Historia BułgariiHistoria Bułgarii
Wycięty detal; tło usunięte. Bogini Atena w hełmie, ukazana z boku na złotej monecie.
Złota moneta Mesambrii

Nesebyr · Główny okres: Starożytność

Miasto na wąskim przesmyku

Co mówią nam monety i mury Nesebyru?

9 scen · 4 minuty · Źródła · 21

ZacznijSłuchaj

Hełm na monecie, naprawiane mury i kościoły bez dachów: świadectwa różnych epok Mesambrii.

Współczesny widok dachów i wieży cerkiewnej, nie starożytna panorama.

Część 1 · Główny okres: Starożytność

Droga przez przesmyk

Do starego Nesebyru wchodzisz przez przesmyk. To wąski pas ziemi między półwyspem a lądem. Miejsce to ma ponad 3000 lat.

Osada istniała tu jeszcze przed przybyciem Greków. Później przybyli Dorowie, jedna z grup starożytnych Greków. Założyli polis: miasto z własnym ustrojem. Dokładna data ich przybycia jest sporna. Idąc dalej, zobaczysz ślady różnych stuleci.

Posłuchaj sceny · 1

Głos syntetyczny · 0:24
Źródła · 4
  1. UNESCO World Heritage Centre Ancient City of Nessebar, World Heritage List no. 217 UNESCO World Heritage List
  2. Museum Ancient Nessebar History of Nessebar
  3. Corpus Nummorum project (institutional numismatic research portal; no individual byline on page) Coin Typology of Mesembria
  4. Japus; watermark removal by Beao Nesebar-panorama-day.JPG Wikimedia Commons
Współczesny budynek Muzeum Archeologicznego w Nesebyrze, nie starożytna budowla.
Kamienne mury z pasami cegieł przy wejściu do starego Nesebyru. Widok współczesny z odnowionymi fragmentami.
Kontekst geograficzny bez granic historycznychKontekst geograficzny bez granic historycznych1234
Kontekst geograficzny bez granic historycznych

Część 2 · Główny okres: Starożytność

Muzeum i trzy kościoły

Kolekcja archeologiczna i budynki kościelne zachowują świadectwa różnych epok. Drobne znaleziska w muzeum uzupełniają obraz wielkich murów na zewnątrz. Od 1994 r. muzeum mieści się w specjalnie dla niego wzniesionym budynku.

Mapa łączy muzeum z trzema kościołami: Chrystusa Pantokratora, św. Zofii i św. Stefana. To miejsca istniejące do dziś. Każdy budynek reprezentuje inną epokę. Monety, mury i dekoracje dostarczają różnych rodzajów świadectw. Zaczynamy od przedmiotu, który zmieści się między dwoma palcami.

Posłuchaj sceny · 2

Głos syntetyczny · 0:36
Źródła · 9
  1. Museum Ancient Nessebar The Archaeological Museum
  2. Museum Ancient Nessebar Fortification Walls
  3. Museum Ancient Nessebar Basilica Saint Sofia
  4. Museum Ancient Nessebar The Christ Pantokrator Church
  5. Museum Ancient Nessebar The Saint Stephen Church
  6. Wikimedia geographical database contributors Nessebar Archaeological Museum
  7. Wikimedia geographical database contributors Christ Pantocrator
  8. Wikimedia geographical database contributors St Sophia — the Old Bishopric
  9. Wikimedia geographical database contributors St Stephen — the New Bishopric
Rewers diobola z Mesambrii: koło z czterema szprychami, litery i zewnętrzne promienie. Małe zdjęcie.
Awers diobola z hełmem zakrywającym twarz i otworami na oczy.
Bogini Atena w hełmie, ukazana z boku na złotej monecie.

Część 3 · Główny okres: Starożytność

Miasto na monecie

Mesambria, starożytny Nesebyr, biła własne monety w V wieku p.n.e. Na pokazanym srebrnym diobolu z przodu jest hełm, a z tyłu koło. Diobol to nazwa małej monety. Hełm przypomina metalową maskę z otworami na oczy.

Odwróć monetę. Cztery szprychy dzielą koło. Między nimi znajdują się litery nazwy miasta. Według jednej interpretacji koło wiąże się z Apollinem, greckim bogiem. Istnieje też interpretacja łącząca je z Aresem. Znaczenie nie jest pewne.

1 · Cztery szprychy
Cztery szprychy zbiegają się pośrodku koła.
2 · Litery miasta
Litery M-E-T-A są skrótem nazwy miasta. Na zdjęciu moneta jest obrócona.
3 · Promienie wokół koła
Krótkie promienie otaczają koło. Ich kształt jest widoczny, lecz związek z konkretnym bogiem to interpretacja.
4 · Legenda o Melsasie
Według legendy Melsas założył miasto i nadał mu swoje imię. Moneta nie dowodzi, że żył.

Posłuchaj sceny · 3

Głos syntetyczny · 0:31
Źródła · 7
  1. Museum Ancient Nessebar History of Nessebar
  2. Corpus Nummorum project (institutional numismatic research portal; no individual byline on page) Coin Typology of Mesembria
  3. Emanuel Petac; Aurel Vîlcu About the Diobols Hoard of Apollonia Pontica and Mesembria Discovered in 1911 in Constanţa (Ancient Tomis) PDF Notae Numismaticae – Zapiski Numizmatyczne · 2019 · XIV · 43–58
  4. Museum Ancient Nessebar The Archaeological Museum: Hall Two — Messambria, the Pontic Polis
  5. Hermann Junghans Mesembria Rv.JPG Wikimedia Commons
  6. Hermann Junghans Mesembria Diobol Av.JPG Wikimedia Commons
  7. Photographer uncredited; ancient object: Mesambria mint, Alexander type Monnaie - Statère aux types d'Alexandre le grand, Mesembria, Thrace - btv1b10060926f (1 of 2).jpg Bibliothèque nationale de France / Wikimedia Commons
Kamienne mury z pasami cegieł przy wejściu do starego Nesebyru. Widok współczesny z odnowionymi fragmentami.

Część 4 · Główny okres: Starożytność

Mur i jego naprawy

Przy wejściu spójrz na kamień i czerwone cegły. Greccy budowniczowie używali dużych kamiennych bloków. Rzymianie zdobyli miasto w 72 r. p.n.e. i zachowali fortyfikacje.

W połowie V wieku n.e. bizantyjscy budowniczowie wznieśli nowy mur. Układali w nim na przemian kamień i cegły. Bizancjum to nazwa, którą dziś określamy wschodnie cesarstwo rzymskie. W średniowieczu mury wielokrotnie naprawiano. Widoczny mur nie powstał więc jednocześnie. Sam materiał nie wskazuje wieku każdego kamienia.

Posłuchaj sceny · 4

Głos syntetyczny · 0:33
Źródła · 3
  1. Museum Ancient Nessebar Fortification Walls
  2. Museum Ancient Nessebar History of Nessebar
  3. Sarah T. Brooks Byzantium (ca. 330–1453) Heilbrunn Timeline of Art History, The Metropolitan Museum of Art · 2001

Część 5 · Główny okres: Starożytność

Zadanie: co widzimy

Co możemy wskazać bezpośrednio na rewersie pokazanego diobolu?

  1. Koło z czterema szprychami.
  2. Inskrypcja wymieniająca Apollina.
  3. Biografię Melsasa.
  4. Wizerunek kościoła Chrystusa Pantokratora.
Dlaczego?

Koło i szprychy są widoczne. Znaczenie symbolu to osobne pytanie badawcze.

Poprawnie · Koło z czterema szprychami.

  1. Emanuel Petac; Aurel Vîlcu About the Diobols Hoard of Apollonia Pontica and Mesembria Discovered in 1911 in Constanţa (Ancient Tomis) PDF Notae Numismaticae – Zapiski Numizmatyczne · 2019 · XIV · 43–58
  2. Corpus Nummorum project (institutional numismatic research portal; no individual byline on page) Coin Typology of Mesembria
  3. Hermann Junghans Mesembria Rv.JPG Wikimedia Commons

Posłuchaj sceny · 5

Głos syntetyczny · 0:04
Źródła · 3
  1. Emanuel Petac; Aurel Vîlcu About the Diobols Hoard of Apollonia Pontica and Mesembria Discovered in 1911 in Constanţa (Ancient Tomis) PDF Notae Numismaticae – Zapiski Numizmatyczne · 2019 · XIV · 43–58
  2. Corpus Nummorum project (institutional numismatic research portal; no individual byline on page) Coin Typology of Mesembria
  3. Hermann Junghans Mesembria Rv.JPG Wikimedia Commons
Widok wzdłuż środkowej części cerkwi św. Zofii ku półkolistej apsydzie, z niebem nad ruinami.
Dwa rzędy ceglanych łuków wśród kamiennych murów. Współczesne zdjęcie ruin cerkwi św. Zofii.

Część 6 · Główny okres: Starożytność

Kościół bez dachu

W kościele św. Zofii nad głową masz niebo zamiast dawnego dachu. Budowę rozpoczęto na przełomie V i VI wieku n.e. To bazylika: podłużny kościół z trzema częściami biegnącymi wzdłuż budowli, zwanymi nawami. Oddzielają je łuki. Półkolista część na wschodnim końcu to apsyda.

Nazywa się ją Starą Metropolią: głównym kościołem miejscowego zwierzchnika kościelnego. Kościół przebudowywano po jego wzniesieniu.

Posłuchaj sceny · 6

Głos syntetyczny · 0:27
Źródła · 3
  1. Museum Ancient Nessebar Basilica Saint Sofia
  2. Museum Ancient Nessebar History of Nessebar
  3. Balkan Heritage Foundation (project with Bulgarian Centre for Underwater Archaeology) Submerged Heritage of Nessebar Excavation Project · 2019

Część 7 · Główny okres: Starożytność

Zadanie: ułóż w czasie

Ułóż wydarzenia od najwcześniejszego do najpóźniejszego.

  1. Miasto zaczyna bić monety
  2. Wojska rzymskie zdobywają miasto
  3. Budowa świątyni św. Zofii
  4. Krum zdobywa miasto
Dlaczego?

Monety z V w. p.n.e. poprzedzają podbój rzymski; bazylika pochodzi ze stuleci po nim; Krum zdobył miasto po jej budowie.

Prawidłowa kolejność

  1. Miasto zaczyna bić monety
  2. Wojska rzymskie zdobywają miasto
  3. Budowa świątyni św. Zofii
  4. Krum zdobywa miasto
  1. Museum Ancient Nessebar History of Nessebar
  2. Museum Ancient Nessebar Basilica Saint Sofia
  3. Corpus Nummorum project (institutional numismatic research portal; no individual byline on page) Coin Typology of Mesembria

Posłuchaj sceny · 7

Głos syntetyczny · 0:03
Źródła · 3
  1. Museum Ancient Nessebar History of Nessebar
  2. Museum Ancient Nessebar Basilica Saint Sofia
  3. Corpus Nummorum project (institutional numismatic research portal; no individual byline on page) Coin Typology of Mesembria
Fasada cerkwi Chrystusa Pantokratora z łukami, zieloną dekoracją ceramiczną i tamburem pod kopułą.
Wnętrze cerkwi św. Stefana z malowidłami ściennymi, kolumnami i ikonostasem. Zdjęcie ma białą ramkę.
Uszkodzony fragment malowidła w cerkwi św. Stefana z widocznym murem. Data powstania fragmentu nie jest potwierdzona.

Część 8 · Główny okres: Starożytność

Ceramiczne miseczki i malowidła na ścianach

Przy kościele Chrystusa Pantokratora spójrz nad łuki. Ceramiczne miseczki i czterolistne kształty zdobią fasadę, czyli zewnętrzną ścianę. Pantokrator znaczy Wszechwładca: Chrystus, który włada wszystkim. Kościół pochodzi z XIII–XIV wieku.

W kościele św. Stefana, Nowej Metropolii, spójrz na malowidła na ścianach. Budynek wznoszono od XI do XIII wieku. Napis datuje jednak wykonanie malowideł na 1599 rok. Malowidło ścienne to obraz na ścianie. Budynek i malowidła nie są w tym samym wieku.

1 · Ceramika na ścianie
Zielone ceramiczne miseczki biegną wzdłuż krzywizny nad łukiem.
2 · Łuk w ścianie
Wgłębiony łuk zdobi fasadę. Nie jest przejściem.
3 · Okno pod kopułą
Okno w tamburze, czyli podwyższonej części pod kopułą.

Posłuchaj sceny · 8

Głos syntetyczny · 0:34
Źródła · 4
  1. Museum Ancient Nessebar The Christ Pantokrator Church
  2. Museum Ancient Nessebar The Saint Stephen Church
  3. UNESCO World Heritage Centre Ancient City of Nessebar, World Heritage List no. 217 UNESCO World Heritage List
  4. Chrumps; sharpening by Jacek Halicki Church of Christ Pantocrator Nesebar.jpg Wikimedia Commons

Część 9 · Główny okres: Starożytność

Zadanie: połącz

Połącz każde miejsce lub przedmiot z jego śladem w opowieści.

  1. Srebrny diobol · Hełm i koło
  2. Kościół św. Zofii · Stara Metropolia bez dachu
  3. Kościół Chrystusa Pantokratora · Ceramiczne miseczki na fasadzie
  4. Kościół św. Stefana · Napis o malowidłach: 1599 r.
Dlaczego?

Moneta nosi znaki miasta; kościół św. Zofii jest bazyliką; przy kościele Chrystusa Pantokratora oglądaliśmy zewnętrzną dekorację ceramiczną; przy kościele św. Stefana rozróżniliśmy budowę od malowideł.

  1. Emanuel Petac; Aurel Vîlcu About the Diobols Hoard of Apollonia Pontica and Mesembria Discovered in 1911 in Constanţa (Ancient Tomis) PDF Notae Numismaticae – Zapiski Numizmatyczne · 2019 · XIV · 43–58
  2. Museum Ancient Nessebar Basilica Saint Sofia
  3. Museum Ancient Nessebar The Christ Pantokrator Church
  4. Museum Ancient Nessebar The Saint Stephen Church

Posłuchaj sceny · 9

Głos syntetyczny · 0:04
Źródła · 4
  1. Emanuel Petac; Aurel Vîlcu About the Diobols Hoard of Apollonia Pontica and Mesembria Discovered in 1911 in Constanţa (Ancient Tomis) PDF Notae Numismaticae – Zapiski Numizmatyczne · 2019 · XIV · 43–58
  2. Museum Ancient Nessebar Basilica Saint Sofia
  3. Museum Ancient Nessebar The Christ Pantokrator Church
  4. Museum Ancient Nessebar The Saint Stephen Church

Nowe znalezisko w twojej kolekcji

Mur, moneta i kościół zachowują różne części przeszłości tego samego miejsca.

Filipopolis · PłowdiwStadion pod witrynamiZobaczcie, jak ludzie żyli i pracowali w innej epoce.Grobowiec w Kazanłyku · KazanłykDłonie pod kopułąSkarb z Panagiuriszte · PanagiuriszteZłoto z wykopu

Osoby z tej historii

KrumChrystusŚwięty Stefan

Źródła

  1. Sarah T. Brooks Byzantium (ca. 330–1453) Heilbrunn Timeline of Art History, The Metropolitan Museum of Art · 2001
  2. Corpus Nummorum project (institutional numismatic research portal; no individual byline on page) Coin Typology of Mesembria
  3. Wikimedia geographical database contributors Nessebar Archaeological Museum
  4. Wikimedia geographical database contributors Christ Pantocrator
  5. Wikimedia geographical database contributors St Sophia — the Old Bishopric
  6. Wikimedia geographical database contributors St Stephen — the New Bishopric
  7. Museum Ancient Nessebar History of Nessebar
  8. Museum Ancient Nessebar The Archaeological Museum
  9. Museum Ancient Nessebar The Christ Pantokrator Church
  10. Emanuel Petac; Aurel Vîlcu About the Diobols Hoard of Apollonia Pontica and Mesembria Discovered in 1911 in Constanţa (Ancient Tomis) PDF Notae Numismaticae – Zapiski Numizmatyczne · 2019 · XIV · 43–58
  11. Photographer uncredited; ancient object: Mesambria mint, Alexander type Monnaie - Statère aux types d'Alexandre le grand, Mesembria, Thrace - btv1b10060926f (1 of 2).jpg Bibliothèque nationale de France / Wikimedia Commons
  12. Hermann Junghans Mesembria Diobol Av.JPG Wikimedia Commons
  13. Hermann Junghans Mesembria Rv.JPG Wikimedia Commons
  14. Japus; watermark removal by Beao Nesebar-panorama-day.JPG Wikimedia Commons
  15. Chrumps; sharpening by Jacek Halicki Church of Christ Pantocrator Nesebar.jpg Wikimedia Commons
  16. Museum Ancient Nessebar The Archaeological Museum: Hall Two — Messambria, the Pontic Polis
  17. Museum Ancient Nessebar Basilica Saint Sofia
  18. Museum Ancient Nessebar The Saint Stephen Church
  19. Balkan Heritage Foundation (project with Bulgarian Centre for Underwater Archaeology) Submerged Heritage of Nessebar Excavation Project · 2019
  20. UNESCO World Heritage Centre Ancient City of Nessebar, World Heritage List no. 217 UNESCO World Heritage List
  21. Museum Ancient Nessebar Fortification Walls

Ilustracje

Fotograf niewymieniony · Public domain · Biblioteka Narodowa Francji / Wikimedia Commons

Awers złotej monety z Mesambrii, zwanej staterem. Przedstawia boginię Atenę w hełmie. Moneta naśladuje wzór Aleksandra Wielkiego.

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Digitisation: National Library of France, via Wikimedia Commons. Public domain. Photographer uncredited. Cut-out detail; background removed.

User:Japus · CC BY 2.5 · Wikimedia Commons

Współczesny widok dachów i wieży cerkiewnej. W 1983 r. stary Nesebyr wpisano na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Photo: Japus; watermark removal: Beao. Wikimedia Commons, CC BY 2.5. Processed image.

Svik at Bulgarian Wikipedia · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Współczesny budynek Muzeum Archeologicznego w Nesebyrze, nie starożytna budowla.

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Photo: Svik at Bulgarian Wikipedia. Wikimedia Commons. CC BY-SA 3.0. Processed image.

Julian Nyča · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Kamienne mury z pasami cegieł przy wejściu do starego Nesebyru. Widok współczesny z odnowionymi fragmentami.

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Photo: Julian Nyča. Wikimedia Commons. CC BY-SA 4.0. Processed image.

Hermann Junghans · CC BY-SA 3.0 de · Wikimedia Commons

Rewers diobola z Mesambrii: koło z czterema szprychami, litery i zewnętrzne promienie. Małe zdjęcie.

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Photo: Hermann Junghans. Wikimedia Commons. CC BY-SA 3.0 de. Processed image.

Hermann Junghans · CC BY-SA 3.0 de · Wikimedia Commons

Awers diobola z hełmem zakrywającym twarz i otworami na oczy.

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Photo: Hermann Junghans. Wikimedia Commons. CC BY-SA 3.0 de. Processed image.

Fotograf niewymieniony · Public domain · Biblioteka Narodowa Francji / Wikimedia Commons

Awers złotej monety z Mesambrii, zwanej staterem. Przedstawia boginię Atenę w hełmie. Moneta naśladuje wzór Aleksandra Wielkiego.

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Digitisation: National Library of France, via Wikimedia Commons. Public domain. Photographer uncredited. Processed image.

Gérard Janot · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Widok wzdłuż środkowej części cerkwi św. Zofii ku półkolistej apsydzie, z niebem nad ruinami.

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Photo: Gérard Janot, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Processed image.

Oleg Yunakov · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Dwa rzędy ceglanych łuków wśród kamiennych murów. Współczesne zdjęcie ruin cerkwi św. Zofii.

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Photo: Oleg Yunakov. Wikimedia Commons. CC BY-SA 4.0. Processed image.

Chrumps · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Fasada cerkwi Chrystusa Pantokratora z łukami, zieloną dekoracją ceramiczną i tamburem pod kopułą.

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Photo: Chrumps; sharpening: Jacek Halicki. Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Processed image.

fusion-of-horizons · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons

Wnętrze cerkwi św. Stefana z malowidłami ściennymi, kolumnami i ikonostasem. Zdjęcie ma białą ramkę.

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Photo: fusion-of-horizons. Wikimedia Commons. CC BY 2.0. Processed image.

Pierre André Leclercq · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Uszkodzony fragment malowidła w cerkwi św. Stefana z widocznym murem. Data powstania fragmentu nie jest potwierdzona.

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Photo: Pierre André Leclercq. Wikimedia Commons. CC BY-SA 4.0. Processed image.

Kontekst geograficzny bez granic historycznych

Tom Patterson · Nathaniel Vaughn Kelso · Domena publiczna · Natural Earth

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Tom Patterson · Nathaniel Vaughn Kelso