Historia Bułgarii
Lyudmil Buyukliev · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Pełne informacje o autorstwie
Image: Lyudmil Buyukliev, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Ornate bottle and vessels, museum display. Cut-out detail; background removed.
Zbieracze róż, kotły i naczynia eksportowe łączą ogrody koło Karłowa i Kazanłyku z odległymi rynkami. Zobacz, jak świeże kwiaty stają się olejkiem.
Część 1 · Okres osmański
Kwiaty na kilogram olejku
Na zdjęciu widać kwiat róży damasceńskiej. Ile takich kwiatów potrzeba na kilogram olejku? Potrzeba około trzech i pół tony kwiatów róży. Ilość zależy od kwiatów i sposobu ich przetwarzania.
Różę olejkową uprawia się dla wonnego olejku pozyskiwanego z kwiatów. Nie wyciska się go jak soku z cytryny. Kwiaty trafiają do kotła, gdzie podgrzewa się je z wodą. Najpierw jednak trzeba je zebrać.
Źródła · 4
- European Commission Publication of an application: Българско розово масло (Bulgarsko rozovo maslo), 2014/C 122/05
- Регионален етнографски музей – Пловдив; Институт по математика и информатика – БАН The Bride (Maiden) — Digital Cultural Road “Shepherd and Bride”
- OMDA (editor not named) Traditional Rose Oil Production
- Edal Anton Lefterov Bulgarian Rosa damascena.JPG
Część 2 · Okres osmański
Karłowo i Kazanłyk
Znajdź Karłowo i Kazanłyk. Wokół nich rozciąga się Dolina Róż, między Starą Płaniną a Sredną Gorą. Mapa pokazuje miasta, nie dawne ogrody.
Róże na olejek uprawiano tu już pod panowaniem osmańskim. Region należał wówczas do Imperium Osmańskiego. Europejska specyfikacja wiąże rozwój produkcji z XVII wiekiem. Przekazy te nie wskazują pierwszego hodowcy róż. W 1853 r. czasopismo opisało róże, wodę i miedziane naczynia. Dzięki ogrzewaniu i chłodzeniu pozyskiwano olejek na sprzedaż. W ogrodach praca zaczyna się wcześnie.
Źródła · 3
- European Commission Publication of an application: Българско розово масло (Bulgarsko rozovo maslo), 2014/C 122/05
- OMDA (editor not named) Traditional Rose Oil Production
- Anonymous Oil of Roses
Część 3 · Okres osmański
Zbieracze róż napełniają worki
Zbiór róż zaczyna się wcześnie. Muzealna opowieść wspomina o porze przed wschodem słońca. Współczesna specyfikacja wskazuje godzinę piątą lub szóstą rano. Świeże kwiaty muszą szybko dotrzeć do destylarni róż, gdzie pozyskuje się olejek.
W 2020 r. reportaż ze wsi Jagoda opisuje zbieraczki róż z workami. Sewdo wspomina, jak w dzieciństwie zbierał kwiaty z rodzeństwem. To późniejsze wspomnienie, a nie świadectwo z czasów panowania osmańskiego. Rycina jest rysunkiem z przeszłości. Współczesne zdjęcie przedstawia uczestników święta koło Kazanłyku.
Źródła · 5
- European Commission Publication of an application: Българско розово масло (Bulgarsko rozovo maslo), 2014/C 122/05
- Регионален етнографски музей – Пловдив; Институт по математика и информатика – БАН The Bride (Maiden) — Digital Cultural Road “Shepherd and Bride”
- Marina Mihaylova Rose-picking with harmonica
- Felix Philipp Kanitz Rose-picking in Bulgaria 1870ies.jpg
- Dachegraphy Young rose pickers are documenting their grandma's outfits (Kazanlak, Bulgaria).jpg
Część 4 · Okres osmański
Kocioł zamienia wodę w parę
Przyjrzyj się muzealnej instalacji. Kwiaty i wodę podgrzewa się w kotle. Para przenosi substancje zapachowe przez rurę. Chłodnica to naczynie z zimną wodą, przez które przechodzi rura z parą. Chłodzenie zamienia parę w ciecz. Ogrzewanie i chłodzenie są częścią destylacji. Następnie olejek oddziela się od wody różanej.
Europejska specyfikacja opisuje także ponowną destylację wody zapachowej, by uzyskać więcej olejku. Zdjęcie przedstawia ekspozycję muzealną, a nie pracę w XIX wieku. Znajdź kocioł, rurę i chłodnicę.
- 1 · Kocioł
- Tutaj podgrzewa się kwiaty i wodę. To instalacja muzealna.
- 2 · Rura parowa
- Ukośna rura prowadzi parę do chłodnicy.
- 3 · Chłodnica
- W korycie znajduje się woda chłodząca rurę. Para wewnątrz zamienia się w ciecz.
Źródła · 4
- European Commission Publication of an application: Българско розово масло (Bulgarsko rozovo maslo), 2014/C 122/05
- OMDA (editor not named) Traditional Rose Oil Production
- Anonymous Oil of Roses
- Lyudmil Buyukliev 19th c. Distillation of Rose Oil.jpg
Część 5 · Okres osmański
Zadanie: dlaczego się spieszą?
Dlaczego kwiaty muszą szybko dotrzeć do destylarni róż?
Dlaczego?
Świeżość ma znaczenie dla jakości. Destylarnie róż znajdują się blisko ogrodów.
Poprawnie · Aby przetworzyć je, gdy są świeże.
Źródła · 1
Część 6 · Okres osmański
Etykieta na naczyniu eksportowym
Pod koniec XIX wieku produkty różane docierają do Francji, Anglii i Stanów Zjednoczonych. To eksport, czyli sprzedaż poza granice kraju. W naczyniu możemy dostrzec ślad pracy zbieraczy róż, rzemieślników i kupców.
Już opis z 1853 r. wspomina o miedzianych naczyniach, które po napełnieniu uszczelniano roztopionym metalem. Na zdjęciu widać muzealne opakowania eksportowe, owinięte i opatrzone etykietami. W innej gablocie stoi zdobiona buteleczka z różą. W inny sposób przedstawia ona pachnący produkt. Nie jest urządzeniem do gotowania.
- 1 · Opakowanie eksportowe
- Owinięte naczynie z muzealnej gabloty poświęconej eksportowi olejku różanego. Zdjęcie nie pokazuje metalu wewnątrz.
- 2 · Etykieta
- Na etykiecie widnieje napis Essence de rose, czyli po francusku „esencja różana”. Napis określa produkt.
- 3 · Wiązanie
- Na opakowaniu widać sznurek i wstążkę. Są częścią opakowania; ich kolory nie wystarczą do datowania naczynia.
Źródła · 5
- Красимир Кръстев; Момчил Маринов За някои практики от дейността и контактите на български розотърговски фирми (1879 г. – края на XIX в.) PDF
- Anonymous Oil of Roses
- Община Казанлък Музей на розата
- Lyudmil Buyukliev Export Konkumas - Rose Oil Containers.jpg
- Lyudmil Buyukliev Konkumas - Rose Oil Containers.jpg
Część 7 · Okres osmański
Zadanie: od kwiatu do olejku
Ułóż główne etapy ze sceny z kotłem.
Dlaczego?
Najpierw zbiera się surowiec. Podgrzewanie daje parę, chłodzenie zmienia ją w ciecz, a potem oddziela się olejek. To główne etapy; opowieść wspomina też o ponownej destylacji.
Prawidłowa kolejność
- Zbiera się świeże kwiaty.
- Podgrzewa się kwiaty i wodę.
- Schładza się parę do postaci cieczy.
- Oddziela się olejek od wody.
- OMDA (editor not named) Traditional Rose Oil Production
- European Commission Publication of an application: Българско розово масло (Bulgarsko rozovo maslo), 2014/C 122/05
Źródła · 2
- OMDA (editor not named) Traditional Rose Oil Production
- European Commission Publication of an application: Българско розово масло (Bulgarsko rozovo maslo), 2014/C 122/05
Część 8 · Okres osmański
Kotły w muzeum
Muzeum Róży w Kazanłyku przechowuje świadectwa produkcji olejku różanego. W 1969 r. wcześniejsza ekspozycja stała się muzeum. W środku znajdują się narzędzia, naczynia na olejek i rekonstrukcja laboratorium. Rekonstrukcja to aranżacja pokazująca, jak wyglądało laboratorium. Stary budynek na osobnym zdjęciu to dawna siedziba muzeum. Kotły i naczynia pokazują, jak wytwarza się i sprzedaje olejek.
- Kazanłyk · Przybliżone położenie
Źródła · 4
- Община Казанлък Музей на розата
- Министерство на туризма на Република България Музей на розата
- Lyudmil Buyukliev Rose Oil Laboratory.jpg
- Михал Орела Museum of the Rose Kazanlak.jpg
Część 9 · Okres osmański
Zadanie: połącz
Podczas Święta Róży odbywają się pokazy zbioru i destylacji róż. Jest też pochód: uczestnicy przechodzą razem przed publicznością. Według gminy Kazanłyk święto rozpoczęło się w 1903 r. Połącz każdą rzecz z jej rolą w opowieści.
Dlaczego?
Roślina dostarcza surowca, chłodnica służy do destylacji, a pochód jest częścią święta.
- European Commission Publication of an application: Българско розово масло (Bulgarsko rozovo maslo), 2014/C 122/05
- OMDA (editor not named) Traditional Rose Oil Production
- Община Казанлък Фестивал на розата
- Община Казанлък Празникът на розата удължи патента си до 2034 година
- Moni Monev Kazanluk(BULGARIA) praznik na rozata - panoramio.jpg
Źródła · 5
- European Commission Publication of an application: Българско розово масло (Bulgarsko rozovo maslo), 2014/C 122/05
- OMDA (editor not named) Traditional Rose Oil Production
- Община Казанлък Фестивал на розата
- Община Казанлък Празникът на розата удължи патента си до 2034 година
- Moni Monev Kazanluk(BULGARIA) praznik na rozata - panoramio.jpg
Nowe znalezisko w twojej kolekcji
Małe naczynie z olejkiem skupia pracę zbieraczy róż, rzemieślników i kupców.
Osoby z tej historii
Źródła
- Регионален етнографски музей – Пловдив; Институт по математика и информатика – БАН The Bride (Maiden) — Digital Cultural Road “Shepherd and Bride”
- European Commission Publication of an application: Българско розово масло (Bulgarsko rozovo maslo), 2014/C 122/05
- Община Казанлък Празникът на розата удължи патента си до 2034 година
- Община Казанлък Фестивал на розата
- Marina Mihaylova Rose-picking with harmonica
- Министерство на туризма на Република България Музей на розата
- Община Казанлък Музей на розата
- OMDA (editor not named) Traditional Rose Oil Production
- Lyudmil Buyukliev Konkumas - Rose Oil Containers.jpg
- Felix Philipp Kanitz Rose-picking in Bulgaria 1870ies.jpg
- Lyudmil Buyukliev Export Konkumas - Rose Oil Containers.jpg
- Moni Monev Kazanluk(BULGARIA) praznik na rozata - panoramio.jpg
- Lyudmil Buyukliev Rose Oil Laboratory.jpg
- Михал Орела Museum of the Rose Kazanlak.jpg
- Dachegraphy Young rose pickers are documenting their grandma's outfits (Kazanlak, Bulgaria).jpg
- Edal Anton Lefterov Bulgarian Rosa damascena.JPG
- Lyudmil Buyukliev 19th c. Distillation of Rose Oil.jpg
- Anonymous Oil of Roses
- Красимир Кръстев; Момчил Маринов За някои практики от дейността и контактите на български розотърговски фирми (1879 г. – края на XIX в.) PDF
Ilustracje
Lyudmil Buyukliev · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Pełne informacje o autorstwie
Image: Lyudmil Buyukliev, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Ornate bottle and vessels, museum display. Cut-out detail; background removed.
Edal Anton Lefterov · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons
Pełne informacje o autorstwie
Image: Edal Anton Lefterov, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Damask rose, modern photograph. Processed image.
Felix Philipp Kanitz · Public domain · Wikimedia Commons
Pełne informacje o autorstwie
Image: Felix Philipp Kanitz, Wikimedia Commons, Public domain. Rose picking, nineteenth-century engraving after Felix Kanitz. Wikimedia Commons dates its publication to 1879. Processed image.
Dachegraphy · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Pełne informacje o autorstwie
Image: Dachegraphy, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Modern festival scene near Kazanlak. Processed image.
Lyudmil Buyukliev · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Pełne informacje o autorstwie
Image: Lyudmil Buyukliev, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Rose-distilling installation, museum arrangement in Kazanlak. Processed image.
Lyudmil Buyukliev · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Pełne informacje o autorstwie
Image: Lyudmil Buyukliev, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Rose-oil export packages, museum display. Processed image.
Lyudmil Buyukliev · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Pełne informacje o autorstwie
Image: Lyudmil Buyukliev, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Ornate bottle and vessels, museum display. Processed image.
Lyudmil Buyukliev · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Pełne informacje o autorstwie
Image: Lyudmil Buyukliev, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Reconstructed laboratory, Rose Museum. Processed image.
Zdjęcie
Mihal Orela · CC BY 3.0 · Wikimedia Commons
Pełne informacje o autorstwie
Image: Mihal Orela (Михал Орела), Wikimedia Commons, CC BY 3.0. Former Rose Museum building, photographed in 2007. Processed image. Former building · photograph
Moni Monev · CC BY 3.0 · Wikimedia Commons
Pełne informacje o autorstwie
Image: Moni Monev, Wikimedia Commons, CC BY 3.0. Rose Festival procession in Kazanlak, modern photograph. Processed image.
Kontekst geograficzny bez granic historycznych
Tom Patterson · Nathaniel Vaughn Kelso · Domena publiczna · Natural Earth
Pełne informacje o autorstwie
Tom Patterson · Nathaniel Vaughn Kelso