Οι μαθητές φέρνουν τα βιβλία

Ο Κύριλλος, γνωστός παλαιότερα ως Κωνσταντίνος, και ο αδελφός του Μεθόδιος κατάγονται από τη Θεσσαλονίκη. Γύρω στο 863 πηγαίνουν στη Μεγάλη Μοραβία, ένα κράτος στην Κεντρική Ευρώπη. Ο ηγεμόνας Ραστισλάβος είχε ζητήσει δασκάλους που να εξηγούν τον χριστιανισμό σε κατανοητή γλώσσα.

Ο Κύριλλος δημιουργεί το γλαγολιτικό, το πρώτο σλαβικό αλφάβητο. Με αυτό οι αδελφοί καταγράφουν μεταφράσεις εκκλησιαστικών κειμένων από τα ελληνικά. Η γλώσσα των βιβλίων ονομάζεται παλαιοβουλγαρική ή παλαιοεκκλησιαστική σλαβονική. Δεν είναι η σημερινή ομιλούμενη βουλγαρική.

Ο Κλήμης διδάσκει στα νοτιοδυτικά εδάφη του βουλγαρικού κράτους, που συνδέονται με την Αχρίδα. Το 893 γίνεται επίσκοπος, επικεφαλής μιας εκκλησιαστικής κοινότητας. Ο Ναούμ αναλαμβάνει τη διδασκαλία.

Στα βορειοανατολικά άνθρωποι εργάζονται με βιβλία γύρω από την Πλίσκα και το Πρεσλάβ. Ονομάζουμε αυτά τα κέντρα φιλολογικές σχολές: άνθρωποι μεταφράζουν, γράφουν και εκπαιδεύουν άλλους σε μοναστήρια και εκκλησίες. Και στις δύο περιοχές χρησιμοποιούν γλαγολιτικά βιβλία. Σύμφωνα με τις έρευνες, γλαγολιτική γραφή χρησιμοποιείται και στο Πρεσλάβ.

Στη φωτογραφία βλέπουμε μια σελίδα από τον κώδικα του Σουπράσλ, ένα κυριλλικό βιβλίο από την Ανατολική Βουλγαρία. Είναι γραμμένο σε περγαμηνή, δηλαδή επεξεργασμένο δέρμα ζώου. Το βιβλίο είναι περίπου χιλίων ετών. Σήμερα τα μέρη του βρίσκονται στη Βαρσοβία, τη Λιουμπλιάνα και την Αγία Πετρούπολη.

Το κυριλλικό και το γλαγολιτικό αλφάβητο χρησιμοποιούνται παράλληλα. Τα βιβλία από τα βουλγαρικά κέντρα διαδίδονται και αντιγράφονται σε άλλες σλαβικές χώρες. Πιθανότατα η υποστήριξη προς τους δασκάλους και τους αντιγραφείς βοηθά τα βιβλία να φτάσουν σε περισσότερους ανθρώπους.