
Francesco Bini · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Πλήρης αναφορά δημιουργού
Francesco Bini. Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Gold coin of Nikephoros I in the Numismatic Museum, Athens, photographed by Francesco Bini. Crown, face and cross are visible. We do not know where this coin was found. Cut-out detail; background removed.
Κρούμος και η μάχη του 811 · Πρώτο Βασίλειο
Κρούμος, Νικηφόρος και ένα κύπελλο
Πώς πέθανε ο Νικηφόρος;
Ο Νικηφόρος καταλαμβάνει τη βουλγαρική πρωτεύουσα. Ο Κρούμος όμως συνεχίζει την αντίσταση. Μια ιστορία για τη συντριβή, για ένα ασυνήθιστο κύπελλο στα χρονικά και για νόμους γνωστούς μόνο από ένα μεταγενέστερο κείμενο.


Μέρος 1 · Πρώτο Βασίλειο
Η Πλίσκα καίγεται
Το καλοκαίρι του 811 ο στρατός του αυτοκράτορα Νικηφόρου Α΄ καταλαμβάνει την Πλίσκα, τη βουλγαρική πρωτεύουσα. Κατά την αποχώρηση τα ξύλινα κτίσματα πυρπολούνται. Ο Βούλγαρος ηγεμόνας Κρούμος όμως δεν αιχμαλωτίζεται. Η απώλεια της πρωτεύουσας δεν τερματίζει την αντίστασή του.
- Πλίσκα — αρχαιολογική πόλη · Κατά προσέγγιση τοποθεσία
Πηγές · 4
- Регионален исторически музей – Шумен НИАР „Плиска“
- Prosopography of the Byzantine Empire, King’s College London Krum 1
- Svilen Enev File:Ruins in Pliska Palace 9.JPG
- www.bdmundo.com File:National Historical and Archaeological Preserve Pliska (23607833594).jpg

Μέρος 2 · Πρώτο Βασίλειο
Το πρόσωπο πάνω στο χρυσό
Κοιτάξτε το χρυσό νόμισμα. Ο Νικηφόρος εικονίζεται με στέμμα και σταυρό. Ο αυτοκράτορας κυβερνά μια αυτοκρατορία: ένα μεγάλο κράτος με πολλές περιοχές. Σήμερα ονομάζουμε την αυτοκρατορία του Βυζάντιο. Το νόμισμα βρίσκεται σε μουσείο στην Αθήνα. Δεν γνωρίζουμε πού βρέθηκε.
- 1 · Το πρόσωπο
- Απεικόνιση του Νικηφόρου σε νόμισμα. Δεν είναι πορτρέτο που σχεδιάστηκε κατά τη μάχη.
- 2 · Το στέμμα
- Πάνω από το πρόσωπο διακρίνεται στέμμα με σταυρό. Είναι σύμβολο της αυτοκρατορικής εξουσίας.
- 3 · Ο σταυρός στο χέρι
- Στα αριστερά της φωτογραφίας υπάρχει ένας σταυρός με μακριά λαβή. Δεν είναι σπαθί.
Πηγές · 3
- Francesco Bini File:Monete bizantine della collezione di louise riancourt, 41 niceforo I.jpg
- Theophanes Confessor; ed. Carl de Boor Theophanis chronographia
- Prosopography of the Byzantine Empire, King’s College London Krum 1




Μέρος 3 · Πρώτο Βασίλειο
Ξύλινα φράγματα στο βουνό
Νότια της Πλίσκας βρίσκεται ο Αίμος. Ένα ορεινό πέρασμα είναι δρόμος μέσα από τα βουνά. Το πέρασμα της Βάρμπιτσας έχει προταθεί ως τόπος της τελευταίας μάχης. Συζητούνται και άλλες τοποθεσίες. Γι’ αυτό ο χάρτης δείχνει μια κατά προσέγγιση περιοχή, χωρίς ακριβή διαδρομή των στρατευμάτων.
Ο Θεοφάνης γράφει ένα χρονικό: μια αφήγηση γεγονότων κατά έτος. Σύμφωνα με αυτόν, οι Βούλγαροι κλείνουν τις εξόδους με ξύλινα φράγματα. Η κατακτημένη πρωτεύουσα μένει πίσω από τον αυτοκρατορικό στρατό, αλλά μπροστά του υπάρχουν εμπόδια. Οι αφηγήσεις διαφέρουν ως προς τη διάρκεια της εκστρατείας.
- Πλίσκα — αρχαιολογική πόλη · Κατά προσέγγιση τοποθεσία
- Πέρασμα της Βαρμπίτσας — πιθανή περιοχή της μάχης · Κατά προσέγγιση τοποθεσία
Πηγές · 5
- Steven Runciman A History of the First Bulgarian Empire. Book II, Chapter I: An Emperor’s Skull
- Theophanes Confessor; ed. Carl de Boor Theophanis chronographia
- Kirił Marinow A scorched earth: The fate of the Bulgarian economic background during the expedition of Nikephoros I Genikos of 811
- OpenStreetMap contributors Pliska outer city
- Wikimedia geographical database contributors Varbitsa Pass

Μέρος 4 · Πρώτο Βασίλειο
Το πρωινό της συντριβής
Η ανώνυμη αφήγηση της εκστρατείας περιγράφει επίθεση στο στρατόπεδο, ενώ οι Βυζαντινοί στρατιώτες κοιμούνται ακόμη. Ο στρατός συντρίβεται. Ο Νικηφόρος σκοτώνεται τον Ιούλιο του 811. Ο γιος του Σταυράκιος τραυματίζεται βαριά. Μερικοί στρατιώτες καταφέρνουν να σωθούν.
Ποιος ακριβώς σκοτώνει τον αυτοκράτορα; Οι σωζόμενες αφηγήσεις δεν δίνουν βέβαιη απάντηση.
Πηγές · 6
- Leonora Neville Chronicle of 811
- Ангел Николов Хан Крум във византийската традиция: страшни слухове, дезинформация и политическа пропаганда PDF
- Prosopography of the Byzantine Empire, King’s College London Krum 1
- Unknown fourteenth-century illuminator; scan from Ivan Dujcev, Miniatures from the Manasses Chronicle (1962) File:50-manasses-chronicle.jpg
- Steven Runciman A History of the First Bulgarian Empire. Book II, Chapter I: An Emperor’s Skull
- Theophanes Confessor; ed. Carl de Boor Theophanis chronographia
Μέρος 5 · Πρώτο Βασίλειο
Δραστηριότητα: τι είναι βέβαιο
Τι μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα μετά την αφήγηση της μάχης;
Γιατί;
Ο θάνατος του Νικηφόρου είναι τεκμηριωμένος. Ο ακριβής δράστης και η ακριβής τοποθεσία δεν είναι. Η μεταγενέστερη εικόνα δεν αντικαθιστά μαρτυρία από την εποχή της μάχης.
Σωστό · Ο Νικηφόρος σκοτώνεται στη συντριβή του 811.
- Ангел Николов Хан Крум във византийската традиция: страшни слухове, дезинформация и политическа пропаганда PDF
- Steven Runciman A History of the First Bulgarian Empire. Book II, Chapter I: An Emperor’s Skull
- Unknown fourteenth-century illuminator; scan from Ivan Dujcev, Miniatures from the Manasses Chronicle (1962) File:50-manasses-chronicle.jpg
Πηγές · 3
- Ангел Николов Хан Крум във византийската традиция: страшни слухове, дезинформация и политическа пропаганда PDF
- Steven Runciman A History of the First Bulgarian Empire. Book II, Chapter I: An Emperor’s Skull
- Unknown fourteenth-century illuminator; scan from Ivan Dujcev, Miniatures from the Manasses Chronicle (1962) File:50-manasses-chronicle.jpg

Μέρος 6 · Πρώτο Βασίλειο
Το σκεύος στο χέρι
Στη μικρογραφία ο Κρούμος κάθεται αριστερά και στα δεξιά του τού προσφέρουν ένα σκεύος. Μικρογραφία είναι μια μικρή ζωγραφιά σε βιβλίο. Αυτή είναι του 14ου αιώνα, αιώνες μετά τη μάχη. Ο Θεοφάνης αναφέρει ότι από το κρανίο του Νικηφόρου κατασκευάστηκε ένα κύπελλο με ασήμι εξωτερικά. Σύμφωνα με αυτόν, από το κύπελλο έπιναν Σλάβοι αρχηγοί.
Δεν γνωρίζουμε αν υπήρξε τέτοιο κύπελλο. Η αφήγηση μπορεί να επαναλαμβάνει παλαιότερες ιστορίες για εχθρούς. Η μεταγενέστερη εικόνα δεν λύνει το ζήτημα.
- 1 · Ο Κρούμος στην παράσταση
- Ο καθιστός ηγεμόνας στα αριστερά είναι ο Κρούμος σύμφωνα με την περιγραφή της μικρογραφίας. Δεν είναι εξακριβωμένο πορτρέτο από την εποχή του.
- 2 · Το προσφερόμενο σκεύος
- Η όρθια μορφή κρατά ένα σκεύος. Η εικόνα παρουσιάζει την αφήγηση για το κύπελλο· δεν αποδεικνύει το υλικό ή το σχήμα ενός πραγματικού αντικειμένου.
- 3 · Οι καλεσμένοι
- Μια ομάδα ανθρώπων είναι συγκεντρωμένη γύρω από το τραπέζι. Τα ονόματά τους δεν έχουν εξακριβωθεί εδώ.
Πηγές · 3
- Theophanes Confessor; ed. Carl de Boor Theophanis chronographia
- Ангел Николов Хан Крум във византийската традиция: страшни слухове, дезинформация и политическа пропаганда PDF
- Unknown fourteenth-century illuminator; scan from Ivan Dujcev, Miniatures from the Manasses Chronicle (1962) File:51-manasses-chronicle.jpg
Μέρος 7 · Πρώτο Βασίλειο
Δραστηριότητα: βάλτε τα γεγονότα στη σειρά
Βάλτε τα γεγονότα σε χρονολογική σειρά, από το παλαιότερο στο νεότερο.
Γιατί;
Η Πλίσκα καταλαμβάνεται πριν από τη συντριβή του 811. Η μικρογραφία είναι του 14ου αιώνα. Οι ανασκαφές αρχίζουν το 1899. Για αυτή τη σειρά δεν χρειάζεται να γνωρίζουμε τον ακριβή αριθμό ημερών ανάμεσα στην κατάληψη και τη μάχη.
Σωστή σειρά
- Ο βυζαντινός στρατός καταλαμβάνει την Πλίσκα
- Ο Νικηφόρος πεθαίνει στη μάχη
- Ζωγραφίζεται η μικρογραφία του συμποσίου
- Αρχίζουν οι ανασκαφές στην Πλίσκα
- Регионален исторически музей – Шумен НИАР „Плиска“
- Ангел Николов Хан Крум във византийската традиция: страшни слухове, дезинформация и политическа пропаганда PDF
- Unknown fourteenth-century illuminator; scan from Ivan Dujcev, Miniatures from the Manasses Chronicle (1962) File:51-manasses-chronicle.jpg
Πηγές · 3
- Регионален исторически музей – Шумен НИАР „Плиска“
- Ангел Николов Хан Крум във византийската традиция: страшни слухове, дезинформация и политическа пропаганда PDF
- Unknown fourteenth-century illuminator; scan from Ivan Dujcev, Miniatures from the Manasses Chronicle (1962) File:51-manasses-chronicle.jpg

Μέρος 8 · Πρώτο Βασίλειο
Εντολές σε ένα παλιό βιβλίο
Για τους «νόμους του Κρούμου» διαθέτουμε μόνο μια αφήγηση στη Σούδα, βυζαντινή εγκυκλοπαίδεια του 10ου αιώνα. Εγκυκλοπαίδεια είναι ένα βιβλίο με πολλά σύντομα άρθρα. Περιγράφει ποινές για ψευδή κατηγορία και κλοπή. Μιλά επίσης για εκρίζωση αμπελιών και επαρκή βοήθεια στους απόρους.
Σύμφωνα με τη Σούδα, ο Κρούμος εκδίδει αυτές τις εντολές ύστερα από συνομιλία με αιχμαλώτους από τον λαό των Αβάρων. Οι Άβαροι είχαν δικό τους κράτος. Δεν γνωρίζουμε αν έγινε η συνομιλία. Οι ίδιοι οι νόμοι του Κρούμου δεν έχουν διασωθεί.
Πηγές · 4
- Anonymous Byzantine compilers; translated by Kiril Galev; edited by David Whitehead Suda: Bulgars
- Десислава Найденова Историческата достоверност на Лексикона „Суда“ като източник за законодателството на хан Крум PDF
- Steven Runciman A History of the First Bulgarian Empire. Book II, Chapter I: An Emperor’s Skull
- Anonymous compilers; Milan printers Demetrios Chalkokondyles, Joannes Bissolus and Benedictus Mangius; digitisation via Gallica File:SudaArist.jpg
Μέρος 9 · Πρώτο Βασίλειο
Δραστηριότητα: αντιστοιχίστε
Αντιστοιχίστε κάθε όνομα με τον ρόλο του σε αυτή την ιστορία.
Γιατί;
Η Πλίσκα είναι ο τόπος. Ο Θεοφάνης είναι ο συγγραφέας του χρονικού. Η Σούδα είναι η εγκυκλοπαίδεια με την αφήγηση για τους νόμους. Η μικρογραφία είναι μεταγενέστερη απεικόνιση του συμποσίου.
- Регионален исторически музей – Шумен НИАР „Плиска“
- Theophanes Confessor; ed. Carl de Boor Theophanis chronographia
- Anonymous Byzantine compilers; translated by Kiril Galev; edited by David Whitehead Suda: Bulgars
- Unknown fourteenth-century illuminator; scan from Ivan Dujcev, Miniatures from the Manasses Chronicle (1962) File:51-manasses-chronicle.jpg
Πηγές · 4
- Регионален исторически музей – Шумен НИАР „Плиска“
- Theophanes Confessor; ed. Carl de Boor Theophanis chronographia
- Anonymous Byzantine compilers; translated by Kiril Galev; edited by David Whitehead Suda: Bulgars
- Unknown fourteenth-century illuminator; scan from Ivan Dujcev, Miniatures from the Manasses Chronicle (1962) File:51-manasses-chronicle.jpg
Νέο εύρημα στη συλλογή σας
Ο θάνατος του Νικηφόρου είναι βέβαιο γεγονός. Το κύπελλο και οι νόμοι πρέπει να παρουσιάζονται με αναφορά στις πηγές και στους περιορισμούς τους.
Πρόσωπα αυτής της ιστορίας
Πηγές
- Kirił Marinow A scorched earth: The fate of the Bulgarian economic background during the expedition of Nikephoros I Genikos of 811
- Unknown fourteenth-century illuminator; scan from Ivan Dujcev, Miniatures from the Manasses Chronicle (1962) File:50-manasses-chronicle.jpg
- Francesco Bini File:Monete bizantine della collezione di louise riancourt, 41 niceforo I.jpg
- Unknown fourteenth-century illuminator; scan from Ivan Dujcev, Miniatures from the Manasses Chronicle (1962) File:51-manasses-chronicle.jpg
- Svilen Enev File:Ruins in Pliska Palace 9.JPG
- www.bdmundo.com File:National Historical and Archaeological Preserve Pliska (23607833594).jpg
- Anonymous compilers; Milan printers Demetrios Chalkokondyles, Joannes Bissolus and Benedictus Mangius; digitisation via Gallica File:SudaArist.jpg
- Десислава Найденова Историческата достоверност на Лексикона „Суда“ като източник за законодателството на хан Крум PDF
- Leonora Neville Chronicle of 811
- Ангел Николов Хан Крум във византийската традиция: страшни слухове, дезинформация и политическа пропаганда PDF
- OpenStreetMap contributors Pliska outer city
- Prosopography of the Byzantine Empire, King’s College London Krum 1
- Регионален исторически музей – Шумен НИАР „Плиска“
- Steven Runciman A History of the First Bulgarian Empire. Book II, Chapter I: An Emperor’s Skull
- Anonymous Byzantine compilers; translated by Kiril Galev; edited by David Whitehead Suda: Bulgars
- Theophanes Confessor; ed. Carl de Boor Theophanis chronographia
- Wikimedia geographical database contributors Varbitsa Pass
Εικόνες
Francesco Bini · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Πλήρης αναφορά δημιουργού
Francesco Bini. Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Gold coin of Nikephoros I in the Numismatic Museum, Athens, photographed by Francesco Bini. Crown, face and cross are visible. We do not know where this coin was found. Cut-out detail; background removed.
Svilen Enev · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons
Πλήρης αναφορά δημιουργού
Svilen Enev. Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. The palace area at Pliska today. Photograph by Svilen Enev. Conserved stone remains are visible. After the fire, the city was rebuilt and changed; stone buildings replaced wooden ones. Excavations here began in 1899. Processed image.
www.bdmundo.com · CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons
Πλήρης αναφορά δημιουργού
www.bdmundo.com. Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0. Present-day view of the Pliska archaeological reserve. Ruins and conserved masonry from different building phases. Processed image.
Francesco Bini · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Πλήρης αναφορά δημιουργού
Francesco Bini. Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Gold coin of Nikephoros I in the Numismatic Museum, Athens, photographed by Francesco Bini. Crown, face and cross are visible. We do not know where this coin was found. Processed image.
Izvora · Public domain · Wikimedia Commons
Πλήρης αναφορά δημιουργού
Izvora. Wikimedia Commons, Public domain. Varbitsa Pass today, photographed by Izvora. Modern road and woodland; not an identified exact battlefield. Processed image.
Izvora · Public domain · Wikimedia Commons
Πλήρης αναφορά δημιουργού
Izvora. Wikimedia Commons, Public domain. A second present-day view of Varbitsa Pass. Supplementary terrain view, with no reconstruction of troops. Processed image.
Άγνωστος μικρογράφος του 14ου αιώνα · Public domain · Wikimedia Commons
Πλήρης αναφορά δημιουργού
Unknown fourteenth-century illuminator; scan from Ivan Dujcev, Miniatures from the Manasses Chronicle (1962). Wikimedia Commons, Public domain. Miniature 50 from the Manasses Chronicle, fourteenth century. Nikephoros’s campaign and a scene described as his capture. This is a later account in pictures. Processed image.
Άγνωστος μικρογράφος του 14ου αιώνα · Public domain · Wikimedia Commons
Πλήρης αναφορά δημιουργού
Unknown fourteenth-century illuminator; scan from Ivan Dujcev, Miniatures from the Manasses Chronicle (1962). Wikimedia Commons, Public domain. Miniature 51 in the Manasses Chronicle, fourteenth century. Krum with guests and a vessel being offered; a later image of the cup story, not evidence of a surviving object. Processed image.
Ανώνυμοι συντάκτες· τυπογράφοι του Μιλάνου Demetrios Chalkokondyles, Joannes Bissolus και Benedictus Mangius · Public domain · Wikimedia Commons
Πλήρης αναφορά δημιουργού
Anonymous compilers; Milan printers Demetrios Chalkokondyles, Joannes Bissolus and Benedictus Mangius; digitisation via Gallica. Wikimedia Commons, Public domain. Page 144 of the Suda printed in Milan in 1499, via Gallica and Commons. This is the entry on Aristotle, not the account of Krum’s laws. Processed image.
Γεωγραφικό πλαίσιο χωρίς ιστορικά σύνορα
Tom Patterson · Nathaniel Vaughn Kelso · Κοινό κτήμα · Natural Earth
Πλήρης αναφορά δημιουργού
Tom Patterson · Nathaniel Vaughn Kelso