Wycięty detal; tło usunięte. Spiczasty stalowy hełm z otworem na twarz i małymi otworami na powierzchni.
Hełm

Nikopol · Drugie carstwo

Dlaczego wyprawa zatrzymała się pod Nikopolem?

Dlaczego sojusznicy przegrali pod Nikopolem?

9 scen · 4 minuty · Źródła · 20

Zygmunt zbiera sojuszników przeciwko osmańskiej ekspansji. Wojsko dociera nad Dunajem do Widynia i Nikopola. Przez wydarzenia prowadzą nas hełm z epoki i relacja jeńca.

Malowany portret brodatego Zygmunta w futrzanej czapce.
Rysunek
Rytowany portret Bajazyda I w turbanie.

Część 1 · Drugie carstwo

Zygmunt zbiera sojuszników

W 1396 r. król Węgier Zygmunt zbiera wojsko przeciwko Osmanom, poddanym sułtana. Sułtan to tytuł ich władcy. Przybywają francuscy rycerze. Rycerz jest wojownikiem ze stanu szlacheckiego, którego członkowie mają szczególne prawa. Zwykle szkoli się do walki konnej. Jan z Nevers prowadzi wojowników z Burgundii, władztwa w Europie Zachodniej. Nie wszyscy są rycerzami. Jest to krucjata: wojna w sprawie chrześcijańskiej, popierana przez papieża. Jej uczestnicy mają jednak różne cele.

Posłuchaj sceny · 1

Głos syntetyczny · 0:32
Źródła · 5
  1. Siren Çelik The Crusade of Nicopolis and Its Aftermath: Views from Byzantine, French and Ottoman Sources Zbornik radova Vizantološkog instituta · 2023 · 60 · 219–246
  2. Johann Schiltberger; translated and edited by J. Buchan Telfer; notes by Philipp Bruun The Bondage and Travels of Johann Schiltberger, a Native of Bavaria, in Europe, Asia, and Africa, 1396–1427 Hakluyt Society, first series; London · 1879 · 58 · 1–6, 107–109
  3. Michael Norris; Department of Education, The Metropolitan Museum of Art Feudalism and Knights in Medieval Europe Heilbrunn Timeline of Art History. New York: The Metropolitan Museum of Art, 2000– · 2001
  4. Anonymous painter (formerly attributed to Pisanello); photograph: Vassil File:Kunsthistorisches Museum Emperor Sigismund 23062013 1.jpg Wikimedia Commons file record · 1433
  5. Aliprando Caprioli; digitisation: Biblioteca comunale di Trento File:Bayezid I, sultano.jpg Wikimedia Commons file record
Ośnieżony brzeg Dunaju z łodzią w pobliżu Nikopola.
Twierdza Baba Wida z kamiennymi wieżami i mostem prowadzącym do wejścia.
Miniatura przedstawiająca cara Iwana Aleksandra i jego synów w koronach i długich szatach.
Kamienna brama i mury z osobą stojącą przed wejściem.
Kontekst geograficzny bez granic historycznychKontekst geograficzny bez granic historycznych123
Kontekst geograficzny bez granic historycznych

Część 2 · Drugie carstwo

Od Widynia do oblężonego Nikopola

Widyń leży na drodze wojska przed Nikopolem. Rządzi tam bułgarski car Iwan Sracimir. Przed wyprawą uznaje zwierzchność władcy osmańskiego. Teraz popiera Zygmunta. Za Widyniem wojsko dociera do Nikopola i oblega miasto. Oblężenie polega na otoczeniu twierdzy i próbie zmuszenia jej do poddania się. Wojsko działa na lądzie i na wodzie. Mijają dni, lecz miasto nie pada. Sułtan Bajazyd I przybywa na pomoc ze swoim wojskiem.

Posłuchaj sceny · 2

Głos syntetyczny · 0:27
Źródła · 9
  1. Johann Schiltberger; translated and edited by J. Buchan Telfer; notes by Philipp Bruun The Bondage and Travels of Johann Schiltberger, a Native of Bavaria, in Europe, Asia, and Africa, 1396–1427 Hakluyt Society, first series; London · 1879 · 58 · 1–6, 107–109
  2. Христо Димитров Българо-унгарски отношения през Средновековието София: Академично издателство „Проф. Марин Дринов“ · 1998 · 243–247 (consulted passages)
  3. Wikimedia contributors Buda Wikimedia geographic records
  4. Wikimedia contributors Vidin Wikimedia geographic records
  5. Wikimedia contributors Nikopol Wikimedia geographic records
  6. Preslav (English Wikipedia uploader credited in Commons description); Commons transfer: Dionysos1~commonswiki File:Nikopol-danube.jpg Wikimedia Commons file record · 2006
  7. Klearchos Kapoutsis File:Baba Vida Klearchos 4.jpg Wikimedia Commons file record · 2009
  8. Unidentified medieval illuminator; text of chronicle: Constantine Manasses; book reproduction: Ivan Duichev, Miniatures from the Manasses Chronicle (Sofia: Bulgarski hudojnik, 1962) File:69-manasses-chronicle.jpg Wikimedia Commons file record
  9. Preslav File:Nikopolfortressgate.JPG Wikimedia Commons file record · 2007
Spiczasty stalowy hełm z otworem na twarz i małymi otworami na powierzchni.

Część 3 · Drugie carstwo

Stalowy hełm ze spiczastym szczytem

Spójrz na stalowy hełm. Ten rodzaj nazywa się basinetem. Muzeum datuje go na około 1375–1400 r., na czas wyprawy. Przedmiot pochodzi z Włoch. Wyraźnie widać spiczasty szczyt i otwór na twarz. Na powierzchni widać małe otwory. Hełmu nie znaleziono pod Nikopolem. Odkryto go w 1840 r. w twierdzy Chalkida na wyspie Eubei, w dzisiejszej Grecji. Znaleziono tam także inne zbroje, czyli ochronny ubiór wojowników. Nie wiemy, kto go nosił.

1 · Spiczasty szczyt
Widać wysoki szczyt stalowego hełmu. Muzeum datuje go na około 1375–1400 r.
2 · Otwór na twarz
W pokazanym stanie hełmu otwór pozostawia twarz odsłoniętą.
3 · Małe otwory
W stali są małe otwory. Nie ustalono tu przyczyny powstania każdego z nich.

Posłuchaj sceny · 3

Głos syntetyczny · 0:33
Źródła · 2
  1. The Metropolitan Museum of Art Bascinet, Italian, ca. 1375–1400; accession 29.158.45 The Met Collection
  2. Unknown Italian armourer; photograph: The Metropolitan Museum of Art File:Bascinet MET DP-12880-041x.jpg Wikimedia Commons file record
Spiczasty stalowy hełm z otworem na twarz i małymi otworami na powierzchni.
Miniatura przedstawiająca uzbrojonych jeźdźców, działa i ufortyfikowane budynki.

Część 4 · Drugie carstwo

Jan domaga się pierwszego ataku

We wrześniu 1396 r. wojska spotykają się pod Nikopolem. Według Schiltbergera Jan z Nevers domaga się, by jego ludzie zaatakowali jako pierwsi. Król chce, by zaczęli Węgrzy, którzy walczyli już z Osmanami. W tej relacji pierwsi atakujący przełamują przednie siły, lecz potem zostają otoczeni. Zygmunt kontynuuje walkę z pozostałymi siłami. Po stronie Bajazyda walczy także serbski władca Stefan Łazariewicz. Jest wasalem: uznaje silniejszego władcę i jest mu winien służbę. Wojsko Bajazyda zwycięża.

Posłuchaj sceny · 4

Głos syntetyczny · 0:34
Źródła · 4
  1. Johann Schiltberger; translated and edited by J. Buchan Telfer; notes by Philipp Bruun The Bondage and Travels of Johann Schiltberger, a Native of Bavaria, in Europe, Asia, and Africa, 1396–1427 Hakluyt Society, first series; London · 1879 · 58 · 1–6, 107–109
  2. Siren Çelik The Crusade of Nicopolis and Its Aftermath: Views from Byzantine, French and Ottoman Sources Zbornik radova Vizantološkog instituta · 2023 · 60 · 219–246
  3. Христо Димитров Българо-унгарски отношения през Средновековието София: Академично издателство „Проф. Марин Дринов“ · 1998 · 243–247 (consulted passages)
  4. Unidentified Ottoman artist; scan: Szilas, from Géza Fehér, Török miniatúrák (Budapest: Corvina, 1978) File:Battle of Nicopolis.jpg Wikimedia Commons file record

Część 5 · Drugie carstwo

Zadanie: sojusze

Kto walczy po stronie Bajazyda?

  1. Zygmunt, król Węgier
  2. Stefan Łazariewicz
  3. Jan z Nevers
Dlaczego?

Łazariewicz jest wasalem Bajazyda i walczy w jego wojsku. Chrześcijanin walczy po stronie sułtana. Możemy z tego wywnioskować, że sama religia nie wyjaśnia sojuszy.

Poprawnie · Stefan Łazariewicz

  1. Siren Çelik The Crusade of Nicopolis and Its Aftermath: Views from Byzantine, French and Ottoman Sources Zbornik radova Vizantološkog instituta · 2023 · 60 · 219–246
  2. Johann Schiltberger; translated and edited by J. Buchan Telfer; notes by Philipp Bruun The Bondage and Travels of Johann Schiltberger, a Native of Bavaria, in Europe, Asia, and Africa, 1396–1427 Hakluyt Society, first series; London · 1879 · 58 · 1–6, 107–109

Posłuchaj sceny · 5

Głos syntetyczny · 0:02
Źródła · 2
  1. Siren Çelik The Crusade of Nicopolis and Its Aftermath: Views from Byzantine, French and Ottoman Sources Zbornik radova Vizantološkog instituta · 2023 · 60 · 219–246
  2. Johann Schiltberger; translated and edited by J. Buchan Telfer; notes by Philipp Bruun The Bondage and Travels of Johann Schiltberger, a Native of Bavaria, in Europe, Asia, and Africa, 1396–1427 Hakluyt Society, first series; London · 1879 · 58 · 1–6, 107–109
Karta rękopisu z dużą czerwoną inicjalną literą i wierszami ciemnego tekstu.

Część 6 · Drugie carstwo

Jeniec, który opowiada

Johann Schiltberger dostaje się do niewoli. Po powrocie w 1427 r. opowiada o swoich przeżyciach. Pokazana karta to początek późniejszego odpisu rękopiśmiennego, czyli tekstu przepisanego ręcznie. Nie jest to notatnik pisany na polu bitwy. Relacja uczestnika jest ważna, ale nie każdy jej szczegół jest dokładny. Nie znamy dokładnej liczby walczących.

1 · Inicjał
Duża czerwona litera oznacza początek relacji w tej kopii. Rękopis to książka przepisana ręcznie.
2 · Imię i nazwisko autora relacji
W pierwszym wierszu widnieje imię i nazwisko Johann Schiltberger.

Posłuchaj sceny · 6

Głos syntetyczny · 0:23
Źródła · 3
  1. Johann Schiltberger; translated and edited by J. Buchan Telfer; notes by Philipp Bruun The Bondage and Travels of Johann Schiltberger, a Native of Bavaria, in Europe, Asia, and Africa, 1396–1427 Hakluyt Society, first series; London · 1879 · 58 · 1–6, 107–109
  2. Attila Bárány King Sigismund of Luxemburg and the preparations for the Hungarian crusading host of Nicopolis (1389–1396) PDF Daniel Baloup and Manuel Sánchez Martínez (eds.), Partir en croisade à la fin du Moyen Âge. Financement et logistique. Croisades Tardives. Toulouse: Presses universitaires du Midi, Méridiennes · 2015 · 4 · 153–178
  3. Anonymous scribe; text: Johann Schiltberger; digitisation: Heidelberg University Library; crop as credited on Commons File:Cod. Pal. germ. 216 Schiltberger Heidelberger Handschrift 1r cropped.jpg Wikimedia Commons file record

Część 7 · Drugie carstwo

Zadanie: co było wcześniej

Ułóż wydarzenia zgodnie z relacją.

  1. Wojsko dociera do Widynia
  2. Krzyżowcy oblegają Nikopol
  3. Wojsko Bajazyda zwycięża pod Nikopolem
  4. Powrót Schiltbergera
Dlaczego?

Widyń leży przed Nikopolem na drodze wojska. Gdy przybywa Bajazyd, oblężenie już trwa. Schiltberger zostaje pojmany w bitwie i wraca po latach.

Prawidłowa kolejność

  1. Wojsko dociera do Widynia
  2. Krzyżowcy oblegają Nikopol
  3. Wojsko Bajazyda zwycięża pod Nikopolem
  4. Powrót Schiltbergera
  1. Johann Schiltberger; translated and edited by J. Buchan Telfer; notes by Philipp Bruun The Bondage and Travels of Johann Schiltberger, a Native of Bavaria, in Europe, Asia, and Africa, 1396–1427 Hakluyt Society, first series; London · 1879 · 58 · 1–6, 107–109

Posłuchaj sceny · 7

Głos syntetyczny · 0:03
Źródła · 1
  1. Johann Schiltberger; translated and edited by J. Buchan Telfer; notes by Philipp Bruun The Bondage and Travels of Johann Schiltberger, a Native of Bavaria, in Europe, Asia, and Africa, 1396–1427 Hakluyt Society, first series; London · 1879 · 58 · 1–6, 107–109
Ośnieżony brzeg Dunaju z łodzią w pobliżu Nikopola.

Część 8 · Drugie carstwo

Zygmunt uchodzi statkiem

Zygmunt uchodzi statkiem. Dla wielu innych odwrót kończy się śmiercią lub niewolą. Część jeńców zostaje zabita. Inni stają się niewolnikami: tracą wolność i mogą zostać sprzedani. Za uwolnienie niektórych szlachciców żąda się pieniędzy zwanych okupem. Iwan Sracimir także dostaje się do niewoli. Nie jest pewne, w którym roku.

Posłuchaj sceny · 8

Głos syntetyczny · 0:21
Źródła · 4
  1. Johann Schiltberger; translated and edited by J. Buchan Telfer; notes by Philipp Bruun The Bondage and Travels of Johann Schiltberger, a Native of Bavaria, in Europe, Asia, and Africa, 1396–1427 Hakluyt Society, first series; London · 1879 · 58 · 1–6, 107–109
  2. Hilmi Kaçar; Jan Dumolyn The Battle of Nicopolis (1396), Burgundian Catastrophe and Ottoman Fait Divers Revue belge de philologie et d’histoire · 2013 · 91 · 905–934
  3. Христо Димитров Българо-унгарски отношения през Средновековието София: Академично издателство „Проф. Марин Дринов“ · 1998 · 243–247 (consulted passages)
  4. Деница Петрова, Институт за исторически изследвания при БАН Българите през XIV–XV век – между византийската общност и Османската империя PDF Дриновський збірник / Дриновски сборник · 2023 · 16 · 26–37

Część 9 · Drugie carstwo

Zadanie: ludzie i ich role

Połącz każdą osobę z jej rolą.

  1. Zygmunt · Król Węgier, prowadzi wyprawę
  2. Iwan Sracimir · Bułgarski władca w Widyniu
  3. Bajazyd I · Sułtan, przybywa z wojskiem pod Nikopol
  4. Johann Schiltberger · Pojmany uczestnik, który później opowiada
Dlaczego?

To cztery różne role: dowódca wyprawy, władca w Widyniu, sułtan i uczestnik będący narratorem.

  1. Siren Çelik The Crusade of Nicopolis and Its Aftermath: Views from Byzantine, French and Ottoman Sources Zbornik radova Vizantološkog instituta · 2023 · 60 · 219–246
  2. Христо Димитров Българо-унгарски отношения през Средновековието София: Академично издателство „Проф. Марин Дринов“ · 1998 · 243–247 (consulted passages)
  3. Johann Schiltberger; translated and edited by J. Buchan Telfer; notes by Philipp Bruun The Bondage and Travels of Johann Schiltberger, a Native of Bavaria, in Europe, Asia, and Africa, 1396–1427 Hakluyt Society, first series; London · 1879 · 58 · 1–6, 107–109

Posłuchaj sceny · 9

Głos syntetyczny · 0:02
Źródła · 3
  1. Siren Çelik The Crusade of Nicopolis and Its Aftermath: Views from Byzantine, French and Ottoman Sources Zbornik radova Vizantološkog instituta · 2023 · 60 · 219–246
  2. Христо Димитров Българо-унгарски отношения през Средновековието София: Академично издателство „Проф. Марин Дринов“ · 1998 · 243–247 (consulted passages)
  3. Johann Schiltberger; translated and edited by J. Buchan Telfer; notes by Philipp Bruun The Bondage and Travels of Johann Schiltberger, a Native of Bavaria, in Europe, Asia, and Africa, 1396–1427 Hakluyt Society, first series; London · 1879 · 58 · 1–6, 107–109

Nowe znalezisko w twojej kolekcji

Naszym zdaniem spór przed atakiem pokazuje, jak trudno było sojusznikom działać wspólnie. Klęska umocniła władzę osmańską, ale losów wszystkich ziem bułgarskich nie można sprowadzić do jednej daty.

Osoby z tej historii

Źródła

  1. Attila Bárány King Sigismund of Luxemburg and the preparations for the Hungarian crusading host of Nicopolis (1389–1396) PDF Daniel Baloup and Manuel Sánchez Martínez (eds.), Partir en croisade à la fin du Moyen Âge. Financement et logistique. Croisades Tardives. Toulouse: Presses universitaires du Midi, Méridiennes · 2015 · 4 · 153–178
  2. Siren Çelik The Crusade of Nicopolis and Its Aftermath: Views from Byzantine, French and Ottoman Sources Zbornik radova Vizantološkog instituta · 2023 · 60 · 219–246
  3. Wikimedia contributors Buda Wikimedia geographic records
  4. Wikimedia contributors Nikopol Wikimedia geographic records
  5. Wikimedia contributors Vidin Wikimedia geographic records
  6. Христо Димитров Българо-унгарски отношения през Средновековието София: Академично издателство „Проф. Марин Дринов“ · 1998 · 243–247 (consulted passages)
  7. Unidentified Ottoman artist; scan: Szilas, from Géza Fehér, Török miniatúrák (Budapest: Corvina, 1978) File:Battle of Nicopolis.jpg Wikimedia Commons file record
  8. Aliprando Caprioli; digitisation: Biblioteca comunale di Trento File:Bayezid I, sultano.jpg Wikimedia Commons file record
  9. Preslav (English Wikipedia uploader credited in Commons description); Commons transfer: Dionysos1~commonswiki File:Nikopol-danube.jpg Wikimedia Commons file record · 2006
  10. Unknown Italian armourer; photograph: The Metropolitan Museum of Art File:Bascinet MET DP-12880-041x.jpg Wikimedia Commons file record
  11. Preslav File:Nikopolfortressgate.JPG Wikimedia Commons file record · 2007
  12. Anonymous scribe; text: Johann Schiltberger; digitisation: Heidelberg University Library; crop as credited on Commons File:Cod. Pal. germ. 216 Schiltberger Heidelberger Handschrift 1r cropped.jpg Wikimedia Commons file record
  13. Anonymous painter (formerly attributed to Pisanello); photograph: Vassil File:Kunsthistorisches Museum Emperor Sigismund 23062013 1.jpg Wikimedia Commons file record · 1433
  14. Unidentified medieval illuminator; text of chronicle: Constantine Manasses; book reproduction: Ivan Duichev, Miniatures from the Manasses Chronicle (Sofia: Bulgarski hudojnik, 1962) File:69-manasses-chronicle.jpg Wikimedia Commons file record
  15. Klearchos Kapoutsis File:Baba Vida Klearchos 4.jpg Wikimedia Commons file record · 2009
  16. Hilmi Kaçar; Jan Dumolyn The Battle of Nicopolis (1396), Burgundian Catastrophe and Ottoman Fait Divers Revue belge de philologie et d’histoire · 2013 · 91 · 905–934
  17. The Metropolitan Museum of Art Bascinet, Italian, ca. 1375–1400; accession 29.158.45 The Met Collection
  18. Michael Norris; Department of Education, The Metropolitan Museum of Art Feudalism and Knights in Medieval Europe Heilbrunn Timeline of Art History. New York: The Metropolitan Museum of Art, 2000– · 2001
  19. Деница Петрова, Институт за исторически изследвания при БАН Българите през XIV–XV век – между византийската общност и Османската империя PDF Дриновський збірник / Дриновски сборник · 2023 · 16 · 26–37
  20. Johann Schiltberger; translated and edited by J. Buchan Telfer; notes by Philipp Bruun The Bondage and Travels of Johann Schiltberger, a Native of Bavaria, in Europe, Asia, and Africa, 1396–1427 Hakluyt Society, first series; London · 1879 · 58 · 1–6, 107–109

Ilustracje

Nieznany włoski rzemieślnik · CC0 · Wikimedia Commons

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Unknown Italian armourer; photograph: The Metropolitan Museum of Art. Wikimedia Commons. CC0. An original period helmet found at Chalcis on Euboea in 1840; not a Nicopolis find. Cut-out detail; background removed.

Rysunek

Nieznany artysta · Public domain · Wikimedia Commons

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Anonymous painter (formerly attributed to Pisanello); photograph: Vassil. Wikimedia Commons. Public domain. Photograph of a fifteenth-century portrait; it does not show the king on the day of battle. The former attribution to Pisanello is uncertain. Processed image. Fifteenth-century painted portrait, photographed by Vassil.

Aliprando Caprioli · CC0 · Wikimedia Commons

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Aliprando Caprioli; digitisation: Biblioteca comunale di Trento. Wikimedia Commons. CC0. A later artistic likeness, about 1596–1600, not a portrait from life in 1396. Processed image.

Zdjęcie: Preslav · Public domain · Wikimedia Commons

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Preslav (English Wikipedia uploader credited in Commons description); Commons transfer: Dionysos1~commonswiki. Wikimedia Commons. Public domain. A modern photograph of the river, not a view of the battlefield in 1396. The boat is modern. Processed image.

Zdjęcie: Klearchos Kapoutsis. · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Klearchos Kapoutsis. Wikimedia Commons. CC BY 2.0. A modern photograph of the fortress. It does not establish which visible masonry dates from Sratsimir’s time, is later, or has been restored. Processed image.

Nieznany średniowieczny artysta · Public domain · Wikimedia Commons

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Unidentified medieval illuminator; text of chronicle: Constantine Manasses; book reproduction: Ivan Duichev, Miniatures from the Manasses Chronicle (Sofia: Bulgarski hudojnik, 1962). Wikimedia Commons. Public domain. Medieval miniature of Ivan Alexander and his sons, including Ivan Sratsimir, according to the Commons description. Reproduction from a 1962 book; not an image of the battle. Processed image.

Zdjęcie: Preslav. · Public domain · Wikimedia Commons

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Preslav. Wikimedia Commons. Public domain. A modern photograph of a gate and masonry, with a person outside. It does not prove this gate existed in 1396. The masonry’s date and restorations have not been established here. Processed image.

Nieznany włoski rzemieślnik · CC0 · Wikimedia Commons

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Unknown Italian armourer; photograph: The Metropolitan Museum of Art. Wikimedia Commons. CC0. An original period helmet found at Chalcis on Euboea in 1840; not a Nicopolis find. Processed image.

Nieznany osmański artysta · Public domain · Wikimedia Commons

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Unidentified Ottoman artist; scan: Szilas, from Géza Fehér, Török miniatúrák (Budapest: Corvina, 1978). Wikimedia Commons. Public domain. Later Ottoman miniature presented on Commons as the Battle of Nicopolis. Commons lists Topkapı, Hazine 1523, folio 108b. Its identification and date still need a catalogue check. The guns and buildings do not establish the battle’s appearance in 1396. Processed image.

Nieznany kopista · Public domain · Wikimedia Commons

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Anonymous scribe; text: Johann Schiltberger; digitisation: Heidelberg University Library; crop as credited on Commons. Wikimedia Commons. Public domain. Cod. Pal. germ. 216, folio 1r, Heidelberg University Library. A later manuscript copy, not a battlefield notebook. Cropped version from Commons. Processed image.

Kontekst geograficzny bez granic historycznych

Tom Patterson · Nathaniel Vaughn Kelso · Domena publiczna · Natural Earth

Otwórz źródło

Pełne informacje o autorstwie

Tom Patterson · Nathaniel Vaughn Kelso