Wycięty detal; tło usunięte. Muzealna ekspozycja kamiennej płyty z grecką inskrypcją o odbudowie wieży. W tekście wymieniono Hermogenesa; jego urząd i dokładna data są sporne. Zdjęcie wykonano w Sofii, nie na przylądku.
Kamienna inskrypcja

Kaliakra · Drugie carstwo

Skała i floty

Dlaczego przylądek łatwo było bronić?

9 scen · 4 minuty · Źródła · 22

Kamień z inskrypcją, stolica nad morzem i okręty u wybrzeża. Przyjrzyj się śladom przeszłości Kaliakry i odróżnij historię od legendy o czterdziestu dziewczętach.

Współczesny widok na morze i wysokie klify przylądka.
Kontekst geograficzny bez granic historycznychKontekst geograficzny bez granic historycznych1
Kontekst geograficzny bez granic historycznych

Część 1 · Drugie carstwo

Skała strzegąca wybrzeża

Przed tobą długi skalisty przylądek. Kaliakra wcina się na około dwa kilometry w Morze Czarne. Skały wznoszą się kilkadziesiąt metrów nad wodą. Dostęp od strony lądu jest wąski. Prawdopodobnie ułatwiało to obronę.

Starożytny geograf opisuje ufortyfikowane miejsce służące jako skarbiec — pomieszczenie na kosztowności. Miejsce to zwykle łączy się z Kaliakrą. Archeolodzy wciąż badają najdawniejsze dzieje przylądka.

Posłuchaj sceny · 1

Głos syntetyczny · 0:26
Źródła · 4
  1. Министерство на туризма на Република България Kaliakra Fortress
  2. Strabo; translated by Horace Leonard Jones The Geography of Strabo, Book VII, chapter 6 Loeb Classical Library, vol. III, William Heinemann / G. P. Putnam’s Sons; digitised by Bill Thayer, LacusCurtius · 1924 · 275–281
  3. Filip Petrunov Early Bulgarian monuments from Kaliakra PDF Studia Academica Šumenensia · 2024 · 11 · 143–151
  4. Национален археологически институт с музей при БАН Разкопки на крепостта Калиакра НАИМ–БАН · 2008
Muzealna ekspozycja kamiennej płyty z grecką inskrypcją o odbudowie wieży. W tekście wymieniono Hermogenesa; jego urząd i dokładna data są sporne. Zdjęcie wykonano w Sofii, nie na przylądku.

Część 2 · Drugie carstwo

Wieża zapisana w kamieniu

W epoce rzymskiej twierdza się rozrasta. Kamienna płyta z Kaliakry opowiada o budowie. Greckimi literami zapisano na niej odbudowę wieży od fundamentów. Wymieniono Flawiusza Hermogenesa.

Kim był? Niektórzy badacze łączą go z dowódcą wojskowym. Według innej interpretacji był namiestnikiem prowincji — dużego regionu cesarstwa. Dlatego dokładna data inskrypcji pozostaje sporna. Na zdjęciu płyta znajduje się na wystawie muzealnej w Sofii.

1 · Litery w kamieniu
Ta inskrypcja budowlana mówi o odbudowie wieży. Inskrypcje mogą przechowywać informacje o budowlach.
2 · Imię Hermogenes
Imię Hermogenes znajduje się w dolnej części inskrypcji. Istnieją różne interpretacje jego urzędu.
3 · Pęknięta płyta
Na zdjęciu widać dwa połączone fragmenty. Pęknięcie jest widoczne, ale na jego podstawie nie można ustalić, kiedy powstało.

Posłuchaj sceny · 2

Głos syntetyczny · 0:28
Źródła · 4
  1. Община Варна Kaliakra cape and Kaliakra archaeological reserve Visit Varna, official municipal tourism portal
  2. Małgorzata Krawczyk Flawiusz Hermogenes – magister equitum Konstancjusza II czy praeses provinciae Scythiae? U schyłku starożytności – Studia źródłoznawcze; Wydawnictwo Naukowe Sub Lupa · 2016 · 15 · 31–40
  3. Małgorzata Krawczyk / University of Warsaw Flawiusz Hermogenes – magister equitum Konstancjusza II czy praeses provinciae Scythiae? Ewa Wipszycka Warsaw Late Antique Seminar · 2018
  4. Bin im Garten File:National Historical Museum of Bulgaria PD 2012 053.JPG Wikimedia Commons
Współczesny widok łukowego wejścia i murów. Nie wszystkie widoczne części zachowały się ze średniowiecza.

Część 3 · Drugie carstwo

Stolica Dobroticy

W XIV wieku Kaliakra jest stolicą Dobroticy. Włada on despotatem Dobrudży — państwem nad Morzem Czarnym. Despota to tutaj średniowieczny tytuł władcy. Nie jest oceną jego charakteru.

Za murami pracują także rzemieślnicy. Archeolodzy znajdują matrycę do wyrobu ozdób — formę, w której odlewa się ozdobę. Wytwarzano tu również monety i naczynia ceramiczne. To miasto, a nie tylko posterunek strażniczy.

Posłuchaj sceny · 3

Głos syntetyczny · 0:27
Źródła · 5
  1. Filip Petrunov Early Bulgarian monuments from Kaliakra PDF Studia Academica Šumenensia · 2024 · 11 · 143–151
  2. Община Варна Kaliakra cape and Kaliakra archaeological reserve Visit Varna, official municipal tourism portal
  3. Община Каварна История
  4. Национален археологически институт с музей при БАН Разкопки на крепостта Калиакра НАИМ–БАН · 2008
  5. Анастас Ангелов За реконструкцията на средновековната крепостна стена на Калиакра Морски вестник · Компас · 2021

Część 4 · Drugie carstwo

Zadanie: wiadomość na kamieniu

O czym informuje inskrypcja budowlana z Kaliakry?

  1. O odbudowie wieży
  2. O bitwie morskiej Uszakowa
  3. O imionach czterdziestu dziewcząt
Dlaczego?

Inskrypcja informuje o odbudowie wieży i wymienia Hermogenesa. Jego urząd jest przedmiotem sporu.

Poprawnie · O odbudowie wieży

  1. Małgorzata Krawczyk Flawiusz Hermogenes – magister equitum Konstancjusza II czy praeses provinciae Scythiae? U schyłku starożytności – Studia źródłoznawcze; Wydawnictwo Naukowe Sub Lupa · 2016 · 15 · 31–40
  2. Małgorzata Krawczyk / University of Warsaw Flawiusz Hermogenes – magister equitum Konstancjusza II czy praeses provinciae Scythiae? Ewa Wipszycka Warsaw Late Antique Seminar · 2018

Posłuchaj sceny · 4

Głos syntetyczny · 0:04
Źródła · 2
  1. Małgorzata Krawczyk Flawiusz Hermogenes – magister equitum Konstancjusza II czy praeses provinciae Scythiae? U schyłku starożytności – Studia źródłoznawcze; Wydawnictwo Naukowe Sub Lupa · 2016 · 15 · 31–40
  2. Małgorzata Krawczyk / University of Warsaw Flawiusz Hermogenes – magister equitum Konstancjusza II czy praeses provinciae Scythiae? Ewa Wipszycka Warsaw Late Antique Seminar · 2018
Współczesne zdjęcie skalistego wybrzeża. Nie wskazuje miejsca potwierdzonego wydarzenia z legendy.

Część 5 · Drugie carstwo

Czterdzieści dziewcząt nad morzem

Wśród tych skał opowiada się legendę o czterdziestu dziewczętach. W jednej z jej wersji są one brankami. Aby nie pozostać w niewoli, splatają warkocze i razem skaczą do morza.

To legenda, a nie potwierdzone wydarzenie. Podanie umieszcza tę historię w czasie podboju regionu przez Imperium Osmańskie. Nie podaje zweryfikowanej daty ani listy imion. Zdjęcie wody pod skałami nie dowodzi, że wydarzyło się to właśnie tam.

Posłuchaj sceny · 5

Głos syntetyczny · 0:26
Źródła · 2
  1. Община Каварна История
  2. Welcome.bg (no individual author credited) Легенда за нос Калиакра Welcome.bg, Legends
Przedstawienie bitwy przypisywane Afanasijowi de Paldo, koniec XVIII wieku. Wizja artystyczna, nie fotografia ani dokładna mapa.

Część 6 · Drugie carstwo

Okręty między brzegiem a flotą

11 sierpnia 1791 roku u przylądka Kaliakra walczą dwie floty. Flota to grupa okrętów wojennych. Rosyjskimi okrętami dowodzi Fiodor Uszakow. Naprzeciw nich stoi flota osmańska. Uszakow kieruje swoje okręty między brzeg a flotę przeciwnika.

Bitwa kończy się rosyjskim zwycięstwem i odwrotem Osmanów. Jeśli spotkasz datę 31 lipca dla tej samej bitwy, jest to data według starego kalendarza. Rysunek pokazuje, jak artysta przedstawił bitwę. Nie traktuj go jako dokładnej mapy morskiej.

Posłuchaj sceny · 6

Głos syntetyczny · 0:35
Źródła · 7
  1. Исторически музей Балчик Оръдието
  2. Президентская библиотека имени Б. Н. Ельцина Победа русского флота под командованием Ф. Ф. Ушакова в сражении у мыса Калиакрия Президентская библиотека, День в истории
  3. Zdravka Hristova Georgieva Post-medieval seafaring in the Western Black Sea: archaeological and iconographic evidence for the rig PDF University of Southampton, Faculty of Arts and Humanities, Archaeology; PhD thesis, volume 1 of 2 · 2025 · 40–41
  4. Центральный военно-морской музей имени императора Петра Великого Сражение у мыса Калиакрия ЦВММ · 2016
  5. Центральный военно-морской музей имени императора Петра Великого Выставка «Непобедимый Ушаков» ЦВММ · 2017
  6. Центральный военно-морской музей имени императора Петра Великого Рисунок. Сражение близ Варны и Калиакрии 31 июля 1791 года ЦВММ, Акварели и рисунки, object 1884
  7. Афанасий де Палдо File:Сражение при Калиакрии.jpg Wikimedia Commons

Część 7 · Drugie carstwo

Zadanie: ułóż w kolejności chronologicznej

Ułóż trzy okresy, zaczynając od najwcześniejszego.

  1. Rozbudowa twierdzy w epoce rzymskiej
  2. Stolica Dobroticy
  3. Bitwa pod Kaliakrą
Dlaczego?

Rzymskie miasto jest wcześniejsze niż średniowieczna stolica. Bitwa Uszakowa odbyła się wieki po czasach Dobroticy.

Prawidłowa kolejność

  1. Rozbudowa twierdzy w epoce rzymskiej
  2. Stolica Dobroticy
  3. Bitwa pod Kaliakrą
  1. Община Варна Kaliakra cape and Kaliakra archaeological reserve Visit Varna, official municipal tourism portal
  2. Filip Petrunov Early Bulgarian monuments from Kaliakra PDF Studia Academica Šumenensia · 2024 · 11 · 143–151
  3. Исторически музей Балчик Оръдието

Posłuchaj sceny · 7

Głos syntetyczny · 0:04
Źródła · 3
  1. Община Варна Kaliakra cape and Kaliakra archaeological reserve Visit Varna, official municipal tourism portal
  2. Filip Petrunov Early Bulgarian monuments from Kaliakra PDF Studia Academica Šumenensia · 2024 · 11 · 143–151
  3. Исторически музей Балчик Оръдието
Pozostałości łaźni, datowanej przez Ministerstwo Turystyki na IV wiek. Łaźnia to wspólny budynek do kąpieli.
Niskie kamienne mury na Kaliakrze dziś; na podstawie tego zdjęcia nie ustalono datowania poszczególnych pomieszczeń.
Skaliste wybrzeże i zatoka na współczesnym zdjęciu; na horyzoncie widać turbiny wiatrowe. To nie rekonstrukcja pola bitwy.
Współczesny widok schodów wykutych w skale i morza. Nie ustalono daty powstania schodów.

Część 8 · Drugie carstwo

Łaźnia i muzeum w jaskini

Zachowane pozostałości obejmują mury twierdzy i fundamenty łaźni datowanej na czwarty wiek. Łaźnia to publiczny budynek do kąpieli. Niskie mury wyznaczają jej pomieszczenia.

W jaskini znajduje się małe muzeum ze znaleziskami i makietą twierdzy. Makieta pokazuje, jak wyglądała ona według rekonstrukcji. Widoczne dziś mury zawierają także odbudowane części.

Posłuchaj sceny · 8

Głos syntetyczny · 0:23
Źródła · 6
  1. Министерство на туризма на Република България Kaliakra Fortress
  2. Исторически музей – Каварна Начална страница Official museum website
  3. Анастас Ангелов За реконструкцията на средновековната крепостна стена на Калиакра Морски вестник · Компас · 2021
  4. Michał Derela File:Kaliakra Roman baths.jpg Wikimedia Commons
  5. Elena Chochkova File:Kaliakra E3.jpg Wikimedia Commons
  6. Inga Tomane File:Bulgaria. Kaliakra 2009 (2) 06.jpg Wikimedia Commons

Część 9 · Drugie carstwo

Zadanie: połącz osoby z rolami

Połącz osoby z ich rolami. Skorzystaj także ze źródeł do opowieści.

  1. Strabon · Geograf, który opisał ufortyfikowany przylądek
  2. Dobrotica · Średniowieczny władca, którego stolicą była Kaliakra
  3. Fiodor Uszakow · Dowódca rosyjskich okrętów w 1791 roku
Dlaczego?

Strabon pozostawił pisemną relację. Dobrotica władał w średniowieczu. Uszakow dowodził okrętami w późniejszej bitwie morskiej.

  1. Strabo; translated by Horace Leonard Jones The Geography of Strabo, Book VII, chapter 6 Loeb Classical Library, vol. III, William Heinemann / G. P. Putnam’s Sons; digitised by Bill Thayer, LacusCurtius · 1924 · 275–281
  2. Filip Petrunov Early Bulgarian monuments from Kaliakra PDF Studia Academica Šumenensia · 2024 · 11 · 143–151
  3. Исторически музей Балчик Оръдието

Posłuchaj sceny · 9

Głos syntetyczny · 0:05
Źródła · 3
  1. Strabo; translated by Horace Leonard Jones The Geography of Strabo, Book VII, chapter 6 Loeb Classical Library, vol. III, William Heinemann / G. P. Putnam’s Sons; digitised by Bill Thayer, LacusCurtius · 1924 · 275–281
  2. Filip Petrunov Early Bulgarian monuments from Kaliakra PDF Studia Academica Šumenensia · 2024 · 11 · 143–151
  3. Исторически музей Балчик Оръдието

Nowe znalezisko w twojej kolekcji

Kaliakra była miejscem obrony i rywalizacji na morzu; legenda nie jest potwierdzonym wydarzeniem.

Osoby z tej historii

Źródła

  1. Исторически музей Балчик Оръдието
  2. Центральный военно-морской музей имени императора Петра Великого Выставка «Непобедимый Ушаков» ЦВММ · 2017
  3. Центральный военно-морской музей имени императора Петра Великого Рисунок. Сражение близ Варны и Калиакрии 31 июля 1791 года ЦВММ, Акварели и рисунки, object 1884
  4. Zdravka Hristova Georgieva Post-medieval seafaring in the Western Black Sea: archaeological and iconographic evidence for the rig PDF University of Southampton, Faculty of Arts and Humanities, Archaeology; PhD thesis, volume 1 of 2 · 2025 · 40–41
  5. Община Каварна История
  6. Małgorzata Krawczyk Flawiusz Hermogenes – magister equitum Konstancjusza II czy praeses provinciae Scythiae? U schyłku starożytności – Studia źródłoznawcze; Wydawnictwo Naukowe Sub Lupa · 2016 · 15 · 31–40
  7. Małgorzata Krawczyk / University of Warsaw Flawiusz Hermogenes – magister equitum Konstancjusza II czy praeses provinciae Scythiae? Ewa Wipszycka Warsaw Late Antique Seminar · 2018
  8. Welcome.bg (no individual author credited) Легенда за нос Калиакра Welcome.bg, Legends
  9. Министерство на туризма на Република България Kaliakra Fortress
  10. Исторически музей – Каварна Начална страница Official museum website
  11. Национален археологически институт с музей при БАН Разкопки на крепостта Калиакра НАИМ–БАН · 2008
  12. Центральный военно-морской музей имени императора Петра Великого Сражение у мыса Калиакрия ЦВММ · 2016
  13. Filip Petrunov Early Bulgarian monuments from Kaliakra PDF Studia Academica Šumenensia · 2024 · 11 · 143–151
  14. Michał Derela File:Kaliakra Roman baths.jpg Wikimedia Commons
  15. Афанасий де Палдо File:Сражение при Калиакрии.jpg Wikimedia Commons
  16. Inga Tomane File:Bulgaria. Kaliakra 2009 (2) 06.jpg Wikimedia Commons
  17. Bin im Garten File:National Historical Museum of Bulgaria PD 2012 053.JPG Wikimedia Commons
  18. Elena Chochkova File:Kaliakra E3.jpg Wikimedia Commons
  19. Президентская библиотека имени Б. Н. Ельцина Победа русского флота под командованием Ф. Ф. Ушакова в сражении у мыса Калиакрия Президентская библиотека, День в истории
  20. Анастас Ангелов За реконструкцията на средновековната крепостна стена на Калиакра Морски вестник · Компас · 2021
  21. Strabo; translated by Horace Leonard Jones The Geography of Strabo, Book VII, chapter 6 Loeb Classical Library, vol. III, William Heinemann / G. P. Putnam’s Sons; digitised by Bill Thayer, LacusCurtius · 1924 · 275–281
  22. Община Варна Kaliakra cape and Kaliakra archaeological reserve Visit Varna, official municipal tourism portal

Ilustracje

Bin im Garten · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Muzealna ekspozycja kamiennej płyty z grecką inskrypcją o odbudowie wieży. W tekście wymieniono Hermogenesa; jego urząd i dokładna data są sporne. Zdjęcie wykonano w Sofii, nie na przylądku.

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Photo: Bin im Garten / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Unmodified. Cut-out detail; background removed.

Diego Delso · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Współczesny widok na morze i wysokie klify przylądka.

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Photo: Diego Delso / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Unmodified. Processed image.

Bin im Garten · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Muzealna ekspozycja kamiennej płyty z grecką inskrypcją o odbudowie wieży. W tekście wymieniono Hermogenesa; jego urząd i dokładna data są sporne. Zdjęcie wykonano w Sofii, nie na przylądku.

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Photo: Bin im Garten / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Unmodified. Processed image.

Inga Tomane · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Współczesny widok łukowego wejścia i murów. Nie wszystkie widoczne części zachowały się ze średniowiecza.

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Photo: Inga Tomane / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Unmodified. Processed image.

Inga Tomane · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Współczesne zdjęcie skalistego wybrzeża. Nie wskazuje miejsca potwierdzonego wydarzenia z legendy.

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Photo: Inga Tomane / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Unmodified. Processed image.

Афанасий де Палдо · Public domain · Wikimedia Commons

Przedstawienie bitwy przypisywane Afanasijowi de Paldo, koniec XVIII wieku. Wizja artystyczna, nie fotografia ani dokładna mapa.

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Image: Afanasy Depaldo / Wikimedia Commons, Public domain. Unmodified. Processed image.

Michał Derela · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Pozostałości łaźni, datowanej przez Ministerstwo Turystyki na IV wiek. Łaźnia to wspólny budynek do kąpieli.

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Photo: Michał Derela / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Unmodified. Processed image.

Elena Chochkova · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Niskie kamienne mury na Kaliakrze dziś; na podstawie tego zdjęcia nie ustalono datowania poszczególnych pomieszczeń.

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Photo: Elena Chochkova / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Unmodified. Processed image.

Inga Tomane · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Skaliste wybrzeże i zatoka na współczesnym zdjęciu; na horyzoncie widać turbiny wiatrowe. To nie rekonstrukcja pola bitwy.

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Photo: Inga Tomane / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Unmodified. Processed image.

Inga Tomane · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Współczesny widok schodów wykutych w skale i morza. Nie ustalono daty powstania schodów.

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Photo: Inga Tomane / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Unmodified. Processed image.

Kontekst geograficzny bez granic historycznych

Tom Patterson · Nathaniel Vaughn Kelso · Domena publiczna · Natural Earth

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Tom Patterson · Nathaniel Vaughn Kelso