Historia BułgariiHistoria Bułgarii
Wycięty detal; tło usunięte. Kamienna wieża z późniejszą przybudówką z przodu i fragmentem głównej cerkwi po prawej.
Wieża Chrelia

Monaster Rylski · Okres osmański

Wieża i życie wokół niej

Co przetrwało pożar klasztoru?

9 scen · 6 minut · Źródła · 20

ZacznijSłuchaj

Od Iwana Rylskiego i średniowiecznej wieży po księgi, malowidła epoki odrodzenia i nowe budynki po pożarze. Opowieść o tym, jak wspólnota przekazuje swoją pamięć.

Kamienna wieża z późniejszą przybudówką z przodu i fragmentem głównej cerkwi po prawej.

Część 1 · Okres osmański

Po pożarze

W 1833 r. pożar spustoszył Monaster Rylski. Ocalała jednak kamienna wieża Chrela. Dziś wznosi się obok cerkwi o pasiastych łukach i malowanych ścianach. Sąsiedztwo może mylić: budowle te pochodzą z różnych epok.

Jest jeszcze jedna niespodzianka. Według przeglądu historycznego Iliewa pożar oszczędził nie tylko wieżę, lecz także średniowieczną kamienną cerkiew. Starą cerkiew później rozebrano, by zbudować większą. Dziedziniec zmieniły więc zarówno ogień, jak i ludzka decyzja. Wieża jest najstarszą zachowaną tu budowlą, ale cały monaster nie pozostał nietknięty. Co zatem nadal żyło?

Posłuchaj sceny · 1

Głos syntetyczny · 0:39
Źródła · 3
  1. Ilija Iliev (translation and introduction); John Thomas and Angela Constantinides Hero (editors), with Giles Constable 6. Rila: Testament of John of Rila Byzantine Monastic Foundation Documents: A Complete Translation of the Surviving Founders’ Typika and Testaments. Dumbarton Oaks Studies 35. Washington, DC: Dumbarton Oaks Research Library and Collection · 2000 · 1 · 125–134
  2. Rila Monastery, Bulgarian Orthodox Church Hrelov Tower Rila Monastery official website
  3. Explorer1940 File:Rila Monastery Tower of Hrelyo 02.jpg Wikimedia Commons
Jan Rylski z długą białą brodą i aureolą na niebieskim tle.

Część 2 · Okres osmański

Samotnik, a potem wspólnota

Początki wiążą się z Iwanem Rylskim, pustelnikiem z X wieku. Dzisiejsze krużganki nie były jego domem. Pamięć o nim przekazywano w tekstach, a żywoty łączą opowieść o jego życiu z cudami. W jednym z nich mały chleb nakarmił dziewięciu myśliwych cara Piotra, a połowa jeszcze została. To przekaz hagiograficzny, a nie niezależnie potwierdzone wydarzenie.

Inny tekst, Testament przypisywany Iwanowi, poucza mnichów, by żyli we wspólnocie, pracowali i przyjmowali przybyszów. Dotarł do nas w późnych odpisach, a nie w zachowanym rękopisie autora. Malowidło przedstawia późniejszy wizerunek świętego, a nie portret namalowany za jego życia. Opowieść o samotniku stała się częścią życia wspólnoty.

Posłuchaj sceny · 2

Głos syntetyczny · 0:45
Źródła · 4
  1. Rila Monastery, Bulgarian Orthodox Church About the Monastery Rila Monastery official website
  2. Ilija Iliev (translation and introduction); John Thomas and Angela Constantinides Hero (editors), with Giles Constable 6. Rila: Testament of John of Rila Byzantine Monastic Foundation Documents: A Complete Translation of the Surviving Founders’ Typika and Testaments. Dumbarton Oaks Studies 35. Washington, DC: Dumbarton Oaks Research Library and Collection · 2000 · 1 · 125–134
  3. Rila Monastery (online presentation); compiler, translator and precise textual recension not credited The Life of st. John of Rila Rila Monastery official website; medieval Life in modern translation
  4. Biso File:Ivan Rilski - fresco from church in rila monastery-bulgaria.JPG Wikimedia Commons
Kamienna wieża z późniejszą przybudówką z przodu i fragmentem głównej cerkwi po prawej.
Ceglane litery w prostokątnym polu nad łukiem; część inskrypcji jest w cieniu.

Część 3 · Okres osmański

Kamień, który nosi imię

W XIV wieku fundator Stefan Chrelo Dragowoł wzniósł wieżę obronną. Przegląd na stronie monasteru podaje lata 1334–1335, a strona poświęcona wieży rok 1335. Przedział i pojedynczy rok nie wykluczają się.

Kamienna budowla ma pięć kondygnacji. Na ostatniej znajduje się kaplica Przemienienia Pańskiego z malowidłami z XIV wieku. Obrona i modlitwa znalazły się pod jednym dachem. Ceglany napis fundacyjny, pokazany także na osobnym zbliżeniu, łączy wieżę z jej fundatorem. Przybudówka z przodu na szerszym zdjęciu jest późniejsza: widoczna sylwetka nie jest w całości średniowieczna. Aby odczytać to miejsce, trzeba rozróżniać jego warstwy.

1 · Kamienna wieża
To średniowieczna kamienna część. Wieża ma pięć kondygnacji i służyła do obrony.
2 · Kaplica na górze
Na ostatniej kondygnacji znajduje się kaplica Przemienienia Pańskiego z malowidłami z XIV wieku. Punkt wskazuje górną część wieży; wnętrza nie widać na zdjęciu.
3 · Późniejsza przybudówka
Przed wieżą widać późniejszą przybudówkę z kolumnami i dzwonami. Nie datujemy jej na ten sam okres co średniowiecznego muru.

Posłuchaj sceny · 3

Głos syntetyczny · 0:44
Źródła · 6
  1. Rila Monastery, Bulgarian Orthodox Church Hrelov Tower Rila Monastery official website
  2. Rila Monastery, Bulgarian Orthodox Church About the Monastery Rila Monastery official website
  3. Ilija Iliev (translation and introduction); John Thomas and Angela Constantinides Hero (editors), with Giles Constable 6. Rila: Testament of John of Rila Byzantine Monastic Foundation Documents: A Complete Translation of the Surviving Founders’ Typika and Testaments. Dumbarton Oaks Studies 35. Washington, DC: Dumbarton Oaks Research Library and Collection · 2000 · 1 · 125–134
  4. ARD / проект ОБРИР, planning team headed by Петър Янков, Димитър Пеев, Венцислав Величков, Снежана Костадинова; commissioned by Ministry of Environment and Water Природен парк „Рилски манастир“. План за управление PDF Bulgarian government strategy portal; ARD/ОБРИР park management plan draft · 2004 · 126
  5. Explorer1940 File:Rila Monastery Tower of Hrelyo 02.jpg Wikimedia Commons
  6. Todor Bozhinov / Тодор Божинов File:Hrelyo's Tower Rila Monastery building inscription 1334.jpg Wikimedia Commons
Kontekst geograficzny bez granic historycznychKontekst geograficzny bez granic historycznych12
Kontekst geograficzny bez granic historycznych

Część 4 · Okres osmański

Powrót z Tyrnowa

W okresie osmańskim warunki życia monasteru się zmieniły. Iliew opisuje jego opuszczenie około połowy XV wieku, a następnie odnowienie wspólnoty monastycznej. W 1466 r. monaster zawarł umowę o wzajemnej pomocy z monasterem św. Pantelejmona na Athosie.

W 1469 r., za zgodą władz osmańskich, relikwie Iwana Rylskiego przeniesiono z Tyrnowa z powrotem do Riły. O przeniesieniu pisał Władysław Gramatyk. Mapa łączy dwa miejsca opowieści, nie odtwarzając dokładnej trasy.

Fermany z 1498 i 1519 r. potwierdzały posiadłości monasteru, lecz nie położyły kresu grabieżom. Mimo tej niepewności trwała praca nad księgami. Pod koniec XVII wieku działała tu pracownia introligatorska: księgi trzeba było nie tylko czytać, lecz także oprawiać.

Posłuchaj sceny · 4

Głos syntetyczny · 0:53
Źródła · 5
  1. Ilija Iliev (translation and introduction); John Thomas and Angela Constantinides Hero (editors), with Giles Constable 6. Rila: Testament of John of Rila Byzantine Monastic Foundation Documents: A Complete Translation of the Surviving Founders’ Typika and Testaments. Dumbarton Oaks Studies 35. Washington, DC: Dumbarton Oaks Research Library and Collection · 2000 · 1 · 125–134
  2. Bulgarian Orthodox Church, Bulgarian Patriarchate Рилски манастир „Св. Иоан Рилски“ Bulgarian Patriarchate official website
  3. Rila Monastery, Bulgarian Orthodox Church About the Monastery Rila Monastery official website
  4. Wikimedia contributors Rila Monastery: geographical record Wikimedia geographical database
  5. Wikimedia contributors Veliko Tarnovo: geographical record Wikimedia geographical database

Część 5 · Okres osmański

Zadanie: co przetrwało

Co według opowieści przetrwało pożar w 1833 r.?

  1. Wieża i średniowieczna kamienna cerkiew.
  2. Tylko wieża.
  3. Obecne skrzydła mieszkalne.
Dlaczego?

Wieża nie była jedyną ocalałą budowlą. Po pożarze starą cerkiew zastąpiono większą.

Poprawnie · Wieża i średniowieczna kamienna cerkiew.

  1. Ilija Iliev (translation and introduction); John Thomas and Angela Constantinides Hero (editors), with Giles Constable 6. Rila: Testament of John of Rila Byzantine Monastic Foundation Documents: A Complete Translation of the Surviving Founders’ Typika and Testaments. Dumbarton Oaks Studies 35. Washington, DC: Dumbarton Oaks Research Library and Collection · 2000 · 1 · 125–134

Posłuchaj sceny · 5

Głos syntetyczny · 0:04
Źródła · 1
  1. Ilija Iliev (translation and introduction); John Thomas and Angela Constantinides Hero (editors), with Giles Constable 6. Rila: Testament of John of Rila Byzantine Monastic Foundation Documents: A Complete Translation of the Surviving Founders’ Typika and Testaments. Dumbarton Oaks Studies 35. Washington, DC: Dumbarton Oaks Research Library and Collection · 2000 · 1 · 125–134
Matka Boża z Dzieciątkiem w środku kolistej kompozycji z innymi postaciami.

Część 6 · Okres osmański

Malować na nowo

Po pożarze rozpoczęto nowe budowy. UNESCO podaje lata 1834–1862 jako okres odbudowy zespołu. Nie jest to data jednej budowli. Główna cerkiew Narodzenia Bogurodzicy i skrzydła mieszkalne tworzą dziedziniec, który widzimy dzisiaj.

Zacharij Zograf uczestniczył w malowaniu części naosu, głównej przestrzeni wewnętrznej świątyni. Korpus Bułgarskiej Akademii Nauk podaje lata 1842–1845; prezentacja naukowa Janczewej datuje malowidła w naosie autorstwa Dimityra i Zacharija na 1844 r. Zacharij nie jest autorem wszystkich malowideł w monasterze.

Na zdjęciu zewnętrznej galerii widzimy Bogurodzicę z Dzieciątkiem w otoczeniu innych postaci. Nie ustaliliśmy autora tego konkretnego fragmentu. Ukazuje on układ malowanej powierzchni, ale nie dowodzi autorstwa.

1 · Środek kompozycji
W środku znajdują się Matka Boża i Dzieciątko. To obserwacja zdjęcia, a nie przypisanie dzieła malarzowi.
2 · Postacie wokół środka
Wokół centralnego wizerunku znajdują się inne postacie. Nie nazywamy poszczególnych scen bez sprawdzonego katalogu.
3 · Malowana rama
Wzdłuż krawędzi biegnie pas z napisem. Nie proponujemy nowego odczytania tekstu ze zdjęcia.

Posłuchaj sceny · 6

Głos syntetyczny · 0:55
Źródła · 6
  1. UNESCO World Heritage Centre Rila Monastery, World Heritage List no. 216 UNESCO World Heritage List
  2. Александър Куюмджиев; Емануел Мутафов; Иван Ванев; Иванка Гергова; Елена Попова; Елена Генова; Маргарита Куюмджиева; Майя Захариева; Мариела Стойкова; Мина Христемова; Светла Москова; Христо Андреев; Николай Клисаров; Катерина Дюлгерова; Невена Джуркова; Юлия Върбанова Корпус на стенописите от първата половина на ХІХ век в България. ISBN 978-954-8594-73-8 PDF Sofia: Institute of Art Studies, Bulgarian Academy of Sciences; Corpora of Pre-modern Christian Orthodox Mural Painting, Bulgaria 3 · 2018 · 840
  3. Denitsa Yancheva, Institute of Organic Chemistry with Centre of Phytochemistry, BAS Multi-analytical study of solid materials: application of vibrational spectroscopy combined with X-Ray and electron microscopy methods PDF Bulgarian Academy of Sciences, scientific presentation · slides 8, 14
  4. Pudelek (Marcin Szala) File:Rila Monastery (Рилски манастир) - fresco.JPG Wikimedia Commons
  5. Daniel Dimitrov File:Klosterkirche des Rilaklosters.jpg Wikimedia Commons
  6. Daniel Dimitrov File:Rila Monastery yard.jpg Wikimedia Commons

Część 7 · Okres osmański

Zadanie: ułóż w czasie

Ułóż wydarzenia od najwcześniejszego do najpóźniejszego.

  1. Budowa wieży Chrela
  2. Powrót relikwii z Tyrnowa
  3. Pożar monasteru
  4. Dimityr i Zachari malują cerkiew
Dlaczego?

Wieża pochodzi z XIV wieku, relikwie wróciły w XV wieku. Pożar poprzedził nowe malowidła w XIX wieku.

Prawidłowa kolejność

  1. Budowa wieży Chrela
  2. Powrót relikwii z Tyrnowa
  3. Pożar monasteru
  4. Dimityr i Zachari malują cerkiew
  1. Rila Monastery, Bulgarian Orthodox Church About the Monastery Rila Monastery official website
  2. Ilija Iliev (translation and introduction); John Thomas and Angela Constantinides Hero (editors), with Giles Constable 6. Rila: Testament of John of Rila Byzantine Monastic Foundation Documents: A Complete Translation of the Surviving Founders’ Typika and Testaments. Dumbarton Oaks Studies 35. Washington, DC: Dumbarton Oaks Research Library and Collection · 2000 · 1 · 125–134
  3. Denitsa Yancheva, Institute of Organic Chemistry with Centre of Phytochemistry, BAS Multi-analytical study of solid materials: application of vibrational spectroscopy combined with X-Ray and electron microscopy methods PDF Bulgarian Academy of Sciences, scientific presentation · slides 8, 14

Posłuchaj sceny · 7

Głos syntetyczny · 0:03
Źródła · 3
  1. Rila Monastery, Bulgarian Orthodox Church About the Monastery Rila Monastery official website
  2. Ilija Iliev (translation and introduction); John Thomas and Angela Constantinides Hero (editors), with Giles Constable 6. Rila: Testament of John of Rila Byzantine Monastic Foundation Documents: A Complete Translation of the Surviving Founders’ Typika and Testaments. Dumbarton Oaks Studies 35. Washington, DC: Dumbarton Oaks Research Library and Collection · 2000 · 1 · 125–134
  3. Denitsa Yancheva, Institute of Organic Chemistry with Centre of Phytochemistry, BAS Multi-analytical study of solid materials: application of vibrational spectroscopy combined with X-Ray and electron microscopy methods PDF Bulgarian Academy of Sciences, scientific presentation · slides 8, 14
Kondygnacje z arkadami i drewnianymi galeriami, zwrócone ku kamiennemu dziedzińcowi.

Część 8 · Okres osmański

Co pozostaje żywe

Ciągłość nie oznacza tu, że przetrwał każdy mur. Nasz wniosek jest bardziej konkretny: ludzie przekazywali życie monastyczne, księgi i umiejętności, nawet gdy odbudowywali budynki. Wieża jest średniowieczna, a główna cerkiew pochodzi z XIX wieku.

W muzeum monasteru przechowywane są rękopisy, starodruki i ryciny. Inne malowidło z wybranych zdjęć przedstawia opowieść o Iwanie Rylskim: święty spoczywa na marach pośród zgromadzonych postaci. Obraz jest częścią pamięci o nim, a nie zdjęciem dokumentującym wydarzenie.

W 1983 r. monaster wpisano na Listę światowego dziedzictwa według kryterium vi. UNESCO interpretuje go jako symbol bułgarskiego odrodzenia narodowego. To uznanie nie czyni wszystkich budynków średniowiecznymi. Ich historia tkwi właśnie w różnicach.

Posłuchaj sceny · 8

Głos syntetyczny · 0:51
Źródła · 7
  1. UNESCO World Heritage Centre Rila Monastery, World Heritage List no. 216 UNESCO World Heritage List
  2. Rila Monastery, Bulgarian Orthodox Church Church History Museum Rila Monastery official website
  3. Rila Monastery, Bulgarian Orthodox Church About the Monastery Rila Monastery official website
  4. Ilija Iliev (translation and introduction); John Thomas and Angela Constantinides Hero (editors), with Giles Constable 6. Rila: Testament of John of Rila Byzantine Monastic Foundation Documents: A Complete Translation of the Surviving Founders’ Typika and Testaments. Dumbarton Oaks Studies 35. Washington, DC: Dumbarton Oaks Research Library and Collection · 2000 · 1 · 125–134
  5. Daniel Dimitrov File:Rila Monastery yard.jpg Wikimedia Commons
  6. Mark Ahsmann File:John of Rila Burial Fresco in the narthex of the Nativity of Mary Church in Rila Monastery by Mihail Anagnostos 1842.jpg Wikimedia Commons
  7. Raggatt2000 File:Rila Monastery, August 2013.jpg Wikimedia Commons

Część 9 · Okres osmański

Zadanie: połącz

Połącz każde świadectwo z jego opisem w opowieści.

  1. Wieża Chrela · Wieża obronna z kaplicą na szczycie
  2. Testament przypisywany Iwanowi · Wskazówki dotyczące wspólnego życia zakonnego
  3. Fermany z 1498 i 1519 r. · Potwierdzenie posiadłości monasteru
  4. Praca Zacharija w naosie · Malowidła bułgarskiego odrodzenia narodowego
Dlaczego?

Wieża łączy obronę z modlitwą. Testament poucza mnichów; fermany regulują sprawę posiadłości; Zacharij pracuje nad malowidłami w naosie.

  1. Rila Monastery, Bulgarian Orthodox Church Hrelov Tower Rila Monastery official website
  2. Ilija Iliev (translation and introduction); John Thomas and Angela Constantinides Hero (editors), with Giles Constable 6. Rila: Testament of John of Rila Byzantine Monastic Foundation Documents: A Complete Translation of the Surviving Founders’ Typika and Testaments. Dumbarton Oaks Studies 35. Washington, DC: Dumbarton Oaks Research Library and Collection · 2000 · 1 · 125–134
  3. Александър Куюмджиев; Емануел Мутафов; Иван Ванев; Иванка Гергова; Елена Попова; Елена Генова; Маргарита Куюмджиева; Майя Захариева; Мариела Стойкова; Мина Христемова; Светла Москова; Христо Андреев; Николай Клисаров; Катерина Дюлгерова; Невена Джуркова; Юлия Върбанова Корпус на стенописите от първата половина на ХІХ век в България. ISBN 978-954-8594-73-8 PDF Sofia: Institute of Art Studies, Bulgarian Academy of Sciences; Corpora of Pre-modern Christian Orthodox Mural Painting, Bulgaria 3 · 2018 · 840

Posłuchaj sceny · 9

Głos syntetyczny · 0:03
Źródła · 3
  1. Rila Monastery, Bulgarian Orthodox Church Hrelov Tower Rila Monastery official website
  2. Ilija Iliev (translation and introduction); John Thomas and Angela Constantinides Hero (editors), with Giles Constable 6. Rila: Testament of John of Rila Byzantine Monastic Foundation Documents: A Complete Translation of the Surviving Founders’ Typika and Testaments. Dumbarton Oaks Studies 35. Washington, DC: Dumbarton Oaks Research Library and Collection · 2000 · 1 · 125–134
  3. Александър Куюмджиев; Емануел Мутафов; Иван Ванев; Иванка Гергова; Елена Попова; Елена Генова; Маргарита Куюмджиева; Майя Захариева; Мариела Стойкова; Мина Христемова; Светла Москова; Христо Андреев; Николай Клисаров; Катерина Дюлгерова; Невена Джуркова; Юлия Върбанова Корпус на стенописите от първата половина на ХІХ век в България. ISBN 978-954-8594-73-8 PDF Sofia: Institute of Art Studies, Bulgarian Academy of Sciences; Corpora of Pre-modern Christian Orthodox Mural Painting, Bulgaria 3 · 2018 · 840

Nowe znalezisko w twojej kolekcji

Ciągłość nie oznacza tu, że przetrwał każdy mur. Nasz wniosek jest bardziej konkretny: ludzie przekazywali życie monastyczne, księgi i umiejętności, nawet gdy odbudowywali budynki. Wieża jest średniowieczna, a główna cerkiew pochodzi z XIX wieku.

MelnikMełnik: mury, piasek i winoZobaczcie, jak ludzie żyli i pracowali w innej epoce.Cerkiew Bojańska · BojanaTwarze BojanyCzworoewangelia Iwana Aleksandra · LondynCar między kartami

Osoby z tej historii

PiotrJan RylskiZachari ZografChreloWładysław GramatykDimityr ZografMaryja

Źródła

  1. Александър Куюмджиев; Емануел Мутафов; Иван Ванев; Иванка Гергова; Елена Попова; Елена Генова; Маргарита Куюмджиева; Майя Захариева; Мариела Стойкова; Мина Христемова; Светла Москова; Христо Андреев; Николай Клисаров; Катерина Дюлгерова; Невена Джуркова; Юлия Върбанова Корпус на стенописите от първата половина на ХІХ век в България. ISBN 978-954-8594-73-8 PDF Sofia: Institute of Art Studies, Bulgarian Academy of Sciences; Corpora of Pre-modern Christian Orthodox Mural Painting, Bulgaria 3 · 2018 · 840
  2. Ilija Iliev (translation and introduction); John Thomas and Angela Constantinides Hero (editors), with Giles Constable 6. Rila: Testament of John of Rila Byzantine Monastic Foundation Documents: A Complete Translation of the Surviving Founders’ Typika and Testaments. Dumbarton Oaks Studies 35. Washington, DC: Dumbarton Oaks Research Library and Collection · 2000 · 1 · 125–134
  3. Rila Monastery (online presentation); compiler, translator and precise textual recension not credited The Life of st. John of Rila Rila Monastery official website; medieval Life in modern translation
  4. ARD / проект ОБРИР, planning team headed by Петър Янков, Димитър Пеев, Венцислав Величков, Снежана Костадинова; commissioned by Ministry of Environment and Water Природен парк „Рилски манастир“. План за управление PDF Bulgarian government strategy portal; ARD/ОБРИР park management plan draft · 2004 · 126
  5. Rila Monastery, Bulgarian Orthodox Church About the Monastery Rila Monastery official website
  6. Rila Monastery, Bulgarian Orthodox Church Church History Museum Rila Monastery official website
  7. Rila Monastery, Bulgarian Orthodox Church Hrelov Tower Rila Monastery official website
  8. Bulgarian Orthodox Church, Bulgarian Patriarchate Рилски манастир „Св. Иоан Рилски“ Bulgarian Patriarchate official website
  9. Raggatt2000 File:Rila Monastery, August 2013.jpg Wikimedia Commons
  10. Mark Ahsmann File:John of Rila Burial Fresco in the narthex of the Nativity of Mary Church in Rila Monastery by Mihail Anagnostos 1842.jpg Wikimedia Commons
  11. Daniel Dimitrov File:Klosterkirche des Rilaklosters.jpg Wikimedia Commons
  12. Daniel Dimitrov File:Rila Monastery yard.jpg Wikimedia Commons
  13. Pudelek (Marcin Szala) File:Rila Monastery (Рилски манастир) - fresco.JPG Wikimedia Commons
  14. Todor Bozhinov / Тодор Божинов File:Hrelyo's Tower Rila Monastery building inscription 1334.jpg Wikimedia Commons
  15. Biso File:Ivan Rilski - fresco from church in rila monastery-bulgaria.JPG Wikimedia Commons
  16. Explorer1940 File:Rila Monastery Tower of Hrelyo 02.jpg Wikimedia Commons
  17. UNESCO World Heritage Centre Rila Monastery, World Heritage List no. 216 UNESCO World Heritage List
  18. Wikimedia contributors Rila Monastery: geographical record Wikimedia geographical database
  19. Wikimedia contributors Veliko Tarnovo: geographical record Wikimedia geographical database
  20. Denitsa Yancheva, Institute of Organic Chemistry with Centre of Phytochemistry, BAS Multi-analytical study of solid materials: application of vibrational spectroscopy combined with X-Ray and electron microscopy methods PDF Bulgarian Academy of Sciences, scientific presentation · slides 8, 14

Ilustracje

Explorer1940 · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Photo: Explorer1940, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Hrelyo’s Tower today. Cut-out detail; background removed.

Explorer1940 · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Photo: Explorer1940, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Hrelyo’s Tower today. Processed image.

Biso · Public domain · Wikimedia Commons

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Photo: Biso, Wikimedia Commons, Public domain. Mural image of Ivan of Rila. Processed image.

Todor Bozhinov / Тодор Божинов · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Photo: Todor Bozhinov / Тодор Божинов, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Building inscription on Hrelyo’s Tower. Processed image.

Pudelek · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Photo: Pudelek (Marcin Szala), Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Mural in the church gallery. Processed image.

Daniel Dimitrov · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Photo: Daniel Dimitrov, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Residential wings today. Processed image.

Kontekst geograficzny bez granic historycznych

Tom Patterson · Nathaniel Vaughn Kelso · Domena publiczna · Natural Earth

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Tom Patterson · Nathaniel Vaughn Kelso