Αποκομμένο τμήμα τοιχογραφίας με βασιλικό δωρητή· δεν είναι φορητή εικόνα. Οι φθορές διατηρούνται.
Βασιλικός δωρητής

Λαξευτές εκκλησίες του Ιβάνοβο · Δεύτερο Βασίλειο

Γιατί είναι ζωγραφισμένος ο τσάρος στον βράχο;

Γιατί οι μορφές στον βράχο μοιάζουν ζωντανές;

9 σκηνές · 3 λεπτά · Πηγές · 12

Ο Ιωακείμ αναζητά την απομόνωση στον Ρουσένσκι Λομ. Βασιλικοί δωρητές και ζωγράφοι συνδέουν τη λαξευμένη στον βράχο μονή με τον πολιτισμό του Τάρνοβο.

Ψηλός απόκρημνος βράχος σε μια καταπράσινη κοιλάδα· στο πρώτο πλάνο βράχος με σύγχρονα μεταλλικά κιγκλιδώματα.
Στενό σκοτεινό άνοιγμα στον βράχο, βλάστηση και μεταλλικό κιγκλίδωμα δεξιά.
Ρηχός χώρος στον βράχο με κόγχες και μια μικρή σύγχρονη εικόνα κάτω αριστερά.

Μέρος 1 · Δεύτερο Βασίλειο

Ποιος ανεβαίνει στον βράχο;

Πάνω από τον Ρουσένσκι Λομ χάσκει ένα άνοιγμα στον βράχο. Πίσω του βρίσκεται μια εκκλησία. Η επίσημη περιγραφή την τοποθετεί περίπου τριάντα μέτρα πάνω από το έδαφος. Ποιος θα λάξευε έναν ναό τόσο ψηλά; Εδώ ζουν ερημίτες: μοναχοί που αναζητούν την απομόνωση για να προσευχηθούν. Τον 13ο και τον 14ο αιώνα οι βράχοι κοντά στο Ιβάνοβο γίνονται το σπίτι μιας μοναστικής κοινότητας. Σύμφωνα με την επισκόπηση του μουσείου, ξύλινες σκάλες και εξέδρες συνέδεαν τις εκκλησίες. Αργότερα οι τοίχοι και οι οροφές γεμίζουν ζωγραφιές. Ποιος όμως πληρώνει γι’ αυτές;

Ακούστε τη σκηνή · 1

Συνθετική φωνή · 0:30
Πηγές · 3
  1. Official tourism portal of Bulgaria / national tourism administration; individual author not stated Bulgaria: Pilgrimage Tourism PDF Official Bulgaria tourism brochure · 5 (printed); 7 (PDF)
  2. RuseXplore; linked by Регионален исторически музей – Русе Ивановски скални църкви RuseXplore, museum-linked heritage project
  3. Регионален исторически музей – Русе Ивановски скални църкви Официален уебсайт, експозиционна страница
Γεωγραφικό πλαίσιο χωρίς ιστορικά σύνοραΓεωγραφικό πλαίσιο χωρίς ιστορικά σύνορα12
Γεωγραφικό πλαίσιο χωρίς ιστορικά σύνορα

Μέρος 2 · Δεύτερο Βασίλειο

Ο μοναχός Ιωακείμ γίνεται πατριάρχης

Στις αρχές του 13ου αιώνα ο μοναχός Ιωακείμ ιδρύει εδώ μια μονή με βασιλική υποστήριξη. Το κελί είναι το δωμάτιο του μοναχού. Το 1235 ο Ιωακείμ γίνεται πατριάρχης, επικεφαλής της βουλγαρικής εκκλησίας. Έτσι ένας μοναχός της λαξευμένης στον βράχο μονής τίθεται επικεφαλής της βουλγαρικής εκκλησίας.

Ακούστε τη σκηνή · 2

Συνθετική φωνή · 0:19
Πηγές · 3
  1. UNESCO World Heritage Centre Rock-Hewn Churches of Ivanovo UNESCO World Heritage List, property 45
  2. Регионален исторически музей – Русе Ивановски скални църкви Официален уебсайт, експозиционна страница
  3. Elka Bakalova A Contribution to Contemporary Art Science PDF Palaeobulgarica · 1981 · V · 100–103
Όρθια μορφή με φωτοστέφανο και μακρύ κόκκινο ένδυμα πάνω σε σωζόμενο επίχρισμα. Το πρόσωπο έχει φθαρεί.

Μέρος 3 · Δεύτερο Βασίλειο

Ο τσάρος πάνω στο επίχρισμα

Στην εκκλησία της Παναγίας υπάρχει ένα βασιλικό πορτρέτο. Η Παναγία είναι η μητέρα του Ιησού. Η περιγραφή του μουσείου ταυτίζει τον ηγεμόνα με τον Ιβάν Αλέξανδρο. Κυβέρνησε από το 1331 έως το 1371. Παριστάνεται ως κτήτορας: δωρητής που στηρίζει τον ναό. Το πορτρέτο βρίσκεται στον νάρθηκα, τον χώρο της εισόδου. Το φθαρμένο πρόσωπο δεν μας επιτρέπει να ανασυνθέσουμε κάθε χαρακτηριστικό. Η ταυτότητα του τσάρου αμφισβητείται. Λεπτομέρειες υπάρχουν στις πηγές.

1 · Φθαρμένο πρόσωπο
Τα χαρακτηριστικά έχουν σβηστεί. Η φωτογραφία δεν επιτρέπει να ανασυνθέσουμε την ακριβή όψη του προσώπου.
2 · Μακρύ ένδυμα
Στο σώμα διακρίνονται ένα κόκκινο ένδυμα και μια ανοιχτόχρωμη κεντρική λωρίδα. Πρόκειται για παρατήρηση στη φωτογραφία, όχι αναπαράσταση ενδυμασίας.
3 · Άκρη του τμήματος
Δεξιά τελειώνει το ζωγραφισμένο επίχρισμα και φαίνεται ο βράχος. Το πορτρέτο είναι μέρος του τοίχου, όχι ξεχωριστή εικόνα.

Ακούστε τη σκηνή · 3

Συνθετική φωνή · 0:27
Πηγές · 5
  1. Регионален исторически музей – Русе Ивановски скални църкви Официален уебсайт, експозиционна страница
  2. ICOMOS; assessment panel André Chastel, Henry Millon, Jean Taralon Rock-hewn churches of Ivanovo — advisory body evaluation PDF World Heritage nomination 45, ICOMOS evaluation · 1979 · 5 (PDF pagination)
  3. Elka Bakalova A Contribution to Contemporary Art Science PDF Palaeobulgarica · 1981 · V · 100–103
  4. Assen Tschilingirov / Асен Чилингиров Ивановските стенописи и техният дарител [The Ivanovo Murals and Their Donor] Историческо бъдеще (Асоциация Клио) · 2010 · 147–210
  5. A. Nikolov File:Tsar John Alexander of Bulgaria.jpg Wikimedia Commons
Ζωγραφισμένη οροφή με κόκκινα πλαίσια, μορφές και κτίρια· μια λωρίδα γυμνού βράχου διακόπτει τη ζωγραφική.

Μέρος 4 · Δεύτερο Βασίλειο

Μορφές μέσα σε κόκκινα πλαίσια

Στην οροφή κόκκινα πλαίσια χωρίζουν τις εικόνες μεταξύ τους. Σε ένα διάχωρο μια μορφή σκύβει μπροστά σε ζωγραφισμένα κτίρια. Σύμφωνα με τους ειδικούς, οι στάσεις και το τοπίο κάνουν τις εικόνες πιο εκφραστικές. Έτσι, το «ζωντανές» είναι δική μας εντύπωση, όχι ιδιότητα του χρώματος. Οι ευαγγελικές σκηνές αφηγούνται ιστορίες για τον Ιησού. Σύμφωνα με το μουσείο, οι περισσότερες ευαγγελικές σκηνές στην εκκλησία αφορούν τη Μεγάλη Εβδομάδα. Η Μεγάλη Εβδομάδα θυμίζει τα πάθη, τον θάνατο και την ταφή του Ιησού σύμφωνα με τη χριστιανική πίστη.

1 · Ζωγραφιστό πλαίσιο
Μια κόκκινη λωρίδα χωρίζει γειτονικές σκηνές.
2 · Σκυμμένη μορφή
Η μορφή σκύβει προς τα εμπρός, σαν να κινείται.
3 · Κτίρια στην αφήγηση
Ζωγραφισμένα κτίρια σχηματίζουν το φόντο. Δεν τα ταυτίζουμε με συγκεκριμένο ανάκτορο ή με ακριβή άποψη πόλης.
4 · Γυμνός βράχος
Μια πλατιά αζωγράφιστη λωρίδα διασχίζει τα ζωγραφισμένα πεδία. Η φωτογραφία δείχνει την απώλεια, αλλά από μόνη της δεν χρονολογεί τη φθορά.

Ακούστε τη σκηνή · 4

Συνθετική φωνή · 0:29
Πηγές · 4
  1. ICOMOS; assessment panel André Chastel, Henry Millon, Jean Taralon Rock-hewn churches of Ivanovo — advisory body evaluation PDF World Heritage nomination 45, ICOMOS evaluation · 1979 · 5 (PDF pagination)
  2. Регионален исторически музей – Русе Ивановски скални църкви Официален уебсайт, експозиционна страница
  3. Delysia v File:The ceiling of the main church in the complex of Ivanovo rock churches - autumn 2016.jpg Wikimedia Commons
  4. Александра Карамихалева / Българска Патриаршия Страстна седмица Българска православна църква – Българска Патриаршия, Новини · 2010

Μέρος 5 · Δεύτερο Βασίλειο

Άσκηση: τι δείχνει το πορτρέτο

Ποιος είναι ο ρόλος του τσάρου στην ερμηνεία του πορτρέτου από το μουσείο;

  1. Δωρητής του ναού.
  2. Ο καλλιτέχνης που ζωγράφισε την εκκλησία.
  3. Ο ιδρυτής της μονής τον 13ο αιώνα.
Γιατί;

Η περιγραφή του μουσείου ταυτίζει τον βασιλικό δωρητή με τον Ιβάν Αλέξανδρο. Η ταυτότητα του τσάρου αμφισβητείται.

Σωστό · Δωρητής του ναού.

  1. Регионален исторически музей – Русе Ивановски скални църкви Официален уебсайт, експозиционна страница
  2. ICOMOS; assessment panel André Chastel, Henry Millon, Jean Taralon Rock-hewn churches of Ivanovo — advisory body evaluation PDF World Heritage nomination 45, ICOMOS evaluation · 1979 · 5 (PDF pagination)
  3. Assen Tschilingirov / Асен Чилингиров Ивановските стенописи и техният дарител [The Ivanovo Murals and Their Donor] Историческо бъдеще (Асоциация Клио) · 2010 · 147–210

Ακούστε τη σκηνή · 5

Συνθετική φωνή · 0:04
Πηγές · 3
  1. Регионален исторически музей – Русе Ивановски скални църкви Официален уебсайт, експозиционна страница
  2. ICOMOS; assessment panel André Chastel, Henry Millon, Jean Taralon Rock-hewn churches of Ivanovo — advisory body evaluation PDF World Heritage nomination 45, ICOMOS evaluation · 1979 · 5 (PDF pagination)
  3. Assen Tschilingirov / Асен Чилингиров Ивановските стенописи и техният дарител [The Ivanovo Murals and Their Donor] Историческо бъдеще (Асоциация Клио) · 2010 · 147–210
Ψηλόλιγνες μορφές με κίτρινα φωτοστέφανα στον τοίχο· χαμηλό πέρασμα στον βράχο αριστερά.

Μέρος 6 · Δεύτερο Βασίλειο

Προσευχή ανάμεσα στις εικόνες

Γιατί χρειάζονται τόσες εικόνες οι μοναχοί που επέλεξαν τη σιωπή; Το μουσείο συνδέει την ακμή της μονής τον 14ο αιώνα με τον ησυχασμό. Είναι ένα πνευματικό ρεύμα που δίνει έμφαση στην απομόνωση και τη συνεχή προσευχή. Οι τοιχογραφίες αφηγούνται ιερές ιστορίες στον χώρο της προσευχής. Σύμφωνα με ερευνητές, οι τοιχογραφίες συνδέονται με την τέχνη της βασιλικής αυλής στο Τάρνοβο. Το ίδιο το πορτρέτο δεν αποδεικνύει ότι ο τσάρος επισκέφθηκε προσωπικά τη μονή.

Ακούστε τη σκηνή · 6

Συνθετική φωνή · 0:24
Πηγές · 3
  1. Регионален исторически музей – Русе Ивановски скални църкви Официален уебсайт, експозиционна страница
  2. RuseXplore; linked by Регионален исторически музей – Русе Ивановски скални църкви RuseXplore, museum-linked heritage project
  3. Elka Bakalova A Contribution to Contemporary Art Science PDF Palaeobulgarica · 1981 · V · 100–103

Μέρος 7 · Δεύτερο Βασίλειο

Άσκηση: βάλτε τα γεγονότα στη σωστή χρονική σειρά

Το 1979 οι λαξευμένες στον βράχο εκκλησίες εγγράφηκαν στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς. Βάλτε τα γεγονότα στη σειρά, αρχίζοντας από το παλαιότερο.

  1. Ο Ιωακείμ γίνεται πατριάρχης
  2. Ο Ιβάν Αλέξανδρος γίνεται τσάρος
  3. Εγγραφή στην Παγκόσμια Κληρονομιά
Γιατί;

Η σειρά είναι 1235 → 1331 → 1979: πατριάρχης, αρχή της βασιλείας, Παγκόσμια Κληρονομιά.

Σωστή σειρά

  1. Ο Ιωακείμ γίνεται πατριάρχης
  2. Ο Ιβάν Αλέξανδρος γίνεται τσάρος
  3. Εγγραφή στην Παγκόσμια Κληρονομιά
  1. Регионален исторически музей – Русе Ивановски скални църкви Официален уебсайт, експозиционна страница
  2. ICOMOS; assessment panel André Chastel, Henry Millon, Jean Taralon Rock-hewn churches of Ivanovo — advisory body evaluation PDF World Heritage nomination 45, ICOMOS evaluation · 1979 · 5 (PDF pagination)
  3. UNESCO World Heritage Centre Rock-Hewn Churches of Ivanovo UNESCO World Heritage List, property 45

Ακούστε τη σκηνή · 7

Συνθετική φωνή · 0:09
Πηγές · 3
  1. Регионален исторически музей – Русе Ивановски скални църкви Официален уебсайт, експозиционна страница
  2. ICOMOS; assessment panel André Chastel, Henry Millon, Jean Taralon Rock-hewn churches of Ivanovo — advisory body evaluation PDF World Heritage nomination 45, ICOMOS evaluation · 1979 · 5 (PDF pagination)
  3. UNESCO World Heritage Centre Rock-Hewn Churches of Ivanovo UNESCO World Heritage List, property 45
Ξεθωριασμένες μορφές με φωτοστέφανα, που διακόπτονται από απώλειες επιχρίσματος· ζωγραφισμένα κτίρια επάνω τους.
Πλάγια άποψη μορφών με φωτοστέφανα στον τοίχο και ζωγραφισμένων κτιρίων στην οροφή· λείπει επίχρισμα.
Στενό σκοτεινό άνοιγμα στον βράχο, βλάστηση και μεταλλικό κιγκλίδωμα δεξιά.

Μέρος 8 · Δεύτερο Βασίλειο

Το επίχρισμα που λείπει

Στις σύγχρονες φωτογραφίες η εικόνα είναι ελλιπής. Λείπει επίχρισμα, τα πρόσωπα είναι φθαρμένα. Η περιγραφή της Παγκόσμιας Κληρονομιάς αναφέρει καθαρισμό και στερέωση των τοιχογραφιών. Έγιναν και μικρές διορθώσεις στο χρώμα, που ονομάζονται ρετούς. Η φωτογραφία από μόνη της δεν δείχνει πού διορθώθηκε το χρώμα. Τα σωζόμενα θραύσματα είναι η μαρτυρία μας· όσα χάθηκαν αφήνουν ερωτήματα.

Ακούστε τη σκηνή · 8

Συνθετική φωνή · 0:21
Πηγές · 3
  1. UNESCO World Heritage Centre Rock-Hewn Churches of Ivanovo UNESCO World Heritage List, property 45
  2. Vislupus File:The Ivanovo rock churches 002.jpg Wikimedia Commons
  3. Alexander.D.Hristov File:Rock-hewn Churches of Ivanovo - Entrance of the Church.jpg Wikimedia Commons

Μέρος 9 · Δεύτερο Βασίλειο

Άσκηση: άνθρωπος, εικόνα, απώλεια

Αντιστοιχίστε κάθε έννοια με την εξήγησή της στην αφήγηση.

  1. Ερημίτης · Μοναχός που απομονώνεται για να προσευχηθεί.
  2. Κτήτορας · Δωρητής του ναού.
  3. Απογυμνωμένος βράχος · Σημείο χωρίς σωζόμενη ζωγραφική.
Γιατί;

Ο ερημίτης περιγράφει έναν τρόπο ζωής· ο κτήτορας περιγράφει τον ρόλο του δωρητή· ο απογυμνωμένος βράχος είναι ορατή απώλεια.

  1. Регионален исторически музей – Русе Ивановски скални църкви Официален уебсайт, експозиционна страница
  2. RuseXplore; linked by Регионален исторически музей – Русе Ивановски скални църкви RuseXplore, museum-linked heritage project
  3. ICOMOS; assessment panel André Chastel, Henry Millon, Jean Taralon Rock-hewn churches of Ivanovo — advisory body evaluation PDF World Heritage nomination 45, ICOMOS evaluation · 1979 · 5 (PDF pagination)
  4. Delysia v File:The ceiling of the main church in the complex of Ivanovo rock churches - autumn 2016.jpg Wikimedia Commons

Ακούστε τη σκηνή · 9

Συνθετική φωνή · 0:04
Πηγές · 4
  1. Регионален исторически музей – Русе Ивановски скални църкви Официален уебсайт, експозиционна страница
  2. RuseXplore; linked by Регионален исторически музей – Русе Ивановски скални църкви RuseXplore, museum-linked heritage project
  3. ICOMOS; assessment panel André Chastel, Henry Millon, Jean Taralon Rock-hewn churches of Ivanovo — advisory body evaluation PDF World Heritage nomination 45, ICOMOS evaluation · 1979 · 5 (PDF pagination)
  4. Delysia v File:The ceiling of the main church in the complex of Ivanovo rock churches - autumn 2016.jpg Wikimedia Commons

Νέο εύρημα στη συλλογή σας

Η λαξευμένη στον βράχο εκκλησία συνδέει τη μοναστική απομόνωση με τη βασιλική προστασία και τη ζωγραφική του 14ου αιώνα.

Πρόσωπα αυτής της ιστορίας

Πηγές

  1. Elka Bakalova A Contribution to Contemporary Art Science PDF Palaeobulgarica · 1981 · V · 100–103
  2. Александра Карамихалева / Българска Патриаршия Страстна седмица Българска православна църква – Българска Патриаршия, Новини · 2010
  3. ICOMOS; assessment panel André Chastel, Henry Millon, Jean Taralon Rock-hewn churches of Ivanovo — advisory body evaluation PDF World Heritage nomination 45, ICOMOS evaluation · 1979 · 5 (PDF pagination)
  4. Регионален исторически музей – Русе Ивановски скални църкви Официален уебсайт, експозиционна страница
  5. Delysia v File:The ceiling of the main church in the complex of Ivanovo rock churches - autumn 2016.jpg Wikimedia Commons
  6. A. Nikolov File:Tsar John Alexander of Bulgaria.jpg Wikimedia Commons
  7. Alexander.D.Hristov File:Rock-hewn Churches of Ivanovo - Entrance of the Church.jpg Wikimedia Commons
  8. Vislupus File:The Ivanovo rock churches 002.jpg Wikimedia Commons
  9. RuseXplore; linked by Регионален исторически музей – Русе Ивановски скални църкви RuseXplore, museum-linked heritage project
  10. Official tourism portal of Bulgaria / national tourism administration; individual author not stated Bulgaria: Pilgrimage Tourism PDF Official Bulgaria tourism brochure · 5 (printed); 7 (PDF)
  11. Assen Tschilingirov / Асен Чилингиров Ивановските стенописи и техният дарител [The Ivanovo Murals and Their Donor] Историческо бъдеще (Асоциация Клио) · 2010 · 147–210
  12. UNESCO World Heritage Centre Rock-Hewn Churches of Ivanovo UNESCO World Heritage List, property 45

Εικόνες

A. Nikolov · Public domain · Wikimedia Commons

Ο βασιλικός δωρητής, που συνήθως ταυτίζεται με τον Ιβάν Αλέξανδρο. Τμήμα τοιχογραφίας στον βράχο, όχι ξεχωριστή εικόνα. Η ταυτότητα του εικονιζόμενου τσάρου αμφισβητείται.

Άνοιγμα πηγής

Πλήρης αναφορά δημιουργού

Photo: A. Nikolov; Wikimedia Commons; Public domain. The royal donor, usually identified as Ivan Alexander. A mural fragment on rock, not a separate icon. The depicted tsar’s identity is disputed. Cut-out detail; background removed.

Nikolov2010 · Public domain · Wikimedia Commons

Οι βράχοι κοντά στο Ιβάνοβο, σύγχρονη φωτογραφία. Σύγχρονη φωτογραφία των σωζόμενων καταλοίπων· δεν είναι αναπαράσταση.

Άνοιγμα πηγής

Πλήρης αναφορά δημιουργού

Photo: Nikolov2010; Wikimedia Commons; Public domain. Cliffs near Ivanovo, modern photograph. Modern photograph of what survives; not a reconstruction. Processed image.

Alexander.D.Hristov · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Άνοιγμα στον βράχο και σύγχρονο κιγκλίδωμα. Σύγχρονη φωτογραφία των σωζόμενων καταλοίπων· δεν είναι αναπαράσταση. Το κιγκλίδωμα είναι σύγχρονο. Δεν δείχνει την πρόσβαση κατά τον Μεσαίωνα.

Άνοιγμα πηγής

Πλήρης αναφορά δημιουργού

Photo: Alexander.D.Hristov; Wikimedia Commons; CC BY-SA 4.0. Opening in the rock and a modern handrail. Modern photograph of what survives; not a reconstruction. The handrail is modern. It does not show medieval access. Processed image.

Delysia v · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Χώρος στον βράχο δίπλα στην κύρια εκκλησία. Σύγχρονη φωτογραφία των σωζόμενων καταλοίπων· δεν είναι αναπαράσταση.

Άνοιγμα πηγής

Πλήρης αναφορά δημιουργού

Photo: Delysia v; Wikimedia Commons; CC BY-SA 4.0. Rock chamber beside the main church. Modern photograph of what survives; not a reconstruction. Processed image.

A. Nikolov · Public domain · Wikimedia Commons

Ο βασιλικός δωρητής, που συνήθως ταυτίζεται με τον Ιβάν Αλέξανδρο. Τμήμα τοιχογραφίας στον βράχο, όχι ξεχωριστή εικόνα. Η ταυτότητα του εικονιζόμενου τσάρου αμφισβητείται.

Άνοιγμα πηγής

Πλήρης αναφορά δημιουργού

Photo: A. Nikolov; Wikimedia Commons; Public domain. The royal donor, usually identified as Ivan Alexander. A mural fragment on rock, not a separate icon. The depicted tsar’s identity is disputed. Processed image.

Delysia v · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Η οροφή της Παναγίας: σκηνές σε ζωγραφιστά πλαίσια. Σύγχρονη φωτογραφία των σωζόμενων καταλοίπων· δεν είναι αναπαράσταση.

Άνοιγμα πηγής

Πλήρης αναφορά δημιουργού

Photo: Delysia v; Wikimedia Commons; CC BY-SA 4.0. Ceiling of the Holy Mother of God: scenes in painted frames. Modern photograph of what survives; not a reconstruction. Processed image.

Delysia v · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Σειρά αγίων κάτω από τη ζωγραφισμένη οροφή. Σύγχρονη φωτογραφία των σωζόμενων καταλοίπων· δεν είναι αναπαράσταση.

Άνοιγμα πηγής

Πλήρης αναφορά δημιουργού

Photo: Delysia v; Wikimedia Commons; CC BY-SA 4.0. A row of saints beneath the painted ceiling. Modern photograph of what survives; not a reconstruction. Processed image.

Vislupus · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Σωζόμενα φωτοστέφανα και απώλειες στην τοιχογραφία. Σύγχρονη φωτογραφία των σωζόμενων καταλοίπων· δεν είναι αναπαράσταση.

Άνοιγμα πηγής

Πλήρης αναφορά δημιουργού

Photo: Vislupus; Wikimedia Commons; CC BY-SA 4.0. Surviving halos and losses in the wall painting. Modern photograph of what survives; not a reconstruction. Processed image.

Delysia v · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Τοιχογραφία και γυμνός βράχος στην Παναγία. Σύγχρονη φωτογραφία των σωζόμενων καταλοίπων· δεν είναι αναπαράσταση.

Άνοιγμα πηγής

Πλήρης αναφορά δημιουργού

Photo: Delysia v; Wikimedia Commons; CC BY-SA 4.0. Wall painting and exposed rock in the Holy Mother of God. Modern photograph of what survives; not a reconstruction. Processed image.

Γεωγραφικό πλαίσιο χωρίς ιστορικά σύνορα

Tom Patterson · Nathaniel Vaughn Kelso · Κοινό κτήμα · Natural Earth

Άνοιγμα πηγής

Πλήρης αναφορά δημιουργού

Tom Patterson · Nathaniel Vaughn Kelso