podaje rok wykonania malowideł według innej rachuby czasu. Narodowe Muzeum Historyczne datuje je na 1259 rok. Bułgarska strona główna cerkwi podaje 1258/59 rok; tutaj przyjmujemy datowanie muzeum. Ktitor to fundator, który wsparł świątynię.
Źródła · 4
- Национален исторически музей Боянска църква „Св. Никола и св. Пантелеймон“
- UNESCO World Heritage Centre Boyana Church (World Heritage List, no. 42bis)
- Национален исторически музей; Фондация „Балканско наследство“ Боянската църква / Boyana church
- Sebastian Kempgen Remarks on the Patron’s Inscription of the Boyana Church: Reproductions and Unicode-based Wikipedia Representation
Część 2 · Drugie carstwo
Budowla rozrastająca się na zachód
Cerkiew Bojańska znajduje się w dzisiejszej dzielnicy Bojana, u stóp Witoszy. Punkt na mapie wskazuje zachowany budynek, a nie granice średniowiecznej posiadłości. Zbliż się w myślach od wschodu ku zachodowi: tak prześledzisz, jak rozrastała się świątynia.
Najstarszą część wschodnią UNESCO datuje na X–XI wiek, a badanie BYZART na koniec X lub XI wiek. W XIII wieku Kałojan zleca dobudowę od zachodu. Krótki angielski opis UNESCO umieszcza ją na początku XIII wieku, a BYZART w jego połowie. Na dole znajduje się przedsionek, zwany też narteksem; na górze rodzinna kaplica św. Pantelejmona. Ostatnia zachodnia rozbudowa pochodzi z XIX wieku: UNESCO umieszcza ją na początku, a Narodowe Muzeum Historyczne w połowie stulecia. Pod jednym dachem widzimy dziś części, które nie powstały jednocześnie. Cerkiew wpisano na Listę światowego dziedzictwa w 1979 roku.
Źródła · 4
- Emmanuel Moutafov; Margarita Kuyumdzhieva; Ivan Vanev; Alexander Kuyumdzhiev; Maya Zaharieva; Tereza Bacheva; Anna Shoyleva-Chomakova Visual testimonies of élite Patronage from the 13th to the 15th century in Bulgaria PDF
- Национален исторически музей Боянска църква „Св. Никола и св. Пантелеймон“
- UNESCO World Heritage Centre Boyana Church (World Heritage List, no. 42bis)
- Национален исторически музей; Фондация „Балканско наследство“ БОЯНСКАТА ЦЪРКВА / THE BOYANA CHURCH
Część 3 · Drugie carstwo
Fundator trzyma cerkiew
Kałojan trzyma małą cerkiew. Model można odczytać jako znak fundacji. Obok stoi jego żona Desisława. Jej ręka spoczywa przy wiązaniu płaszcza. Przyjrzyj się gestom, a potem zdobieniom strojów.
Kałojan nosi tytuł sebastokratora. Nie jest carem z drugiego portretu. Badacze odczytują kosztowne stroje pary jako oznaki pozycji społecznej. To interpretacja wizerunku. Fotografia pozwala przyjrzeć się namalowanym twarzom, ale nie dowodzi, jak bardzo przypominały żyjące osoby.
- 1 · Kałojan
- Sebastokrator jest fundatorem z tej pary.
- 2 · Model cerkwi
- Kałojan trzyma model cerkwi. Można go odczytać jako znak darowizny; nie jest to rysunek architektoniczny.
- 3 · Desisława
- Żona Kałojana. Trzyma rękę przy sznurze płaszcza.
Źródła · 3
- Emmanuel Moutafov; Margarita Kuyumdzhieva; Ivan Vanev; Alexander Kuyumdzhiev; Maya Zaharieva; Tereza Bacheva; Anna Shoyleva-Chomakova Visual testimonies of élite Patronage from the 13th to the 15th century in Bulgaria PDF
- Национален исторически музей; Фондация „Балканско наследство“ БОЯНСКАТА ЦЪРКВА / THE BOYANA CHURCH
- Wikimedia Commons contributors; individual creators recorded per asset Boyana Church: photographs
Część 4 · Drugie carstwo
Naprzeciw nich — władcy
Naprzeciw pary fundatorów znajdują się car Konstantyn Tich i caryca Irena. Wzrok przechodzi tu od twarzy do koron i bogato zdobionych szat. Obie pary są w tej samej przestrzeni, lecz pełnią różne role. Kałojan i Desisława są fundatorami; Konstantyn i Irena to para władców.
Według autorów badania nad średniowiecznym mecenatem stroje są także językiem władzy, związanym z bizantyjskimi oznakami dworskimi. Portret może więc powiedzieć nam coś o ukazywanej pozycji, nie zdradzając charakteru człowieka. Nie wiemy, co myśli Irena. Widzimy, jak postanowiono ją przedstawić.
- 1 · Konstantyn Tich
- Car stoi po lewej stronie zdjęcia; Kałojan jest na drugim portrecie.
- 2 · Caryca Irena
- Irena stoi po prawej stronie portretu pary panującej.
- 3 · Strój i pozycja
- Badacze interpretują zdobione szaty jako oznaki władzy i pozycji.
Źródła · 3
- Emmanuel Moutafov; Margarita Kuyumdzhieva; Ivan Vanev; Alexander Kuyumdzhiev; Maya Zaharieva; Tereza Bacheva; Anna Shoyleva-Chomakova Visual testimonies of élite Patronage from the 13th to the 15th century in Bulgaria PDF
- Национален исторически музей Боянска църква „Св. Никола и св. Пантелеймон“
- Национален исторически музей; Фондация „Балканско наследство“ БОЯНСКАТА ЦЪРКВА / THE BOYANA CHURCH
Część 5 · Drugie carstwo
Zadanie: fundatorzy i władcy
Którą parę przedstawiono jako fundatorów na omawianym portrecie?
Dlaczego?
Kałojan i Desisława to para fundatorów. Kałojan trzyma model cerkwi.
Poprawnie · Kałojan i Desisława
- Emmanuel Moutafov; Margarita Kuyumdzhieva; Ivan Vanev; Alexander Kuyumdzhiev; Maya Zaharieva; Tereza Bacheva; Anna Shoyleva-Chomakova Visual testimonies of élite Patronage from the 13th to the 15th century in Bulgaria PDF
- Национален исторически музей Боянска църква „Св. Никола и св. Пантелеймон“
Źródła · 2
- Emmanuel Moutafov; Margarita Kuyumdzhieva; Ivan Vanev; Alexander Kuyumdzhiev; Maya Zaharieva; Tereza Bacheva; Anna Shoyleva-Chomakova Visual testimonies of élite Patronage from the 13th to the 15th century in Bulgaria PDF
- Национален исторически музей Боянска църква „Св. Никола и св. Пантелеймон“
Część 6 · Drugie carstwo
Chleb na stole
Jest też inny sposób, by malowany świat stał się bliski: jedzenie. W „Ostatniej Wieczerzy” strona muzeum opisuje kawałki chleba, rzepę, dymkę i czosnek. Chrystus znajduje się przy lewym końcu stołu; Judasz, bez aureoli, sięga ku wysokiej misie.
Strona interpretuje te potrawy jako typowy wiosenny bułgarski posiłek z XIII wieku. To proponowane wyjaśnienie szczegółów, a nie zachowany jadłospis. Z namalowanego chleba nie poznamy przepisu. Możemy jednak zobaczyć, jak religijny temat dopuszcza przedmioty codziennego użytku. Twarze nie są jedynym miejscem, w którym artyści pozostawili coś konkretnego do oglądania.
Źródła · 1
- Национален исторически музей; Фондация „Балканско наследство“ БОЯНСКАТА ЦЪРКВА / THE BOYANA CHURCH
Część 7 · Drugie carstwo
Zadanie: uporządkuj w czasie
Uporządkuj od najwcześniejszego do najpóźniejszego.
Dlaczego?
Cerkiew wschodnia powstała przed malowidłami z 1259 roku; zachodnia dobudowa pochodzi z XIX wieku, a wpis nastąpił w 1979 roku.
Prawidłowa kolejność
- Stara cerkiew wschodnia
- Namalowanie portretów fundatorów
- Ostatnia dobudowa od zachodu
- Wpis na Listę światowego dziedzictwa
- Emmanuel Moutafov; Margarita Kuyumdzhieva; Ivan Vanev; Alexander Kuyumdzhiev; Maya Zaharieva; Tereza Bacheva; Anna Shoyleva-Chomakova Visual testimonies of élite Patronage from the 13th to the 15th century in Bulgaria PDF
- Национален исторически музей Боянска църква „Св. Никола и св. Пантелеймон“
- UNESCO World Heritage Centre Boyana Church (World Heritage List, no. 42bis)
Źródła · 3
- Emmanuel Moutafov; Margarita Kuyumdzhieva; Ivan Vanev; Alexander Kuyumdzhiev; Maya Zaharieva; Tereza Bacheva; Anna Shoyleva-Chomakova Visual testimonies of élite Patronage from the 13th to the 15th century in Bulgaria PDF
- Национален исторически музей Боянска църква „Св. Никола и св. Пантелеймон“
- UNESCO World Heritage Centre Boyana Church (World Heritage List, no. 42bis)
Część 8 · Drugie carstwo
Co pozostaje przed naszymi oczami
Bojana łączy opowieść religijną, znanych z imienia współczesnych i szczegóły życia codziennego. Ekspresyjne twarze nie wymagają od nas ogłoszenia, że tutaj zaczyna się cały europejski renesans. Lepiej rozróżniać to, co widzimy, co mówi inskrypcja i co interpretują badacze.
Strona cerkwi używa nazwy „Mistrz Bojański” jako zbiorowego określenia grupy malarzy. Źródła różnią się co do tego, czy ustalono ich imiona. W 1979 roku cerkiew wpisano na Listę światowego dziedzictwa. Wybierz gest, twarz lub szczegół stroju na fotografiach. Co w wybranym szczególe widzisz samodzielnie, a do czego potrzebujesz źródła?
Źródła · 5
- UNESCO World Heritage Centre Boyana Church (World Heritage List, no. 42bis)
- Национален исторически музей; Фондация „Балканско наследство“ БОЯНСКАТА ЦЪРКВА / THE BOYANA CHURCH
- Национален исторически музей; Фондация „Балканско наследство“ Visitors Information
- Национален исторически музей Боянска църква „Св. Никола и св. Пантелеймон“
- Ministry of Tourism of the Republic of Bulgaria Boyana Church
Część 9 · Drugie carstwo
Zadanie: połącz
Połącz każde imię lub świadectwo z jego opisem.
Dlaczego?
Kałojan trzyma model; Irena należy do carskiej pary; na podstawie inskrypcji muzeum datuje malowidła; chleb znajduje się na stole.
- Emmanuel Moutafov; Margarita Kuyumdzhieva; Ivan Vanev; Alexander Kuyumdzhiev; Maya Zaharieva; Tereza Bacheva; Anna Shoyleva-Chomakova Visual testimonies of élite Patronage from the 13th to the 15th century in Bulgaria PDF
- Национален исторически музей Боянска църква „Св. Никола и св. Пантелеймон“
- Национален исторически музей; Фондация „Балканско наследство“ БОЯНСКАТА ЦЪРКВА / THE BOYANA CHURCH
- Wikimedia Commons contributors; individual creators recorded per asset Boyana Church: photographs
Źródła · 4
- Emmanuel Moutafov; Margarita Kuyumdzhieva; Ivan Vanev; Alexander Kuyumdzhiev; Maya Zaharieva; Tereza Bacheva; Anna Shoyleva-Chomakova Visual testimonies of élite Patronage from the 13th to the 15th century in Bulgaria PDF
- Национален исторически музей Боянска църква „Св. Никола и св. Пантелеймон“
- Национален исторически музей; Фондация „Балканско наследство“ БОЯНСКАТА ЦЪРКВА / THE BOYANA CHURCH
- Wikimedia Commons contributors; individual creators recorded per asset Boyana Church: photographs
Nowe znalezisko w twojej kolekcji
W Bojanie pośród wizerunków religijnych pojawiają się znani z imienia fundatorzy i władcy; gesty i stroje zachęcają do uważnego oglądania, a interpretacje pozostają oddzielone od inskrypcji i tego, co widoczne.
Osoby z tej historii
Źródła
- Emmanuel Moutafov; Margarita Kuyumdzhieva; Ivan Vanev; Alexander Kuyumdzhiev; Maya Zaharieva; Tereza Bacheva; Anna Shoyleva-Chomakova Visual testimonies of élite Patronage from the 13th to the 15th century in Bulgaria PDF
- Wikimedia Commons contributors; individual creators recorded per asset Boyana Church: photographs
- Национален исторически музей; Фондация „Балканско наследство“ БОЯНСКАТА ЦЪРКВА / THE BOYANA CHURCH
- Национален исторически музей; Фондация „Балканско наследство“ Боянската църква / Boyana church
- Sebastian Kempgen Remarks on the Patron’s Inscription of the Boyana Church: Reproductions and Unicode-based Wikipedia Representation
- Национален исторически музей Боянска църква „Св. Никола и св. Пантелеймон“
- Ministry of Tourism of the Republic of Bulgaria Boyana Church
- UNESCO World Heritage Centre Boyana Church (World Heritage List, no. 42bis)
- Национален исторически музей; Фондация „Балканско наследство“ Visitors Information
Ilustracje
Zdjęcie
Aleksander Dragnes · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons
Pełne informacje o autorstwie
Source: Aleksander Dragnes / Wikimedia Commons, CC BY 2.0 Processed image. Site today
Zdjęcie
Anonimowi średniowieczni malarze · Public domain · Wikimedia Commons
Kałojan i Desisława, malowidło z 1259 roku według muzeum. Fotograficzna reprodukcja oryginalnego malowidła.
Pełne informacje o autorstwie
Source: Anonymous medieval painter(s); reproduction uploaded by bg:Потребител:Kandi (photographer not identified) / Wikimedia Commons, Public domain Processed image. Original mural
Zdjęcie
Nieznany autor · CC0 · Wikimedia Commons
Pełne informacje o autorstwie
Source: Unknown author (Commons metadata); medieval painter(s) anonymous / Wikimedia Commons, CC0 Processed image. Original mural
Zdjęcie
Interact-Bulgaria · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Pełne informacje o autorstwie
Source: Interact-Bulgaria / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0 Processed image. Site today
Kontekst geograficzny bez granic historycznych
Tom Patterson · Nathaniel Vaughn Kelso · Domena publiczna · Natural Earth
Pełne informacje o autorstwie
Tom Patterson · Nathaniel Vaughn Kelso