Kesilmiş ayrıntı; arka plan kaldırıldı. Dar ağızlı, açık ve koyu renkli geometrik şeritlerle bezeli yuvarlak bir seramik kap. Yanmış evde bulunup bulunmadığı bilinmiyor.

Eski Zağra Neolitik evleri · Neolitik Çağ

Yangından sonra ev

Bir evin tabanı bize ne anlatır?

9 sahne · 5 dk · Kaynaklar · 7

Bulunduğu yerde korunmuş bir evde fırınlar, el değirmenleri ve kaplar. Arkeologlar tarım yaşamının izlerini nasıl okur ve yorum nerede başlar?

Müzenin dışarıdan görülen cephesi, basamakları ve girişi.

Bölüm 1 · Neolitik Çağ

Tabanda ne kaldı?

Yaklaşık sekiz bin yıl önce bir ev yanar. Ardında fırınlar, taş el değirmenleri ve etrafa saçılmış kaplar kalır. Ateşin yok etmediği eşyalardan insanlar hakkında ne öğrenebiliriz?

Stara Zagora'da kalıntılar bulundukları yerde korunuyor. Üzerlerine bir müze inşa edilmiş. 1984 tarihli başvuru konutları MÖ VI. binyıla, müzenin sayfası ise bu dönemin başına tarihlendiriyor. Nikolov, bölgede iki katlı evlerin ortaya çıkışını MÖ 5800 sonrasına yerleştiriyor. Bu yangının kesin tarihi hâlâ doğrulanmış değil.

Eşyalar mutlaka kullanıldıkları yerde durmuyor. Turizm portalı iyi korunmalarını yangına bağlıyor; müzeye göre eşyaların bir kısmı üst kattan düşmüş.

Sahneyi dinle · 1

Sentetik ses · 0:46

Kaynaklar · 4

Регионален исторически музей – Стара Загора Neolithic Dwellings Museum
Министерство на туризма на Република България Neolithic Dwellings Museum, Stara Zagora Official tourism portal of Bulgaria
Commission Nationale de la R.P. de Bulgarie pour l’Unesco Two neolithic dwellings with their interior and household furnishings and utensils completely preserved UNESCO World Heritage Centre, Tentative Lists · 1984
Vassil Nikolov Life and death of a Neolithic house Studia Praehistorica · 2021 · 15 · 1–7

Bölüm 2 · Neolitik Çağ

Ev ve yakındaki işaret noktası

Haritada iki yer var: Stara Zagora'nın batısındaki Neolitik Konutlar Müzesi ve doğudaki Karanovo yerleşim höyüğü. Noktalar yaklaşık konumları gösteriyor. Bunlar tarih öncesi devletlerin sınırlarını değil, yerleri işaretliyor.

Stara Zagora'daki ev bizi Trakya'daki tarım yaşamına yaklaştırıyor. Fırınlar, el değirmenleri ve tahıl stokları, evi dışarıdaki toprakların işlenmesiyle ilişkilendiriyor.

Arkeologlar dönemleri karşılaştırmak için Karanovo'daki tabakaların sıralamasını kullanıyor. Gurova, bunu Neolitik Çağ'ın geleneksel kronolojik bölümlemesinin dayanağı olarak gösteriyor. Bu, farklı yerlerden gelen kanıtları sıralamanın bir yolu; tek bir hükümdarın ya da halkın hikâyesi değil.

Neolitik Konutlar Müzesi, Eski Zağra · Yaklaşık konum
Karanovo yerleşim höyüğü · Yaklaşık konum

Sahneyi dinle · 2

Sentetik ses · 0:44

Kaynaklar · 4

Регионален исторически музей – Стара Загора Neolithic Dwellings Museum
Maria Ranguelova Gurova Balkan flint and Neolithic chipped-stone assemblages from Bulgaria: a multifaceted diachronic overview. Author’s summary of a dissertation for Doctor of Science PDF National Archaeological Institute with Museum, Bulgarian Academy of Sciences · 2025 · 4–5
OpenStreetMap contributors Neolithic Dwellings Museum node 9422850039; Karanovo settlement mound way 248706508 OpenStreetMap database
Vassil Nikolov Life and death of a Neolithic house Studia Praehistorica · 2021 · 15 · 1–7

Dar ağızlı, açık ve koyu renkli geometrik şeritlerle bezeli yuvarlak bir seramik kap. Yanmış evde bulunup bulunmadığı bilinmiyor.

Bölüm 3 · Neolitik Çağ

Kabı doldurmadan önce

Müze sergisindeki kaba bakın. Dar bir ağzı, yuvarlak bir gövdesi ve açık ve koyu renkli geometrik şeritleri var. Fotoğrafçı onu bir tahıl kabı olarak tanımlıyor. Bu nesnenin yanan evde bulunup bulunmadığını bilmiyoruz: sergide bölgedeki başka yerlerden buluntular da var.

Müzenin konutla ilgili açıklaması, depolama için kullanılan büyük seramik kaplardan söz ediyor. Fırınların yanında tahıl öğütmek için el değirmenleri duruyordu. Turizm portalı ayrıca kömürleşmiş buğday, arpa, fiğ ve mercimek sayıyor.

Böylece yiyecek ve çalışmaya ilişkin kanıtlar elde ediyoruz. Ancak bir fotoğraftaki bezemeden kabın içinde ne olduğunu öğrenemeyiz.

1 · Ağız: Kabın ağzı üst kısmında görünüyor. Bu, fotoğrafa dayalı bir gözlemdir.
2 · Geometrik bezeme: Açık ve koyu renkli şeritler yuvarlak gövdeyi çevreliyor. Fotoğraftan pigmenti veya içeriği belirleyemiyoruz.

Sahneyi dinle · 3

Sentetik ses · 0:41

Kaynaklar · 3

Регионален исторически музей – Стара Загора Neolithic Dwellings Museum
Министерство на туризма на Република България Neolithic Dwellings Museum, Stara Zagora Official tourism portal of Bulgaria
Contributors to Wikimedia Commons Neolithic dwellings in Stara Zagora: photographs

Aydınlatılmış kaideler üzerinde iki seramik kap ve duvar boyunca vitrinler. Fotoğrafta korunmuş taban görünmüyor.

Bölüm 4 · Neolitik Çağ

İki konut mu, iki kat mı?

Bu kalıntılar için iki farklı açıklamayla karşılaşabilirsiniz. 1984 tarihli Geçici Liste başvurusu yan yana iki konuttan söz ediyor. Müzenin güncel sayfası ise iki katlı bir yapı sunuyor: altta iki, üstte bir mekân. Nikolov da Stara Zagora'daki alanı erken Neolitik iki katlı evler arasında sayıyor.

Müzeye göre iskelet, kil ve samanla kaplanmış ahşap kazıklardan ve birbirine örülmüş dallardan oluşuyordu. Yangın sırasında üst kattaki bir fırın, el değirmeni parçaları ve başka eşyalar aşağı düşmüş.

Turizm portalı keşif yılı olarak 1968'i, müze ise kurtarma kazısı yılı olarak 1969'u veriyor. Bu kısa açıklamalardan farklı aşamalardan söz edilip edilmediği anlaşılmıyor.

Sahneyi dinle · 4

Sentetik ses · 0:49

Kaynaklar · 4

Регионален исторически музей – Стара Загора Neolithic Dwellings Museum
Министерство на туризма на Република България Neolithic Dwellings Museum, Stara Zagora Official tourism portal of Bulgaria
Commission Nationale de la R.P. de Bulgarie pour l’Unesco Two neolithic dwellings with their interior and household furnishings and utensils completely preserved UNESCO World Heritage Centre, Tentative Lists · 1984
Vassil Nikolov Life and death of a Neolithic house Studia Praehistorica · 2021 · 15 · 1–7

Bölüm 5 · Neolitik Çağ

Etkinlik: yangından sonra taban

Alt kattaki zeminde bulunan eşyalar neden mutlaka ilk konumlarını göstermiyor?

Eşyaların bir kısmı üst kattan düşmüş.
Nesneler modern bir sergi için getirilmiştir.
Evde yangından önce hiçbir eşya yoktu.

Neden böyle?

Müze, düşmüş bir fırını, el değirmeni parçalarını ve başka eşyaları anlatıyor. Yerinde korunmuş olmak, gündelik yaşamın bozulmadan kalması değil, buluntu yeri anlamına gelir.

Doğru · Eşyaların bir kısmı üst kattan düşmüş.

Регионален исторически музей – Стара Загора Neolithic Dwellings Museum

Sahneyi dinle · 5

Sentetik ses · 0:05

Kaynaklar · 1

Регионален исторически музей – Стара Загора Neolithic Dwellings Museum

Karanovo kazısında kavisli bir kil yapının önünde seramik bir kap.

Açığa çıkarılmış bir toprak kesiti ve kültür dönemlerini gösteren uzun beyaz bir tabela.

Üzerinde dikey bir tabela ve tepesinde otlar bulunan yüksek bir arkeolojik kesit.

Karanovo'daki toprak kesitinin kap ve kil kalıntılarıyla daha geniş görünümü.

Karanovo Höyüğü'nün kuzey toprak kesiti ve önündeki otların genel görünümü.

Bölüm 6 · Neolitik Çağ

Başka bir kazı, başka bir soru

Bu fotoğraf Karanovo'dan. Fotoğrafçı bir ocak ve korunmuş bir kap tarif ediyor; burada Stara Zagora'daki konutun zeminine bakmıyoruz. Görünen kalıntıların tam olarak hangi evreye ait olduğu doğrulanmış değil. Bu nedenle bir evin tarihlendirmesini başka bir fotoğrafa taşımıyoruz.

Karanovo höyüğünün genel görünümlerinde tabakalar ve dönemleri gösteren dikey bir tabela görülüyor. Tabakalar buluntuları bir sıraya yerleştirmeye yardımcı oluyor. Gurova'nın özetinde Karanovo I, Karanovo II'den önce geliyor.

Böyle bir karşılaştırma, evi daha geniş bir bağlama yerleştirmeye yardımcı olur. Ancak iki kap arasındaki benzerlik tek başına onların aynı aileye ait olduğunu ya da aynı yıl yapıldığını kanıtlamaz.

1 · Kazıdaki kap: Kap, kil kalıntılarının önünde görünüyor. Burası Karanovo; Eski Zağra'daki evin tabanı değil.
2 · Fotoğrafçıya göre ocak: Kabın solundaki kavisli yapı, fotoğrafçının ocak ve kap olarak tanımladığı grubun bir parçası. Kesin dönemi belirlenmemiş.

Sahneyi dinle · 6

Sentetik ses · 0:44

Kaynaklar · 2

Contributors to Wikimedia Commons Neolithic dwellings in Stara Zagora: photographs
Maria Ranguelova Gurova Balkan flint and Neolithic chipped-stone assemblages from Bulgaria: a multifaceted diachronic overview. Author’s summary of a dissertation for Doctor of Science PDF National Archaeological Institute with Museum, Bulgarian Academy of Sciences · 2025 · 4–5

Bölüm 7 · Neolitik Çağ

Etkinlik: zamanda sıralayın

En eskiden en yeniye doğru sıralayın.

Neolitik evde yaşam
Keşif ve kurtarma kazıları
Geçici Liste’ye sunulması

Neden böyle?

1968 ve 1969 arasındaki farktan bağımsız olarak ikisi de Neolitik Çağ'dan sonra ve 1984 başvurusundan öncedir.

Doğru sıralama

Neolitik evde yaşam
Keşif ve kurtarma kazıları
Geçici Liste’ye sunulması

Commission Nationale de la R.P. de Bulgarie pour l’Unesco Two neolithic dwellings with their interior and household furnishings and utensils completely preserved UNESCO World Heritage Centre, Tentative Lists · 1984
Регионален исторически музей – Стара Загора Neolithic Dwellings Museum
Министерство на туризма на Република България Neolithic Dwellings Museum, Stara Zagora Official tourism portal of Bulgaria

Sahneyi dinle · 7

Sentetik ses · 0:03

Kaynaklar · 3

Commission Nationale de la R.P. de Bulgarie pour l’Unesco Two neolithic dwellings with their interior and household furnishings and utensils completely preserved UNESCO World Heritage Centre, Tentative Lists · 1984
Регионален исторически музей – Стара Загора Neolithic Dwellings Museum
Министерство на туризма на Република България Neolithic Dwellings Museum, Stara Zagora Official tourism portal of Bulgaria

Bölüm 8 · Neolitik Çağ

İzler ve insanlar

Bu evden yiyeceklerin nasıl öğütüldüğünü ve saklandığını öğreniyoruz, ancak sakinlerinin adlarını öğrenemiyoruz. Müze üç aileden söz ediyor. Nikolov, benzer iki katlı evlerde geniş bir ailenin farklı kuşaklarının yaşamış olabileceğini öne sürüyor. Bunlar hane halkına ilişkin yorumlar, insanların listesi değil.

Nikolov bazı Neolitik evlerin kasıtlı olarak yakılmış olabileceğini öne sürüyor. Buradaki yangının kasıtlı olduğu sonucu bundan çıkmaz. İncelenen kaynaklarda yangının nedeni doğrulanmış değil.

Konutlar 1984'te Dünya Mirası Geçici Listesi'ne sunuldu. Bu, Dünya Mirası Listesi'ne kaydedilmek anlamına gelmiyor. Yerinde korunmuş kalıntılar yiyeceklerin öğütülmesi ve saklanması hakkında bilgi veriyor, ancak akrabalık ve yangının nedeni sorularını açık bırakıyor.

Sahneyi dinle · 8

Sentetik ses · 0:51

Kaynaklar · 3

Регионален исторически музей – Стара Загора Neolithic Dwellings Museum
Vassil Nikolov Life and death of a Neolithic house Studia Praehistorica · 2021 · 15 · 1–7
Commission Nationale de la R.P. de Bulgarie pour l’Unesco Two neolithic dwellings with their interior and household furnishings and utensils completely preserved UNESCO World Heritage Centre, Tentative Lists · 1984

Bölüm 9 · Neolitik Çağ

Etkinlik: eşleştirin

Her kanıtı açıklanan işleviyle eşleştirin.

El değirmeni · Tahıl öğütme
Büyük depolama kabı · Tahıl saklama
Fotoğraftaki Karanovo kesiti · Görünen tabakalar ve dönem tabelası

Neden böyle?

El değirmeni öğütür, kap erzağı saklar, kesit ise tabakaları gösterir. Bunlar farklı türde kanıtlardır.

Регионален исторически музей – Стара Загора Neolithic Dwellings Museum
Contributors to Wikimedia Commons Neolithic dwellings in Stara Zagora: photographs

Sahneyi dinle · 9

Sentetik ses · 0:03

Kaynaklar · 2

Регионален исторически музей – Стара Загора Neolithic Dwellings Museum
Contributors to Wikimedia Commons Neolithic dwellings in Stara Zagora: photographs

Koleksiyonunuza yeni bir buluntu

Evin kalıntıları, yiyeceklerin öğütülmesini ve saklanmasını buradaki yaşamla ilişkilendirir; akrabalık ilişkileri ve yangının nedeni ise soru olarak kalır.