Historia BułgariiHistoria Bułgarii
Wycięty detal; tło usunięte. Stella Maris to kaplica, mały kościół w rezydencji. Zdjęcie z 2009 r. Według rumuńskiego katalogu w latach 1938–1940 przechowywano tu serce Marii.
Kaplica

Bałczik · XX wiek

Dlaczego dom Marii zmienił państwo?

Dom stoi w miejscu. Dlaczego zmienia się państwo?

9 scen · 4 minuty · Źródła · 13

ZacznijSłuchaj

Śledzimy losy Południowej Dobrudży, która przechodzi z Bułgarii do Rumunii i z powrotem, patrząc na nie przez pryzmat domu królowej Marii. Dom i ogrody prowadzą nas do traktatu, który zmienia granice i życie ludzi.

Archiwalny portret królowej Marii. Biblioteka Kongresu datuje go na lata 1918–1928; nie ustalono, by miejscem wykonania był Bałczik.

Część 1 · XX wiek

Dom królowej

Na stromym wybrzeżu koło Bałcziku rumuńska królowa Maria tworzy swój nadmorski dom. Dziś jest on znany jako „Ciche Gniazdo”. To jej rezydencja: dom, w którym mieszka podczas pobytów tutaj. Na archiwowym portrecie widzimy królową, a nie scenę budowy.

Dom powstaje, gdy Bałczik należy do Rumunii. Po śmierci Marii w 1938 r. znajduje się w Bułgarii. Budynku nie przeniesiono. Co stało się z granicą między oboma państwami?

Posłuchaj sceny · 1

Głos syntetyczny · 0:29
Źródła · 5
  1. Държавен културен институт „Културен център „Двореца“ – Балчик Създаването на Двореца Двореца — official institutional site
  2. Muzeul Național Peleș Regina Maria Personalități
  3. Library of Congress, Prints and Photographs Division; National Photo Company Collection Queen Marie of Romania / Standard Eng. Co. Library of Congress online catalog
  4. Държавен културен институт „Културен център „Двореца“ – Балчик История Двореца — official institutional site
  5. Kingdom of Romania; Kingdom of Bulgaria (official publication: Parlamentul) Tratat din 7 septembrie între România și Bulgaria Monitorul Oficial · 1940 · Electronic transcription, unpaginated
Kontekst geograficzny bez granic historycznychKontekst geograficzny bez granic historycznych12
Kontekst geograficzny bez granic historycznych

Część 2 · XX wiek

Przed domem: granica

Południowa Dobrudża to kraina między Dunajem a Morzem Czarnym. Bałczik leży na jej wybrzeżu. W 1913 r., po wojnie między dawnymi sojusznikami, Bułgaria odstępuje Południową Dobrudżę Rumunii. Zapisano to w traktacie podpisanym w Bukareszcie. Traktat to pisemne porozumienie między państwami.

Podczas pierwszej wojny światowej władza w regionie znów się zmienia. Po wojnie potwierdzono panowanie Rumunii. W następnych dziesięcioleciach Maria buduje swoją rezydencję. Jest rumuńską królową w regionie, o który spierają się Bułgaria i Rumunia.

Posłuchaj sceny · 2

Głos syntetyczny · 0:33
Źródła · 2
  1. Държавен културен институт „Културен център „Двореца“ – Балчик История Двореца — official institutional site
  2. Kingdom of Romania; Kingdom of Bulgaria (official publication: Parlamentul) Tratat din 7 septembrie între România și Bulgaria Monitorul Oficial · 1940 · Electronic transcription, unpaginated
Biała willa z wąską okrągłą wieżą, dachem z dachówki i zadaszonym tarasem. Zdjęcie z 2009 r.; nie przedstawia budowy.

Część 3 · XX wiek

Biała ściana, dachówki, wieża

Willa Marii jest jednym z pierwszych budynków zespołu. Zespół to grupa budynków i ogrodów zaprojektowanych jako całość. Na zdjęciu widać białą ścianę, dach pokryty dachówką i wąską okrągłą wieżę o ostrym szczycie. Wieża przypomina minaret, jaki znajduje się przy meczetach. Tutaj jest częścią wyglądu królewskiego domu.

Dom i ogrody budowano w latach 20. i 30. XX wieku. Budowę ukończono w 1936 r.

1 · Okrągła wieża
Wąska wieża ma spiczasty dach. Rumuński katalog nazywa ją minaretem; opisuje to jej kształt, nie dowodząc, że dom jest meczetem.
2 · Dach z dachówki
Na zdjęciu widać rzędy dachówek. Nie pokazuje ono, które położono za życia Marii, a które mogły zostać wymienione.
3 · Zadaszony taras
Weranda to zadaszony taras przed domem. Drewniane słupy podtrzymują jej dach. Jej ogrodzenie nazywa się balustradą. Zdjęcie pochodzi z 2009 r.

Posłuchaj sceny · 3

Głos syntetyczny · 0:29
Źródła · 3
  1. Държавен културен институт „Културен център „Двореца“ – Балчик Създаването на Двореца Двореца — official institutional site
  2. Institutul Național al Patrimoniului; Colecția Andrei Ștomff PALATUL BALCIC — postcard record 13657 Cărți poștale — Colecția Andrei Ștomff
  3. Izvora Balchik Palace 2.jpg Wikimedia Commons · 2009
Kamienne mury i schody na zboczu nad Morzem Czarnym, 2009 r. Zdjęcie pokazuje układ tarasów, lecz nie pozwala datować poszczególnych kamieni i roślin.
Kamienne kolumny i wydłużona przestrzeń wyznaczona kamieniami, 2009 r. Zdjęcie nie pozwala ustalić, kiedy umieszczono poszczególne elementy.
Niski budynek z łukami i dachem z dachówki w kompleksie, 2009 r. Jego historycznej funkcji nie ustalono na potrzeby tej opowieści.
Zielony łuk nad alejką, 2009 r. Zdjęcie nie dowodzi, że rośliny pochodzą z czasów Marii.

Część 4 · XX wiek

Ogród na zboczu

Na zboczu kamienne mury tworzą tarasy: stosunkowo płaskie pasy ziemi na różnych wysokościach. Schody łączą poziomy. Podczas budowy willi zakładano ogrody i umacniano zbocze. Przebudowano stare młyny wodne, napędzane wodą. Uprawiano młode rośliny do sadzenia, drzewa owocowe i winorośl.

Ogrody istniały już za życia Marii. W 1955 r. założono tu uniwersytecki ogród botaniczny, w którym naukowcy badają rośliny.

1 · Mur tarasu
Kamienne mury oddzielają pasy ziemi na różnych poziomach. Zdjęcie pokazuje ich układ, ale nie pozwala datować każdego kamienia.
2 · Schody między poziomami
Niewielkie schody łączą dwa tarasy. Pokazują, jak zagospodarowano zbocze.
3 · Morze Czarne
Morze leży poniżej ogrodów. Zdjęcie pokazuje ich położenie, a nie historyczną granicę państwową.

Posłuchaj sceny · 4

Głos syntetyczny · 0:29
Źródła · 4
  1. Държавен културен институт „Културен център „Двореца“ – Балчик Създаването на Двореца Двореца — official institutional site
  2. Sofia University Saint Kliment Ohridski, University Botanic Gardens University Botanic Garden – Balchik University Botanic Gardens — official site
  3. Sofia University, University Botanic Gardens (Author’s Team) Examination of the authenticity of the summer residence of Queen Maria of Romania near the city of Balchik University Botanic Gardens — Historical Study
  4. Izvora Balchik Palace 23.jpg Wikimedia Commons · 2009

Część 5 · XX wiek

Zadanie: dom czy granica?

Dlaczego dom Marii znalazł się na terytorium Bułgarii?

  1. Zmieniła się granica państwowa.
  2. Dom rozebrano i przeniesiono.
  3. Maria została królową Bułgarii.
Dlaczego?

Już na początku dowiedzieliśmy się, że domu nie przeniesiono. Zmieniła się granica i dom znalazł się w innym państwie.

Poprawnie · Zmieniła się granica państwowa.

  1. Държавен културен институт „Културен център „Двореца“ – Балчик Създаването на Двореца Двореца — official institutional site
  2. Държавен културен институт „Културен център „Двореца“ – Балчик История Двореца — official institutional site

Posłuchaj sceny · 5

Głos syntetyczny · 0:04
Źródła · 2
  1. Държавен културен институт „Културен център „Двореца“ – Балчик Създаването на Двореца Двореца — official institutional site
  2. Държавен културен институт „Културен център „Двореца“ – Балчик История Двореца — official institutional site
Stella Maris to kaplica, mały kościół w rezydencji. Zdjęcie z 2009 r. Według rumuńskiego katalogu w latach 1938–1940 przechowywano tu serce Marii.
Kontekst geograficzny bez granic historycznychKontekst geograficzny bez granic historycznych12
Kontekst geograficzny bez granic historycznych

Część 6 · XX wiek

Traktat z Krajowej

7 września 1940 r. Bułgaria i Rumunia podpisują traktat w rumuńskim mieście Krajowa. Przewiduje on stopniowe przekazanie Południowej Dobrudży Bułgarii. W ten sposób Bałczik i dom Marii znajdują się w Bułgarii.

Traktat dotyka również rodziny. Wymaga przesiedlenia określonych grup Bułgarów z Północnej Dobrudży i Rumunów z Południowej Dobrudży. Muszą oni opuścić domy i przenieść się na drugą stronę granicy. To obowiązkowa wymiana ludności, nie tylko nowa linia na mapie.

Posłuchaj sceny · 6

Głos syntetyczny · 0:31
Źródła · 5
  1. Muzeul Național Peleș Regina Maria Personalități
  2. Institutul Național al Patrimoniului; Colecția Andrei Ștomff PALATUL BALCIC — postcard record 13657 Cărți poștale — Colecția Andrei Ștomff
  3. Държавен културен институт „Културен център „Двореца“ – Балчик История Двореца — official institutional site
  4. Kingdom of Romania; Kingdom of Bulgaria (official publication: Parlamentul) Tratat din 7 septembrie între România și Bulgaria Monitorul Oficial · 1940 · Electronic transcription, unpaginated
  5. Basilica.ro — Agenția de știri a Patriarhiei Române Se împlinesc 86 de ani de la trecerea la Domnul a Reginei Maria Basilica.ro, Aniversări și comemorări · 2024

Część 7 · XX wiek

Zadanie: uporządkuj wydarzenia w czasie

Uporządkuj wydarzenia od najwcześniejszego.

  1. Dobrudża Południowa przechodzi do Rumunii
  2. Zakończenie budowy
  3. Śmierć Marii
  4. Traktat w Krajowie
  5. Założenie ogrodu uniwersyteckiego
Dlaczego?

Po odstąpieniu regionu w 1913 r. budowę ukończono w 1936 r. Następnie Maria zmarła w 1938 r., podpisano traktat w 1940 r. i założono ogród uniwersytecki w 1955 r.

Prawidłowa kolejność

  1. Dobrudża Południowa przechodzi do Rumunii
  2. Zakończenie budowy
  3. Śmierć Marii
  4. Traktat w Krajowie
  5. Założenie ogrodu uniwersyteckiego
  1. Държавен културен институт „Културен център „Двореца“ – Балчик История Двореца — official institutional site
  2. Държавен културен институт „Културен център „Двореца“ – Балчик Създаването на Двореца Двореца — official institutional site
  3. Institutul Național al Patrimoniului; Colecția Andrei Ștomff PALATUL BALCIC — postcard record 13657 Cărți poștale — Colecția Andrei Ștomff
  4. Muzeul Național Peleș Regina Maria Personalități
  5. Kingdom of Romania; Kingdom of Bulgaria (official publication: Parlamentul) Tratat din 7 septembrie între România și Bulgaria Monitorul Oficial · 1940 · Electronic transcription, unpaginated
  6. Sofia University Saint Kliment Ohridski, University Botanic Gardens University Botanic Garden – Balchik University Botanic Gardens — official site

Posłuchaj sceny · 7

Głos syntetyczny · 0:03
Źródła · 6
  1. Държавен културен институт „Културен център „Двореца“ – Балчик История Двореца — official institutional site
  2. Държавен културен институт „Културен център „Двореца“ – Балчик Създаването на Двореца Двореца — official institutional site
  3. Institutul Național al Patrimoniului; Colecția Andrei Ștomff PALATUL BALCIC — postcard record 13657 Cărți poștale — Colecția Andrei Ștomff
  4. Muzeul Național Peleș Regina Maria Personalități
  5. Kingdom of Romania; Kingdom of Bulgaria (official publication: Parlamentul) Tratat din 7 septembrie între România și Bulgaria Monitorul Oficial · 1940 · Electronic transcription, unpaginated
  6. Sofia University Saint Kliment Ohridski, University Botanic Gardens University Botanic Garden – Balchik University Botanic Gardens — official site
Dom Marii nad morzem, zdjęcie z 2011 r. Współczesny widok rezydencji.

Część 8 · XX wiek

Dom pozostaje, granica się przesuwa

Dom rumuńskiej królowej znalazł się w Bułgarii, ponieważ w 1940 r. zmieniła się granica państwowa. Terytorium i własność to jednak dwie różne rzeczy. Dom może stać w jednym państwie, a należeć do innego właściciela. Według strony pałacu Bułgaria kupiła posiadłość w 1970 r.

Posłuchaj sceny · 8

Głos syntetyczny · 0:20
Źródła · 3
  1. Държавен културен институт „Културен център „Двореца“ – Балчик Създаването на Двореца Двореца — official institutional site
  2. Florin Anghel Locuri ale memoriei în disputele diplomatice. Domeniul regal de la Balcic în negocierile româno-bulgare din vara anului 1940 Anuarul Institutului de Istorie „A. D. Xenopol“ – Iași · 2010 · XLVII · 239–252
  3. Sofia University, University Botanic Gardens (Author’s Team) Examination of the authenticity of the summer residence of Queen Maria of Romania near the city of Balchik University Botanic Gardens — Historical Study

Część 9 · XX wiek

Zadanie: połącz w pary

Połącz każde imię, nazwę lub rok z opisem.

  1. Maria · Królowa z nadmorskim domem
  2. Krajowa · Miasto traktatu z 1940 r.
  3. 1955 r. · Rok założenia ogrodu uniwersyteckiego
Dlaczego?

Maria to królowa z nadmorskim domem. Krajowa to miasto traktatu. Ogród uniwersytecki założono w 1955 r.

  1. Държавен културен институт „Културен център „Двореца“ – Балчик Създаването на Двореца Двореца — official institutional site
  2. Kingdom of Romania; Kingdom of Bulgaria (official publication: Parlamentul) Tratat din 7 septembrie între România și Bulgaria Monitorul Oficial · 1940 · Electronic transcription, unpaginated
  3. Sofia University Saint Kliment Ohridski, University Botanic Gardens University Botanic Garden – Balchik University Botanic Gardens — official site

Posłuchaj sceny · 9

Głos syntetyczny · 0:04
Źródła · 3
  1. Държавен културен институт „Културен център „Двореца“ – Балчик Създаването на Двореца Двореца — official institutional site
  2. Kingdom of Romania; Kingdom of Bulgaria (official publication: Parlamentul) Tratat din 7 septembrie între România și Bulgaria Monitorul Oficial · 1940 · Electronic transcription, unpaginated
  3. Sofia University Saint Kliment Ohridski, University Botanic Gardens University Botanic Garden – Balchik University Botanic Gardens — official site

Nowe znalezisko w twojej kolekcji

Dom rumuńskiej królowej znalazł się w Bułgarii, ponieważ w 1940 r. zmieniła się granica państwowa. To odpowiedź na pytanie postawione na początku.

Bułgaria i deportacje w 1943 roku · Sofia i SkopjeList Peszewa i deportacjePoznajcie kolejną walkę o władzę i wolność.Cerkiew Bojańska · BojanaTwarze BojanyGeorgi Iwanow · BajkonurNa orbitę, bez dokowania

Osoby z tej historii

Maria Rumuńska

Źródła

  1. Florin Anghel Locuri ale memoriei în disputele diplomatice. Domeniul regal de la Balcic în negocierile româno-bulgare din vara anului 1940 Anuarul Institutului de Istorie „A. D. Xenopol“ – Iași · 2010 · XLVII · 239–252
  2. Sofia University, University Botanic Gardens (Author’s Team) Examination of the authenticity of the summer residence of Queen Maria of Romania near the city of Balchik University Botanic Gardens — Historical Study
  3. Sofia University Saint Kliment Ohridski, University Botanic Gardens University Botanic Garden – Balchik University Botanic Gardens — official site
  4. Basilica.ro — Agenția de știri a Patriarhiei Române Se împlinesc 86 de ani de la trecerea la Domnul a Reginei Maria Basilica.ro, Aniversări și comemorări · 2024
  5. Institutul Național al Patrimoniului; Colecția Andrei Ștomff PALATUL BALCIC — postcard record 13657 Cărți poștale — Colecția Andrei Ștomff
  6. Държавен културен институт „Културен център „Двореца“ – Балчик Създаването на Двореца Двореца — official institutional site
  7. Държавен културен институт „Културен център „Двореца“ – Балчик История Двореца — official institutional site
  8. Library of Congress, Prints and Photographs Division; National Photo Company Collection Queen Marie of Romania / Standard Eng. Co. Library of Congress online catalog
  9. Muzeul Național Peleș Regina Maria Personalități
  10. Izvora Balchik Palace 2.jpg Wikimedia Commons · 2009
  11. Izvora Balchik Palace 23.jpg Wikimedia Commons · 2009
  12. Kingdom of Romania; Kingdom of Bulgaria (official publication: Parlamentul) Tratat din 7 septembrie între România și Bulgaria Monitorul Oficial · 1940 · Electronic transcription, unpaginated
  13. Държавен културен институт „Културен център „Двореца“ – Балчик Кралица Мария Двореца — official institutional site

Ilustracje

Izvora · Public domain · Wikimedia Commons

Stella Maris to kaplica, mały kościół w rezydencji. Zdjęcie z 2009 r. Według rumuńskiego katalogu w latach 1938–1940 przechowywano tu serce Marii.

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Photo: Izvora, Wikimedia Commons, Public domain. Unmodified. Cut-out detail; background removed.

National Zdjęcie Company Collection · Public domain · Wikimedia Commons / Biblioteka Kongresu

Archiwalny portret królowej Marii. Biblioteka Kongresu datuje go na lata 1918–1928; nie ustalono, by miejscem wykonania był Bałczik.

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Archival image: National Photo Company Collection; Standard Eng. Co. (catalogue credit), Wikimedia Commons, Public domain. Unmodified. Processed image.

Izvora · Public domain · Wikimedia Commons

Biała willa z wąską okrągłą wieżą, dachem z dachówki i zadaszonym tarasem. Zdjęcie z 2009 r.; nie przedstawia budowy.

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Photo: Izvora, Wikimedia Commons, Public domain. Unmodified. Processed image.

Izvora · Public domain · Wikimedia Commons

Kamienne mury i schody na zboczu nad Morzem Czarnym, 2009 r. Zdjęcie pokazuje układ tarasów, lecz nie pozwala datować poszczególnych kamieni i roślin.

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Photo: Izvora, Wikimedia Commons, Public domain. Unmodified. Processed image.

Izvora · Public domain · Wikimedia Commons

Kamienne kolumny i wydłużona przestrzeń wyznaczona kamieniami, 2009 r. Zdjęcie nie pozwala ustalić, kiedy umieszczono poszczególne elementy.

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Photo: Izvora, Wikimedia Commons, Public domain. Unmodified. Processed image.

Izvora · Public domain · Wikimedia Commons

Niski budynek z łukami i dachem z dachówki w kompleksie, 2009 r. Jego historycznej funkcji nie ustalono na potrzeby tej opowieści.

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Photo: Izvora, Wikimedia Commons, Public domain. Unmodified. Processed image.

Izvora · Public domain · Wikimedia Commons

Zielony łuk nad alejką, 2009 r. Zdjęcie nie dowodzi, że rośliny pochodzą z czasów Marii.

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Photo: Izvora, Wikimedia Commons, Public domain. Unmodified. Processed image.

Izvora · Public domain · Wikimedia Commons

Stella Maris to kaplica, mały kościół w rezydencji. Zdjęcie z 2009 r. Według rumuńskiego katalogu w latach 1938–1940 przechowywano tu serce Marii.

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Photo: Izvora, Wikimedia Commons, Public domain. Unmodified. Processed image.

Andrei Stroe · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Dom Marii nad morzem, zdjęcie z 2011 r. Współczesny widok rezydencji.

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Photo: Andrei Stroe, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Unmodified. Processed image.

Kontekst geograficzny bez granic historycznych

Tom Patterson · Nathaniel Vaughn Kelso · Domena publiczna · Natural Earth

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Tom Patterson · Nathaniel Vaughn Kelso