Bulgaristan TarihiBulgaristan Tarihi
Kesilmiş ayrıntı; arka plan kaldırıldı. Perperikon arkeolojik alanında iki delikli taş disk.
Taş disk

Perperikon · Ana dönem: Antik Çağ

Tepeye oyulmuş bir şehir

Kayadan bir şehir nasıl kurulur?

9 sahne · 4 dk · Kaynaklar · 14

BaşlaDinle

Kayaya oyulmuş odalar, derin bir çukurdaki su ve tartışmalı bir hipotez. Antik Çağ'dan Orta Çağ'a ve 2000 yılındaki kazılara Perperikon'a yakından bakış.

Perperikon arkeolojik alanında kayalar arasındaki duvarlar.

Bölüm 1 · Ana dönem: Antik Çağ

Kayadaki oda

Fotoğraf kayaya oyulmuş odaları gösterir. Perperikon'da insanlar tepenin kendisini oymuş. Odalar, sokaklar ve avlular açmışlar. Kayaya oyulmuş alt katların üzerine duvarlar ve kirişler kurmuşlar. Bugün kalıntılar üst yarısı kaldırılmış evlere benziyor.

Farklı kuşaklar tepeyi değiştirmiş. Bir odanın kenarını izle. Kaya nerede bitiyor, duvar nerede başlıyor?

Sahneyi dinle · 1

Sentetik ses · 0:24
Kaynaklar · 1
  1. Николай Овчаров; national tourism portal BulgariaTravel (host) От свещения Перперикон до царствения Търновград PDF BulgariaTravel, cultural tourism brochure · 4–5
Tarihî sınırlar olmadan coğrafi bağlamTarihî sınırlar olmadan coğrafi bağlam1
Tarihî sınırlar olmadan coğrafi bağlam

Bölüm 2 · Ana dönem: Antik Çağ

Tepedeki basamaklar

Haritada Perperikon'u bul. Tepe, Doğu Rodoplar'da, Gorna Krepost köyü ve bugünkü Kırcaali yakınındadır. Nokta yaklaşık konumu gösterir; antik sınırlar gösterilmez.

Burada Bakır Çağı'ndan kalma izler de var. O dönemde insanlar hem taş hem de bakır kullanıyordu. Yer daha sonra Balkanlar'ın eski topluluklarından Traklarla ilişkilendirilir. Modern kazı programı 2000 yılında başladı. Arkeologlar tepede surlarla çevrili bir yerleşim ortaya çıkarıyor. Kayaya oyulmuş basamaklar, oluklar ve nişler, yani taştaki küçük oyuklar buluyorlar. Bunları kim, ne amaçla yaptı?

Sahneyi dinle · 2

Sentetik ses · 0:37
Kaynaklar · 3
  1. Pia Guldager Bilde; Birgitte Bøgh; Søren Handberg; Jakob Munk Højte; Jens Nieling; Tatiana Smekalova; Vladimir Stolba Archaeology in the Black Sea Region in Classical Antiquity 1993–2007: Thracian inland sites PDF Archaeological Reports · 2008 · 54 · 123–124
  2. Georgi Nekhrizov; National Archaeological Institute with Museum, BAS Curriculum Vitae PDF NAIM–BAS
  3. Wikimedia geographical database contributors Perperikon
Perperikon'da kayaya oyulmuş, içinde su bulunan derin bir çukur ve metal güvenlik korkuluğu.

Bölüm 3 · Ana dönem: Antik Çağ

Taştaki su

Fotoğrafta içinde su bulunan, kayaya oyulmuş derin bir çukur var. Yukarıda modern bir güvenlik korkuluğu görüyorsun. Belediye portalı, şehrin surlarla çevrili üst bölümü olan Akropolis'te büyük bir sarnıç tarif ediyor. Fotoğrafta tam olarak bu sarnıcın gösterildiğini doğrulamadık. Sarnıç, suyu toplamak ve saklamak için yapılmış bir yapıdır.

Şehirde yağmur suyunu dışarı taşıyan kanallardan oluşan bir drenaj sistemi de vardı. Fotoğraftaki su tek başına çukurun ne amaçla kullanıldığını kanıtlamaz. Her çukur bir sunak, yani adak veya kurban sunulan bir yer değildir. Kesin olarak ne görüyorsun?

1 · Kaya duvarı
Çukur kayaya oyulmuştur.
2 · Su
Güncel fotoğrafta aşağıda su görülüyor. Bu, yapının tarihini belirlemez.
3 · Modern korkuluk
Metal korkuluk, antik bir duvar değil, modern bir güvenlik bariyeridir.

Sahneyi dinle · 3

Sentetik ses · 0:38
Kaynaklar · 3
  1. Kritzolina Archaeological complex of Perperikon 10.jpg Wikimedia Commons · 2018
  2. Община Кърджали / Municipality of Kardzhali Водохранилище / Water reservoir Visit Kardzhali: official municipal tourism portal
  3. Николай Овчаров; national tourism portal BulgariaTravel (host) От свещения Перперикон до царствения Търновград PDF BulgariaTravel, cultural tourism brochure · 4–5
Perperikon arkeolojik alanında vadinin üzerinde kayaya oyulmuş odalar.

Bölüm 4 · Ana dönem: Antik Çağ

Şarap ve alev

Arkeologlar, içinde kayaya oyulmuş yuvarlak bir sunak bulunan oval bir salon tarif ediyor. Sunak, adak veya kurban sunulan bir yerdir. Buranın şarapla ilişkili tanrı Dionysos'un kehanet merkezi olduğu yönünde tartışmalı bir varsayım var. Kehanet merkezi, insanların geleceklerine dair öngörüler aradığı bir yerdi.

Bir efsane, geleceğin imparatoru Augustus'un babası Gaius Octavius'u anlatır. Rahipler, sunak üzerindeki şaraptan yükselen aleve bakarak oğlunun iktidarını öngörür. Anlatı bu işareti Büyük İskender'inkiyle karşılaştırır. Ancak Perperikon'un adını vermez. Gaius Octavius'un veya İskender'in burayı ziyaret ettiğini kanıtlamaz.

Sahneyi dinle · 4

Sentetik ses · 0:42
Kaynaklar · 4
  1. Pia Guldager Bilde; Birgitte Bøgh; Søren Handberg; Jakob Munk Højte; Jens Nieling; Tatiana Smekalova; Vladimir Stolba Archaeology in the Black Sea Region in Classical Antiquity 1993–2007: Thracian inland sites PDF Archaeological Reports · 2008 · 54 · 123–124
  2. Agence France-Presse; interview with excavation director Nikolay Ovcharov Oracle of Dionysus found in Bulgaria? eKathimerini · 2003
  3. Йордан Илиев Родопите и прорицалището на Дионис в Древна Тракия PDF Докторантски и постдокторантски четения 2011. ИФ–94. Софийски университет „Св. Климент Охридски“; съст. Антоан Тонев, Антоанета Петкова, Цветелина Харалампиева · 2013 · 5–22
  4. Gaius Suetonius Tranquillus; English translation J. C. Rolfe The Lives of the Caesars, Volume I: Augustus Loeb Classical Library 31; William Heinemann / Macmillan; digital transcription Bill Thayer, LacusCurtius, University of Chicago · 1913 · Augustus 94

Bölüm 5 · Ana dönem: Antik Çağ

Görev: ne biliyoruz

Ünlü kehanet merkezi hakkında ne söyleyebiliriz?

  1. Perperikon ile bağlantısı tartışmalı bir hipotezdir.
  2. Yuvarlak oyuk bir Dionysos tapınağını tanımlar.
  3. Suetonius, Perperikon'un adını verir.
Neden böyle?

Ovçarov bu bağlantıyı öne sürer; İliev dayanaklarına itiraz eder. Kayaya oyulmuş bir yapı tek başına hangi tanrıya ait olduğunu göstermez.

Doğru · Perperikon ile bağlantısı tartışmalı bir hipotezdir.

  1. Йордан Илиев Родопите и прорицалището на Дионис в Древна Тракия PDF Докторантски и постдокторантски четения 2011. ИФ–94. Софийски университет „Св. Климент Охридски“; съст. Антоан Тонев, Антоанета Петкова, Цветелина Харалампиева · 2013 · 5–22
  2. Agence France-Presse; interview with excavation director Nikolay Ovcharov Oracle of Dionysus found in Bulgaria? eKathimerini · 2003
  3. Pia Guldager Bilde; Birgitte Bøgh; Søren Handberg; Jakob Munk Højte; Jens Nieling; Tatiana Smekalova; Vladimir Stolba Archaeology in the Black Sea Region in Classical Antiquity 1993–2007: Thracian inland sites PDF Archaeological Reports · 2008 · 54 · 123–124
  4. Gaius Suetonius Tranquillus; English translation J. C. Rolfe The Lives of the Caesars, Volume I: Augustus Loeb Classical Library 31; William Heinemann / Macmillan; digital transcription Bill Thayer, LacusCurtius, University of Chicago · 1913 · Augustus 94

Sahneyi dinle · 5

Sentetik ses · 0:03
Kaynaklar · 4
  1. Йордан Илиев Родопите и прорицалището на Дионис в Древна Тракия PDF Докторантски и постдокторантски четения 2011. ИФ–94. Софийски университет „Св. Климент Охридски“; съст. Антоан Тонев, Антоанета Петкова, Цветелина Харалампиева · 2013 · 5–22
  2. Agence France-Presse; interview with excavation director Nikolay Ovcharov Oracle of Dionysus found in Bulgaria? eKathimerini · 2003
  3. Pia Guldager Bilde; Birgitte Bøgh; Søren Handberg; Jakob Munk Højte; Jens Nieling; Tatiana Smekalova; Vladimir Stolba Archaeology in the Black Sea Region in Classical Antiquity 1993–2007: Thracian inland sites PDF Archaeological Reports · 2008 · 54 · 123–124
  4. Gaius Suetonius Tranquillus; English translation J. C. Rolfe The Lives of the Caesars, Volume I: Augustus Loeb Classical Library 31; William Heinemann / Macmillan; digital transcription Bill Thayer, LacusCurtius, University of Chicago · 1913 · Augustus 94
Perperikon arkeolojik alanında iki delikli taş disk.

Bölüm 6 · Ana dönem: Antik Çağ

İki delikli taş disk

Önünde iki delikli bir taş disk var. Deliklerden biri ortaya yakın, diğeri sağ üstte. Fotoğraf diskin ne zaman yapıldığını veya hep burada durup durmadığını göstermiyor.

MS 46 yılında Trakya Krallığı, Roma yönetimi altındaki bir bölge olan Roma eyaletine dönüşür. Perperikon'da kamu binaları ve tapınaklar inşa edilmiştir. Bu, fotoğraftaki her taşı Roma dönemine ait kılmaz. Diskin arkasında ayrı bloklardan yapılmış bir duvar görüyorsun. Tarihlendirme için buluntulara ve kazı sırasında bulundukları bağlama ihtiyaç var.

1 · Ortadaki delik
Delikten diskin arkasındaki açık renkli yüzey görülüyor.
2 · İkinci delik
Sağ üstte ikinci bir delik görülüyor. İşlevi doğrulanmamıştır.
3 · Bloklardan örülmüş duvar
Diskin arkasında ayrı taş bloklardan örülmüş bir duvar var. Bu görüntüden duvarın tarihi belirlenemez.

Sahneyi dinle · 6

Sentetik ses · 0:35
Kaynaklar · 3
  1. Kritzolina Archaeological complex of Perperikon 08.jpg Wikimedia Commons · 2018
  2. Николай Овчаров; national tourism portal BulgariaTravel (host) От свещения Перперикон до царствения Търновград PDF BulgariaTravel, cultural tourism brochure · 4–5
  3. Taner Güler “The Rugged Jaw of The Sea”: A Coastal Settlement of Salmydessos in Eastern Thrace Septem Artes · 2025 · 3 · 47–61
Perperikon arkeolojik alanında tepede bir taş duvar.

Bölüm 7 · Ana dönem: Antik Çağ

Kiliseler ve kale

Geç Antik Çağ'da burada Hristiyan kiliseleri inşa edilir. Kazı ekibi 2016 yılında Güney Mahallesi'nde büyük bir bazilika ortaya çıkarır. Bu bazilika, nef adı verilen uzunlamasına üç bölümden oluşan bir kilisedir.

Tepe sonraki yüzyıllarda da kullanılır. Bir bilimsel makaleye göre Osmanlılar kaleyi 1360'lı yılların başında ele geçirir. Kesin yıl tartışmalıdır. Makale ağır bir kuşatmadan söz eder. Ardından askerler, 15. yüzyılın başına kadar kaleyi korumak için burada kalır.

Fotoğraf kayaya oyulmuş bir odayı gösterir. Ona ünlü bir kehanet merkezi demek için başka kanıtlar gerekir.

Sahneyi dinle · 7

Sentetik ses · 0:39
Kaynaklar · 4
  1. Николай Овчаров; national tourism portal BulgariaTravel (host) От свещения Перперикон до царствения Търновград PDF BulgariaTravel, cultural tourism brochure · 4–5
  2. Николай Овчаров Перперикон след Перперикон. Към историята на османското завоевание на Балканите / Perperikon after Perperikon. On the History of the Ottoman Conquest of the Balkans Годишник на Историческия факултет на ВТУ „Св. св. Кирил и Методий“ · 2021 · 5 · 83–107
  3. Българско национално радио; интервю с Николай Овчаров Перперикон – един от най-популярните български археологически обекти в чуждите медии Радио България: История и вяра · 2010
  4. Николай Димитров Овчаров; НАИМ–БАН Индивидуален отчет: резултати от научната дейност, §1.1 PDF Национален археологически институт с музей: Годишен отчет за 2016 г. София · 2017 · 151–152

Bölüm 8 · Ana dönem: Antik Çağ

Görev: olayları sırala

En eskiden en yeniye doğru sırala.

  1. Trakya Roma eyaleti olur
  2. Hristiyan kiliseleri inşa edilir
  3. Osmanlı fethi
  4. Modern kazılar başlar
Neden böyle?

Önce Roma eyaleti kuruldu. Yüzyıllar sonra anlatılan kiliseler inşa edildi. Ardından Osmanlı fethi ve modern kazı programı geldi.

Doğru sıralama

  1. Trakya Roma eyaleti olur
  2. Hristiyan kiliseleri inşa edilir
  3. Osmanlı fethi
  4. Modern kazılar başlar
  1. Николай Овчаров; national tourism portal BulgariaTravel (host) От свещения Перперикон до царствения Търновград PDF BulgariaTravel, cultural tourism brochure · 4–5
  2. Николай Овчаров Перперикон след Перперикон. Към историята на османското завоевание на Балканите / Perperikon after Perperikon. On the History of the Ottoman Conquest of the Balkans Годишник на Историческия факултет на ВТУ „Св. св. Кирил и Методий“ · 2021 · 5 · 83–107
  3. Pia Guldager Bilde; Birgitte Bøgh; Søren Handberg; Jakob Munk Højte; Jens Nieling; Tatiana Smekalova; Vladimir Stolba Archaeology in the Black Sea Region in Classical Antiquity 1993–2007: Thracian inland sites PDF Archaeological Reports · 2008 · 54 · 123–124
  4. Taner Güler “The Rugged Jaw of The Sea”: A Coastal Settlement of Salmydessos in Eastern Thrace Septem Artes · 2025 · 3 · 47–61
  5. Николай Димитров Овчаров; НАИМ–БАН Индивидуален отчет: резултати от научната дейност, §1.1 PDF Национален археологически институт с музей: Годишен отчет за 2016 г. София · 2017 · 151–152

Sahneyi dinle · 8

Sentetik ses · 0:03
Kaynaklar · 5
  1. Николай Овчаров; national tourism portal BulgariaTravel (host) От свещения Перперикон до царствения Търновград PDF BulgariaTravel, cultural tourism brochure · 4–5
  2. Николай Овчаров Перперикон след Перперикон. Към историята на османското завоевание на Балканите / Perperikon after Perperikon. On the History of the Ottoman Conquest of the Balkans Годишник на Историческия факултет на ВТУ „Св. св. Кирил и Методий“ · 2021 · 5 · 83–107
  3. Pia Guldager Bilde; Birgitte Bøgh; Søren Handberg; Jakob Munk Højte; Jens Nieling; Tatiana Smekalova; Vladimir Stolba Archaeology in the Black Sea Region in Classical Antiquity 1993–2007: Thracian inland sites PDF Archaeological Reports · 2008 · 54 · 123–124
  4. Taner Güler “The Rugged Jaw of The Sea”: A Coastal Settlement of Salmydessos in Eastern Thrace Septem Artes · 2025 · 3 · 47–61
  5. Николай Димитров Овчаров; НАИМ–БАН Индивидуален отчет: резултати от научната дейност, §1.1 PDF Национален археологически институт с музей: Годишен отчет за 2016 г. София · 2017 · 151–152

Bölüm 9 · Ana dönem: Antik Çağ

Görev: eşleştir

Her kanıtı bize gösterdiği şeyle eşleştir.

  1. Suyla dolu çukurun fotoğrafı · Görünen su, doğrulanmamış işlev
  2. Taş diskin fotoğrafı · İki delik, kesin olmayan tarih
  3. Suetonius'un anlatısı · Efsanevi bir kehanet, Perperikon adı geçmiyor
Neden böyle?

Fotoğraf suyu gösterir, ancak tek başına çukurun amacını kanıtlamaz. Fotoğraf delikleri gösterir, ancak diski tarihlendirmez. Yazılı anlatı, kehanet merkezinin adresini değil, bir efsaneyi korur.

  1. Kritzolina Archaeological complex of Perperikon 08.jpg Wikimedia Commons · 2018
  2. Kritzolina Archaeological complex of Perperikon 10.jpg Wikimedia Commons · 2018
  3. Община Кърджали / Municipality of Kardzhali Водохранилище / Water reservoir Visit Kardzhali: official municipal tourism portal
  4. Gaius Suetonius Tranquillus; English translation J. C. Rolfe The Lives of the Caesars, Volume I: Augustus Loeb Classical Library 31; William Heinemann / Macmillan; digital transcription Bill Thayer, LacusCurtius, University of Chicago · 1913 · Augustus 94

Sahneyi dinle · 9

Sentetik ses · 0:03
Kaynaklar · 4
  1. Kritzolina Archaeological complex of Perperikon 08.jpg Wikimedia Commons · 2018
  2. Kritzolina Archaeological complex of Perperikon 10.jpg Wikimedia Commons · 2018
  3. Община Кърджали / Municipality of Kardzhali Водохранилище / Water reservoir Visit Kardzhali: official municipal tourism portal
  4. Gaius Suetonius Tranquillus; English translation J. C. Rolfe The Lives of the Caesars, Volume I: Augustus Loeb Classical Library 31; William Heinemann / Macmillan; digital transcription Bill Thayer, LacusCurtius, University of Chicago · 1913 · Augustus 94

Koleksiyonunuza yeni bir buluntu

Görünür kalıntılar ve bunlara ilişkin yorumlar farklı bilgi türleridir.

SüzeboluŞehirden ayrılan tanrıİnsanların başka bir dönemde nasıl yaşayıp çalıştığını görün.Boyana Kilisesi · BoyanaBoyana'nın yüzleriİvan Aleksandır'ın Dört İncil'i · LondraSayfalar arasındaki çar

Bu öyküdeki kişiler

SuetoniusAugustusGaius OctaviusBüyük İskender

Kaynaklar

  1. Agence France-Presse; interview with excavation director Nikolay Ovcharov Oracle of Dionysus found in Bulgaria? eKathimerini · 2003
  2. Pia Guldager Bilde; Birgitte Bøgh; Søren Handberg; Jakob Munk Højte; Jens Nieling; Tatiana Smekalova; Vladimir Stolba Archaeology in the Black Sea Region in Classical Antiquity 1993–2007: Thracian inland sites PDF Archaeological Reports · 2008 · 54 · 123–124
  3. Българско национално радио; интервю с Николай Овчаров Перперикон – един от най-популярните български археологически обекти в чуждите медии Радио България: История и вяра · 2010
  4. Община Кърджали / Municipality of Kardzhali Водохранилище / Water reservoir Visit Kardzhali: official municipal tourism portal
  5. Taner Güler “The Rugged Jaw of The Sea”: A Coastal Settlement of Salmydessos in Eastern Thrace Septem Artes · 2025 · 3 · 47–61
  6. Йордан Илиев Родопите и прорицалището на Дионис в Древна Тракия PDF Докторантски и постдокторантски четения 2011. ИФ–94. Софийски университет „Св. Климент Охридски“; съст. Антоан Тонев, Антоанета Петкова, Цветелина Харалампиева · 2013 · 5–22
  7. Николай Димитров Овчаров; НАИМ–БАН Индивидуален отчет: резултати от научната дейност, §1.1 PDF Национален археологически институт с музей: Годишен отчет за 2016 г. София · 2017 · 151–152
  8. Georgi Nekhrizov; National Archaeological Institute with Museum, BAS Curriculum Vitae PDF NAIM–BAS
  9. Николай Овчаров Перперикон след Перперикон. Към историята на османското завоевание на Балканите / Perperikon after Perperikon. On the History of the Ottoman Conquest of the Balkans Годишник на Историческия факултет на ВТУ „Св. св. Кирил и Методий“ · 2021 · 5 · 83–107
  10. Kritzolina Archaeological complex of Perperikon 08.jpg Wikimedia Commons · 2018
  11. Kritzolina Archaeological complex of Perperikon 10.jpg Wikimedia Commons · 2018
  12. Gaius Suetonius Tranquillus; English translation J. C. Rolfe The Lives of the Caesars, Volume I: Augustus Loeb Classical Library 31; William Heinemann / Macmillan; digital transcription Bill Thayer, LacusCurtius, University of Chicago · 1913 · Augustus 94
  13. Николай Овчаров; national tourism portal BulgariaTravel (host) От свещения Перперикон до царствения Търновград PDF BulgariaTravel, cultural tourism brochure · 4–5
  14. Wikimedia geographical database contributors Perperikon

Görseller

Kritzolina · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Kaynağı aç

Tam kaynak bilgisi

Photo: Kritzolina, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Site today. Original file, unmodified. Cut-out detail; background removed.

Kritzolina · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Kaynağı aç

Tam kaynak bilgisi

Photo: Kritzolina, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Site today. Original file, unmodified. Processed image.

Kritzolina · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Kaynağı aç

Tam kaynak bilgisi

Photo: Kritzolina, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Site today. Original file, unmodified. Processed image.

Kritzolina · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Kaynağı aç

Tam kaynak bilgisi

Photo: Kritzolina, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Site today. Original file, unmodified. Processed image.

Kritzolina · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Kaynağı aç

Tam kaynak bilgisi

Photo: Kritzolina, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Site today. Original file, unmodified. Processed image.

Kritzolina · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Kaynağı aç

Tam kaynak bilgisi

Photo: Kritzolina, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Site today. Original file, unmodified. Processed image.

Tarihî sınırlar olmadan coğrafi bağlam

Tom Patterson · Nathaniel Vaughn Kelso · Kamu malı · Natural Earth

Kaynağı aç

Tam kaynak bilgisi

Tom Patterson · Nathaniel Vaughn Kelso