Historia BułgariiHistoria Bułgarii
Wycięty detal; tło usunięte. Rekonstrukcja armatki z drewna wiśniowego w Trojanie; nie jest to armata z walk
Kopia armaty

Powstanie kwietniowe 1876 · Odrodzenie

Listy, które dotarły do Europy

Co MacGahan pisze o powstaniu?

9 scen · 4 minuty · Źródła · 18

ZacznijSłuchaj

Od listu Kableszkowa po reportaże MacGahana i broszurę Gladstone’a. Trzy miejsca, różne świadectwa i liczby wymagające uwagi.

Most Pierwszego Strzału w Kopriwszticy dzisiaj

Część 1 · Odrodzenie

List z Kopriwszticy

Z Kopriwszticy do Panagiuriszte wyrusza list. Todor Kableszkow oznajmia, że wybuchło powstanie. List znany jest jako „Krwawy list”. Wzywa adresatów, by poszli za przykładem Kopriwszticy. Jest 20 kwietnia 1876 r. według starego kalendarza, czyli 2 maja według dzisiejszego. To jedna data zapisana na dwa sposoby.

Ziemie bułgarskie są wówczas częścią Imperium Osmańskiego, państwa rządzonego przez sułtana. Organizatorzy chcą obalić jego władzę. Zdjęcie przedstawia most Pierwszego Strzału współcześnie, a nie wydarzenia z tamtych dni.

Posłuchaj sceny · 1

Głos syntetyczny · 0:36
Źródła · 4
  1. Регионален исторически музей – Сливен 145 години от Априлското въстание · 2021
  2. Национален военноисторически музей Април — Военен календар
  3. Пламен Павлов 100 неща, които трябва да знаем за историята на България, книга 2: вековете на османското робство PDF Издателство Световна библиотека, София · 2008 · 68–69
  4. Esther Westerveld from Haarlemmermeer, Nederland File:Brug van het eerste schot - Koprivshtitsa (4759742960).jpg Wikimedia Commons
Kontekst geograficzny bez granic historycznychKontekst geograficzny bez granic historycznych123
Kontekst geograficzny bez granic historycznych

Część 2 · Odrodzenie

Trzy miejsca na mapie

Znajdź Kopriwszticę, a następnie Panagiuriszte. Oba miasta powstają tego samego dnia. Panagiuriszte jest centrum Czwartego Okręgu Rewolucyjnego. „Okręg” oznacza tu obszar organizacji powstania. Nauczycielka Rajna Popgeorgiewa szyje tu i rozwija powstańczy sztandar. Znamy ją pod przydomkiem Rajna Knjaginia.

Spójrz na południe, ku Batakowi w Rodopach. On także należy do tego okręgu. Muzealna kronika opisuje wybór Petyra Goranowa na wojewodę, czyli dowódcę uzbrojonych ludzi. Opisuje też walki. Powstanie nie wybucha wszędzie jednocześnie ani z jednakową siłą.

Posłuchaj sceny · 2

Głos syntetyczny · 0:36
Źródła · 3
  1. Национален военноисторически музей Април — Военен календар
  2. Исторически музей – Батак Хроника на една безсмъртна пролет
  3. Сабина Барзекова; Исторически музей Панагюрище 165 години от рождението на Райна Княгиня · 2021
Rekonstrukcja armatki z drewna wiśniowego w Trojanie; nie jest to armata z walk

Część 3 · Odrodzenie

Armata z drewna

Przyjrzyj się drewnianej lufie, metalowym obręczom i kołom. Lufa jest rurą armaty. To rekonstrukcja armatki z drewna wiśniowego w Trojanie. Pokazuje, jak wyglądało takie działo, ale nie jest przedmiotem zachowanym z bitwy w Panagiuriszte. Powstańcy rzeczywiście używali także drewnianych armat.

Przeciw powstańcom działają regularne wojska osmańskie i baszybuzucy. To uzbrojone oddziały spoza regularnej armii. Następują klęska i ciężkie straty.

1 · Drewniana lufa
Lufa to rura armaty. Tutaj jest drewniana. Pokazana armata jest rekonstrukcją.
2 · Metalowe obręcze
Obręcze otaczają drewnianą lufę rekonstrukcji.
3 · Koło
Koło jest częścią drewnianej lawety. Pokazana armatka to rekonstrukcja w Trojanie, a nie znalezisko z Panagjuriszte.

Posłuchaj sceny · 3

Głos syntetyczny · 0:29
Źródła · 3
  1. Национален военноисторически музей Април — Военен календар
  2. Januarius Aloysius MacGahan; Eugene Schuyler (appendix); anonymous introduction The Turkish Atrocities in Bulgaria: Letters of the Special Commissioner of the Daily News, J. A. MacGahan; with an Introduction and Mr. Schuyler’s Preliminary Report PDF Bradbury, Agnew & Co., London · 1876 · iii–vii, 1–94
  3. Dakovski File:Cherry cannon Troyan.JPG Wikimedia Commons
Wejście do cerkwi św. Nedeli w Bataku dzisiaj

Część 4 · Odrodzenie

Cerkiew w Bataku

W Bataku zabito wielu cywilów, w tym dzieci. Dziś cerkiew św. Nedelji jest miejscem pamięci. Zdjęcie przedstawia wejście do niej, bez ludzkich szczątków.

Dokładna liczba zabitych nie została ustalona. Zachowały się różne szacunki. Relacje o powstaniu wspominają także o zabitych muzułmanach.

Posłuchaj sceny · 4

Głos syntetyczny · 0:19
Źródła · 8
  1. Исторически музей – Батак Хроника на една безсмъртна пролет
  2. Januarius Aloysius MacGahan; Eugene Schuyler (appendix); anonymous introduction The Turkish Atrocities in Bulgaria: Letters of the Special Commissioner of the Daily News, J. A. MacGahan; with an Introduction and Mr. Schuyler’s Preliminary Report PDF Bradbury, Agnew & Co., London · 1876 · iii–vii, 1–94
  3. Walter Baring (report); Lyttelton Times (reprint) Mr Baring’s Report on the Bulgarian Atrocities Lyttelton Times; National Library of New Zealand, Papers Past · 1876 · XLVI · 3
  4. UK Parliament, House of Commons Turkey—The Reported Atrocities in Bulgaria.—Observations Hansard · 1876 · 231 · 721–746
  5. Slobodan G. Markovich Anglophiles in Balkan Christian States (1862–1920) Balcanica · 2009 · 40 · 95–145
  6. Национален военноисторически музей Април — Военен календар
  7. Спасимир File:Church StNedelya, Batak 2012 01.JPG Wikimedia Commons
  8. Исторически музей – Батак Зала 1
Strona tytułowa „Bułgarskich okropności i kwestii wschodniej”, 1876 r.

Część 5 · Odrodzenie

MacGahan rozmawia z ocalałymi

Latem przybywa amerykański dziennikarz Januarius MacGahan. Pisze reportaże dla londyńskiego „Daily News”: relacje o tym, co widział i czego się dowiedział. Odwiedza miejsca dotknięte przemocą i rozmawia z ocalałymi. Nie był świadkiem samego tłumienia powstania w Bataku.

Amerykański dyplomata Schuyler, przedstawiciel swojego państwa, również prowadzi dochodzenie i przygotowuje pisemny raport. Gazeta donosiła o przemocy już w czerwcu. Zdaniem historyków reportaże MacGahana wzmogły oburzenie w Wielkiej Brytanii. Pokazano stronę tytułową broszury Gladstone’a z 1876 roku.

Posłuchaj sceny · 5

Głos syntetyczny · 0:37
Źródła · 4
  1. Januarius Aloysius MacGahan; Eugene Schuyler (appendix); anonymous introduction The Turkish Atrocities in Bulgaria: Letters of the Special Commissioner of the Daily News, J. A. MacGahan; with an Introduction and Mr. Schuyler’s Preliminary Report PDF Bradbury, Agnew & Co., London · 1876 · iii–vii, 1–94
  2. Slobodan G. Markovich Anglophiles in Balkan Christian States (1862–1920) Balcanica · 2009 · 40 · 95–145
  3. Nazan Çiçek “Bulgarian Horrors” Revisited: the Many-Layered Manifestations of the Orientalist Discourse in Victorian Political Construction of the External, Intimate and Internal Other PDF Belleten · 2017 · 81 · 525–568
  4. Gladstone, W. E. (William Ewart), 1809-1898 File:Bulgarian horrors and the question of the East (IA bulgarianhorrors00gladrich).pdf PDF Wikimedia Commons
Strona tytułowa „Bułgarskich okropności i kwestii wschodniej”, 1876 r.

Część 6 · Odrodzenie

Broszura Gladstone’a

Na stronie tytułowej widnieje nazwisko brytyjskiego polityka Williama Ewarta Gladstone’a. We wrześniu 1876 r. wydaje on tę broszurę: krótki druk zawierający żądanie polityczne. Domaga się zmiany brytyjskiej polityki i pomocy poszkodowanym. Zdaniem historyków relacje prasowe skłaniają więcej ludzi do żądania zmian.

W Konstantynopolu, dzisiejszym Stambule, przedstawiciele państw omawiają zmiany w sposobie rządzenia w latach 1876–1877. Rozmowy nie rozwiązują kryzysu. W 1877 r. Rosja wypowiada wojnę Imperium Osmańskiemu. Według badań historycznych wojna ma także inne przyczyny, w tym interesy państw.

1 · Tytuł
„Bułgarskie okropności i kwestia wschodnia” to broszura polityczna z 1876 r.
2 · Autor
Na stronie tytułowej widnieje nazwisko Williama Ewarta Gladstone’a. MacGahan pisał reportaże, nie tę broszurę.
3 · Wydawca i rok
Na dole widnieje Londyn, John Murray, 1876. To miejsce wydania, a nie miejsce powstania.

Posłuchaj sceny · 6

Głos syntetyczny · 0:45
Źródła · 5
  1. William Ewart Gladstone Bulgarian Horrors and the Question of the East John Murray, London · 1876 · 1–64
  2. Slobodan G. Markovich Anglophiles in Balkan Christian States (1862–1920) Balcanica · 2009 · 40 · 95–145
  3. Nazan Çiçek “Bulgarian Horrors” Revisited: the Many-Layered Manifestations of the Orientalist Discourse in Victorian Political Construction of the External, Intimate and Internal Other PDF Belleten · 2017 · 81 · 525–568
  4. Исторически музей Перущица Априлското въстание — прелюдия към освобождението
  5. UK Parliament, House of Lords The Eastern Question—The Recent Negotiations. Question. Observations. Hansard · 1877

Część 7 · Odrodzenie

Zadanie: kto co robi

Co jest prawdą o MacGahanie?

  1. Pisze reportaże dla „Daily News”.
  2. Obserwuje samo tłumienie powstania w Bataku.
  3. Pisze broszurę Gladstone’a.
Dlaczego?

MacGahan bada skutki wydarzeń i pisze dla gazety. Gladstone wydaje broszurę polityczną.

Poprawnie · Pisze reportaże dla „Daily News”.

  1. Januarius Aloysius MacGahan; Eugene Schuyler (appendix); anonymous introduction The Turkish Atrocities in Bulgaria: Letters of the Special Commissioner of the Daily News, J. A. MacGahan; with an Introduction and Mr. Schuyler’s Preliminary Report PDF Bradbury, Agnew & Co., London · 1876 · iii–vii, 1–94
  2. William Ewart Gladstone Bulgarian Horrors and the Question of the East John Murray, London · 1876 · 1–64

Posłuchaj sceny · 7

Głos syntetyczny · 0:02
Źródła · 2
  1. Januarius Aloysius MacGahan; Eugene Schuyler (appendix); anonymous introduction The Turkish Atrocities in Bulgaria: Letters of the Special Commissioner of the Daily News, J. A. MacGahan; with an Introduction and Mr. Schuyler’s Preliminary Report PDF Bradbury, Agnew & Co., London · 1876 · iii–vii, 1–94
  2. William Ewart Gladstone Bulgarian Horrors and the Question of the East John Murray, London · 1876 · 1–64

Część 8 · Odrodzenie

Zadanie: uporządkuj chronologicznie

Uporządkuj od najwcześniejszego do najpóźniejszego.

  1. Wybuch powstania
  2. Śledztwo MacGahana
  3. Gladstone publikuje broszurę
  4. Wypowiedzenie wojny
Dlaczego?

Wiosna poprzedza letnie dochodzenie. Broszura ukazuje się we wrześniu 1876 r.; wojna zostaje wypowiedziana w następnym roku.

Prawidłowa kolejność

  1. Wybuch powstania
  2. Śledztwo MacGahana
  3. Gladstone publikuje broszurę
  4. Wypowiedzenie wojny
  1. Национален военноисторически музей Април — Военен календар
  2. Januarius Aloysius MacGahan; Eugene Schuyler (appendix); anonymous introduction The Turkish Atrocities in Bulgaria: Letters of the Special Commissioner of the Daily News, J. A. MacGahan; with an Introduction and Mr. Schuyler’s Preliminary Report PDF Bradbury, Agnew & Co., London · 1876 · iii–vii, 1–94
  3. Slobodan G. Markovich Anglophiles in Balkan Christian States (1862–1920) Balcanica · 2009 · 40 · 95–145
  4. Исторически музей Перущица Априлското въстание — прелюдия към освобождението

Posłuchaj sceny · 8

Głos syntetyczny · 0:03
Źródła · 4
  1. Национален военноисторически музей Април — Военен календар
  2. Januarius Aloysius MacGahan; Eugene Schuyler (appendix); anonymous introduction The Turkish Atrocities in Bulgaria: Letters of the Special Commissioner of the Daily News, J. A. MacGahan; with an Introduction and Mr. Schuyler’s Preliminary Report PDF Bradbury, Agnew & Co., London · 1876 · iii–vii, 1–94
  3. Slobodan G. Markovich Anglophiles in Balkan Christian States (1862–1920) Balcanica · 2009 · 40 · 95–145
  4. Исторически музей Перущица Априлското въстание — прелюдия към освобождението

Część 9 · Odrodzenie

Zadanie: połącz

Połącz osobę z jej działaniem opisanym w historii.

  1. Todor Kableszkow · List z Kopriwszticy do Panagiuriszte
  2. Rajna Popgeorgiewa · Uszycie i rozwinięcie sztandaru
  3. MacGahan · Reportaże dla „Daily News”
  4. Gladstone · Broszura polityczna z września
Dlaczego?

Kableszkow wysyła list; Rajna pracuje nad sztandarem; MacGahan pisze reportaże; Gladstone wydaje broszurę.

  1. Регионален исторически музей – Сливен 145 години от Априлското въстание · 2021
  2. Сабина Барзекова; Исторически музей Панагюрище 165 години от рождението на Райна Княгиня · 2021
  3. Januarius Aloysius MacGahan; Eugene Schuyler (appendix); anonymous introduction The Turkish Atrocities in Bulgaria: Letters of the Special Commissioner of the Daily News, J. A. MacGahan; with an Introduction and Mr. Schuyler’s Preliminary Report PDF Bradbury, Agnew & Co., London · 1876 · iii–vii, 1–94
  4. William Ewart Gladstone Bulgarian Horrors and the Question of the East John Murray, London · 1876 · 1–64

Posłuchaj sceny · 9

Głos syntetyczny · 0:03
Źródła · 4
  1. Регионален исторически музей – Сливен 145 години от Априлското въстание · 2021
  2. Сабина Барзекова; Исторически музей Панагюрище 165 години от рождението на Райна Княгиня · 2021
  3. Januarius Aloysius MacGahan; Eugene Schuyler (appendix); anonymous introduction The Turkish Atrocities in Bulgaria: Letters of the Special Commissioner of the Daily News, J. A. MacGahan; with an Introduction and Mr. Schuyler’s Preliminary Report PDF Bradbury, Agnew & Co., London · 1876 · iii–vii, 1–94
  4. William Ewart Gladstone Bulgarian Horrors and the Question of the East John Murray, London · 1876 · 1–64

Nowe znalezisko w twojej kolekcji

Zdaniem historyków reportaże wzmogły presję na zmianę w Wielkiej Brytanii. Były częścią szerszego kryzysu przed wojną.

Iwan Wazow · Sopot i OdessaDlaczego Wazow pisze „Pod jarzmem” z dala od domu?Porównajcie, jak wiara i książki zmieniają społeczeństwo.Georgi Iwanow · BajkonurNa orbitę, bez dokowaniaJeździec z Madary · MadaraJeździec nad ścieżką

Osoby z tej historii

Todor KableszkowRajna PopgeorgiewaPetyr GoranowJanuarius MacGahanEugene SchuylerWilliam Ewart GladstoneIwan Ewstratiew GeszowŚwięta KyriakaPanowanie osmańskie · Władcy

Źródła

  1. Walter Baring (report); Lyttelton Times (reprint) Mr Baring’s Report on the Bulgarian Atrocities Lyttelton Times; National Library of New Zealand, Papers Past · 1876 · XLVI · 3
  2. Исторически музей – Батак Хроника на една безсмъртна пролет
  3. Исторически музей – Батак Зала 1
  4. Nazan Çiçek “Bulgarian Horrors” Revisited: the Many-Layered Manifestations of the Orientalist Discourse in Victorian Political Construction of the External, Intimate and Internal Other PDF Belleten · 2017 · 81 · 525–568
  5. William Ewart Gladstone Bulgarian Horrors and the Question of the East John Murray, London · 1876 · 1–64
  6. UK Parliament, House of Commons Turkey—The Reported Atrocities in Bulgaria.—Observations Hansard · 1876 · 231 · 721–746
  7. Спасимир File:Church StNedelya, Batak 2012 01.JPG Wikimedia Commons
  8. Esther Westerveld from Haarlemmermeer, Nederland File:Brug van het eerste schot - Koprivshtitsa (4759742960).jpg Wikimedia Commons
  9. Dakovski File:Cherry cannon Troyan.JPG Wikimedia Commons
  10. Gladstone, W. E. (William Ewart), 1809-1898 File:Bulgarian horrors and the question of the East (IA bulgarianhorrors00gladrich).pdf PDF Wikimedia Commons
  11. Januarius Aloysius MacGahan; Eugene Schuyler (appendix); anonymous introduction The Turkish Atrocities in Bulgaria: Letters of the Special Commissioner of the Daily News, J. A. MacGahan; with an Introduction and Mr. Schuyler’s Preliminary Report PDF Bradbury, Agnew & Co., London · 1876 · iii–vii, 1–94
  12. Slobodan G. Markovich Anglophiles in Balkan Christian States (1862–1920) Balcanica · 2009 · 40 · 95–145
  13. Национален военноисторически музей Април — Военен календар
  14. UK Parliament, House of Lords The Eastern Question—The Recent Negotiations. Question. Observations. Hansard · 1877
  15. Пламен Павлов 100 неща, които трябва да знаем за историята на България, книга 2: вековете на османското робство PDF Издателство Световна библиотека, София · 2008 · 68–69
  16. Исторически музей Перущица Априлското въстание — прелюдия към освобождението
  17. Сабина Барзекова; Исторически музей Панагюрище 165 години от рождението на Райна Княгиня · 2021
  18. Регионален исторически музей – Сливен 145 години от Априлското въстание · 2021

Ilustracje

Dakovski · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Dakovski / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Reconstruction of a cherry-wood cannon in Troyan; not a surviving battle gun. Cut-out detail; background removed.

Esther Westerveld from Haarlemmermeer, Nederland · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Esther Westerveld from Haarlemmermeer, Nederland / Wikimedia Commons, CC BY 2.0. The First Shot Bridge in Koprivshtitsa today. Processed image.

Dakovski · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Dakovski / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Reconstruction of a cherry-wood cannon in Troyan; not a surviving battle gun. Processed image.

Спасимир · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Спасимир / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Entrance to St Nedelya church in Batak today. Processed image.

Gladstone, W. E. · Public domain · Wikimedia Commons / Internet Archive (UC Berkeley copy)

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Gladstone, W. E. (William Ewart), 1809-1898 / Wikimedia Commons, Public domain. Title page of Bulgarian Horrors and the Question of the East, 1876. Processed image.

Kontekst geograficzny bez granic historycznych

Tom Patterson · Nathaniel Vaughn Kelso · Domena publiczna · Natural Earth

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Tom Patterson · Nathaniel Vaughn Kelso